Thásfht ng 6, ngàmrtu y mưmfpj ờyapg i bẩspuk y, niêpgqw n hiệkbhv u Thásfht i-Ninh thứcnkw tưmfpj đmfem ờyapg i vua Lýtucu Nhâsggg n-tôofyf ng củqnvs a Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t (Ấjujh t-Mãwzzd o, 1075) bêpgqw n Trung-nguyêpgqw n nhằspuk m niêpgqw n hiệkbhv u Hy-Ninh thứcnkw tásfht m đmfem ờyapg i vua Thầimvl n-tôofyf ng nhàmrtu Tốjujh ng.
Trêpgqw n bếdhsr n Tiềffwz m-long bêpgqw n bờyapg sôofyf ng Hồhonc ng, hoa phưmfpj ợrzph ng nởtaby đmfem ỏldfi rựkwcz c bầimvl u trờyapg i. Giòusfr ng sôofyf ng nưmfpj ớmfem c đmfem ụhqkl c ngầimvl u chảndmb y siếdhsr t vềffwz hạlqnq lưmfpj u, trêpgqw n mặrjrp t nưmfpj ớmfem c lềffwz nh bềffwz nh nhữplmp ng khúsfgu c củqnvs i mụhqkl c nhấlqnq p nhôofyf xuôofyf i giòusfr ng. Buổxlxm i sásfht ng Thătaby ng-long vềffwz mùnffk a hèuvmf , bầimvl u trờyapg i xanh ngắwmwj t, khôofyf ng gợrzph n chúsfgu t mâsggg y tơrzph . Tiếdhsr ng ve rêpgqw n rỉgucx nhữplmp ng bảndmb n nhạlqnq c u sầimvl u dàmrtu i liêpgqw n miêpgqw n bấlqnq t tuyệkbhv t. Mặrjrp t trờyapg i đmfem ãwzzd lêpgqw n cao, vưmfpj ợrzph t khỏldfi i nhữplmp ng lũrzph y tre giàmrtu . Mộuyzf t chiếdhsr n hạlqnq m lớmfem n thuộuyzf c hạlqnq m đmfem ộuyzf i Đbizy ộuyzf ng-đmfem ìyapg nh đmfem ậkxbf u tạlqnq i đmfem óxtev từzqmz bao giờyapg . Chiếdhsr n thuyềffwz n cóxtev hai cásfht i cầimvl u gỗmaoj bắwmwj c từzqmz cửwibe a đmfem ếdhsr n bờyapg . Mỗmaoj i cửwibe a đmfem ềffwz u cóxtev hai thủqnvs y binh đmfem ứcnkw ng gásfht c.
Hai chiếdhsr c xe song mãwzzd bịhonc t kílbyq n từzqmz cửwibe a Đbizy ạlqnq i-hưmfpj ng tiếdhsr n vềffwz phílbyq a bếdhsr n Tiềffwz m-long. Bấlqnq t cứcnkw ai liếdhsr c qua cũrzph ng biếdhsr t đmfem âsggg y làmrtu hai chiếdhsr c xe rấlqnq t lớmfem n, thuộuyzf c loạlqnq i chởtaby lưmfpj ơrzph ng thựkwcz c. Mấlqnq y viêpgqw n thủqnvs y thủqnvs cóxtev nhiệkbhv m vụhqkl tưmfpj ớmfem i hoa trong vưmfpj ờyapg n cảndmb nh bếdhsr n Tiềffwz m-long ngơrzph ngásfht c nhìyapg n chiếdhsr c xe, rồhonc i nóxtev i vớmfem i nhau:
– Kìyapg a xe chởtaby lưmfpj ơrzph ng thựkwcz c xuốjujh ng chiếdhsr n thuyềffwz n kìyapg a. Chắwmwj c chiếdhsr n thuyềffwz n nàmrtu y lạlqnq i sắwmwj p ra khơrzph i hẳkbhv n!
Hai chiếdhsr c xe tớmfem i đmfem ầimvl u cầimvl u chiếdhsr n thuyềffwz n thìyapg dừzqmz ng lạlqnq i. Cửwibe a xe mởtaby ra, lậkxbf p tứcnkw c cóxtev rấlqnq t nhiềffwz u ngưmfpj ờyapg i từzqmz trong tung mìyapg nh ra, rồhonc i vưmfpj ợrzph t cầimvl u vàmrtu o trong chiếdhsr n thuyềffwz n. Hếdhsr t hai xe nàmrtu y, lạlqnq i cóxtev hai chiếdhsr c khásfht c. Cứcnkw nhưmfpj vậkxbf y, khi trờyapg i gầimvl n trưmfpj a thìyapg đmfem ãwzzd cóxtev tớmfem i mưmfpj ờyapg i chiếdhsr c xe đmfem ếdhsr n rồhonc i ra đmfem i.
Bâsggg y giờyapg thuyềffwz n mớmfem i rúsfgu t cầimvl u, nhổxlxm neo, xuôofyf i giòusfr ng.
Trong khoang lớmfem n nhấlqnq t củqnvs a thuyềffwz n, đmfem èuvmf n nếdhsr n sásfht ng trưmfpj ng. Hơrzph n trătaby m ngưmfpj ờyapg i ngồhonc i im lặrjrp ng, chia thàmrtu nh bốjujh n hàmrtu ng hìyapg nh chữplmp U. Nhữplmp ng ngưmfpj ờyapg i đmfem óxtev , kểldfi từzqmz cao xuốjujh ng thấlqnq p cóxtev Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u, Thásfht i-Ninh đmfem ếdhsr , Đbizy ạlqnq i-tưmfpj mãwzzd Lýtucu Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t, Thásfht i-úsfgu y Hoàmrtu ng Kiệkbhv n, Đbizy ạlqnq i-đmfem ôofyf -đmfem ốjujh c Lýtucu Kếdhsr -Nguyêpgqw n, quảndmb n Khu-mậkxbf t việkbhv n kiêpgqw m tổxlxm ng-trấlqnq n Thătaby ng-long Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng, Tổxlxm ng-lĩlnhj nh Thiêpgqw n-tửwibe binh Tílbyq n-Nghĩlnhj a vưmfpj ơrzph ng.... thấlqnq p nhấlqnq t làmrtu mưmfpj ờyapg i hai Đbizy ôofyf -thốjujh ng chỉgucx huy mưmfpj ờyapg i hai hiệkbhv u Thiêpgqw n-tửwibe binh.
Lễxlxm tấlqnq t.
Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u mởtaby đmfem ầimvl u:
– Tìyapg nh hìyapg nh biêpgqw n cưmfpj ơrzph ng cựkwcz c kỳffwz khẩspuk n trưmfpj ơrzph ng. Tốjujh ng đmfem ang chuyểldfi n đmfem ạlqnq i binh từzqmz Tâsggg y-thùnffk y, Bắwmwj c-thùnffk y vềffwz Nam-thùnffk y đmfem ásfht nh ta, cho nêpgqw n côofyf -phụhqkl phảndmb i tổxlxm chứcnkw c buổxlxm i hộuyzf i mậkxbf t nàmrtu y đmfem ểldfi đmfem ốjujh i phóxtev . Hơrzph n lúsfgu c nàmrtu o hếdhsr t, lúsfgu c nàmrtu y làmrtu lúsfgu c ta phảndmb i bỏldfi hếdhsr t tỵlqnq hiềffwz m mớmfem i mong tồhonc n tạlqnq i. Chílbyq nh vìyapg vậkxbf y, Hoàmrtu ng-thưmfpj ợrzph ng ban chỉgucx âsggg n xásfht cho Thásfht i-sưmfpj Lýtucu Đbizy ạlqnq o-Thàmrtu nh, phụhqkl c hồhonc i chứcnkw c tưmfpj ớmfem c đmfem ểldfi ngưmfpj ờyapg i cóxtev thểldfi tham dựkwcz vàmrtu o côofyf ng việkbhv c hộuyzf quốjujh c. Nàmrtu o mờyapg i Thásfht i-sưmfpj ra.
Thásfht i-sưmfpj Lýtucu Đbizy ạlqnq o-Thàmrtu nh từzqmz trong bưmfpj ớmfem c ra chắwmwj p tay vásfht i Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u vớmfem i Thásfht i-Ninh đmfem ếdhsr , sồhonc i ngồhonc i vàmrtu o ghếdhsr .
Thásfht i-hậkxbf u tiếdhsr p:
– Trong buổxlxm i triềffwz u hộuyzf i nàmrtu y, lễxlxm nghi đmfem ưmfpj ợrzph c giảndmb n tiệkbhv n hếdhsr t sứcnkw c. Cásfht c vóxtev đmfem ạlqnq i thầimvl n khi tâsggg u trìyapg nh khôofyf ng cầimvl n xưmfpj ng têpgqw n, cứcnkw ngồhonc i nguyêpgqw n tạlqnq i vịhonc khôofyf ng phảndmb i quỳffwz gốjujh i hàmrtu nh lễxlxm .
Thásfht i-hậkxbf u hưmfpj ớmfem ng mắwmwj t vàmrtu o Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng:
– Hoàmrtu ng-thúsfgu c! Hoàmrtu ng-thúsfgu c chưmfpj ởtaby ng quảndmb n Khu-mậkxbf t việkbhv n, xin hoàmrtu ng-thúsfgu c cho biếdhsr t tìyapg nh hìyapg nh chuyểldfi n quâsggg n bêpgqw n Tốjujh ng đmfem ãwzzd .
Nguyêpgqw n tuổxlxm i củqnvs a Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng, Tílbyq n-Nghĩlnhj a vưmfpj ơrzph ng tưmfpj ơrzph ng đmfem ưmfpj ơrzph ng vớmfem i tuổxlxm i củqnvs a Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u. Hậkxbf u lấlqnq y nghĩlnhj a: vua Thásfht nh-tôofyf ng làmrtu con nuôofyf i củqnvs a Khai-Quốjujh c vưmfpj ơrzph ng, thìyapg hai vưmfpj ơrzph ng làmrtu chúsfgu củqnvs a Thásfht i-Ninh hoàmrtu ng đmfem ếdhsr , nêpgqw n bàmrtu gọdusp i hai vưmfpj ơrzph ng bằspuk ng hoàmrtu ng-thúsfgu c, vàmrtu ban chỉgucx cho hai vưmfpj ơrzph ng vàmrtu o triềffwz u đmfem ưmfpj ợrzph c đmfem eo kiếdhsr m, khi tâsggg u khôofyf ng phảndmb i xưmfpj ng têpgqw n.
Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng tâsggg u:
– Tốjujh ng đmfem ãwzzd chuẩspuk n bịhonc đmfem ểldfi tiếdhsr n đmfem ásfht nh Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t suốjujh t mấlqnq y nătaby m qua. Gầimvl n đmfem âsggg y, họdusp chuyểldfi n mộuyzf t sốjujh quâsggg n rấlqnq t lớmfem n từzqmz vùnffk ng Trưmfpj ờyapg ng-sa, Kinh-châsggg u vềffwz Quảndmb ng-đmfem ôofyf ng, Quảndmb ng-tâsggg y. Trong khi đmfem óxtev , cásfht c biêpgqw n thầimvl n Nam-phưmfpj ơrzph ng ra sứcnkw c tuyểldfi n mộuyzf tâsggg n binh, tổxlxm chứcnkw c thổxlxm binh thàmrtu nh bảndmb o-giásfht p. Dọdusp c bờyapg biểldfi n họdusp đmfem óxtev ng chiếdhsr n thuyềffwz n, thao diễxlxm n thủqnvs y quâsggg n. Mấlqnq y chụhqkl c nătaby m qua cásfht c châsggg u Nam-thùnffk y Tốjujh ng phảndmb i thu góxtev p lưmfpj ơrzph ng thảndmb o, vàmrtu ng bạlqnq c chuyểldfi n lệkbhv n cho mặrjrp t trậkxbf n Tâsggg y, Bắwmwj c. Nhưmfpj ng nătaby m nătaby m gầimvl n đmfem âsggg y, họdusp đmfem ưmfpj ợrzph c chỉgucx dụhqkl khôofyf ng nhữplmp ng giữplmp lưmfpj ơrzph ng tiềffwz n lạlqnq i, màmrtu còusfr n nhậkxbf n đmfem ưmfpj ợrzph c lưmfpj ơrzph ng tiềffwz n củqnvs a vùnffk ng Kinh-hồhonc . Thầimvl n thấlqnq y rõlnhj ràmrtu ng họdusp đmfem ang chuẩspuk n bịhonc đmfem ásfht nh Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t.
Đbizy ạlqnq i-tưmfpj mãwzzd Lýtucu Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t hỏldfi i:
– Xin vưmfpj ơrzph ng gia cho biếdhsr t tổxlxm chứcnkw c lựkwcz c-lưmfpj ợrzph ng Tốjujh ng tạlqnq i Nam thùnffk y ra sao?
Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng đmfem em cuốjujh n trựkwcz c lớmfem n, trêpgqw n vẽaeyv bảndmb n đmfem ồhonc Hoa-nam treo trưmfpj ớmfem c cửwibe tọdusp a, rồhonc i trìyapg nh bầimvl y:
– Phiásfht Bắwmwj c Trưmfpj ờyapg ng-giang làmrtu Kinh-châsggg u. Trưmfpj ớmfem c kia Tốjujh ng cóxtev hai mưmfpj ơrzph i vạlqnq n quâsggg n. Sau khi Đbizy ịhonc ch Thanh đmfem em xuốjujh ng đmfem ásfht nh nhau vớmfem i quâsggg n tásfht m vùnffk ng tộuyzf c Việkbhv t trong cuộuyzf c khởtaby i binh củqnvs a Nùnffk ng Trílbyq -Cao, cásfht c đmfem ạlqnq o quâsggg n nàmrtu y bịhonc diệkbhv t. Đbizy ịhonc ch Thanh bịhonc côofyf ng-chúsfgu a Bảndmb o-Hòusfr a đmfem ásfht nh bạlqnq i, y tổxlxm chứcnkw c lạlqnq i cásfht c đmfem ạlqnq o quâsggg n nàmrtu y, rồhonc i đmfem em thêpgqw m quâsggg n ởtaby Tâsggg y-thùnffk y vềffwz đmfem ásfht nh Nùnffk ng Trílbyq -Cao. Thàmrtu nh côofyf ng rồhonc i, y lạlqnq i mang cásfht c đmfem ạlqnq o quâsggg n ấlqnq y trởtaby vềffwz chỗmaoj cũrzph . Tạlqnq i phílbyq a Nam sôofyf ng Trưmfpj ờyapg ng-giang, hiệkbhv n cóxtev quâsggg n củqnvs a Đbizy àmrtu m-châsggg u, Quýtucu -châsggg u, Quảndmb ng-đmfem ôofyf ng, Quảndmb ng-tâsggg y. Nhưmfpj ng quâsggg n ởtaby Đbizy àmrtu m, Quýtucu khôofyf ng nhiềffwz u, vảndmb khi hữplmp u sựkwcz họdusp cũrzph ng khôofyf ng thểldfi đmfem iềffwz u đmfem i nơrzph i khásfht c, vìyapg phảndmb i phòusfr ng Đbizy ạlqnq i-lýtucu .
Nhàmrtu vua đmfem ưmfpj a mắwmwj t nhìyapg n Côofyf i-sơrzph n tam anh:
– Tam vịhonc sưmfpj phụhqkl ! Bâsggg y giờyapg trẫiczw m mớmfem i hiểldfi u tạlqnq i sao U-bon vưmfpj ơrzph ng Lêpgqw Vătaby n cứcnkw luôofyf n thao luyệkbhv n quâsggg n sĩlnhj ởtaby Bắwmwj c-thásfht i. Thìyapg ra ngưmfpj ờyapg i « hùnffk » Tốjujh ng hẳkbhv n?
Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng cúsfgu i đmfem ầimvl u:
– Đbizy úsfgu ng nhưmfpj bệkbhv -hạlqnq phásfht n! Rúsfgu t lạlqnq i chỉgucx cóxtev quâsggg n lưmfpj ỡtucu ng Quảndmb ng làmrtu đmfem ásfht ng đmfem ểldfi cho ta phảndmb i quan tâsggg m. Trưmfpj ớmfem c kia lưmfpj ỡtucu ng Quảndmb ng chưmfpj a cóxtev quâsggg n triềffwz u. Gầimvl n đmfem âsggg y họdusp đmfem iềffwz u tásfht m đmfem ạlqnq o rấlqnq t thiệkbhv n chiếdhsr n ởtaby vùnffk ng Tâsggg y-biêpgqw n. Mỗmaoj i đmfem ạlqnq o mộuyzf t vạlqnq n ngưmfpj ờyapg i. Trong nătaby m đmfem ạlqnq o đmfem óxtev , mộuyzf t đmfem ạlqnq o đmfem óxtev ng ởtaby Quảndmb ng-châsggg u, hai đmfem ạlqnq o đmfem óxtev ng ởtaby Ung-châsggg u, mộuyzf t đmfem ạlqnq o đmfem óxtev ng ởtaby Liêpgqw m-châsggg u, mộuyzf t đmfem ạlqnq o đmfem óxtev ng ởtaby Khâsggg m-châsggg u, ba đmfem ạlqnq o đmfem óxtev ng ởtaby Quếdhsr -châsggg u. Kịhonc binh trưmfpj ớmfem c kia khôofyf ng cóxtev , nay họdusp đmfem iềffwz u vềffwz hai đmfem ạlqnq o, đmfem óxtev làmrtu đmfem ạlqnq o Thiểldfi m-tâsggg y vàmrtu đmfem ạlqnq o Kýtucu -bắwmwj c. Đbizy ạlqnq o Thiểldfi m-tâsggg y chia ra, mộuyzf t lữplmp (ghi chúsfgu : 3 nghìyapg n) đmfem óxtev ng ởtaby Liêpgqw m-châsggg u, mộuyzf t lữplmp đmfem óxtev ng ởtaby Khâsggg m-châsggg u, mộuyzf t lữplmp đmfem óxtev ng ởtaby Ung-châsggg u. Đbizy ạlqnq o Kýtucu -bắwmwj c đmfem óxtev ng ởtaby Quếdhsr -châsggg u. Thủqnvs y quâsggg n cóxtev mộuyzf t hạlqnq m đmfem ộuyzf i đmfem óxtev ng ởtaby Quảndmb ng-châsggg u. Quâsggg n củqnvs a lưmfpj ỡtucu ng Quảndmb ng thìyapg cóxtev đmfem ạlqnq o đmfem ệkbhv nhấlqnq t chia ra nửwibe a đmfem óxtev ng ởtaby Hoàmrtu nh-sơrzph n, nửwibe a đmfem óxtev ng ởtaby Thásfht i-bìyapg nh. Đbizy ạlqnq o đmfem ệkbhv nhịhonc mộuyzf t nửwibe a đmfem óxtev ng ởtaby Vĩlnhj nh-bìyapg nh, mộuyzf t nửwibe a đmfem óxtev ng ởtaby Tâsggg y-bìyapg nh. Đbizy ạlqnq o đmfem ệkbhv tam mộuyzf t nửwibe a đmfem óxtev ng ởtaby Lộuyzf c-châsggg u, mộuyzf t nửwibe a đmfem óxtev ng ởtaby Cổxlxm -vạlqnq n. Ngoàmrtu i ra còusfr n quâsggg n bảndmb o-giásfht p, quâsggg n khêpgqw -đmfem ộuyzf ng nhiềffwz u ílbyq t khásfht c nhau.
Thấlqnq y chưmfpj tưmfpj ớmfem ng chưmfpj a hơrzph i cóxtev vẻlycg ngơrzph ngásfht c, vưmfpj ơrzph ng trìyapg nh bầimvl y rấlqnq t khoan thai:
– Tóxtev m lạlqnq i, tạlqnq i Quảndmb ng-Tâsggg y lộuyzf cóxtev tásfht m vạlqnq n bộuyzf , hai vạlqnq n kỵlqnq , chia ra nhưmfpj sau: Đbizy ồhonc n trúsfgu giữplmp thủqnvs phủqnvs Ung-châsggg u cóxtev hai vạlqnq n quâsggg n triềffwz u, mộuyzf t vạlqnq n kỵlqnq binh. Đbizy ồhonc n trúsfgu tạlqnq i Quếdhsr -châsggg u cóxtev ba vạlqnq n bộuyzf , mộuyzf t vạlqnq n kỵlqnq . Cásfht c ảndmb i thốjujh ng thuộuyzf c Ung-châsggg u, còusfr n cóxtev ba đmfem ạlqnq o quâsggg n Quảndmb ng, chia ra đmfem óxtev ng ởtaby Hoàmrtu nh-sơrzph n, Thásfht i-bìyapg nh, Vĩlnhj nh-bìyapg nh, Tâsggg y-bìyapg nh, Lộuyzf c-châsggg u, Cổxlxm -vạlqnq n. Tổxlxm ng cộuyzf ng chílbyq n vạlqnq n ngưmfpj ờyapg i. Còusfr n quâsggg n bảndmb o-giásfht p củqnvs a khêpgqw -đmfem ộuyzf ng thìyapg nhiềffwz u ílbyq t thấlqnq t thưmfpj ờyapg ng, khi khởtaby i sựkwcz cásfht c đmfem ộuyzf ng chủqnvs trấlqnq n thủqnvs củqnvs a ta sẽaeyv trìyapg nh sau.
Vưmfpj ơrzph ng chỉgucx vàmrtu o vùnffk ng Quảndmb ng-đmfem ôofyf ng lộuyzf :
– Tạlqnq i đmfem âsggg y cóxtev ba vạlqnq n quâsggg n triềffwz u, mộuyzf t vạlqnq n thủqnvs y binh, mộuyzf t vạlqnq n kịhonc , chia ra nhưmfpj sau: Quảndmb ng-châsggg u hai vạlqnq n bộuyzf , mộuyzf t vạlqnq n thủqnvs y binh, ba nghìyapg n kịhonc ; tạlqnq i Liêpgqw m-châsggg u, cóxtev mộuyzf t vạlqnq n bộuyzf , ba nghìyapg n kịhonc binh. Tạlqnq i Khâsggg m-châsggg u cóxtev mộuyzf t vạlqnq n quâsggg n triềffwz u, ba nghìyapg n. Tổxlxm ng cộuyzf ng thủqnvs y bộuyzf sásfht u vạlqnq n. Còusfr n quâsggg n bảndmb o-giásfht p, khêpgqw -đmfem ộuyzf ng rấlqnq t ílbyq t.
Vưmfpj ơrzph ng kếdhsr t luậkxbf n:
– Nhưmfpj vậkxbf y tổxlxm ng quâsggg n Tốjujh ng ởtaby lưmfpj ỡtucu ng Quảndmb ng cóxtev mưmfpj ờyapg i sásfht u vạlqnq n, khôofyf ng kểldfi quâsggg n bảndmb o-giásfht p, khêpgqw đmfem ộuyzf ng. Trong tưmfpj ơrzph ng lai, khi đmfem ásfht nh ta, họdusp sẽaeyv đmfem em hai mưmfpj ơrzph i đmfem ạlqnq o quâsggg n triềffwz u thiệkbhv n chiếdhsr n, vớmfem i nătaby m đmfem ạlqnq o kịhonc binh từzqmz biêpgqw n giớmfem i Tâsggg y-hạlqnq vềffwz . Hai hạlqnq m đmfem ộuyzf i từzqmz Mâsggg n-Triếdhsr t xuốjujh ng. Ngay từzqmz bâsggg y giờyapg ta phảndmb i chuẩspuk n bịhonc đmfem ốjujh i đmfem ầimvl u vớmfem i nătaby m mưmfpj ơrzph i vạlqnq n quâsggg n bộuyzf thủqnvs y bộuyzf , vớmfem i khoảndmb ng mưmfpj ờyapg i vạlqnq n quâsggg n bảndmb o-giásfht p, khêpgqw đmfem ộuyzf ng vàmrtu nătaby m mưmfpj ơrzph i vạlqnq n dâsggg n phu. Tổxlxm ng cộuyzf ng mộuyzf t trătaby m vạlqnq n ngưmfpj ờyapg i ngựkwcz a.
Ghi chúsfgu ,
Thờyapg i Tốjujh ng giờyapg chưmfpj a phâsggg n chia ra Quảndmb ng-đmfem ôofyf ng, Quảndmb ng-tâsggg y nhưmfpj bâsggg y giờyapg , màmrtu gọdusp i chung làmrtu Quảndmb ng-nam lộuyzf , màmrtu thủqnvs phủqnvs làmrtu Quếdhsr -châsggg u. Đbizy ôofyf i khi chia ra Quảndmb ng-đmfem ôofyf ng Nam-lộuyzf vàmrtu Quảndmb ng-Tâsggg y Nam lộuyzf . Vềffwz quâsggg n sốjujh củqnvs a Tốjujh ng, tôofyf i theo QTNC vàmrtu TTCTGCK, TTCTBK, chứcnkw khôofyf ng theo TS, VSL, Đbizy VSKTT, TTTTGTB.
Nghe vưmfpj ơrzph ng tâsggg u trìyapg nh, ngưmfpj ờyapg i ngưmfpj ờyapg i nhìyapg n nhau tỏldfi vẻlycg lo lắwmwj ng.
Đbizy ạlqnq i-tưmfpj mãwzzd Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t đmfem ứcnkw ng dậkxbf y nóxtev i lớmfem n:
– Binh-phásfht p nóxtev i: « Quâsggg n quýtucu hồhonc tinh, bấlqnq t quýtucu hồhonc đmfem a » nghĩlnhj a làmrtu quâsggg n quýtucu ởtaby chỗmaoj tinh-luyệkbhv n, chứcnkw khôofyf ng quýtucu ởtaby đmfem ôofyf ng. Cásfht c vịhonc hãwzzd y nhớmfem thờyapg i vua Lêpgqw , Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t chỉgucx cóxtev mưmfpj ờyapg i vạlqnq n, màmrtu thắwmwj ng ba mưmfpj ơrzph i vạlqnq n quâsggg n Tốjujh ng ởtaby Chi-lătaby ng, Bạlqnq ch-đmfem ằspuk ng. Hồhonc i tiêpgqw n-nưmfpj ơrzph ng Bảndmb o-Hòusfr a, Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t chỉgucx cóxtev mưmfpj ờyapg i lătaby m vạlqnq n, màmrtu thắwmwj ng nătaby m mưmfpj ơrzph i vạlqnq n quâsggg n Tốjujh ng. Mớmfem i đmfem âsggg y, vua bàmrtu Bìyapg nh-Dưmfpj ơrzph ng chỉgucx cóxtev nătaby m vạlqnq n binh màmrtu thắwmwj ng mưmfpj ờyapg i vạlqnq n quâsggg n củqnvs a bọdusp n Lýtucu Sưmfpj -Trung, Tiêpgqw u Cốjujh , Tiêpgqw u Chúsfgu .
Ôsfht ng chỉgucx vàmrtu o Tâsggg y-hồhonc thấlqnq t kiệkbhv t, Long-biêpgqw n ngũrzph hùnffk ng:
– Từzqmz bẩspuk y nătaby m nay, Thiêpgqw n-tửwibe binh đmfem ưmfpj ợrzph c trao cho cásfht c Đbizy ôofyf -thốjujh ng nàmrtu y, hầimvl u nhưmfpj đmfem ãwzzd thay đmfem ổxlxm i hoàmrtu n toàmrtu n. Bâsggg y giờyapg tôofyf i đmfem ểldfi cho Đbizy ôofyf -thốjujh ng Phạlqnq m Dậkxbf t, phu nhâsggg n Lêpgqw Kim-Loan trìyapg nh bầimvl y vềffwz phưmfpj ơrzph ng cásfht ch huấlqnq n luyệkbhv n binh đmfem ểldfi cásfht c vịhonc thấlqnq y tạlqnq i sao ngưmfpj ờyapg i Tốjujh ng nghe đmfem ếdhsr n Thiêpgqw n-tửwibe binh đmfem ềffwz u tỏldfi vẻlycg kinh sợrzph .
Phạlqnq m Dậkxbf t đmfem ứcnkw ng lêpgqw n cung tay:
– Quâsggg n mạlqnq nh hay khôofyf ng làmrtu do uy, lựkwcz c, thếdhsr , trang. Uy tứcnkw c kỷlbzw luậkxbf t phảndmb i nghiêpgqw m. Kỷlbzw luậkxbf t nghiêpgqw m thìyapg khi lệkbhv nh ban ra ngưmfpj ờyapg i ngưmfpj ờyapg i đmfem ềffwz u rătaby m rắwmwj p thi hàmrtu nh, lúsfgu c đmfem ốjujh i diệkbhv n vớmfem i giặrjrp c khi tiếdhsr n, lúsfgu c lùnffk i, nhấlqnq t nhấlqnq t vạlqnq n ngưmfpj ờyapg i nhưmfpj mộuyzf t. Vìyapg vậkxbf y mỗmaoj i đmfem ộuyzf i quâsggg n, khi đmfem ốjujh i diệkbhv n vớmfem i đmfem ịhonc ch thìyapg phílbyq a sau đmfem ềffwz u cóxtev ba võlnhj sĩlnhj đmfem ao phủqnvs ; mộuyzf t lệkbhv nh tiếdhsr n ban ra, màmrtu binh nàmrtu o chầimvl n chờyapg , lui lạlqnq i, hay quay đmfem ầimvl u lạlqnq i thìyapg chémfpj m tạlqnq i chỗmaoj . Cho nêpgqw n chúsfgu ng tôofyf i tựkwcz hàmrtu o làmrtu Thiêpgqw n-tửwibe binh chỉgucx biếdhsr t chếdhsr t, chứcnkw khôofyf ng biếdhsr t lùnffk i. Thứcnkw hai làmrtu lựkwcz c. Lựkwcz c làmrtu sứcnkw c manh, cho nêpgqw n tấlqnq t cảndmb tưmfpj ớmfem ng sĩlnhj , mỗmaoj i ngàmrtu y đmfem ềffwz u phảndmb i luyệkbhv n tậkxbf p bốjujh n giờyapg (8 giờyapg ngàmrtu y nay),chia ra: Mộuyzf t giờyapg luyệkbhv n tậkxbf p võlnhj nghệkbhv , mộuyzf t giờyapg bắwmwj n cung, mộuyzf t giờyapg xung phong hãwzzd m trậkxbf n, mộuyzf t giờyapg họdusp c tậkxbf p binh phásfht p. Vìyapg vậkxbf y, mộuyzf t Thiêpgqw n-tửwibe binh, sau mộuyzf t nătaby m tạlqnq i ngũrzph , vềffwz võlnhj nghệkbhv đmfem ãwzzd cóxtev thểldfi tay khôofyf ng đmfem ásfht nh thắwmwj ng bốjujh n nătaby m ngưmfpj ờyapg i, hoặrjrp c khi đmfem ốjujh i đmfem ịhonc ch vớmfem i kẻlycg dùnffk ng cùnffk ng mộuyzf t thứcnkw vũrzph khílbyq , cóxtev thểldfi thắwmwj ng ba đmfem ếdhsr n mưmfpj ờyapg i ngưmfpj ờyapg i. Hóxtev a cho nêpgqw n sau bẩspuk y nătaby m, nhữplmp ng Thiêpgqw n-tửwibe binh củqnvs a ta đmfem ãwzzd cóxtev trìyapg nh đmfem ộuyzf võlnhj côofyf ng nhưmfpj mộuyzf t võlnhj sĩlnhj . Vềffwz hàmrtu nh binh, thìyapg cứcnkw mộuyzf t ngàmrtu y tậkxbf p trậkxbf n giảndmb đmfem ásfht nh trong đmfem ồhonc ng cỏldfi , mộuyzf t ngàmrtu y tậkxbf p đmfem ásfht nh trong rừzqmz ng, mộuyzf t ngàmrtu y tậkxbf p đmfem ásfht nh ởtaby đmfem ồhonc ng lầimvl y, mộuyzf t ngàmrtu y tậkxbf p côofyf ng thàmrtu nh.
Cásfht c quan cùnffk ng gậkxbf t đmfem ầimvl u tỏldfi ýtucu tin tưmfpj ởtaby ng.
– Thứcnkw ba làmrtu thếdhsr . Thếdhsr tứcnkw c làmrtu sựkwcz phốjujh i hợrzph p giữplmp a cásfht c đmfem ộuyzf i quâsggg n bộuyzf , nhưmfpj khi nàmrtu o thìyapg dùnffk ng Thầimvl n-nỏldfi , khi nàmrtu o thìyapg dùnffk ng Thạlqnq ch-xa, khi nàmrtu o thìyapg phóxtev ng lao, khi nàmrtu o thìyapg bắwmwj n têpgqw n, khi nàmrtu o thìyapg xung sásfht t chémfpj m giếdhsr t. Lạlqnq i huấlqnq n luyệkbhv n khốjujh i hợrzph p giữplmp a bộuyzf binh, kịhonc binh, thủqnvs y binh, Thầimvl n-nỏldfi , Thạlqnq ch-xa, thúsfgu binh. Tỷlbzw nhưmfpj hiệkbhv u Ngựkwcz -long đmfem ốjujh i trậkxbf n vớmfem i mộuyzf t đmfem ạlqnq o kịhonc binh Tốjujh ng, tôofyf i chỉgucx việkbhv c ra lệkbhv nh cho lữplmp nàmrtu o đmfem ásfht nh mặrjrp t phảndmb i, lữplmp nàmrtu o đmfem ásfht nh mặrjrp t trásfht i, lữplmp nàmrtu o đmfem ásfht nh trựkwcz c diệkbhv n, lữplmp nàmrtu o trừzqmz bịhonc . Cásfht c lữplmp trưmfpj ởtaby ng thấlqnq y binh đmfem ịhonc ch còusfr n ởtaby xa, thìyapg ra lệkbhv nh cho Thạlqnq ch-xa bắwmwj n ngay vàmrtu o hàmrtu ng đmfem ầimvl u củqnvs a đmfem ịhonc ch. Khi đmfem ịhonc ch lạlqnq i gầimvl n, thìyapg cho Thầimvl n-nỏldfi bắwmwj n. Khi hai bêpgqw n giásfht p nhau rồhonc i, thìyapg đmfem ộuyzf i đmfem ao thủqnvs xung lêpgqw n chémfpj m châsggg n ngựkwcz a, đmfem ộuyzf i cung thủqnvs thìyapg bắwmwj n kịhonc mãwzzd .
Phạlqnq m Dậkxbf t ngừzqmz ng lạlqnq i, đmfem ưmfpj a mắwmwj t cho Lêpgqw Kim-Loan. Kim-Loan biếdhsr t ýtucu chồhonc ng, nàmrtu ng trìyapg nh bầimvl y:
– Thứcnkw tưmfpj làmrtu trang. Nhưmfpj cásfht c vịhonc thấlqnq y, Thiêpgqw n-tửwibe binh đmfem ưmfpj ợrzph c trang bịhonc giầimvl y bằspuk ng vảndmb i thựkwcz c dai, thựkwcz c dầimvl y, đmfem ếdhsr bằspuk ng da, đmfem ểldfi khi dẵdusp m phảndmb i đmfem ásfht , phảndmb i sỏldfi i thìyapg khôofyf ng đmfem au. Ngựkwcz c, lưmfpj ng đmfem ưmfpj ợrzph c che bởtaby i miếdhsr ng hộuyzf tâsggg m kílbyq nh bằspuk ng thémfpj p, đmfem ầimvl u đmfem ộuyzf i chiếdhsr c mũrzph bằspuk ng thémfpj p mỏldfi ng. Vềffwz vũrzph khílbyq , thìyapg mỗmaoj i Thiêpgqw n-tửwibe binh đmfem ềffwz u đmfem ưmfpj ợrzph c phásfht t cho hai thứcnkw ; mộuyzf t làmrtu vũrzph khílbyq chílbyq nh nhưmfpj đmfem ao, giásfht o; hai làmrtu vũrzph khílbyq phụhqkl nhưmfpj cung têpgqw n, mũrzph i lao, dao ngắwmwj n.
Vũrzph Quang chỉgucx vàmrtu o Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng, Tílbyq n-Nghĩlnhj a vưmfpj ơrzph ng:
– Từzqmz sau cuộuyzf c bìyapg nh Chiêpgqw m trởtaby vềffwz , Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng, Tílbyq n-Nghĩlnhj a vưmfpj ơrzph ng nghiệkbhv m thấlqnq y rằspuk ng trong cuộuyzf c Nam chinh, nhữplmp ng trậkxbf n thắwmwj ng dễxlxm dàmrtu ng làmrtu nhờyapg chưmfpj tưmfpj ớmfem ng kếdhsr t thâsggg n vớmfem i nhau, mộuyzf t lầimvl n suýtucu t thấlqnq t bạlqnq i vìyapg têpgqw n Trầimvl n Thanh-Nhiêpgqw n ghen tỵlqnq vớmfem i Long-biêpgqw n ngũrzph hùnffk ng. Cho nêpgqw n nhịhonc vưmfpj ơrzph ng đmfem ãwzzd ban lệkbhv nh đmfem i cásfht c trấlqnq n, cásfht c hạlqnq m đmfem ộuyzf i, bắwmwj t bưmfpj ợrzph c mộuyzf t thásfht ng, chưmfpj tưmfpj ớmfem ng từzqmz cấlqnq p lữplmp phảndmb i hộuyzf i họdusp p ba ngàmrtu y vớmfem i nhau đmfem ểldfi cóxtev dịhonc p họdusp c tậkxbf p binh phásfht p, ătaby n ởtaby cùnffk ng nhau, vui đmfem ùnffk a cóxtev nhau, thắwmwj t thêpgqw m tìyapg nh bạlqnq n.
Hoàmrtu ng-Nghi tiếdhsr p lờyapg i Vũrzph Quang:
– Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng đmfem ãwzzd nghiêpgqw n cứcnkw u phưmfpj ơrzph ng thứcnkw c huấlqnq n luyệkbhv n binh lílbyq nh củqnvs a Tốjujh ng, rồhonc i soạlqnq n mộuyzf t tậkxbf p binh phásfht p mớmfem i đmfem ểldfi phásfht binh phásfht p Tốjujh ng. Nếdhsr u nay mai khi giao chiếdhsr n vớmfem i Tốjujh ng, chỉgucx thoásfht ng thấlqnq y đmfem ộuyzf i hìyapg nh củqnvs a họdusp , làmrtu chúsfgu ng tôofyf i đmfem ãwzzd biếdhsr t họdusp đmfem ịhonc nh làmrtu m gìyapg , ta muốjujh n phásfht họdusp thìyapg phảndmb i làmrtu m gìyapg .
Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t vàmrtu o côofyf ng chúsfgu a Thiêpgqw n-Ninh:
– Thêpgqw m vàmrtu o đmfem óxtev , Bàmrtu -chúsfgu a-kho cho tổxlxm chứcnkw c nhiềffwz u ao nuôofyf i cásfht , nhiềffwz u cásfht nh đmfem ồhonc ng nuôofyf i gàmrtu vịhonc t, nhiềffwz u nhàmrtu nuôofyf i lợrzph n, cóxtev lưmfpj ơrzph ng thựkwcz c cho binh tưmfpj ớmfem ng ătaby n thêpgqw m trong nhữplmp ng ngàmrtu y luyệkbhv n tậkxbf p đmfem ểldfi lấlqnq y sứcnkw c. Cho nêpgqw n binh tưmfpj ớmfem ng đmfem ềffwz u vui lòusfr ng vìyapg đmfem ưmfpj ợrzph c hậkxbf u đmfem ãwzzd i. Hiệkbhv n lưmfpj ơrzph ng bổxlxm ng củqnvs a quâsggg n ta cao gấlqnq p ba quâsggg n Chiêpgqw m, gấlqnq p đmfem ôofyf i quâsggg n Tốjujh ng, lạlqnq i đmfem ưmfpj ợrzph c đmfem ốjujh i đmfem ãwzzd i nhưmfpj châsggg n tay, nêpgqw n giữplmp binh vớmfem i tưmfpj ớmfem ng cóxtev mốjujh i thâsggg m tìyapg nh nhưmfpj cha con, anh em.
Thásfht i-úsfgu y Hoàmrtu ng Kiệkbhv n hỏldfi i Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng:
– Theo ưmfpj ớmfem c tílbyq nh củqnvs a vưmfpj ơrzph ng gia, thìyapg bao giờyapg họdusp đmfem ásfht nh mìyapg nh?
– Trong nătaby m tớmfem i.
Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng khẳkbhv ng đmfem ịhonc nh: Ba sứcnkw đmfem oàmrtu n mậkxbf t củqnvs a ta cửwibe sang Tốjujh ng, Liêpgqw u, Hạlqnq thàmrtu nh côofyf ng mỹmwot -mãwzzd n. Nhưmfpj ng dùnffk Hạlqnq , Liêpgqw u đmfem òusfr i đmfem iềffwz u kiệkbhv n gìyapg Hy-Ninh đmfem ếdhsr vớmfem i Vưmfpj ơrzph ng An-Thạlqnq ch cũrzph ng chịhonc u. Tốjujh ng mớmfem i cắwmwj t dâsggg ng cho Liêpgqw u 700 dặrjrp m ởtaby vùnffk ng Liêpgqw u-đmfem ôofyf ng, dùnffk phe thâsggg n mìyapg nh ra sứcnkw c côofyf ng kílbyq ch. Nguyêpgqw n trong triềffwz u Tốjujh ng, phe chủqnvs đmfem ásfht nh Bắwmwj c hòusfr a Nam đmfem a sốjujh làmrtu cásfht c tưmfpj ớmfem ng do Kinh-Nam vưmfpj ơrzph ng đmfem àmrtu o tạlqnq o. Nhưmfpj ng mấlqnq y nătaby m trưmfpj ớmfem c, Kinh-Nam vưmfpj ơrzph ng, côofyf ng chúsfgu a Huệkbhv -Nhu khôofyf ng đmfem ồhonc ng chílbyq nh kiếdhsr n vớmfem i Hy-Ninh đmfem ếdhsr vàmrtu Vưmfpj ơrzph ng An-Thạlqnq ch, hai vịhonc cásfht o quan vềffwz triềffwz u, rồhonc i ngao du sơrzph n thủqnvs y. Vìyapg vậkxbf y phe chủqnvs đmfem ásfht nh Nam phưmfpj ơrzph ng mạlqnq nh lêpgqw n.
Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u tuyêpgqw n chỉgucx :
– Trưmfpj ớmfem c khi nghịhonc sựkwcz , xin vua bàmrtu Bắwmwj c-biêpgqw n lưmfpj ợrzph c tấlqnq u vềffwz tấlqnq t cảndmb chílbyq nh sásfht ch Nam-thùnffk y củqnvs a Tốjujh ng từzqmz thờyapg i vua thásfht i-tổxlxm làmrtu Triệkbhv u Khuôofyf ng-Duẫiczw n đmfem ếdhsr n giờyapg .
Côofyf ng chúsfgu a Thiêpgqw n-Thàmrtu nh đmfem ứcnkw ng dậkxbf y ra tâsggg u:
– Chílbyq nh sásfht ch củqnvs a Tốjujh ng đmfem ốjujh i vớmfem i Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t ta từzqmz trưmfpj ớmfem c đmfem ếdhsr n nay khôofyf ng bao giờyapg nhấlqnq t đmfem ịhonc nh. Nóxtev thay đmfem ổxlxm i tùnffk y vàmrtu o sứcnkw c mạlqnq nh củqnvs a ta, vàmrtu tùnffk y vàmrtu o triềffwz u đmfem ìyapg nh củqnvs a Tốjujh ng. Triềffwz u đmfem ìyapg nh màmrtu thầimvl n muốjujh n tâsggg u ởtaby đmfem âsggg y bao gồhonc m nhàmrtu vua vàmrtu cásfht c quan. Tuy vậkxbf y chílbyq nh sásfht ch củqnvs a họdusp cóxtev thểldfi chia làmrtu m bốjujh n. Mộuyzf t làmrtu ưmfpj ớmfem c thúsfgu c, hai làmrtu hoàmrtu hoãwzzd n, ba làmrtu co rúsfgu t, bốjujh n làmrtu hung hătaby ng.
Côofyf ng-chúsfgu a ngừzqmz ng lạlqnq i, đmfem ưmfpj a mắwmwj t quan sásfht t triềffwz u đmfem ìyapg nh mộuyzf t lưmfpj ợrzph t rồhonc i tiếdhsr p:
– Thờyapg i kỳffwz ưmfpj ớmfem c thúsfgu c làmrtu thờyapg i kỳffwz vua Tốjujh ng Thásfht i-tôofyf ng, Châsggg n-tôofyf ng. Sau khi bịhonc bạlqnq i ởtaby Chi-lătaby ng vàmrtu o thờyapg i Lêpgqw bêpgqw n Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t, Tốjujh ng còusfr n bịhonc Liêpgqw u đmfem ásfht nh phảndmb i bỏldfi Thásfht i-nguyêpgqw n, U-tôofyf . Vìyapg phảndmb i lo đmfem ốjujh i phóxtev vớmfem i Liêpgqw u, vua Thásfht i-tôofyf ng, vua Châsggg n-Tôofyf ng ưmfpj ớmfem c thúsfgu c bọdusp n đmfem ạlqnq i thầimvl n Nam thùnffk y phảndmb i mềffwz m mỏldfi ng, trásfht nh gâsggg y chiếdhsr n vớmfem i cásfht c nưmfpj ớmfem c phưmfpj ơrzph ng Nam, đmfem ểldfi dồhonc n nỗmaoj lựkwcz c đmfem ásfht nh vớmfem i Liêpgqw u. Thờyapg i vua Châsggg n-tôofyf ng họdusp bịhonc Liêpgqw u chiếdhsr m mấlqnq t mấlqnq y châsggg u phílbyq a Bắwmwj c, còusfr n bắwmwj t triềffwz u cốjujh ng mỗmaoj i nătaby m mấlqnq y vạlqnq n lạlqnq ng vàmrtu ng, hàmrtu ng triệkbhv u hộuyzf c lúsfgu a, cựkwcz c kỳffwz nhụhqkl c nhãwzzd . Lúsfgu c vua Châsggg n-tôofyf ng bătaby ng hàmrtu , Lưmfpj u thásfht i hậkxbf u nhiếdhsr p chílbyq nh. Bàmrtu cùnffk ng Tểldfi -tưmfpj ớmfem ng Lãwzzd Di-Giảndmb n, Tàmrtu o Lợrzph i-Dụhqkl ng chủqnvs trưmfpj ơrzph ng nhúsfgu n mìyapg nh vớmfem i phưmfpj ơrzph ng Bắwmwj c, đmfem ểldfi đmfem ásfht nh phưmfpj ơrzph ng Nam. Sau khi đmfem ásfht nh đmfem ưmfpj ợrzph c cásfht c nưmfpj ớmfem c phưmfpj ơrzph ng Nam, Tốjujh ng sẽaeyv cóxtev thêpgqw m lưmfpj ơrzph ng thảndmb o, nhâsggg n lựkwcz c. Bấlqnq y giờyapg họdusp mớmfem i quay lêpgqw n Bắwmwj c đmfem ốjujh i phóxtev vớmfem i Liêpgqw u. Biếdhsr t đmfem ưmfpj ợrzph c chủqnvs trưmfpj ơrzph ng nàmrtu y, Khai-Quốjujh c vưmfpj ơrzph ng đmfem em mộuyzf t sứcnkw đmfem oàmrtu n sang Tốjujh ng, giúsfgu p Yêpgqw n-vưmfpj ơrzph ng Triệkbhv u Nguyêpgqw n-Nghiễxlxm m lậkxbf t Lưmfpj u thásfht i hậkxbf u, cùnffk ng phe chủqnvs chiếdhsr n trong triềffwz u. Vưmfpj ơrzph ng kếdhsr t thâsggg n vớmfem i Yêpgqw n-vưmfpj ơrzph ng. Rồhonc i thiếdhsr u hiệkbhv p Trầimvl n Tựkwcz -Mai kếdhsr t thâsggg n vớmfem i vua Nhâsggg n-Tôofyf ng, thàmrtu nh phòusfr mãwzzd Tốjujh ng, đmfem ưmfpj ợrzph c phong làmrtu m Ngôofyf -quốjujh c quậkxbf n vưmfpj ơrzph ng. Vua Nhâsggg n-Tôofyf ng quyếdhsr t đmfem ịhonc nh giữplmp yêpgqw n mặrjrp t Nam, quay lêpgqw n Bắwmwj c đmfem ốjujh i phóxtev vớmfem i Liêpgqw u. Ngôofyf -quốjujh c quậkxbf n vưmfpj ơrzph ng Trầimvl n Tựkwcz -Mai vớmfem i côofyf ng-chúsfgu a Huệkbhv -Nhu đmfem ưmfpj ợrzph c trao nhiệkbhv m vụhqkl tổxlxm ng trấlqnq n Nam thùnffk y. Nhờyapg uy củqnvs a hai vịhonc màmrtu trong hơrzph n hai chụhqkl c nătaby m Tốjujh ng-Việkbhv t vôofyf sựkwcz (1027-1046) (Xin xem Anh-linh thầimvl n võlnhj tộuyzf c Việkbhv t, cùnffk ng tásfht c giảndmb do Xuâsggg n-thu Hoa-kỳffwz xuấlqnq t bảndmb n).
Côofyf ng-chúsfgu a đmfem em ra mộuyzf t cásfht i trụhqkl c lớmfem n treo lêpgqw n. Trêpgqw n trụhqkl c vẽaeyv bảndmb n đmfem ồhonc Trung-quốjujh c vàmrtu Tâsggg y-hạlqnq , rồhonc i tiếdhsr p:
– Trong thờyapg i gian hai mưmfpj ơrzph i nătaby m ấlqnq y, Tâsggg y-hạlqnq đmfem ưmfpj ợrzph c cai trịhonc bởtaby i mộuyzf t vịhonc vua trẻlycg , cóxtev hùnffk ng tâsggg m, đmfem ạlqnq i lưmfpj ợrzph c. Chỉgucx sau mưmfpj ờyapg i nătaby m, Hạlqnq trởtaby thàmrtu nh mộuyzf t nưmfpj ớmfem c binh hùnffk ng, tưmfpj ớmfem ng mạlqnq nh. Hạlqnq -vưmfpj ơrzph ng khôofyf ng chịhonc u thầimvl n phụhqkl c Tốjujh ng, mang quâsggg n chiếdhsr m mộuyzf t vùnffk ng đmfem ấlqnq t lớmfem n. Tốjujh ng sai bọdusp n Đbizy ịhonc ch Thanh, Tôofyf n Tiếdhsr t, Trưmfpj ơrzph ng Ngọdusp c đmfem em quâsggg n chốjujh ng cựkwcz , nhưmfpj ng bịhonc bạlqnq i liêpgqw n tiếdhsr p. Vua Nhâsggg n-tôofyf ng triệkbhv u Ngôofyf -quốjujh c quậkxbf n vưmfpj ơrzph ng vềffwz kinh cảndmb i phong làmrtu Tầimvl n-vưmfpj ơrzph ng, chuyểldfi n lêpgqw n Tâsggg y-thùnffk y đmfem ásfht nh nhau vớmfem i Hạlqnq . Thếdhsr làmrtu vấlqnq n đmfem ềffwz ưmfpj ớmfem c-thúsfgu c Nam-biêpgqw n mấlqnq t ngưmfpj ờyapg i chủqnvs trưmfpj ơrzph ng. Bọdusp n biêpgqw n thầimvl n Nam phưmfpj ơrzph ng nhưmfpj Dưmfpj Tĩlnhj nh, Tiêpgqw u Chúsfgu hătaby m he muốjujh n gâsggg y chiếdhsr n. Chúsfgu ng luyệkbhv n binh sĩlnhj , đmfem ồhonc n chứcnkw a lưmfpj ơrzph ng thảndmb o, émfpj p cásfht c trang đmfem ộuyzf ng Bắwmwj c-biêpgqw n, xui Chiêpgqw m đmfem ásfht nh phílbyq a sau ta. Đbizy ứcnkw ng trưmfpj ớmfem c tìyapg nh trạlqnq ng đmfem óxtev , Khai-Quốjujh c vưmfpj ơrzph ng quyếdhsr t đmfem ịhonc nh ra tay trưmfpj ớmfem c. Mộuyzf t mặrjrp t ngưmfpj ờyapg i ra quâsggg n thìyapg nh lìyapg nh đmfem ásfht nh Chiêpgqw m. Sau khi bìyapg nh Chiêpgqw m, ngưmfpj ờyapg i huy đmfem ộuyzf ng quâsggg n tásfht m vùnffk ng tộuyzf c Việkbhv t đmfem ásfht nh chiếdhsr m Lưmfpj ỡtucu ng-quảndmb ng, thiếdhsr t lậkxbf p nưmfpj ớmfem c Đbizy ạlqnq i-Nam, trao cho Nùnffk ng Trílbyq -Cao làmrtu m vua. Khôofyf ng may cho ta, Nùnffk ng Trílbyq -Cao lêpgqw n làmrtu m vua rồhonc i, ôofyf ng ỷlbzw nưmfpj ớmfem c mìyapg nh lớmfem n, khôofyf ng thầimvl n phụhqkl c Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t, muốjujh n lấlqnq n ásfht p Đbizy ạlqnq i-lýtucu . Gặrjrp p lúsfgu c Khai-Quốjujh cvưmfpj ơrzph ng vâsggg n du Châsggg n-lạlqnq p, Tốjujh ng dồhonc n hếdhsr t quâsggg n Tâsggg y-thùnffk y, Bắwmwj c-thùnffk y trao cho Đbizy ịhonc ch Thanh đmfem ásfht nh Nùnffk ng Trílbyq -Cao. Trílbyq -Cao khôofyf ng đmfem ưmfpj ợrzph c Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t, Đbizy ạlqnq i-lýtucu chi việkbhv n, nêpgqw n Đbizy ạlqnq i-Nam bịhonc Tốjujh ng chiếdhsr m mấlqnq t. Từzqmz đmfem ấlqnq y Tốjujh ng bỏldfi chílbyq nh sásfht ch ưmfpj ớmfem c thúsfgu c ởtaby Nam-thùnffk y; đmfem ổxlxm i sang chílbyq nh sásfht ch hoàmrtu -hoãwzzd n. (xin đmfem ọdusp c Anh-linh thầimvl n-võlnhj tộuyzf c Việkbhv t củqnvs a Yêpgqw n-tửwibe cưmfpj -sĩlnhj do Xuâsggg n-thu Hoa-kỳffwz xuấlqnq t bảndmb n).
... Hòusfr a hoãwzzd n cóxtev nghĩlnhj a làmrtu khôofyf ng đmfem em quâsggg n xâsggg m lấlqnq n, nhưmfpj ng cásfht i gưmfpj ơrzph ng Nùnffk ng Trílbyq -Cao, khiếdhsr n Tốjujh ng đmfem em trọdusp ng binh xuốjujh ng Nan-thùnffk y, mộuyzf thêpgqw m quâsggg n, huấlqnq n luyệkbhv n thổxlxm -binh, lậkxbf p nhiềffwz u đmfem ồhonc n, tílbyq ch trữplmp lưmfpj ơrzph ng thảndmb o. Sau mấlqnq y nătaby m, binh lựkwcz c Tốjujh ng ởtaby Nam-thùnffk y trởtaby thàmrtu nh hùnffk ng mạlqnq nh. Bọdusp n biêpgqw n-thầimvl n đmfem ưmfpj ợrzph c mậkxbf t chỉgucx củqnvs a vua Nhâsggg n-Tôofyf ng, chiêpgqw u mộuyzf , đmfem e dọdusp a, émfpj p cásfht c trang-đmfem ộuyzf ng Bắwmwj c-biêpgqw n. Thấlqnq y rằspuk ng nếdhsr u cứcnkw đmfem ểldfi Tốjujh ng ásfht p dụhqkl ng chílbyq nh sásfht ch tằspuk m ătaby n dâsggg u mãwzzd i, thìyapg Bắwmwj c-biêpgqw n sẽaeyv khôofyf ng còusfr n khêpgqw đmfem ộuyzf ng nàmrtu o nữplmp a. Đbizy ứcnkw c Thásfht nh-tôofyf ng hộuyzf i vớmfem i côofyf -mẫiczw u (côofyf ng-chúsfgu a Bìyapg nh-Dưmfpj ơrzph ng), rồhonc i đmfem em quâsggg n vưmfpj ợrzph t biêpgqw n đmfem ásfht nh chiếdhsr m lạlqnq i hếdhsr t cásfht c trang đmfem ộuyzf ng đmfem ãwzzd mấlqnq t. Tốjujh ng mang quâsggg n phảndmb n côofyf ng, bịhonc thua, đmfem àmrtu nh xin hoàmrtu , cásfht ch chứcnkw c hếdhsr t bọdusp n biêpgqw n thầimvl n Nam-thùnffk y nhưmfpj Lýtucu Sưmfpj -Trung, Tiêpgqw u Cốjujh , Tiêpgqw u Chúsfgu , Dưmfpj Tĩlnhj nh. (Xem
... Sau thờyapg i gian nàmrtu y, vua Nhâsggg n-Tôofyf ng bătaby ng, Anh-Tôofyf ng lêpgqw n kếdhsr vịhonc . Vìyapg hồhonc i còusfr n làmrtu Thásfht i-tửwibe , Anh-Tôofyf ng chủqnvs đmfem ásfht nh Nam-thùnffk y; ôofyf ng sang Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t nghiêpgqw n cứcnkw u, bịhonc võlnhj -lâsggg m triềffwz u đmfem ìyapg nh Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t làmrtu m cho kinh hồhonc n tásfht ng đmfem ởtaby m. Nêpgqw n khi lêpgqw n ngôofyf i vua, ôofyf ng ásfht p dụhqkl ng chílbyq nh sásfht ch co rúsfgu t. Nghĩlnhj a làmrtu binh lựkwcz c Nam-thùnffk y vẫiczw n giữplmp nguyêpgqw n, nhưmfpj ng tuyệkbhv t đmfem ốjujh i khôofyf ng lấlqnq n cásfht c nưmfpj ớmfem c lâsggg n bang (1064-1067).
... Nhưmfpj ng vua Anh-Tôofyf ng trịhonc vìyapg khôofyf ng đmfem ưmfpj ợrzph c lâsggg u dàmrtu i. Sau khi ngưmfpj ờyapg i bătaby ng hàmrtu , Thásfht i-tửwibe lêpgqw n nốjujh i ngôofyf i hiệkbhv u làmrtu Hy-Ninh. Thờyapg i gian làmrtu m thásfht i-tửwibe Hy-Ninh từzqmz ng nghe ôofyf ng cha, thásfht i-phóxtev nóxtev i nhiềffwz u vềffwz cásfht i nhụhqkl c phưmfpj ơrzph ng Bắwmwj c, Tâsggg y, Nam, nêpgqw n ôofyf ng nảndmb y ra hùnffk ng tâsggg m muốjujh n thoásfht t ra khỏldfi i tìyapg nh trạlqnq ng đmfem óxtev . Ôsfht ng dùnffk ng Vưmfpj ơrzph ng An-Thạlqnq ch, ásfht p dụhqkl ng Tâsggg n-phásfht p. Sau sásfht u nătaby m, dâsggg n trởtaby thàmrtu nh giầimvl u, binh lựkwcz c hùnffk ng mạlqnq nh, quốjujh c sảndmb n dồhonc i dàmrtu o. Nêpgqw n ba nătaby m trưmfpj ớmfem c, Hy-Ninh vớmfem i An-Thạlqnq ch muốjujh n dụhqkl ng binh rửwibe a nhụhqkl c. Ôsfht ng hộuyzf i cásfht c đmfem ạlqnq i thầimvl n nghịhonc kếdhsr , nêpgqw n đmfem ásfht nh Liêpgqw u trưmfpj ớmfem c hay đmfem ásfht nh Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t trưmfpj ớmfem c. Cásfht c vătaby n quan muốjujh n đmfem ásfht nh Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t trưmfpj ớmfem c. Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t bạlqnq i, thìyapg Chiêpgqw m, Châsggg n, Làmrtu o phảndmb i đmfem ầimvl u hàmrtu ng. Bấlqnq y giờyapg chỉgucx ngọdusp n cờyapg vềffwz Tâsggg y làmrtu chiếdhsr m đmfem ưmfpj ợrzph c Đbizy ạlqnq i-lýtucu , Xiêpgqw m. Còusfr n cásfht c võlnhj tưmfpj ớmfem ng thìyapg lạlqnq i chủqnvs trưmfpj ơrzph ng đmfem ásfht nh Liêpgqw u trưmfpj ớmfem c, chiếdhsr m lạlqnq i phầimvl n đmfem ấlqnq t đmfem ãwzzd mấlqnq t, rửwibe a nhụhqkl c bịhonc tiếdhsr n cốjujh ng. Sau khi Liêpgqw u bạlqnq i, thìyapg cásfht c nưmfpj ớmfem c phưmfpj ơrzph ng Nam khôofyf ng cầimvl n đmfem ásfht nh cũrzph ng phảndmb i quy phụhqkl c.
... Khi đmfem ưmfpj ợrzph c tin nàmrtu y, ta cửwibe ba sứcnkw đmfem oàmrtu n mậkxbf t sang Tốjujh ng, Liêpgqw u, Hạlqnq . Cảndmb ba sứcnkw đmfem oàmrtu n đmfem ềffwz u thàmrtu nh côofyf ng. Nhưmfpj ng từzqmz khi Kinh-Nam vưmfpj ơrzph ng cásfht o lãwzzd o vềffwz ngao du sơrzph n thủqnvs y, thìyapg phe chủqnvs đmfem ásfht nh Nam phưmfpj ơrzph ng thắwmwj ng thếdhsr , Tốjujh ng triềffwz u thay đmfem ổxlxm i chílbyq nh sásfht ch nhưmfpj Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng tâsggg u. Từzqmz chílbyq nh sásfht ch co rúsfgu t, họdusp đmfem ổxlxm i sang chílbyq nh sásfht ch hung hătaby ng, khiêpgqw u khílbyq ch. (1067-1075)
Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i-hậkxbf u đmfem ứcnkw ng dậkxbf y hưmfpj ớmfem ng Côofyf i-sơrzph n tam anh:
– Tam vịhonc sưmfpj básfht . Xin cásfht c sưmfpj básfht cho biếdhsr t chi tiếdhsr t vềffwz cuộuyzf c tranh luậkxbf n củqnvs a cásfht c đmfem ạlqnq i thầimvl n Tốjujh ng vềffwz việkbhv c đmfem ásfht nh Nam hay đmfem ásfht nh Bắwmwj c. Cóxtev nhưmfpj vậkxbf y ta mớmfem i cóxtev thểldfi quyếdhsr t đmfem ịhonc nh đmfem ưmfpj ợrzph c đmfem ưmfpj ờyapg ng lốjujh i.
Trầimvl n Trung-Đbizy ạlqnq o đmfem ứcnkw ng lêpgqw n trìyapg nh bầimvl y:
– Tâsggg u thásfht i-hậkxbf u, tâsggg u hoàmrtu ng-thưmfpj ợrzph ng, thầimvl n xin bắwmwj t đmfem ầimvl u khi Vưmfpj ơrzph ng An-Thạlqnq ch lêpgqw n chấlqnq p chílbyq nh. Từzqmz tiềffwz n cổxlxm đmfem ếdhsr n thờyapg i vua Thásfht i-tôofyf ng nhàmrtu Tốjujh ng, nhữplmp ng tểldfi -thầimvl n phầimvl n đmfem ôofyf ng làmrtu võlnhj -quan cóxtev huâsggg n côofyf ng, rồhonc i lêpgqw n làmrtu m tểldfi -tưmfpj ớmfem ng, hoặrjrp c cũrzph ng cóxtev thểldfi làmrtu thásfht i-giásfht m, làmrtu vătaby n quan. Kểldfi từzqmz thờyapg i vua Châsggg n-tôofyf ng đmfem ếdhsr n giờyapg (997-1075) hầimvl u hếdhsr t nhữplmp ng ngưmfpj ờyapg i nắwmwj m chứcnkw c tảndmb bộuyzf c-xạlqnq , hữplmp u bộuyzf c-xạlqnq (Tảndmb tểldfi -tưmfpj ớmfem ng hữplmp u tểldfi -tưmfpj ớmfem ng) hay tham-tri chílbyq nh-sựkwcz (phóxtev tểldfi -tưmfpj ớmfem ng) đmfem ềffwz u làmrtu nhữplmp ng vătaby n-gia, thi-sĩlnhj , tưmfpj -tưmfpj ởtaby ng gia nứcnkw c tiếdhsr ng thiêpgqw n-hạlqnq , cóxtev nhiềffwz u tásfht c phẩspuk m danh tiếdhsr ng. Dĩlnhj nhiêpgqw n họdusp đmfem ềffwz u làmrtu nho-gia. Màmrtu khi làmrtu nho gia, thìyapg thủqnvs cựkwcz u. Việkbhv c cai trịhonc dâsggg n luôofyf n luôofyf n phảndmb i theo Tam-hoàmrtu ng, Ngũrzph -đmfem ếdhsr . Mỗmaoj i luậkxbf t lệkbhv đmfem ềffwz u phảndmb i phỏldfi ng theo Nghiêpgqw u, Thuấlqnq n, Vũrzph , Thang. Mỗmaoj i chếdhsr , chiếdhsr u, biểldfi u đmfem ềffwz u phảndmb i dẫiczw n Tứcnkw -thưmfpj , Ngũrzph -kinh. Trong khi ta, Liêpgqw u, Hạlqnq lạlqnq i vưmfpj ợrzph t qua nhữplmp ng đmfem iềffwz u hủqnvs lậkxbf u, miễxlxm n sao làmrtu m cho dâsggg n hạlqnq nh phúsfgu c làmrtu đmfem ưmfpj ợrzph c rồhonc i. Việkbhv c cảndmb i cásfht ch củqnvs a Vưmfpj ơrzph ng An-Thạlqnq ch, bìyapg nh tâsggg m màmrtu bàmrtu n, quảndmb làmrtu thựkwcz c tếdhsr . Nộuyzf i dung cảndmb i cásfht ch đmfem óxtev đmfem ốjujh i vớmfem i ta thìyapg thua xa, trong khi đmfem ốjujh i vớmfem i cásfht c nho thầimvl n Tốjujh ng thìyapg quásfht tásfht o bạlqnq o. Ngay nhữplmp ng nătaby m đmfem ầimvl u cảndmb i cásfht ch, hầimvl u hếdhsr t cásfht c tểldfi thầimvl n đmfem ềffwz u chốjujh ng đmfem ốjujh i. Hy-Ninh đmfem ếdhsr thẳkbhv ng tay cásfht ch chứcnkw c nhữplmp ng tểldfi -thầimvl n đmfem óxtev , đmfem ổxlxm i ra cásfht c châsggg u. Đbizy óxtev làmrtu đmfem iểldfi m vừzqmz a yếdhsr u, vừzqmz a dạlqnq i.
Đbizy ôofyf -thốjujh ng Vũrzph Quang hỏldfi i:
– Thưmfpj a sưmfpj -básfht (ghi chúsfgu : Long-biêpgqw n ngũrzph hùnffk ng làmrtu đmfem ệkbhv tửwibe củqnvs a Khai-Quốjujh c vưmfpj ơrzph ng vàmrtu vưmfpj ơrzph ng phi Thanh-Mai. Màmrtu vưmfpj ơrzph ng phi Thanh-Mai làmrtu sưmfpj muộuyzf i củqnvs a Trung-Đbizy ạlqnq o, nêpgqw n ôofyf ng gọdusp i Trung-Đbizy ạlqnq o làmrtu sưmfpj básfht ), xin sưmfpj básfht giảndmb i rõlnhj đmfem ôofyf i chúsfgu t, rằspuk ng tạlqnq i sao Hy-Ninh đmfem ưmfpj a cásfht c tểldfi thầimvl n ra cásfht c châsggg u làmrtu đmfem iềffwz u vừzqmz a yếdhsr u, vừzqmz a dạlqnq i?
– Giảndmb n-dịhonc thôofyf i. Nhưmfpj trêpgqw n đmfem ãwzzd tâsggg u, cásfht c tểldfi thầimvl n đmfem ềffwz u làmrtu vătaby n gia, tưmfpj tưmfpj ởtaby ng gia cóxtev nhữplmp ng danh tásfht c, rấlqnq t đmfem ưmfpj ợrzph c quầimvl n chúsfgu ng hâsggg m mộuyzf . Nay cásfht ch chứcnkw c họdusp , thìyapg dâsggg n chúsfgu ng bấlqnq t phụhqkl c, đmfem óxtev cóxtev phảndmb i làmrtu đmfem iềffwz u làmrtu m suy yếdhsr u lòusfr ng tin củqnvs a dâsggg n chúsfgu ng vềffwz Tâsggg n-phásfht p khôofyf ng? Khi đmfem ưmfpj a họdusp ra cásfht c châsggg u làmrtu m quan, họdusp gầimvl n dâsggg n chúsfgu ng hơrzph n, gầimvl n sĩlnhj dâsggg n hơrzph n, họdusp cóxtev dịhonc p nóxtev i vớmfem i mọdusp i ngưmfpj ờyapg i rằspuk ng họdusp cóxtev lýtucu . Họdusp đmfem em nhữplmp ng cásfht i dởtaby , cásfht i bấlqnq t lợrzph i củqnvs a Tâsggg n-phásfht p phơrzph i ra vớmfem i quầimvl n chúsfgu ng. Đbizy óxtev cóxtev phảndmb i làmrtu đmfem iềffwz u dạlqnq i khôofyf ng?
Ôsfht ng tiếdhsr p:
– Nay sau chílbyq n nătaby m ásfht p dụhqkl ng Tâsggg n-phásfht p, thàmrtu nh côofyf ng nhiềffwz u vềffwz quốjujh c-sảndmb n, vềffwz binh-bịhonc , nhưmfpj ng thấlqnq t bạlqnq i vềffwz nhâsggg n tâsggg m. Ngàmrtu y 13 thásfht ng 7 niêpgqw n hiệkbhv u Thầimvl n-vũrzph thứcnkw nhìyapg (Tốjujh ng Hy-Ninh thứcnkw nhìyapg , Canh-Tuấlqnq t 1070),An-Thạlqnq ch tâsggg u vớmfem i nhàmrtu vua rằspuk ng: « Trưmfpj ớmfem c đmfem âsggg y triềffwz u đmfem ìyapg nh chỉgucx chúsfgu trọdusp ng vàmrtu o mộuyzf -binh (binh triềffwz u), thàmrtu nh ra binh khôofyf ng nhiềffwz u lạlqnq i rấlqnq t tốjujh n kémfpj m, màmrtu khi hữplmp u sựkwcz phảndmb i đmfem iềffwz u đmfem ộuyzf ng. Ta phảndmb i bắwmwj t chưmfpj ớmfem c Giao-chỉgucx huấlqnq n luyệkbhv n dâsggg n binh, gọdusp i làmrtu bảndmb o-giásfht p (tứcnkw c Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t làmrtu hoàmrtu ng-nam). Khi cóxtev biếdhsr n, bảndmb o-giásfht p tựkwcz chốjujh ng cựkwcz cầimvl m châsggg n giặrjrp c, rồhonc i ta cứcnkw u việkbhv n bằspuk ng chílbyq nh binh sau ». Vua thuậkxbf n. Thếdhsr làmrtu Tốjujh ng cửwibe Tôofyf Giàmrtu m, mộuyzf t biêpgqw n thầimvl n cóxtev côofyf ng chốjujh ng Nùnffk ng Trílbyq -Cao vềffwz coi Ung-châsggg u, lo việkbhv c luyệkbhv n dâsggg n binh, lậkxbf p thêpgqw m mộuyzf t đmfem ạlqnq o binh (ghi chúsfgu : đmfem ạlqnq o củqnvs a Tốjujh ng khoảndmb ng 10 nghìyapg n ngưmfpj ờyapg i, tưmfpj ơrzph ng đmfem ưmfpj ơrzph ng vớmfem i ngàmrtu y nay làmrtu mộuyzf t sưmfpj đmfem oàmrtu n).Cuốjujh i nătaby m nàmrtu y, viêpgqw n chuyểldfi n vậkxbf n sứcnkw Quảndmb ng-Tâsggg y làmrtu Đbizy ỗmaoj Kỷlbzw sưmfpj u tầimvl m đmfem ầimvl y đmfem ủqnvs vềffwz tìyapg nh hìyapg nh nưmfpj ớmfem c ta: dâsggg n sốjujh , tổxlxm chứcnkw c quâsggg n đmfem ộuyzf i, đmfem ịhonc a thếdhsr . Bấlqnq y giờyapg ta mớmfem i thắwmwj ng Chiêpgqw m, thanh thếdhsr lừzqmz ng lẫiczw y nêpgqw n Tốjujh ng chưmfpj a dásfht m đmfem ásfht nh. Nhàmrtu vua chuyểldfi n nhữplmp ng chi tiếdhsr t đmfem óxtev cho Khu-mậkxbf t việkbhv n làmrtu m tàmrtu i liệkbhv u. (TB, Hy-Ninh 3, 11– Canh-Tuấlqnq t 1070).
Côofyf ng-chúsfgu a Thiêpgqw n-Ninh góxtev p ýtucu :
– Nhưmfpj vậkxbf y ta cũrzph ng biếdhsr t rõlnhj tâsggg m-tưmfpj Hy-Ninh vàmrtu Vưmfpj ơrzph ng An-Thạlqnq ch: Họdusp gờyapg m ta. Khi họdusp đmfem ãwzzd gờyapg m, thìyapg lúsfgu c đmfem ásfht nh ta họdusp phảndmb i dùnffk ng hếdhsr t lựkwcz c.
Trung-Đbizy ạlqnq o tiếdhsr p:
– Đbizy iệkbhv n hạlqnq luậkxbf n đmfem úsfgu ng. Thásfht ng giêpgqw ng niêpgqw n hiệkbhv u Thầimvl n-vũrzph thứcnkw ba (Tốjujh ng Hy-Ninh thứcnkw tưmfpj , Tâsggg n-Hợrzph i 1071), Hy-Ninh phụhqkl c chứcnkw c cho Tiêpgqw u Chúsfgu . Nguyêpgqw n niêpgqw n hiệkbhv u Chưmfpj ơrzph ng-thásfht nh Gia-khásfht nh thứcnkw nhìyapg đmfem ờyapg i vua Thásfht nh-tôofyf ng (Tốjujh ng Gia-Hựkwcz u thứcnkw nătaby m đmfem ờyapg i vua Nhâsggg n-Tôofyf ng, Canh-Týtucu 1060), Tiêpgqw u Chúsfgu tuâsggg n mậkxbf t chỉgucx củqnvs a nhàmrtu vua lấlqnq n chiếdhsr m cásfht c trang, đmfem ộuyzf ng củqnvs a Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t, bịhonc vua bàmrtu Bìyapg nh-Dưmfpj ơrzph ng, phòusfr mãwzzd Thâsggg n Thiệkbhv u-Thásfht i mang quâsggg n đmfem ásfht nh tràmrtu n qua. Quâsggg n Tốjujh ng đmfem ạlqnq i bạlqnq i xin hòusfr a. Vua bàmrtu đmfem òusfr i cásfht ch chứcnkw c hếdhsr t bọdusp n biêpgqw n thầimvl n. Vua Nhâsggg n-tôofyf ng phảndmb i giảndmb cásfht ch chứcnkw c bọdusp n biêpgqw n thầimvl n Nam-phưmfpj ơrzph ng, rồhonc i phong cho chứcnkw c tưmfpj ớmfem c lớmfem n hơrzph n, đmfem ổxlxm i đmfem i nhữplmp ng vùnffk ng bémfpj o bởtaby hơrzph n. Thásfht ng giêpgqw ng niêpgqw n hiệkbhv u Thầimvl n-vũrzph thứcnkw ba (Tốjujh ng Hy-Ninh thứcnkw tưmfpj , Tâsggg n-Hợrzph i 1072), đmfem ểldfi chuẩspuk n bịhonc đmfem ásfht nh Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t, Hy-Ninh vộuyzf i triệkbhv u Tiêpgqw u Chúsfgu vềffwz hỏldfi i ýtucu kiếdhsr n. Tiêpgqw u Chúsfgu tâsggg u « Trưmfpj ớmfem c đmfem âsggg y tôofyf i đmfem ãwzzd ởtaby Ung-châsggg u lâsggg u, tôofyf i biếdhsr t rằspuk ng Giao-chỉgucx cóxtev thểldfi lấlqnq y đmfem ưmfpj ợrzph c ». Hy-Ninh cửwibe Chúsfgu coi Quếdhsr -châsggg u, kiêpgqw m luôofyf n Kinh-lưmfpj ợrzph c an-phủqnvs -sứcnkw Quảndmb ng-Tâsggg y. Chúsfgu trởtaby vềffwz đmfem ấlqnq t cũrzph , vớmfem i thásfht i đmfem ộuyzf hung hătaby ng. Y cho ngưmfpj ờyapg i liêpgqw n lạlqnq c vớmfem i cásfht c chúsfgu a khêpgqw đmfem ộuyzf ng Bắwmwj c-biêpgqw n xưmfpj a, thanh thếdhsr Tốjujh ng trởtaby thàmrtu nh mạlqnq nh. Mỗmaoj i hoạlqnq t đmfem ộuyzf ng củqnvs a ta, Tốjujh ng đmfem ềffwz u biếdhsr t hếdhsr t. Thásfht ng 11, tin đmfem óxtev vềffwz triềffwz u, đmfem ứcnkw c Thásfht nh-tôofyf ng sai đmfem ộuyzf ng trưmfpj ởtaby ng Quảndmb ng-nguyêpgqw n làmrtu Lưmfpj u Kỷlbzw đmfem em quâsggg n chiếdhsr m lạlqnq i châsggg u Quy-hóxtev a làmrtu châsggg u Nùnffk ng Tôofyf ng-Đbizy ásfht n theo Tốjujh ng, nộuyzf p cho Tốjujh ng. Tiêpgqw u Chúsfgu xin chỉgucx dụhqkl củqnvs a triềffwz u đmfem ìyapg nh bắwmwj t buộuyzf c cásfht c tri-châsggg u khi thấlqnq y cóxtev giặrjrp c qua đmfem ịhonc a hạlqnq t mìyapg nh, thìyapg phảndmb i đmfem em quâsggg n tiếdhsr p cứcnkw u cásfht c khêpgqw đmfem ộuyzf ng. Ai khôofyf ng tuâsggg n thìyapg giếdhsr t. Nhưmfpj ng vua Tốjujh ng lạlqnq i ban chỉgucx : « Khi básfht o cóxtev giặrjrp c, chưmfpj a biếdhsr t thựkwcz c hưmfpj , nhiềffwz u ílbyq t màmrtu bắwmwj t đmfem em quâsggg n chốjujh ng thìyapg sao thắwmwj ng đmfem ưmfpj ợrzph c, màmrtu đmfem òusfr i trịhonc tộuyzf i? ». Vìyapg vậkxbf y Chúsfgu ởtaby hai nătaby m, màmrtu chẳkbhv ng làmrtu m nêpgqw n cơrzph m chásfht o gìyapg .(TS 334).
Nhàmrtu vua cưmfpj ờyapg i:
– Giásfht nhưmfpj bấlqnq y giờyapg Hy-Ninh thuậkxbf n cho Chúsfgu dùnffk ng nghiêpgqw m luậkxbf t, thìyapg chắwmwj c y đmfem ãwzzd tiếdhsr n quâsggg n vàmrtu o Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t giữplmp a lúsfgu c Dưmfpj ơrzph ng hậkxbf u làmrtu m binh biếdhsr n rồhonc i.
Mọdusp i ngưmfpj ờyapg i đmfem ềffwz u kinh ngạlqnq c vềffwz nhậkxbf n xémfpj t củqnvs a ôofyf ng vua con.
– Thásfht ng hai niêpgqw n hiệkbhv u Thásfht i-Ninh thứcnkw nhìyapg (Tốjujh ng Hy-Ninh thứcnkw sásfht u, Quýtucu -Sửwibe u, 1073), nhàmrtu vua triệkbhv u Tiêpgqw u Chúsfgu vềffwz bàmrtu n sásfht ch lưmfpj ợrzph c đmfem ásfht nh Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t. Chúsfgu tâsggg u rằspuk ng sau cuộuyzf c binh biếdhsr n củqnvs a Dưmfpj ơrzph ng hậkxbf u, tổxlxm chứcnkw c cai trịhonc củqnvs a ta vữplmp ng, binh lựkwcz c hùnffk ng hậkxbf u, khóxtev cóxtev thểldfi đmfem ásfht nh. Hy-Ninh, An-Thạlqnq ch khôofyf ng vui lòusfr ng, cấlqnq t chứcnkw c y, cửwibe Thẩspuk m Khởtaby i thay thếdhsr . Thẩspuk m Khởtaby i đmfem ang lĩlnhj nh chứcnkw c Hìyapg nh-bộuyzf lang-trung, châsggg n tay củqnvs a Vưmfpj ơrzph ng An-Thạlqnq ch. Thẩspuk m tâsggg u: « Giao-chỉgucx làmrtu đmfem ồhonc hèuvmf n hạlqnq , đmfem ásfht nh làmrtu thắwmwj ng ». Thẩspuk m Khởtaby i coi Quếdhsr -châsggg u, lĩlnhj nh Kinh-lưmfpj ợrzph c an-phủqnvs -sứcnkw Quảndmb ng-Tâsggg y, kiêpgqw m luôofyf n chứcnkw c chuyểldfi n-vậkxbf n sứcnkw (coi vềffwz lưmfpj ơrzph ng thảndmb o), tứcnkw c làmrtu toàmrtu n quyềffwz n vềffwz hàmrtu nh-chílbyq nh, quâsggg n-sựkwcz vàmrtu o thásfht ng hai. Khởtaby i nhậkxbf n mậkxbf t chỉgucx rằspuk ng: « Phảndmb i chuẩspuk n bịhonc binh, lưmfpj ơrzph ng sẵdusp n sàmrtu ng đmfem ểldfi đmfem ásfht nh Giao-chỉgucx . Cầimvl n nhấlqnq t làmrtu m cho khémfpj o, cho kílbyq n, bằspuk ng khôofyf ng Giao-chỉgucx biếdhsr t trưmfpj ớmfem c, đmfem ềffwz phòusfr ng thìyapg hỏldfi ng việkbhv c ». Thẩspuk m Khởtaby i cậkxbf y đmfem ưmfpj ợrzph c tílbyq n nhiệkbhv m nêpgqw n vừzqmz a tớmfem i Quảndmb ng-Tâsggg y, ra mặrjrp t khiêpgqw u khílbyq ch ta. Lậkxbf p tứcnkw c y tổxlxm chứcnkw c đmfem ưmfpj ờyapg ng vậkxbf n chuyểldfi n lưmfpj ơrzph ng thảndmb o, huấlqnq n luyệkbhv n binh sĩlnhj , đmfem ặrjrp t thêpgqw m doanh trạlqnq i ởtaby châsggg u Dung, Nghi, rồhonc i đmfem em quâsggg n đmfem ásfht nh Vưmfpj ơrzph ng-khẩspuk u củqnvs a ta đmfem ểldfi dòusfr dẫiczw m vàmrtu o thásfht ng ba. Khôofyf ng ngờyapg Khởtaby i ra binh bấlqnq t thầimvl n, vớmfem i ba vạlqnq n quâsggg n triềffwz u, màmrtu đmfem ásfht nh mộuyzf t đmfem ồhonc n ba trătaby m quâsggg n khêpgqw đmfem ộuyzf ng củqnvs a ta lạlqnq i khôofyf ng thắwmwj ng, binh sĩlnhj chếdhsr t hơrzph n vạlqnq n. (TB, Hy-Ninh 6, Quýtucu -Sửwibe u 1073).
Tílbyq n-Nghĩlnhj a vưmfpj ơrzph ng hỏldfi i côofyf ng chúsfgu a Thiêpgqw n-Thàmrtu nh:
– Vua bàmrtu ! Làmrtu m thếdhsr nàmrtu o màmrtu ba trătaby m quâsggg n củqnvs a vua Bàmrtu lạlqnq i chốjujh ng nổxlxm i ba vạlqnq n quâsggg n Tốjujh ng?
– Khảndmb i hoàmrtu ng-thúsfgu c, khôofyf ng cóxtev gìyapg lạlqnq . Nhấlqnq t cửwibe nhấlqnq t đmfem ộuyzf ng củqnvs a Khởtaby i, Bắwmwj c-biêpgqw n biếdhsr t hếdhsr t. Cho nêpgqw n trêpgqw n bầimvl u trờyapg i cásfht c đmfem ồhonc n biêpgqw n phòusfr ng lúsfgu c nàmrtu o cũrzph ng cóxtev chim ưmfpj ng tuầimvl n tiễxlxm u. Do đmfem óxtev khi quâsggg n Khởtaby i bắwmwj t đmfem ầimvl u chuyểldfi n đmfem ộuyzf ng, đmfem ồhonc n Vưmfpj ơrzph ng-khẩspuk u đmfem ãwzzd biếdhsr t màmrtu đmfem ềffwz phòusfr ng. Tưmfpj ớmfem ng Tốjujh ng kémfpj o quâsggg n tớmfem i, thấlqnq y đmfem ồhonc n binh ta phòusfr ng vệkbhv nghiêpgqw m mậkxbf t, y xua quâsggg n tấlqnq n côofyf ng àmrtu o ạlqnq t. Quâsggg n trong đmfem ồhonc n dùnffk ng têpgqw n liêpgqw n châsggg u bắwmwj n ra. Binh Tốjujh ng chếdhsr t hàmrtu ng hàmrtu ng lớmfem p lớmfem p, họdusp đmfem àmrtu nh rúsfgu t ra đmfem ểldfi nhặrjrp t xásfht c chếdhsr t. Giữplmp a lúsfgu c đmfem óxtev , ta cho đmfem ộuyzf i voi, hổxlxm từzqmz trong rừzqmz ng đmfem ásfht nh tậkxbf p hậkxbf u. Binh Tốjujh ng bỏldfi chạlqnq y tásfht n loạlqnq n. Ta dùnffk ng thúsfgu binh đmfem uổxlxm i theo tớmfem i biêpgqw n giớmfem i rồhonc i mớmfem i rúsfgu t vềffwz .
Côofyf ng chúsfgu a đmfem ưmfpj a mắwmwj t cho Trung-Đbizy ạlqnq o:
– Xin sưmfpj básfht tiếdhsr p tụhqkl c.
– Binh tưmfpj ớmfem ng chếdhsr t nhiềffwz u, màmrtu Thẩspuk m Khởtaby i bắwmwj t phu đmfem ắwmwj p đmfem ồhonc n lũrzph y ởtaby châsggg u Dung, Nghi. Dâsggg n chúsfgu ng tứcnkw c giậkxbf n nổxlxm i loạlqnq n, chémfpj m giếdhsr t quan lạlqnq i. Thásfht ng tưmfpj (vẫiczw n 1073) Khởtaby i dấlqnq y đmfem ộuyzf ng binh nătaby m mưmfpj ơrzph i mốjujh t đmfem ộuyzf ng thuộuyzf c Ung-châsggg u đmfem ểldfi kếdhsr t thàmrtu nh quâsggg n bảndmb o-giásfht p. Hy-Ninh cựkwcz c hoan hỉgucx , cấlqnq p thêpgqw m lưmfpj ơrzph ng tiềffwz n. Y lạlqnq i sai tưmfpj ớmfem ng vàmrtu o cásfht c khêpgqw -đmfem ộuyzf ng kiểldfi m đmfem iểldfi m dâsggg n đmfem inh dạlqnq y trậkxbf n đmfem ồhonc , kếdhsr t thàmrtu nh bảndmb o-ngũrzph . Vềffwz mặrjrp t biểldfi n, y bắwmwj t hếdhsr t trásfht ng đmfem inh củqnvs a nhữplmp ng thưmfpj ơrzph ng thuyềffwz n luyệkbhv n tậkxbf p luyệkbhv n. Vìyapg sợrzph tếdhsr tásfht c ta biếdhsr t, y cấlqnq m cásfht c thuyềffwz n buôofyf n khôofyf ng đmfem ưmfpj ợrzph c sang ta (TS.334). Đbizy ếdhsr n đmfem âsggg y Khởtaby i tiếdhsr n thêpgqw m mộuyzf t bưmfpj ớmfem c làmrtu dụhqkl dỗmaoj , ásfht p lựkwcz c cásfht c châsggg u đmfem ộuyzf ng củqnvs a ta theo họdusp . Y làmrtu m việkbhv c quásfht ồhonc n àmrtu o, trong khi Hy-Ninh ban chỉgucx cho y phảndmb i làmrtu m thựkwcz c kílbyq n. Việkbhv c nàmrtu y xin đmfem ểldfi vua bàmrtu Bắwmwj c-biêpgqw n tâsggg u trìyapg nh.
Côofyf ng-chúsfgu a Thiêpgqw n-Thàmrtu nh tâsggg u:
– Thásfht ng tưmfpj nătaby m đmfem óxtev (1073), Tốjujh ng ban chứcnkw c tưmfpj ớmfem c cho bọdusp n trang đmfem ộuyzf ng Việkbhv t dâsggg ng đmfem ấlqnq t theo họdusp . Nùnffk ng Tôofyf ng Đbizy ásfht n đmfem ưmfpj ợrzph c giữplmp chứcnkw c Đbizy ôofyf -giásfht m Quếdhsr -châsggg u, Nùnffk ng Trílbyq -Hộuyzf i đmfem ưmfpj ợrzph c coi châsggg u Quy-hóxtev a. Cảndmb hai đmfem ưmfpj ợrzph c phong tưmfpj ớmfem c Cung-bịhonc khốjujh phóxtev sứcnkw . Khởtaby i lạlqnq i sai ngưmfpj ờyapg i dụhqkl Lưmfpj u-Kỷlbzw ởtaby Quảndmb ng-nguyêpgqw n. Nhưmfpj ng Kỷlbzw khôofyf ng theo. Cuốjujh i nătaby m, bọdusp n Nùnffk ng Thiệkbhv n-Mỹmwot đmfem em châsggg u Âdncz n-tìyapg nh, vàmrtu 600 gia thuộuyzf c theo Tốjujh ng. Tốjujh ng nhậkxbf n. Thầimvl n vộuyzf i mậkxbf t tấlqnq u vềffwz triềffwz u. Thásfht i-hậkxbf u ban chỉgucx : Tốjujh ng khôofyf ng e dèuvmf mìyapg nh, thìyapg mìyapg nh phảndmb i tỏldfi ra mạlqnq nh, chúsfgu ng mớmfem i sợrzph . Mộuyzf t mặrjrp t Bắwmwj c-cưmfpj ơrzph ng truyềffwz n lệkbhv nh đmfem i khắwmwj p cásfht c châsggg u đmfem ộuyzf ng chuẩspuk n bịhonc lưmfpj ơrzph ng thảndmb o, binh lílbyq nh đmfem ểldfi làmrtu m lạlqnq i chuyệkbhv n côofyf mẫiczw u Bìyapg nh-Dưmfpj ơrzph ng đmfem ãwzzd làmrtu m nătaby m Chưmfpj ơrzph ng-thásfht nh Gia-khásfht nh (Canh-Týtucu , 1060). Quảndmb nhiêpgqw n tin đmfem ồhonc n ra, tếdhsr tásfht c Tốjujh ng vộuyzf i tấlqnq u vềffwz Biệkbhv n-kinh, làmrtu m cho Hy-Ninh đmfem ếdhsr lo sợrzph hồhonc i hộuyzf p. Mộuyzf t mặrjrp t Thásfht i-hậkxbf u sai sứcnkw sang triềffwz u Tốjujh ng cásfht o nhữplmp ng việkbhv c làmrtu m củqnvs a Khởtaby i vàmrtu đmfem ặrjrp t vấlqnq n đmfem ềffwz : Nếdhsr u quảndmb Khởtaby i tuâsggg n chỉgucx củqnvs a triềffwz u đmfem ìyapg nh, thìyapg Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t xin đmfem em quâsggg n qua đmfem òusfr i lạlqnq i. Còusfr n nhưmfpj tựkwcz ýtucu Khởtaby i, thìyapg xin trịhonc tộuyzf i y cho an lòusfr ng cásfht c nưmfpj ớmfem c Nam biêpgqw n. Hy-Ninh thấlqnq y Khởtaby i làmrtu m việkbhv c lộuyzf liễxlxm u quásfht rồhonc i, sợrzph Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t tiếdhsr n binh, trong khi họdusp chưmfpj a chuẩspuk n bịhonc xong. Hy-Ninh vộuyzf i họdusp p đmfem ạlqnq i thầimvl n nghịhonc sựkwcz .
Thásfht i-úsfgu y Hoàmrtu ng Kiệkbhv n hỏldfi i Trung-Đbizy ạlqnq o:
– Xin sưmfpj thúsfgu c tâsggg u tiếdhsr p vềffwz tìyapg nh hìyapg nh Tốjujh ng triềffwz u.
– Lúsfgu c ấlqnq y anh em thầimvl n đmfem ang ởtaby Biệkbhv n-kinh. Nghe tin nàmrtu y, thầimvl n đmfem em vàmrtu ng bạlqnq c đmfem úsfgu t lóxtev t cho bọdusp n vătaby n quan chốjujh ng Vưmfpj ơrzph ng An-Thạlqnq ch nhưmfpj Hàmrtu n Kỳffwz , Tôofyf n Giásfht c, Lãwzzd Côofyf ng-Trứcnkw , Trìyapg nh Hiệkbhv u, Lýtucu Thưmfpj ờyapg ng, Tôofyf Thứcnkw c, Tôofyf Triệkbhv t... cung cấlqnq p tin tứcnkw c cho họdusp . Họdusp xúsfgu m vásfht o hạlqnq ch tộuyzf i Vưmfpj ơrzph ng An-Thạlqnq ch dung dưmfpj ỡtucu ng Thẩspuk m Khởtaby i. Anh em thầimvl n lạlqnq i dùnffk ng chim ưmfpj ng básfht o tin cho sứcnkw đmfem oàmrtu n ta ởtaby Liêpgqw u, Tâsggg y-hạlqnq . Trầimvl n Thanh-Hợrzph p cùnffk ng Tuyếdhsr t-sơrzph n thậkxbf p anh khílbyq ch Liêpgqw u đmfem òusfr i Tốjujh ng cắwmwj t đmfem ấlqnq t vùnffk ng Phầimvl n-thủqnvs y-lĩlnhj nh cho. Đbizy ộuyzf ng-đmfem ìyapg nh thấlqnq t kiệkbhv t xui Hạlqnq đmfem em quâsggg n vàmrtu o Tâsggg y thùnffk y lấlqnq n chiếdhsr m hai châsggg u. Bỗmaoj ng chốjujh c Tốjujh ng thấlqnq y Bắwmwj c, Tâsggg y, Nam cùnffk ng chuẩspuk n bịhonc đmfem ásfht nh mìyapg nh. Vưmfpj ơrzph ng An-Thạlqnq ch gỡtucu sứcnkw c émfpj p củqnvs a Liêpgqw u bằspuk ng cásfht ch tâsggg u Hy-Ninh cắwmwj t đmfem ấlqnq t, nhưmfpj họdusp đmfem òusfr i. Phílbyq a Tâsggg y chịhonc u giảndmb ng hòusfr a. Còusfr n phílbyq a Nam thìyapg chịhonc u nhúsfgu n bằspuk ng cásfht ch bãwzzd i Thẩspuk m Khởtaby i. Lệkbhv nh bãwzzd i ban ra ngàmrtu y 1 thásfht ng ba, niêpgqw n hiệkbhv u Thásfht i-Ninh thứcnkw ba (Tốjujh ng Hy-Ninh thứcnkw 7, Giásfht p-Dầimvl n 1074), vàmrtu cửwibe Lưmfpj u Di thay Khởtaby i. Anh em thầimvl n lạlqnq i cung cấlqnq p tin tứcnkw c Nam thùnffk y cho cásfht c vătaby n thầimvl n Tốjujh ng. Họdusp xúsfgu m vàmrtu o đmfem àmrtu n hạlqnq ch Vưmfpj ơrzph ng An-Thạlqnq ch rằspuk ng chỉgucx vìyapg ham gâsggg y sựkwcz ởtaby Nam thùnffk y, màmrtu triềffwz u đmfem ìyapg nh bịhonc nhụhqkl c ởtaby Nam, mấlqnq t đmfem ấlqnq t ởtaby Bắwmwj c, mấlqnq t hai châsggg u ởtaby Tâsggg y. Hy-Ninh đmfem ếdhsr truyềffwz n cho Vưmfpj ơrzph ng An-Thạlqnq ch rúsfgu t lui, lấlqnq y đmfem àmrtu n em Thạlqnq ch làmrtu Lãwzzd Huệkbhv -Khanh thay thếdhsr vàmrtu o ngàmrtu y 6 thásfht ng tưmfpj cùnffk ng nătaby m (1074). Còusfr n Lưmfpj u Di làmrtu m nhữplmp ng gìyapg ởtaby Nam biêpgqw n từzqmz hồhonc i đmfem óxtev đmfem ếdhsr n giờyapg , xin đmfem ểldfi vua bàmrtu Bắwmwj c-biêpgqw n tâsggg u trìyapg nh.
– Tâsggg u Thásfht i-hậkxbf u, tâsggg u Hoàmrtu ng-thưmfpj ợrzph ng.
Côofyf ng-chúsfgu a Thiêpgqw n-Thàmrtu nh đmfem ứcnkw ng dậkxbf y trìyapg nh bầimvl y: Lưmfpj u Di vẫiczw n theo đmfem ưmfpj ờyapg ng lốjujh i củqnvs a Thẩspuk m Khởtaby i. Y tiếdhsr p tụhqkl c sai quan lạlqnq i vàmrtu o cásfht c khêpgqw đmfem ộuyzf ng kiểldfi m đmfem iểldfi m thổxlxm -dâsggg n, bắwmwj t tậkxbf p trậkxbf n. Mặrjrp t thủqnvs y y đmfem óxtev ng chiếdhsr n thuyềffwz n, dùnffk ng thuyềffwz n muốjujh i luyệkbhv n thủqnvs y quâsggg n. Thásfht ng giêpgqw ng nătaby m nay thầimvl n tâsggg u chưmfpj sựkwcz vềffwz triềffwz u (Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t Thásfht i-Ninh nătaby m thứcnkw tưmfpj , Tốjujh ng Hy-Ninh nătaby m thứcnkw 8, Ấjujh t-Mãwzzd o 1075). Thásfht i hậkxbf u ban chỉgucx : Nhưmfpj vậkxbf y đmfem ủqnvs thấlqnq y rõlnhj chílbyq nh Hy-Ninh chuẩspuk n bịhonc đmfem ásfht nh ta chứcnkw khôofyf ng phảndmb i bọdusp n biêpgqw n thầimvl n. Ngưmfpj ờyapg i sai sứcnkw sang Tốjujh ng đmfem òusfr i phảndmb i trảndmb bọdusp n Nùnffk ng Thiệkbhv n-Mỹmwot , mụhqkl c đmfem ílbyq ch dòusfr thásfht i đmfem ộuyzf củqnvs a Hy-Ninh. Tốjujh ng khôofyf ng trảndmb lờyapg i. Thásfht i-hậkxbf u lạlqnq i đmfem òusfr i đmfem ấlqnq t vàmrtu dâsggg n đmfem ộuyzf ng Âdncz n-tìyapg nh, Tốjujh ng khôofyf ng bằspuk ng lòusfr ng trảndmb . Nhưmfpj vậkxbf y rõlnhj ràmrtu ng Tốjujh ng chuẩspuk n bịhonc đmfem ásfht nh ta đmfem ãwzzd xong, nêpgqw n mớmfem i cóxtev thásfht i đmfem ộuyzf cứcnkw ng rắwmwj n. Đbizy ểldfi tỏldfi ýtucu sẵdusp n sàmrtu ng gâsggg y chiếdhsr n vớmfem i ta, thásfht ng hai vừzqmz a qua, Hy-Ninh lạlqnq i triệkbhv u Vưmfpj ơrzph ng An-Thạlqnq ch vềffwz triềffwz u. Vừzqmz a vềffwz tớmfem i triềffwz u, An-Thạlqnq ch sai sứcnkw sang giảndmb ng hòusfr a vớmfem i Liêpgqw u, cắwmwj t thêpgqw m 700 dặrjrp m vùnffk ng Hàmrtu -đmfem ôofyf ng dâsggg ng cho Liêpgqw u đmfem ểldfi an mặrjrp t Bắwmwj c. (TS 334).
Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u đmfem ứcnkw ng dậkxbf y, némfpj t mặrjrp t bàmrtu cựkwcz c kỳffwz nghiêpgqw m trọdusp ng, đmfem ôofyf i mắwmwj t sắwmwj c nhưmfpj dao cau lưmfpj ớmfem t nhìyapg n triềffwz u đmfem ìyapg nh mộuyzf t lưmfpj ợrzph t, rồhonc i ban chỉgucx :
– Tốjujh ng chuẩspuk n bịhonc đmfem ásfht nh ta từzqmz lâsggg u, nay mọdusp i sựkwcz cụhqkl bịhonc rồhonc i. Cásfht i ngàmrtu y quâsggg n Tốjujh ng nhậkxbf p Việkbhv t thựkwcz c khôofyf ng xa. Vậkxbf y ýtucu kiếdhsr n chưmfpj khanh thếdhsr nàmrtu o, xin cứcnkw thàmrtu nh thựkwcz c trìyapg nh bầimvl y?
Thásfht i-sưmfpj Lýtucu Đbizy ạlqnq o-Thàmrtu nh cung tay:
– Thầimvl n xin tâsggg u: Sásfht ch Mạlqnq nh-Tửwibe cóxtev câsggg u: « Ta hồhonc binh đmfem ao chi sựkwcz , thásfht nh nhâsggg n bấlqnq t đmfem ắwmwj c dĩlnhj dụhqkl ng chi ».
Nghĩlnhj a làmrtu : Than ôofyf i! Binh đmfem ao làmrtu nhữplmp ng thứcnkw hung ásfht c, bậkxbf c thásfht nh nhâsggg n bấlqnq t đmfem ắwmwj c dĩlnhj mớmfem i phảndmb i dùnffk ng đmfem ếdhsr n. Cásfht c chúsfgu a thásfht nh nhưmfpj Nghiêpgqw u, Thuấlqnq n, Vũrzph , Thang đmfem âsggg u cóxtev dùnffk ng chiếdhsr n tranh, màmrtu vẫiczw n an đmfem ưmfpj ợrzph c thiêpgqw n hạlqnq ? Đbizy ốjujh i vớmfem i Chiêpgqw m, ta đmfem em quâsggg n đmfem ásfht nh họdusp , nêpgqw n nay họdusp cấlqnq t quâsggg n básfht o thùnffk , mai họdusp cấlqnq t quâsggg n đmfem òusfr i đmfem ấlqnq t, cásfht i khốjujh n khổxlxm nàmrtu y thựkwcz c khôofyf ng biếdhsr t bao giờyapg mớmfem i hếdhsr t. Còusfr n Trung-quốjujh c làmrtu gốjujh c vătaby n minh thiêpgqw n hạlqnq , trêpgqw n cao cóxtev thiêpgqw n-tửwibe trịhonc vìyapg , nhữplmp ng sắwmwj c dâsggg n Di, Đbizy ịhonc ch phảndmb i hưmfpj ớmfem ng vềffwz màmrtu quy phụhqkl c. Xưmfpj a kia vua Trưmfpj ng cùnffk ng 162 tưmfpj ớmfem ng, lậkxbf p lêpgqw n Lĩlnhj nh-Nam mạlqnq nh biếdhsr t làmrtu chừzqmz ng nàmrtu o! Nhưmfpj ng chỉgucx vìyapg cứcnkw ng quásfht màmrtu bịhonc gẫiczw y. Giásfht nhưmfpj hồhonc i đmfem óxtev , ta hậkxbf u lễxlxm , hạlqnq thểldfi tiếdhsr n cốjujh ng xưmfpj ng thầimvl n vớmfem i Hásfht n, cóxtev phảndmb i Lĩlnhj nh-Nam yêpgqw n khôofyf ng? Chỉgucx vìyapg chưmfpj tưmfpj ớmfem ng hồhonc i đmfem óxtev quásfht tựkwcz ásfht i, nhấlqnq t đmfem ịhonc nh chốjujh ng Hásfht n màmrtu đmfem i đmfem ếdhsr n nưmfpj ớmfem c mấlqnq t, tộuyzf c Việkbhv t bịhonc diệkbhv t. Vậkxbf y, thầimvl n nghĩlnhj , ta nêpgqw n cửwibe mộuyzf t vătaby n thầimvl n giỏldfi i biệkbhv n thuyếdhsr t, mang châsggg u ngọdusp c sang Biệkbhv n-kinh nhúsfgu n nhưmfpj ờyapg ng xin Tốjujh ng bãwzzd i binh. Nhưmfpj vậkxbf y trásfht nh đmfem ưmfpj ợrzph c chiếdhsr n tranh.
Lậkxbf p tứcnkw c trong khoang thuyềffwz n cùnffk ng bậkxbf t lêpgqw n mộuyzf t loạlqnq t tiếdhsr ng « khôofyf ng ». Lýtucu thásfht i sưmfpj rùnffk ng mìyapg nh kinh hãwzzd i, ngơrzph ngásfht c nhìyapg n cửwibe tọdusp a.
Mộuyzf t thiếdhsr u-phụhqkl ngồhonc i trong hàmrtu ng võlnhj tưmfpj ớmfem ng nữplmp đmfem ứcnkw ng dậkxbf y cung tay:
– Tâsggg u thásfht i-hậkxbf u, tâsggg u hoàmrtu ng-thưmfpj ợrzph ng, thầimvl n Trầimvl n Ngọdusp c-Liêpgqw n tưmfpj ớmfem c phong nhấlqnq t phẩspuk m phu nhâsggg n, vợrzph củqnvs a Đbizy ôofyf -thốjujh ng Trầimvl n Ninh thốjujh ng lĩlnhj nh hiệkbhv u Thiêpgqw n-tửwibe binh Đbizy ằspuk ng-hảndmb i, xin đmfem ưmfpj ợrzph c phémfpj p đmfem ốjujh i thoạlqnq i vớmfem i Thásfht i-sưmfpj ílbyq t đmfem iềffwz u.
– Tấlqnq t cảndmb nhữplmp ng vịhonc đmfem ưmfpj ợrzph c mờyapg i hộuyzf i hôofyf m nay đmfem ềffwz u cóxtev quyềffwz n thảndmb o luậkxbf n, tâsggg u trìyapg nh, khôofyf ng phâsggg n biệkbhv t chứcnkw c tưmfpj ớmfem c, nam nữplmp , vătaby n võlnhj . Phu-nhâsggg n cứcnkw hỏldfi i.
Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u phâsggg n giảndmb i: Huốjujh ng chi phu nhâsggg n làmrtu nữplmp tưmfpj ớmfem ng phóxtev thốjujh ng lĩlnhj nh hiệkbhv u Đbizy ằspuk ng-hảndmb i.
– Thưmfpj a thásfht i-sưmfpj . Thásfht i-sưmfpj dạlqnq y rằspuk ng vìyapg ta đmfem em quâsggg n đmfem ásfht nh Chiêpgqw m, mớmfem i khiếdhsr n Chiêpgqw m đmfem em quâsggg n básfht o thùnffk , thựkwcz c khôofyf ng đmfem úsfgu ng. Kểldfi từzqmz đmfem ờyapg i đmfem ứcnkw c Thásfht i-tổxlxm nhàmrtu ta lêpgqw n ngốjujh i, lúsfgu c nàmrtu o ngưmfpj ờyapg i cũrzph ng muốjujh n cásfht c vùnffk ng tộuyzf c Việkbhv t sốjujh ng hòusfr a hoãwzzd n vớmfem i nhau trong thếdhsr tưmfpj ơrzph ng thâsggg n, tưmfpj ơrzph ng ásfht i nhưmfpj môofyf i vớmfem i rătaby ng. Nhưmfpj ng chílbyq nh cásfht c vua Chiêpgqw m thuộuyzf c gốjujh c Mãwzzd -lịhonc -ásfht cuồhonc ng bạlqnq o đmfem em quâsggg n xâsggg m lấlqnq n biêpgqw n cãwzzd nh, cho nêpgqw n ngưmfpj ờyapg i mớmfem i phásfht i đmfem ứcnkw c Thásfht i-tôofyf ng đmfem em quâsggg o chinh phạlqnq t. Nhưmfpj vậkxbf y ta đmfem ásfht nh Chiêpgqw m đmfem úsfgu ng nhưmfpj Mạlqnq nh-Tửwibe nóxtev i « Thásfht nh nhâsggg n bấlqnq t đmfem ắwmwj c dĩlnhj dụhqkl ng chi ».
Cửwibe tọdusp a vỗmaoj tay hoan hôofyf nhiệkbhv t liệkbhv t, trong đmfem óxtev cóxtev cảndmb Thásfht i-Ninh hoàmrtu ng đmfem ếdhsr . Ngọdusp c-Liêpgqw n tiếdhsr p:
– Còusfr n nhưmfpj thásfht i-sưmfpj dạlqnq y: Trung-quốjujh c làmrtu gốjujh c vătaby n minh thiêpgqw n hạlqnq , cásfht c sứcnkw c dâsggg n Di, Đbizy ịhonc ch phảndmb i qui phụhqkl c, lạlqnq i càmrtu ng khôofyf ng đmfem úsfgu ng. Từzqmz cổxlxm , vătaby n minh tộuyzf c Hoa, tộuyzf c Việkbhv t cóxtev hai vẻlycg rựkwcz c rỡtucu khásfht c nhau. Nếdhsr u tộuyzf c Hoa giỏldfi i vềffwz sătaby n bắwmwj n, thìyapg tộuyzf c Việkbhv t giỏldfi i vềffwz canh nôofyf ng. Tộuyzf c Hoa tìyapg m ra lýtucu âsggg m dưmfpj ơrzph ng, ngũrzph hàmrtu nh, thìyapg tộuyzf c Việkbhv t lạlqnq i đmfem i tiêpgqw n phong trong thuậkxbf t luyệkbhv n kim. Bằspuk ng cớmfem , ta đmfem úsfgu c đmfem ưmfpj ợrzph c trốjujh ng đmfem ồhonc ng từzqmz khi tộuyzf c Hoa chưmfpj a biếdhsr t dùnffk ng kim loạlqnq i làmrtu m vũrzph khílbyq . Vềffwz y-họdusp c, tộuyzf c Hoa soạlqnq n ra Nộuyzf i-kinh thìyapg tộuyzf c Việkbhv t soạlqnq n ra Nạlqnq n-kinh. Mộuyzf t đmfem ặrjrp c thásfht i khásfht c làmrtu tộuyzf c Việkbhv t đmfem i tiêpgqw n phong trong khoa thiêpgqw n-vătaby n, lịhonc ch-sốjujh ; đmfem ờyapg i vua Hùnffk ng ta soạlqnq n ra lịhonc ch, chémfpj p vàmrtu o lưmfpj ng con rùnffk a đmfem em tặrjrp ng Trung-quốjujh c. Vua Nghiêpgqw u truyềffwz n chémfpj p lạlqnq i gọdusp i làmrtu Quy-lịhonc ch; từzqmz đmfem ấlqnq y Trung-quốjujh c nghiêpgqw n cứcnkw u thêpgqw m vềffwz lịhonc ch sốjujh , nhưmfpj ng cătaby n bảndmb n vẫiczw n từzqmz Qui lịhonc ch.
Tấlqnq t cảndmb cửwibe tọdusp a đmfem ềffwz u gậkxbf t đmfem ầimvl u tỏldfi vẻlycg tásfht n thàmrtu nh. Ngọdusp c-Liêpgqw n vẫiczw n khoan thai:
– Vấlqnq n đmfem ềffwz thásfht i-sưmfpj dạlqnq y rằspuk ng cásfht c dâsggg n Di, Đbizy ịhonc ch phảndmb i quy phụhqkl c Trung-quốjujh c, thìyapg tiểldfi u nữplmp khôofyf ng phụhqkl c. Nhữplmp ng đmfem iềffwz u màmrtu Thásfht i-sưmfpj nóxtev i đmfem ềffwz u phásfht t xuấlqnq t từzqmz kinh Thưmfpj , màmrtu kinh Thưmfpj do vătaby n nhâsggg n cổxlxm thờyapg i viếdhsr t ra, chứcnkw đmfem âsggg u phảndmb i trờyapg i đmfem ấlqnq t viếdhsr t? Nếdhsr u nhưmfpj bâsggg y giờyapg tiểldfi u nữplmp cũrzph ng viếdhsr t bộuyzf kinh Việkbhv t, rồhonc i nóxtev i rằspuk ng Việkbhv t làmrtu gốjujh c vătaby n minh thiêpgqw n hạlqnq , cásfht c sắwmwj c dâsggg n khásfht c phảndmb i cúsfgu i đmfem ầimvl u tuâsggg n phụhqkl c thìyapg thásfht i-sưmfpj nghĩlnhj sao? Thásfht i-sưmfpj việkbhv n dẫiczw n cásfht i thấlqnq t bạlqnq i củqnvs a anh hùnffk ng Linh-Nam làmrtu do khôofyf ng biếdhsr t nhúsfgu n mìyapg nh vớmfem i Hásfht n. Đbizy iềffwz u nàmrtu y hoàmrtu n toàmrtu n sai. Bởtaby i sửwibe sásfht ch còusfr n ghi: Vìyapg Lĩlnhj nh-Nam tổxlxm chứcnkw c cai trịhonc hoàmrtu n hảndmb o, vua đmfem ưmfpj ợrzph c đmfem ưmfpj a lêpgqw n do lốjujh i cửwibe hiềffwz n, chứcnkw khôofyf ng do cha truyềffwz n con nốjujh i. Dâsggg n Hásfht n nổxlxm i lêpgqw n khắwmwj p nơrzph i, muốjujh n thay đmfem ổxlxm i lốjujh i cai trịhonc sao cho giốjujh ng Lĩlnhj nh-Nam. Chílbyq nh vìyapg vậkxbf y, bằspuk ng mọdusp i giásfht Quang-Vũrzph phảndmb i diệkbhv t Lĩlnhj nh-Nam. Giảndmb nhưmfpj hồhonc i đmfem óxtev vua Trưmfpj ng cóxtev nhúsfgu n đmfem ếdhsr n mấlqnq y Hásfht n cũrzph ng phảndmb i đmfem ásfht nh Lĩlnhj nh-Nam đmfem ểldfi tựkwcz tồhonc n.
Cửwibe tọdusp a đmfem ềffwz u gậkxbf t đmfem ầimvl u côofyf ng nhậkxbf n lýtucu luậkxbf n củqnvs a Ngọdusp c-Liêpgqw n. Từzqmz trưmfpj ớmfem c đmfem ếdhsr n giờyapg triềffwz u đmfem ìyapg nh đmfem ềffwz u nghe đmfem ồhonc n rằspuk ng trong bốjujh n thiếdhsr u nữplmp Việkbhv t kiềffwz u kếdhsr t hôofyf n vớmfem i bốjujh n trong Long-biêpgqw n ngũrzph hùnffk ng, thìyapg Trầimvl n Ngọdusp c-Liêpgqw n làmrtu ngưmfpj ờyapg i cóxtev cásfht i họdusp c rấlqnq t uyêpgqw n thâsggg m, nhưmfpj ng ílbyq t ai tin. Bâsggg y giờyapg giữplmp a buổxlxm i triềffwz u hộuyzf i, nàmrtu ng dùnffk ng sửwibe sásfht ch bẻlycg gẫiczw y tấlqnq t cảndmb lýtucu luậkxbf n củqnvs a mộuyzf t đmfem ạlqnq i nho nhưmfpj thásfht i-sưmfpj Lýtucu Đbizy ạlqnq o-Thàmrtu nh, khiếdhsr n mọdusp i ngưmfpj ờyapg i đmfem ềffwz u khâsggg m phụhqkl c.
Ngọdusp c-Liêpgqw n đmfem ọdusp c đmfem ưmfpj ợrzph c trêpgqw n némfpj t mặrjrp t mọdusp i ngưmfpj ờyapg i sựkwcz đmfem ồhonc ng ýtucu vớmfem i mìyapg nh. Nàmrtu ng thêpgqw m can đmfem ảndmb m, nóxtev i tiếdhsr p:
– Kinh Thưmfpj gọdusp i cásfht c dâsggg n tộuyzf c phílbyq a Đbizy ôofyf ng Trung-quốjujh c làmrtu Di, phílbyq a Nam làmrtu man, phílbyq a Tâsggg y làmrtu Nhung, phílbyq a Bắwmwj c làmrtu đmfem ịhonc ch. Khi viếdhsr t têpgqw n cásfht c nưmfpj ớmfem c xung quanh, thìyapg họdusp khôofyf ng cóxtev bộuyzf trùnffk ng, thìyapg cũrzph ng bi thúsfgu , bộuyzf khuyểldfi n. Thếdhsr sao Liêpgqw u làmrtu nưmfpj ớmfem c thuộuyzf c Bắwmwj c đmfem ịhonc ch, màmrtu họdusp bắwmwj t Tốjujh ng tiếdhsr n cốjujh ng xưmfpj ng thầimvl n, họdusp còusfr n tiếdhsr n sâsggg u vàmrtu o chiếdhsr m mấlqnq t mộuyzf t phầimvl n ba lãwzzd nh thổxlxm Trung-quốjujh c?
Nàmrtu ng đmfem ưmfpj a mắwmwj t nhìyapg n nhàmrtu vua:
– Tâsggg u bệkbhv hạlqnq . Thầimvl n nghĩlnhj khôofyf ng nhữplmp ng mìyapg nh nêpgqw n đmfem ásfht nh lạlqnq i Tốjujh ng, màmrtu còusfr n nêpgqw n hợrzph p vớmfem i Liêpgqw u, Hạlqnq bắwmwj t Tốjujh ng tiếdhsr n cốjujh ng xưmfpj ng thầimvl n. Hàmrtu ng nătaby m bệkbhv -hạlqnq gửwibe i sứcnkw sang phong cho Hy-Ninh làmrtu Tốjujh ng-vưmfpj ơrzph ng nữplmp a.
Đbizy ásfht m võlnhj quan nghe Ngọdusp c-Liêpgqw n tâsggg u, họdusp cùnffk ng cưmfpj ờyapg i ồhonc lêpgqw n.
Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng tâsggg u:
– Lờyapg i củqnvs a côofyf em dâsggg u thầimvl n khílbyq quásfht đmfem ásfht ng, nhưmfpj ng khôofyf ng phảndmb i làmrtu khôofyf ng cóxtev lýtucu . Tâsggg u thásfht i-hậkxbf u, nếdhsr u nhưmfpj dùnffk ng lễxlxm màmrtu khỏldfi i đmfem ưmfpj ợrzph c chiếdhsr n tranh, thìyapg ta nêpgqw n nghe lờyapg i thásfht i-sưmfpj . Nhưmfpj ng đmfem âsggg y Tốjujh ng chủqnvs trưmfpj ơrzph ng chiếdhsr m cásfht c nưmfpj ớmfem c Nam phưmfpj ơrzph ng làmrtu m quậkxbf n huyệkbhv n đmfem ểldfi lấlqnq y nhâsggg n lựkwcz c, vậkxbf t lựkwcz c đmfem ásfht nh Liêpgqw u, thìyapg ta cóxtev nhúsfgu n nhưmfpj ờyapg ng cũrzph ng vôofyf ílbyq ch.
Đbizy ạlqnq i đmfem ôofyf đmfem ốjujh c Lýtucu Kếdhsr -Nguyêpgqw n tâsggg u:
– Tốjujh t hơrzph n hếdhsr t, ngay bâsggg y giờyapg ta chỉgucx nh bịhonc binh mãwzzd , chuẩspuk n bịhonc thếdhsr thủqnvs cho chắwmwj c. Nhưmfpj vậkxbf y Tốjujh ng kémfpj o quâsggg n sang, đmfem ásfht nh tỉgucx a từzqmz ng đmfem ồhonc n thìyapg sẽaeyv mấlqnq t thờyapg i gian mấlqnq y nătaby m. Trong khi đmfem óxtev , ta lạlqnq i sai sứcnkw sang vậkxbf n đmfem ộuyzf ng vớmfem i Tâsggg y-hạlqnq , Liêpgqw u đmfem ásfht nh vàmrtu o mặrjrp t Bắwmwj c, mặrjrp t Tâsggg y, nhưmfpj thếdhsr ắwmwj t Tốjujh ng phảndmb i rúsfgu t lui.
Đbizy ạlqnq i tưmfpj -mãwzzd Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t tâsggg u:
– Khi Tốjujh ng đmfem ásfht nh ta, ắwmwj t họdusp phảndmb i đmfem em đmfem ạlqnq i quâsggg n, ílbyq t ra làmrtu ba mưmfpj ơrzph i vạlqnq n quâsggg n triềffwz u, hai mưmfpj ơrzph i vạlqnq n bảndmb o-giásfht p, nătaby m mưmfpj ơrzph i vạlqnq n dâsggg n binh dâsggg n phu. Vớmfem i mộuyzf t lựkwcz c lưmfpj ợrzph ng nhưmfpj thếdhsr màmrtu ta đmfem óxtev ng đmfem ồhonc n cốjujh thủqnvs thìyapg họdusp sẵdusp n sàmrtu ng chia quâsggg n ra đmfem ásfht nh cásfht c đmfem ồhonc n. Việkbhv c phòusfr ng ngựkwcz e khóxtev thựkwcz c hiệkbhv n đmfem ưmfpj ợrzph c.
Triềffwz u đmfem ìyapg nh phâsggg n vâsggg n bàmrtu n lui, bàmrtu n tớmfem i, vẫiczw n chưmfpj a tìyapg m đmfem ưmfpj ợrzph c quốjujh c sásfht ch giữplmp nưmfpj ớmfem c. Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u vẫiczw y tay cho cửwibe tọdusp a im lặrjrp ng, rồhonc i đmfem ậkxbf p tay xuốjujh ng ásfht n thưmfpj . Vìyapg nộuyzf i côofyf ng củqnvs a Hậkxbf ïu làmrtu nộuyzf i côofyf ng âsggg m nhu niêpgqw n tiếdhsr ng đmfem ộuyzf ng vang đmfem i khásfht xa. Hậkxbf u tuyêpgqw n chỉgucx :
-– Côofyf -phụhqkl nàmrtu y nghĩlnhj : Ngồhonc i yêpgqw n đmfem ợrzph i giặrjrp c, sao bằspuk ng tìyapg m giặrjrp c màmrtu đmfem ásfht nh trưmfpj ớmfem c! Tốjujh ng muốjujh n chiếdhsr n tranh, thìyapg đmfem ưmfpj ợrzph c chiếdhsr n tranh. Ta hásfht sợrzph Tốjujh ng sao?
Cásfht c võlnhj tưmfpj ớmfem ng vỗmaoj tay hoan hôofyf , đmfem ầimvl u cúsfgu i xuốjujh ng tỏldfi vẻlycg khâsggg m phụhqkl c ýtucu kiếdhsr n củqnvs a Thásfht i-hậkxbf u. Bấlqnq t giásfht c họdusp cùnffk ng đmfem ưmfpj a mắwmwj t liếdhsr c trộuyzf m Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u. Họdusp chỉgucx thấlqnq y ởtaby bàmrtu mộuyzf t thiếdhsr u phụhqkl trêpgqw n ba chụhqkl c tuổxlxm i, nhan sắwmwj c dễxlxm m lệkbhv , màmrtu khôofyf ng ngờyapg hùnffk ng tâsggg m cóxtev thểldfi làmrtu m rung đmfem ộuyzf ng giang sơrzph n nhàmrtu Tốjujh ng.
– Côofyf phụhqkl quyếdhsr t đmfem ịhonc nh: Cứcnkw tìyapg nh hìyapg nh nàmrtu y, Tốjujh ng xuấlqnq t binh ra đmfem ưmfpj ợrzph c cũrzph ng phảndmb i hơrzph n nătaby m nữplmp a. Trong khi ta cóxtev thểldfi ra quâsggg n trong vòusfr ng ba thásfht ng. Vềffwz binh phásfht p, ai ra tay trưmfpj ớmfem c thìyapg nắwmwj m đmfem ưmfpj ợrzph c thắwmwj ng lợrzph i. Bâsggg y giờyapg ta vưmfpj ợrzph t biêpgqw n đmfem ásfht nh sang, cưmfpj ớmfem p lưmfpj ơrzph ng thảndmb o, tiêpgqw u diệkbhv t cásfht c đmfem ạlqnq o quâsggg n triềffwz u, bảndmb o-binh, dâsggg n binh, hủqnvs y thàmrtu nh trìyapg , rồhonc i rúsfgu t vềffwz . Chiếdhsr n tranh sẽaeyv xẩspuk y ra trêpgqw n đmfem ấlqnq t Tốjujh ng. Dâsggg n Tốjujh ng bịhonc hạlqnq i; còusfr n hơrzph n ngồhonc i chờyapg họdusp đmfem em quâsggg n vàmrtu o đmfem ấlqnq t mìyapg nh, dâsggg n mìyapg nh bịhonc cásfht i vạlqnq chiếdhsr n tranh. Sau khi ta thàmrtu nh côofyf ng, Tốjujh ng khôofyf ng còusfr n đmfem ủqnvs sứcnkw c đmfem ásfht nh sang ta nữplmp a. Màmrtu dùnffk họdusp cóxtev cốjujh đmfem ásfht nh, thìyapg tinh lựkwcz c khôofyf ng còusfr n đmfem ầimvl y đmfem ủqnvs , ta khôofyf ng sợrzph .
Hìyapg nh-bộuyzf thưmfpj ợrzph ng thưmfpj Hoàmrtu ng Khắwmwj c-Dụhqkl ng tâsggg u:
– Tâsggg u thásfht i-hậkxbf u, việkbhv c ta vưmfpj ợrzph t biêpgqw n bấlqnq t thìyapg nh lìyapg nh, ắwmwj t thàmrtu nh côofyf ng rồhonc i. Nếdhsr u nhưmfpj Tốjujh ng thấlqnq y mấlqnq t thểldfi diệkbhv n quásfht , họdusp đmfem em quâsggg n từzqmz mặrjrp t Tâsggg y, mặrjrp t Bắwmwj c vềffwz Nam đmfem ásfht nh ta thìyapg ta khóxtev màmrtu đmfem ưmfpj ơrzph ng nổxlxm i.
Côofyf ng-chúsfgu a Thiêpgqw n-Ninh vẫiczw y tay:
– Hoàmrtu ng thưmfpj ợrzph ng-thưmfpj tílbyq nh xa nhưmfpj vậkxbf y làmrtu phảndmb i. Nhưmfpj ng nếdhsr u nhưmfpj Tốjujh ng bạlqnq i rồhonc i màmrtu còusfr n giữplmp ýtucu đmfem ịhonc nh đmfem ásfht nh ta, thìyapg phảndmb i đmfem iềffwz u quâsggg n từzqmz Bắwmwj c, Tâsggg y vềffwz Nam. Bấlqnq y giờyapg hai mặrjrp t nàmrtu y Tốjujh ng khôofyf ng còusfr n binh, ta khôofyf ng cầimvl n xui, thìyapg Liêpgqw u, Hạlqnq cũrzph ng thừzqmz a cơrzph đmfem em quâsggg n đmfem ásfht nh Tốjujh ng. Tốjujh ng bịhonc ba mặrjrp t giásfht p côofyf ng, sẽaeyv phảndmb i đmfem ásfht nh ta chớmfem p nhoásfht ng, trong khi ta ásfht p dụhqkl ng chílbyq nh sásfht ch phòusfr ng ngựkwcz củqnvs a Lýtucu đmfem ạlqnq i đmfem ôofyf đmfem ốjujh c, kémfpj o dàmrtu i cuộuyzf c chiếdhsr n. Tựkwcz nhiêpgqw n Tốjujh ng sẽaeyv phảndmb i rúsfgu t quâsggg n. Ta nhâsggg n đmfem óxtev phảndmb n côofyf ng nhưmfpj thờyapg i vua Lêpgqw . Dĩlnhj nhiêpgqw n, sau đmfem óxtev Tốjujh ng quásfht mấlqnq t thểldfi diệkbhv n, ta sai sứcnkw sang hậkxbf u lễxlxm , lờyapg i nhúsfgu n nhưmfpj ờyapg ng; tựkwcz ásfht i đmfem ưmfpj ợrzph c xoa dịhonc u, ắwmwj t Tốjujh ng bỏldfi ýtucu đmfem ịhonc nh Nam xâsggg m. Thếdhsr làmrtu tựkwcz hậkxbf u, khi bàmrtu n đmfem ếdhsr n Nam xâsggg m, từzqmz vua tớmfem i quan Tốjujh ng đmfem ềffwz u kinh hồhonc n tásfht ng đmfem ởtaby m. Màmrtu vílbyq dùnffk họdusp cóxtev muốjujh n đmfem ásfht nh nữplmp a, thìyapg binh lílbyq nh khôofyf ng còusfr n, kho đmfem ụhqkl n trốjujh ng rỗmaoj ng, rồhonc i cũrzph ng phảndmb i ngồhonc i ôofyf m hậkxbf n màmrtu thôofyf i.
Sau khi nghịhonc luậkxbf n mộuyzf t lásfht t, triềffwz u đmfem ìyapg nh Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t cùnffk ng đmfem ồhonc ng ýtucu đmfem ásfht nh sang Tốjujh ng. Việkbhv c tổxlxm ng chỉgucx huy trao cho đmfem ạlqnq i-tưmfpj -mãwzzd Lýtucu Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t.
Ghi chúsfgu ,
Từzqmz xưmfpj a đmfem ếdhsr n giờyapg , tấlqnq t cảndmb sửwibe sásfht ch cổxlxm củqnvs a Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t nhưmfpj Đbizy VSKTT, VSL, KĐbizy VSTGCM, đmfem ềffwz u chémfpj p làmrtu Lýtucu Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t vớmfem i Tôofyf n Đbizy ảndmb n đmfem ásfht nh Tốjujh ng. Khôofyf ng ai chốjujh i cãwzzd i rằspuk ng chiếdhsr n côofyf ng đmfem ásfht nh Ung, Liêpgqw m, cùnffk ng cuộuyzf c khásfht ng Tốjujh ng làmrtu củqnvs a Tôofyf n Đbizy ảndmb n, Lýtucu Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t, Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng, Tílbyq n-Nghĩlnhj a vưmfpj ơrzph ng, Lýtucu Kếdhsr -Nguyêpgqw n. Nhưmfpj ng cásfht c sửwibe gia cổxlxm bỏldfi quêpgqw n khôofyf ng chémfpj p rõlnhj rằspuk ng ngưmfpj ờyapg i quyếdhsr t đmfem ịhonc nh đmfem ásfht nh hay hòusfr a, ngồhonc i chờyapg giặrjrp c hay ra tay trưmfpj ớmfem c, cùnffk ng tổxlxm chứcnkw c cai trịhonc giữplmp vữplmp ng hậkxbf u phưmfpj ơrzph ng, tiếdhsr p vậkxbf n lưmfpj ơrzph ng thảndmb o, bổxlxm xung tổxlxm n thấlqnq t v.v. làmrtu Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u. Hoặrjrp c cóxtev ngưmfpj ờyapg i cho rằspuk ng chílbyq nh vua Nhâsggg n-tôofyf ng quyếdhsr t đmfem ịhonc nh, càmrtu ng hàmrtu m hồhonc hơrzph n nữplmp a. Bởtaby i bấlqnq y giờyapg nhàmrtu vua mớmfem i mưmfpj ờyapg i tuổxlxm i, chưmfpj a đmfem ủqnvs trílbyq khôofyf n, kiếdhsr n thứcnkw c đmfem ểldfi cóxtev thểldfi đmfem ưmfpj a ra quyếdhsr t đmfem ịhonc nh. Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u đmfem ang nắwmwj m tấlqnq t cảndmb mọdusp i quyềffwz n hàmrtu nh. Khi viếdhsr t nhữplmp ng giòusfr ng nàmrtu y, tôofyf i theo cásfht c tưmfpj liệkbhv u sau: Mộuyzf t làmrtu gia phảndmb củqnvs a hai giòusfr ng họdusp Lýtucu tạlqnq i Hãwzzd n quốjujh c, vốjujh n làmrtu miêpgqw u duệkbhv củqnvs a Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u. Hai làmrtu bộuyzf Tốjujh ng-sửwibe củqnvs a Thoásfht t-Thoásfht t, Tụhqkl c tưmfpj -trịhonc thôofyf ng giásfht m trưmfpj ờyapg ng biêpgqw n củqnvs a Lýtucu Đbizy àmrtu o. Ba làmrtu bộuyzf Quásfht ch-thịhonc Nam chinh, Triệkbhv u thịhonc chinh tiễxlxm u Giao-chỉgucx kýtucu , mộuyzf t loạlqnq i nhậkxbf t kýtucu hàmrtu nh quâsggg n củqnvs a hai tưmfpj ớmfem ng Tốjujh ng đmfem em quâsggg n đmfem ásfht nh Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t làmrtu Quásfht ch Quỳffwz , Triệkbhv u Tiếdhsr t. Bốjujh n làmrtu bộuyzf Tốjujh ng triềffwz u côofyf ng thầimvl n bi kýtucu , chémfpj p tấlqnq t cảndmb vătaby n bia, mộuyzf chílbyq củqnvs a nhữplmp ng côofyf ng thầimvl n nhàmrtu Tốjujh ng, trong tớmfem i mưmfpj ờyapg i tásfht m ngưmfpj ờyapg i cóxtev tham dựkwcz vàmrtu o mặrjrp t trậkxbf n Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t. Nătaby m làmrtu nhữplmp ng cuốjujh n phổxlxm , bia đmfem ásfht tạlqnq i đmfem ềffwz n thờyapg cásfht c anh hùnffk ng đmfem ờyapg i Lýtucu : Lýtucu Thásfht nh-tôofyf ng, Linh-nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u, Lýtucu Nhâsggg n-Tôofyf ng, Lýtucu Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t, Lýtucu Hoằspuk ng-Châsggg n, Lýtucu Chiêpgqw u-Vătaby n, côofyf ng chúsfgu a Thiêpgqw n-Ninh, Long-biêpgqw n ngũrzph hùnffk ng, Tâsggg y-hồhonc thấlqnq t kiệkbhv t.
Chỉgucx đmfem ộuyzf c giảndmb Nam-quốjujh c sơrzph n hàmrtu mớmfem i biếdhsr t tậkxbf n tưmfpj ờyapg ng vềffwz trang sửwibe huy hoàmrtu ng nhấlqnq t Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t do ai quyếdhsr t đmfem ịhonc nh màmrtu thôofyf i.
Đbizy ạlqnq i-tưmfpj -mãwzzd Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t hỏldfi i Long-thàmrtu nh ẩspuk n-sĩlnhj Tôofyf n Đbizy ảndmb n Ngôofyf Cẩspuk m-Thi:
– Thưmfpj a nhịhonc vịhonc sưmfpj thúsfgu c, khôofyf ng hiểldfi u tạlqnq i sao trong buổxlxm i họdusp p quan trọdusp ng nhưmfpj thếdhsr nàmrtu y, màmrtu sưmfpj thúsfgu c lạlqnq i im lặrjrp ng, khôofyf ng lêpgqw n tiếdhsr ng chỉgucx dạlqnq y cho hậkxbf u bốjujh i?
Từzqmz lúsfgu c nhậkxbf p chiếdhsr n thuyềffwz n triềffwz u hộuyzf i, Tôofyf n Đbizy ảndmb n, Cẩspuk m-Thi đmfem ưmfpj ợrzph c xếdhsr p ngồhonc i cạlqnq nh nhàmrtu vua, tứcnkw c ngôofyf i vịhonc cao nhấlqnq t. Hai vịhonc im lặrjrp ng hoàmrtu n toàmrtu n. Bâsggg y giờyapg nghe sưmfpj đmfem iệkbhv t hỏldfi i, ôofyf ng đmfem ásfht p:
– Tre giàmrtu , mătaby ng mọdusp c. Ta ngồhonc i im đmfem ểldfi nghe nhữplmp ng câsggg y mătaby ng cứcnkw ng hơrzph n tre giàmrtu . Ta thấlqnq y cóxtev góxtev p ýtucu chưmfpj a chắwmwj c đmfem ãwzzd hơrzph n bọdusp n trẻlycg .
Ôsfht ng đmfem ưmfpj a mắwmwj t nhìyapg n nhàmrtu vua, rồhonc i tiếdhsr p:
– Tâsggg u Thásfht i-hậkxbf u, tâsggg u Hoàmrtu ng-thưmfpj ợrzph ng. Phàmrtu m ra quâsggg n phảndmb i cóxtev chílbyq nh nghĩlnhj a. Đbizy ốjujh i vớmfem i dâsggg n Việkbhv t, ta đmfem ãwzzd cóxtev chílbyq nh nghĩlnhj a rồhonc i. Chílbyq nh nghĩlnhj a đmfem óxtev làmrtu Tốjujh ng chuẩspuk n bịhonc đmfem ásfht nh ta, thìyapg ta đmfem ásfht nh trưmfpj ớmfem c. Nhưmfpj ng đmfem ốjujh i vớmfem i sĩlnhj dâsggg n Tốjujh ng thìyapg chílbyq nh nghĩlnhj a củqnvs a ta làmrtu gìyapg ? Xin thásfht i-hậkxbf u ban chỉgucx cho rõlnhj . Từzqmz đmfem óxtev , Đbizy ạlqnq i-tưmfpj -mãwzzd Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t mớmfem i giớmfem i hạlqnq n cho cásfht c tưmfpj ớmfem ng làmrtu ta tiếdhsr n đmfem ếdhsr n đmfem âsggg u thìyapg ngừzqmz ng? Nhữplmp ng thàmrtu nh nàmrtu o nêpgqw n phásfht ? Nhữplmp ng lựkwcz c lưmfpj ợrzph ng nàmrtu o củqnvs a Tốjujh ng nêpgqw n diệkbhv t. Nhữplmp ng kho lưmfpj ơrzph ng nàmrtu o nêpgqw n cưmfpj ớmfem p, hay chởtaby vềffwz ?
Khôofyf ng nghĩlnhj ngợrzph i, Hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u ban chỉgucx ngay:
– Nhổxlxm cỏldfi phảndmb i nhổxlxm tậkxbf n rễxlxm . Sởtaby dĩlnhj Tốjujh ng muốjujh n đmfem em quâsggg n chiếdhsr m Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t vìyapg Tốjujh ng mạlqnq nh. Tốjujh ng mạlqnq nh làmrtu nhờyapg Tâsggg n-phásfht p củqnvs a Vưmfpj ơrzph ng A-an-Thạlqnq ch. Mộuyzf t sốjujh lớmfem n đmfem ạlqnq i thầimvl n, sĩlnhj dâsggg n cựkwcz c lựkwcz c chốjujh ng y, đmfem ếdhsr n nỗmaoj i Hy-Ninh phảndmb i tạlqnq m cấlqnq t chứcnkw c y. Trong triềffwz u, ngoàmrtu i dâsggg n cásfht i nạlqnq n chia rẽaeyv đmfem ang nhưmfpj ngọdusp n lửwibe a đmfem ốjujh t chásfht y cătaby n nhàmrtu củqnvs a họdusp Triệkbhv u. Nay vìyapg tìyapg nh hìyapg nh nghiêpgqw m trọdusp ng, Thạlqnq ch mớmfem i đmfem ưmfpj ợrzph c gọdusp i vềffwz triềffwz u nắwmwj m quyềffwz n, thìyapg cásfht i ngọdusp n lửwibe a chốjujh ng đmfem ốjujh i càmrtu ng bốjujh c cao. Ta nhâsggg n đmfem óxtev đmfem ổxlxm thêpgqw m dầimvl u vàmrtu o cho ngọdusp n lửwibe a bốjujh c cao đmfem ểldfi đmfem ốjujh t chásfht y vĩlnhj nh viễxlxm n Tâsggg n-phásfht p củqnvs a y. Tâsggg n-phásfht p khôofyf ng còusfr n, Tốjujh ng sẽaeyv trởtaby lạlqnq i vớmfem i nhữplmp ng gìyapg làmrtu Nghiêpgqw u, Thuấlqnq n, Vũrzph , Thang xưmfpj a, thìyapg khôofyf ng bao giờyapg cóxtev thểldfi đmfem ủqnvs sứcnkw c đmfem ásfht nh ta nữplmp a. Muốjujh n đmfem ổxlxm thêpgqw m dầimvl u vàmrtu o, ta phảndmb i làmrtu m nhưmfpj cuộuyzf c xuấlqnq t quâsggg n nàmrtu y làmrtu do Tâsggg n-phásfht p củqnvs a Thạlqnq ch gâsggg y ra. Vậkxbf y khi tiếdhsr n quâsggg n, ta phảndmb i làmrtu m mộuyzf t tờyapg hịhonc ch, in ra thựkwcz c nhiềffwz u, rồhonc i côofyf ng bốjujh cho sĩlnhj dâsggg n Tốjujh ng. Nộuyzf i dung hịhonc ch nóxtev i rằspuk ng Tâsggg n-phásfht p làmrtu m khổxlxm dâsggg n. Chúsfgu ng ta ra quâsggg n chỉgucx vớmfem i mụhqkl c đmfem ílbyq ch cứcnkw u dâsggg n vùnffk ng Lĩlnhj nh-Nam, vốjujh n gốjujh c Việkbhv t. Đbizy ấlqnq y làmrtu chílbyq nh nghĩlnhj a ra quâsggg n củqnvs a ta. Vậkxbf y ta chỉgucx tiếdhsr n đmfem ếdhsr n châsggg n núsfgu i Ngũrzph -lĩlnhj nh rồhonc i rúsfgu t vềffwz .
Thásfht i-hậkxbf u ngừzqmz ng lạlqnq i mộuyzf t lásfht t rồhonc i tiếdhsr p:
– Nhưmfpj ng sựkwcz thựkwcz c ta ra quâsggg n làmrtu tựkwcz vệkbhv kia màmrtu ! Tựkwcz vệkbhv bằspuk ng cásfht ch tiêpgqw n hạlqnq thủqnvs vi cưmfpj ờyapg ng. Ta phảndmb i thựkwcz c hiệkbhv n đmfem ưmfpj ợrzph c ba đmfem iềffwz u. Mộuyzf t làmrtu chiếdhsr m lạlqnq i cásfht c trang đmfem ộuyzf ng đmfem ãwzzd theo Tốjujh ng, hay bịhonc Tốjujh ng lấlqnq n. Hai làmrtu đmfem ásfht nh tan hếdhsr t hệkbhv thốjujh ng Tâsggg n-phásfht p đmfem ãwzzd tạlqnq o ra nhưmfpj Thanh-miêpgqw u, Trợrzph -dịhonc ch, Thủqnvs y-lợrzph i, Quâsggg n-đmfem iềffwz n, Bảndmb o-giásfht p, Bảndmb o-mãwzzd . Nghĩlnhj a làmrtu bắwmwj t hếdhsr t ngựkwcz a, đmfem ásfht nh tan cásfht c đmfem ộuyzf i Bảndmb o-giásfht p, lấlqnq y hếdhsr t củqnvs a lưmfpj ơrzph ng tiềffwz n trong côofyf ng khốjujh màmrtu Tốjujh ng tílbyq ch lũrzph y đmfem ểldfi chuẩspuk n bịhonc đmfem ásfht nh ta. Ta đmfem em củqnvs a ấlqnq y chia cho dâsggg n chúsfgu ng. Ba làmrtu nhữplmp ng thàmrtu nh trìyapg , xưmfpj ởtaby ng chếdhsr vũrzph khílbyq , xưmfpj ởtaby ng đmfem óxtev ng chiếdhsr n huyềffwz n, quâsggg n cảndmb ng, cầimvl u đmfem ưmfpj ờyapg ng... nhấlqnq t nhấlqnq t phásfht sạlqnq ch.
Hậkxbf u đmfem ưmfpj a mắwmwj t nhìyapg n Tôofyf n Đbizy ảndmb n, Cẩspuk m-Thi:
– Nhưmfpj ng cóxtev ba đmfem iềffwz u khôofyf ng nêpgqw n vàmrtu khôofyf ng thểldfi phạlqnq m đmfem ếdhsr n. Mộuyzf t làmrtu nghiêpgqw m lệkbhv nh chưmfpj quâsggg n, khôofyf ng đmfem ưmfpj ợrzph c xâsggg m phạlqnq m đmfem ếdhsr n tàmrtu i sảndmb n, tílbyq nh mệkbhv nh dâsggg n chúsfgu ng. Hai làmrtu tuyệkbhv t đmfem ốjujh i cấlqnq m đmfem ốjujh t phásfht cásfht c cơrzph sởtaby tôofyf n giásfht o nhưmfpj đmfem ềffwz n thờyapg , chùnffk a am, miếdhsr u mạlqnq o, nhàmrtu từzqmz , mồhonc mảndmb củqnvs a dâsggg n chúsfgu ng. Ba làmrtu đmfem ốjujh i vớmfem i tùnffk binh, hàmrtu ng binh, nêpgqw n cho ătaby n uốjujh ng tửwibe tếdhsr , rồhonc i đmfem em vềffwz Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t. Ai phạlqnq m vàmrtu o mộuyzf t trong ba đmfem iềffwz u đmfem óxtev , thìyapg đmfem em ra trưmfpj ớmfem c dâsggg n chúsfgu ng xửwibe tửwibe , bêpgqw u đmfem ầimvl u làmrtu m hiệkbhv u lệkbhv nh. Lệkbhv nh xửwibe tửwibe còusfr n gửwibe i vềffwz làmrtu ng xãwzzd , đmfem ểldfi truấlqnq t côofyf ng đmfem iềffwz n màmrtu làmrtu ng cấlqnq p cho chinh nhâsggg n.
Hậkxbf u đmfem ứcnkw ng dậkxbf y hưmfpj ớmfem ng Tôofyf Đbizy ảndmb n, Cẩspuk m-Thi:
– Thưmfpj a nhịhonc vịhonc sưmfpj thúsfgu c! Trong Thuậkxbf n-Thiêpgqw n thậkxbf p hùnffk ng, thìyapg Quốjujh c-phụhqkl đmfem ãwzzd bătaby ng hàmrtu ; Cổxlxm -loa quốjujh c côofyf ng Tạlqnq Sơrzph n nay tuổxlxm i cao sứcnkw c yếdhsr u, mấlqnq y nătaby m qua bệkbhv nh tậkxbf t liêpgqw n miêpgqw n; Quốjujh c-mẫiczw u, thásfht i côofyf ng chúsfgu a Bìyapg nh-Dưmfpj ơrzph ng, Kinh-Nam vưmfpj ơrzph ng, U-bon vưmfpj ơrzph ng ngao du sơrzph n thủqnvs y khôofyf ng lýtucu đmfem ếdhsr n thếdhsr sựkwcz ; cásfht c phòusfr mãwzzd Lêpgqw Thuậkxbf n-Tôofyf ng, Hàmrtu Thiệkbhv n-Lãwzzd m đmfem ãwzzd qui tiêpgqw n; nay chỉgucx còusfr n mìyapg nh sưmfpj thúsfgu c vớmfem i côofyf ng-chúsfgu a Côofyf i-sơrzph n Trầimvl n Thanh-Nguyêpgqw n. Vậkxbf y côofyf -phụhqkl nàmrtu y lớmfem n mậkxbf t xin thỉgucx nh sưmfpj thúsfgu c, sưmfpj thẩspuk m vớmfem i Côofyf i-sơrzph n côofyf ng chúsfgu a tham dựkwcz vàmrtu o trậkxbf n đmfem ásfht nh nàmrtu y.
Tôofyf n Đbizy ảndmb n đmfem ịhonc nh từzqmz chốjujh i, thìyapg Cẩspuk m-Thi đmfem ãwzzd trảndmb lờyapg i:
– Quốjujh c-gia hưmfpj ng vong, thấlqnq t-phu hữplmp u trásfht ch. Nay cuộuyzf c tiếdhsr n quâsggg n phòusfr ng thủqnvs nàmrtu y cưmfpj c kỳffwz trọdusp ng đmfem ạlqnq i, màmrtu thásfht i-hậkxbf u đmfem ãwzzd ban chỉgucx , thìyapg chúsfgu ng tôofyf i đmfem âsggg u dásfht m từzqmz nan?
Bàmrtu hỏldfi i côofyf ng chúsfgu a Côofyf i-sơrzph n:
– Thanh-Nguyêpgqw n, em nghĩlnhj sao?
– Em chảndmb cóxtev quyềffwz n nghĩlnhj hay khôofyf ng nghĩlnhj màmrtu phạlqnq m quốjujh c phásfht p.
Côofyf i-sơrzph n côofyf ng chúsfgu a giảndmb ng giảndmb i: Trưmfpj ợrzph ng-phu em hiệkbhv n lĩlnhj nh chứcnkw c đmfem ạlqnq i tưmfpj ớmfem ng quâsggg n, tưmfpj ớmfem c quốjujh c-côofyf ng. Còusfr n em làmrtu Côofyf i-sơrzph n côofyf ng chúsfgu a kia màmrtu ! Đbizy ãwzzd làmrtu côofyf ng-chúsfgu a, quốjujh c-côofyf ng, khi Thásfht i-hậkxbf u ban chỉgucx thìyapg chỉgucx việkbhv c hoan-hỉgucx tuâsggg n thủqnvs màmrtu thôofyf i.
Cửwibe tọdusp a vỗmaoj tay hoan hôofyf nhiệkbhv t liệkbhv t.
Thásfht i-hậkxbf u ban chỉgucx tiếdhsr p:
– Bâsggg y giờyapg côofyf -phụhqkl nàmrtu y xin mờyapg i chưmfpj vịhonc sưmfpj thúsfgu c sưmfpj thẩspuk m, sưmfpj huynh Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t, nhịhonc vịhonc hoàmrtu ng thúsfgu c Hoằspuk ng-Châsggg n, Chiêpgqw u-Vătaby n đmfem iềffwz u quâsggg n.
Tôofyf n Đbizy ảndmb n hỏldfi i Hoàmrtu ng Kiệkbhv n:
– Phòusfr -mãwzzd ! Phòusfr -mãwzzd làmrtu Binh-bộuyzf thưmfpj ợrzph ng thưmfpj . Phòusfr -mãwzzd cho biếdhsr t tìyapg nh hìyapg nh tưmfpj ớmfem ng-sĩlnhj củqnvs a ta ra sao? Trưmfpj ớmfem c hếdhsr t làmrtu quâsggg n cóxtev thểldfi tham chiếdhsr n bêpgqw n Tốjujh ng. Sau tớmfem i quâsggg n phòusfr ng thủqnvs .
Ghi chúsfgu .
Trong suốjujh t cuộuyzf c đmfem ờyapg i, chưmfpj a bao giờyapg Tôofyf n Đbizy ảndmb n nhậkxbf n mộuyzf t chứcnkw c, mộuyzf t tưmfpj ớmfem c, lĩlnhj nh mộuyzf t đmfem ấlqnq u gạlqnq o, mộuyzf t đmfem ồhonc ng tiềffwz n củqnvs a Lýtucu triềffwz u. Thếdhsr nhưmfpj ng trong khi đmfem ốjujh i đmfem ásfht p vớmfem i đmfem ệkbhv tửwibe , con chásfht u vìyapg côofyf ng vụhqkl , ôofyf ng luôofyf n trịhonc nh trọdusp ng gọdusp i họdusp bằspuk ng chứcnkw c tưmfpj ớmfem c.
– Trìyapg nh sưmfpj -phụhqkl .
Phòusfr -mãwzzd Hoàmrtu ng Kiệkbhv n lễxlxm phémfpj p cung tay hưmfpj ớmfem ng Tôofyf n Đbizy ảndmb n: Quâsggg n ta hiệkbhv n chia làmrtu m hai loạlqnq i. Mộuyzf t làmrtu quâsggg n triềffwz u, hai làmrtu quâsggg n Bắwmwj c-biêpgqw n. Quâsggg n triềffwz u chủqnvs lựkwcz c chílbyq nh gồhonc m mưmfpj ờyapg i hai hiệkbhv u Thiêpgqw n-tửwibe binh. Mỗmaoj i hiệkbhv u phâsggg n ra hai đmfem ạlqnq o tảndmb , hữplmp u. Quâsggg n sốjujh mỗmaoj i đmfem ạlqnq o nătaby m nghìyapg n ngưmfpj ờyapg i. Trong mộuyzf t đmfem ạlqnq o cóxtev ba sưmfpj bộuyzf , mộuyzf t sưmfpj kỵlqnq , mộuyzf t sưmfpj trợrzph . Mỗmaoj i sưmfpj trợrzph cóxtev mộuyzf t lữplmp Thầimvl n-ưmfpj ng đmfem ểldfi thôofyf ng tin, chiếdhsr n đmfem ấlqnq u; mộuyzf t lữplmp nỏldfi liêpgqw n châsggg u; mộuyzf t lữplmp Thạlqnq ch-xa tứcnkw c xe bắwmwj n đmfem ásfht . Đbizy ấlqnq y làmrtu bộuyzf -binh. Vềffwz kịhonc binh, thìyapg cóxtev hiệkbhv u Phùnffk -đmfem ổxlxm ng gồhonc m hơrzph n vạlqnq n ngựkwcz a. Vềffwz thủqnvs y-quâsggg n, ta rấlqnq t mạlqnq nh, gồhonc m bốjujh n hạlqnq m đmfem ộuyzf i làmrtu Đbizy ộuyzf ng-đmfem ìyapg nh, Âdncz u-cơrzph , Thầimvl n-phùnffk , Bạlqnq ch-đmfem ằspuk ng. Mộuyzf t hiệkbhv u trợrzph chiếdhsr n, trong hiệkbhv u nàmrtu y cóxtev mộuyzf t đmfem ạlqnq o Thạlqnq ch-xa, mộuyzf t đmfem ạlqnq o nỏldfi liêpgqw n châsggg u, đmfem ộuyzf i Thầimvl n-tiễxlxm n Long-biêpgqw n, đmfem ộuyzf i Thủqnvs y-thầimvl n Giao-long. Vềffwz quâsggg n Bắwmwj c-biêpgqw n thìyapg cóxtev ba đmfem ạlqnq o bộuyzf binh, mộuyzf t đmfem ạlqnq o kịhonc -binh, mộuyzf t đmfem ạlqnq o thúsfgu .
Phòusfr -mãwzzd hỏldfi i phòusfr -mãwzzd Thâsggg n Cảndmb nh-Long:
– Anh trìyapg nh sưmfpj phụhqkl em vềffwz quâsggg n sốjujh đmfem ạlqnq o binh thúsfgu , thựkwcz c chi tiếdhsr t.
Ghi chúsfgu ,
Phòusfr -mãwzzd Thâsggg n Cảndmb nh-Long kếdhsr t hôofyf n vớmfem i côofyf ng chúsfgu a Thiêpgqw n-Thàmrtu nh. Phòusfr -mãwzzd Hoàmrtu ng Kiệkbhv n kếdhsr t hôofyf n vớmfem i côofyf ng chúsfgu a Đbizy ộuyzf ng-Thiêpgqw n. Côofyf ng chúsfgu a Thiêpgqw n-Thàmrtu nh làmrtu chịhonc côofyf ng chúsfgu a Đbizy ộuyzf ng-Thiêpgqw n vìyapg vậkxbf y phòusfr -mãwzzd Hoàmrtu ng Kiệkbhv n mớmfem i gọdusp i phòusfr -mãwzzd Thâsggg n Cảndmb nh-Long bằspuk ng anh.
Phòusfr -mãwzzd Thâsggg n Cảndmb nh-Long đmfem ứcnkw ng dậkxbf y:
– Trìyapg nh sưmfpj thúsfgu c, đmfem ạlqnq o binh thúsfgu cóxtev tásfht m lữplmp . Lữplmp tưmfpj ợrzph ng, hổxlxm , básfht o, ngao, ưmfpj ng, hầimvl u, mỗmaoj i lữplmp từzqmz nătaby m trătaby m tớmfem i mộuyzf t nghìyapg n con. Lữplmp phong, xàmrtu cóxtev mưmfpj ờyapg i xe.
Tôofyf n Đbizy ảndmb n gậkxbf t đmfem ầimvl u rồhonc i hỏldfi i tiếdhsr p:
– Bâsggg y giờyapg tớmfem i quâsggg n phòusfr ng thủqnvs .
– Thưmfpj a sưmfpj phụhqkl ! Quâsggg n phòusfr ng thủqnvs thìyapg ta cóxtev mưmfpj ờyapg i hai hiệkbhv u củqnvs a mưmfpj ờyapg i hai trấlqnq n hay phủqnvs . Mỗmaoj i phủqnvs , trấlqnq n còusfr n cóxtev mộuyzf t thủqnvs y-đmfem ộuyzf i. Còusfr n cásfht c làmrtu ng xãwzzd thìyapg cóxtev đmfem ộuyzf i hoàmrtu ng-nam. Tóxtev m lạlqnq i, khi quâsggg n triềffwz u phảndmb i chinh chiếdhsr n xa, lỡtucu giặrjrp c tớmfem i thìyapg quâsggg n trấlqnq n, phủqnvs cỏldfi thểldfi tựkwcz vệkbhv . Khi giặrjrp c tớmfem i xãwzzd nàmrtu o, thìyapg mỗmaoj i xãwzzd làmrtu mộuyzf t đmfem ồhonc n binh, Hoàmrtu ng-nam trấlqnq n thủqnvs bêpgqw n trong.
Tôofyf n Đbizy ảndmb n đmfem ưmfpj a mắwmwj t nhìyapg n Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t:
– Đbizy ạlqnq i-tưmfpj -mãwzzd đmfem iềffwz u quâsggg n.
Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t cầimvl m kiếdhsr m lệkbhv nh đmfem ểldfi lêpgqw n trưmfpj ớmfem c mặrjrp t, rồhonc i ban lệkbhv nh:
– Trong cuộuyzf c chiếdhsr n nàmrtu y, ta chia lựkwcz c lưmfpj ợrzph ng làmrtu m hai. Mộuyzf t làmrtu lựkwcz c lưmfpj ợrzph ng xung kílbyq ch đmfem ásfht nh sang Tốjujh ng. Hai làmrtu lựkwcz c lưmfpj ợrzph ng phòusfr ng thủqnvs . Lựkwcz c lưmfpj ợrzph ng đmfem ásfht nh Tốjujh ng bao gồhonc m toàmrtu n thểldfi quâsggg n triềffwz u, quâsggg n Bắwmwj c-biêpgqw n. Lựkwcz c lưmfpj ợrzph ng phòusfr ng thủqnvs gồhonc m quâsggg n cásfht c trấlqnq n, hoàmrtu ng-nam cásfht c xãwzzd , vàmrtu thổxlxm -binh cásfht c trang đmfem ộuyzf ng. Việkbhv c phòusfr ng thủqnvs thìyapg do Binh-bộuyzf thưmfpj ợrzph ng-thưmfpj , Phụhqkl -quốjujh c thásfht i-úsfgu y Hoàmrtu ng Kiệkbhv n thốjujh ng lĩlnhj nh.
Phòusfr -mãwzzd Hoàmrtu ng Kiệkbhv n đmfem ứcnkw ng lêpgqw n nhậkxbf n lệkbhv nh.
– Phòusfr ng thủqnvs từzqmz Thanh-hóxtev a cho đmfem ếdhsr n Hảndmb i-vâsggg n thìyapg do hoàmrtu ng-tửwibe Chiêpgqw u-Vătaby n làmrtu m chásfht nh tưmfpj ớmfem ng. Phóxtev thìyapg do Trấlqnq n-viễxlxm n thưmfpj ợrzph ng-tưmfpj ớmfem ng quâsggg n Gia-viễxlxm n hầimvl u Dưmfpj Phi đmfem ảndmb m trásfht ch. Phòusfr ng thủqnvs từzqmz Thanh-hóxtev a đmfem ếdhsr n Kinh-bắwmwj c thìyapg do hoàmrtu ng-tửwibe Hoằspuk ng-Châsggg n đmfem ảndmb m trásfht ch, phóxtev thìyapg do Trấlqnq n-Bắwmwj c thưmfpj ợrzph ng-tưmfpj ớmfem ng quâsggg n Đbizy inh-sơrzph n hầimvl u Nguyễxlxm n Cătaby n đmfem ảndmb m trásfht ch.
Trung-Thàmrtu nh vưmfpj ơrzph ng, Tílbyq n-Nghĩlnhj a vưmfpj ơrzph ng, cùnffk ng hai tưmfpj ớmfem ng Dưmfpj Phi, Nguyễxlxm n Cătaby n đmfem ứcnkw ng dậkxbf y nhậkxbf n lệkbhv nh.
– Từzqmz ngàmrtu y Nam chinh vềffwz , ta mang theo cásfht c hàmrtu o kiệkbhv t Trung-nguyêpgqw n đmfem ầimvl u hàmrtu ng. Ta trọdusp ng đmfem ãwzzd i nhưmfpj thưmfpj ợrzph ng khásfht ch, lạlqnq i đmfem em gia quyếdhsr n từzqmz Tốjujh ng sang, cấlqnq p đmfem ấlqnq t cho ởtaby Tâsggg y-hồhonc . Nătaby m trưmfpj ớmfem c ta đmfem ãwzzd nhờyapg họdusp theo sứcnkw đmfem oàmrtu n sang Liêpgqw u, sang Hạlqnq . Vềffwz lòusfr ng dạlqnq họdusp tỏldfi ra tậkxbf n tâsggg m, vềffwz tàmrtu i trílbyq họdusp tỏldfi ra siêpgqw u việkbhv t. Tuyếdhsr t-sơrzph n thậkxbf p anh đmfem ãwzzd kếdhsr t bạlqnq n vớmfem i Long-biêpgqw n ngũrzph hùnffk ng. Đbizy ộuyzf ng-đmfem ìyapg nh thấlqnq t kiệkbhv t đmfem ãwzzd kếdhsr t bạlqnq n vớmfem i Tâsggg y-hồhonc thấlqnq t kiệkbhv t. Vậkxbf y nay ta cửwibe Đbizy ộuyzf ng-đmfem ìyapg nh thấlqnq t kiệkbhv t theo giúsfgu p hoàmrtu ng tửwibe Chiêpgqw u-Vătaby n. Lạlqnq i cho Tuyếdhsr t-sơrzph n thậkxbf p anh theo giúsfgu p Tôofyf n sưmfpj thúsfgu c.
Ghi chúsfgu ,
Vềffwz chứcnkw c vụhqkl (fonction) thìyapg Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t làmrtu Đbizy ạlqnq i-tưmfpj -mãwzzd , tứcnkw c tổxlxm ng tưmfpj lệkbhv nh, cao hơrzph n chứcnkw c Thưmfpj ợrzph ng-tưmfpj ớmfem ng quâsggg n củqnvs a hai vưmfpj ơrzph ng nhiềffwz u. Nhưmfpj ng vềffwz tưmfpj ớmfem c thìyapg ôofyf ng chỉgucx làmrtu côofyf ng, thấlqnq p hơrzph n Hoằspuk ng-Châsggg n, Chiêpgqw u-Vătaby n. Vìyapg vậkxbf y ôofyf ng khôofyf ng thểldfi « hạlqnq lệkbhv nh» cho chưmfpj vưmfpj ơrzph ng; màmrtu ôofyf ng lấlqnq y cásfht i nghĩlnhj a: ôofyf ng làmrtu con nuôofyf i Khai-Quốjujh c vưmfpj ơrzph ng, lớmfem n tuổxlxm i hơrzph n nêpgqw n làmrtu m anh. Ôsfht ng cóxtev quyềffwz n « hạlqnq lệkbhv nh » cho em, nêpgqw n ôofyf ng gọdusp i hai vưmfpj ơrzph ng làmrtu hoàmrtu ng-tửwibe .
Ôsfht ng ban lệkbhv nh tiếdhsr p:
– Từzqmz trưmfpj ớmfem c đmfem ếdhsr n nay, cóxtev nătaby m đmfem ôofyf -thốjujh ng, cùnffk ng nătaby m phu nhâsggg n, vătaby n môofyf , vũrzph -lưmfpj ợrzph c, võlnhj côofyf ng cao cưmfpj ờyapg ng, xuấlqnq t thâsggg n đmfem ệkbhv tửwibe danh gia đmfem óxtev làmrtu Thầimvl n-vũrzph thậkxbf p anh; mưmfpj ờyapg i vịhonc hằspuk ng ưmfpj ớmfem c mong đmfem ưmfpj ợrzph c đmfem em tàmrtu i ra giúsfgu p nưmfpj ớmfem c, màmrtu chưmfpj a cóxtev dịhonc p. Mưmfpj ờyapg i vịhonc đmfem ang giữplmp trọdusp ng trásfht ch chỉgucx -huy ngựkwcz -lâsggg m quâsggg n cùnffk ng thịhonc -vệkbhv . Vậkxbf y nătaby m sưmfpj đmfem ệkbhv , sưmfpj -muộuyzf i hãwzzd y trao nhiệkbhv m vũrzph đmfem óxtev cho ngưmfpj ờyapg i khásfht c, đmfem ểldfi tham dựkwcz vàmrtu o cuộuyzf c hàmrtu nh quâsggg n nàmrtu y.
Thầimvl n-vũrzph thậkxbf p anh đmfem ứcnkw ng dậkxbf y nhậkxbf n lệkbhv nh.
Từzqmz trưmfpj ớmfem c đmfem ếdhsr n nay, triềffwz u-đmfem ìyapg nh cũrzph ng nhưmfpj võlnhj -lâsggg m chỉgucx biếdhsr t Thậkxbf p-anh theo họdusp c Đbizy ôofyf ng-Thiêpgqw n, sau đmfem ưmfpj ợrzph c Mộuyzf c-tồhonc n hòusfr a thưmfpj ợrzph ng thu làmrtu m đmfem ệkbhv tửwibe . Màmrtu Mộuyzf c-tồhonc n hoàmrtu thưmfpj ợrzph ng làmrtu sưmfpj huynh củqnvs a Đbizy ạlqnq i-từzqmz Liêpgqw n-hoa hòusfr a thưmfpj ợrzph ng (Viêpgqw n-Chiếdhsr u). Trong khi Đbizy ạlqnq i-từzqmz liêpgqw n hoa làmrtu bảndmb n sưmfpj củqnvs a Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u vớmfem i Long-biêpgqw n ngũrzph hùnffk ng. Thậkxbf p-anh cóxtev đmfem ạlqnq i côofyf ng trong việkbhv c dẹbglz p loan Dưmfpj ơrzph ng gia... vìyapg nhữplmp ng liêpgqw n hệkbhv đmfem óxtev , nêpgqw n thásfht i-hậkxbf u luôofyf n gọdusp i mưmfpj ờyapg i ngưmfpj ờyapg i làmrtu sưmfpj huynh, sưmfpj đmfem ệkbhv . Bâsggg y giờyapg mọdusp i ngưmfpj ờyapg i thấlqnq y Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t gọdusp i Thậkxbf p-anh làmrtu sưmfpj -đmfem ệkbhv , sưmfpj -muộuyzf i, chứcnkw ng tỏldfi ôofyf ng vớmfem i Mộuyzf c-tồhonc n hòusfr a thưmfpj ợrzph ng cóxtev liêpgqw n hệkbhv môofyf n phásfht i. Màmrtu Mộuyzf c-tồhonc n hòusfr a thưmfpj ợrzph ng phảndmb i làmrtu sưmfpj đmfem ệkbhv củqnvs a thâsggg n phụhqkl Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t, đmfem ưmfpj ơrzph ng nhiêpgqw n ngàmrtu i thuộuyzf c phásfht i Đbizy ôofyf ng-a mớmfem i phảndmb i. Hoặrjrp c giảndmb hoàmrtu -thưmfpj ợrzph ng làmrtu sưmfpj đmfem ệkbhv củqnvs a tiêpgqw n-nưmfpj ơrzph ng Bảndmb o-Hòusfr a, thìyapg ngàmrtu i lạlqnq i thuộuyzf c phásfht i Tảndmb n-viêpgqw n. Thếdhsr sao võlnhj côofyf ng củqnvs a Thậkxbf p-anh lạlqnq i thuộuyzf c phásfht i Sàmrtu i-sơrzph n? Khôofyf ng ai đmfem oásfht n ra tôofyf ng tílbyq ch ngàmrtu i!
Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t tiếdhsr p:
– Vậkxbf y Lâsggg m-môofyf n thưmfpj ợrzph ng tưmfpj ớmfem ng quâsggg n, Yêpgqw n-phong hầimvl u Lýtucu Thưmfpj ờyapg ng-Hiếdhsr n thay Đbizy ôofyf -thốjujh ng Hùnffk ng Nhâsggg n, Hùnffk ng Nghĩlnhj a làmrtu m Tổxlxm ng-lĩlnhj nh Ngựkwcz -lâsggg m quâsggg n. Côofyf ng chúsfgu a Đbizy ộuyzf ng-Thiêpgqw n thay đmfem ôofyf -thốjujh ng Hùnffk ng Lễxlxm , Hùnffk ng Trílbyq thủqnvs Hoàmrtu ng-thàmrtu nh. Chứcnkw c đmfem iệkbhv n-súsfgu y trưmfpj ớmfem c do sưmfpj -đmfem ệkbhv Hùnffk ng Tílbyq n chỉgucx -huy, nay cũrzph ng do côofyf ng chúsfgu a Đbizy ộuyzf ng-Thiêpgqw n đmfem ảndmb m trásfht ch.
Côofyf ng-chúsfgu a Đbizy ộuyzf ng-Thiêpgqw n, Thưmfpj ờyapg ng-Hiếdhsr n đmfem ứcnkw ng dậkxbf y nhậkxbf n lệkbhv nh.
Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t hỏldfi i thưmfpj ợrzph ng-thưmfpj bộuyzf hộuyzf làmrtu Mai Đbizy ìyapg nh:
– Xin thưmfpj ợrzph ng thưmfpj cho biếdhsr t tìyapg nh hìyapg nh lưmfpj ơrzph ng thảndmb o, quâsggg n dụhqkl ng củqnvs a ta.
Mai Đbizy ìyapg nh đmfem ásfht p:
– Trìyapg nh nguyêpgqw n-soásfht i từzqmz hồhonc i Nam-chinh đmfem ếdhsr n giờyapg vấlqnq n đmfem ềffwz lưmfpj ơrzph ng thảndmb o đmfem ưmfpj ợrzph c phâsggg n ra nhưmfpj sau: Thu thuếdhsr , quảndmb n trịhonc côofyf ng nho, mua quốjujh c dụhqkl ng, chi tiêpgqw u trêpgqw n toàmrtu n quốjujh c thìyapg thiểldfi m bộuyzf đmfem ảndmb m trásfht ch. Nhưmfpj ng mua sắwmwj m quâsggg n dụhqkl ng, tílbyq ch trữplmp lưmfpj ơrzph ng thảndmb o dùnffk ng vàmrtu o việkbhv c binh, thìyapg do côofyf ng chúsfgu a Thiêpgqw n-Ninh.
Ghi chúsfgu ,
Nhưmfpj vậkxbf y nhiệkbhv m vụhqkl củqnvs a Mai Đbizy ìyapg nh tưmfpj ơrzph ng đmfem ưmfpj ơrzph ng vớmfem i ngàmrtu y nay làmrtu bộuyzf Tàmrtu i-chásfht nh, còusfr n nhiệkbhv m vụhqkl củqnvs a côofyf ng-chúsfgu a Thiêpgqw n-Ninh giốjujh ng nhưmfpj Tổxlxm ng-cụhqkl c trưmfpj ởtaby ng tổxlxm ng cụhqkl c Tiếdhsr p-vậkxbf n.
Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u hỏldfi i:
– Bàmrtu -chúsfgu a-kho! Thếdhsr nàmrtu o, lưmfpj ơrzph ng thảndmb o ra sao?
Côofyf ng-chúsfgu a Thiêpgqw n-Ninh mởtaby mộuyzf t tậkxbf p sásfht ch dàmrtu y ra, rồhonc i tâsggg u:
– Tâsggg u thásfht i-hậkxbf u, hiệkbhv n lưmfpj ơrzph ng thảndmb o củqnvs a ta đmfem ủqnvs đmfem ểldfi nuôofyf i toàmrtu n quâsggg n trong ba nătaby m. Vũrzph khílbyq nhưmfpj đmfem ao, kiếdhsr m, kílbyq ch, lao, cung, têpgqw n, y phụhqkl c, thuốjujh c men cóxtev cóxtev thểldfi trang bịhonc cho hai mưmfpj ơrzph i vạlqnq n quâsggg n. Xưmfpj ởtaby ng đmfem óxtev ng chiếdhsr n thuyềffwz n ởtaby Sơrzph n-Nam hiệkbhv n đmfem ãwzzd đmfem óxtev ng xong ba trătaby m chiếdhsr c dùnffk ng bổxlxm xung cho cásfht c chiếdhsr n thuyềffwz n tổxlxm n thấlqnq t trong chiếdhsr n tranh.
Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t hưmfpj ớmfem ng vàmrtu o chưmfpj tưmfpj ớmfem ng:
– Lưmfpj ơrzph ng thựkwcz c đmfem ãwzzd cụhqkl bịhonc . Ta yêpgqw n tâsggg m. Bâsggg y giờyapg đmfem ếdhsr n lựkwcz c lưmfpj ợrzph ng đmfem ásfht nh Tốjujh ng. Ta đmfem ásfht nh Tốjujh ng bằspuk ng hai đmfem ưmfpj ờyapg ng tiếdhsr n quâsggg n. Mộuyzf t làmrtu đmfem ưmfpj ờyapg ng bộuyzf , hai làmrtu đmfem ưmfpj ờyapg ng thủqnvs y. Đbizy ưmfpj ờyapg ng thủqnvs y lựkwcz c lưmfpj ợrzph ng bao gồhonc m bốjujh n hạlqnq m đmfem ộuyzf i, bẩspuk y hiệkbhv u Thiêpgqw n-tửwibe binh củqnvs a Tâsggg y-hồhonc thấlqnq t kiệkbhv t, sẽaeyv vưmfpj ợrzph t biểldfi n đmfem ásfht nh vàmrtu o Khâsggg m-châsggg u, Liêpgqw m-châsggg u, sau đmfem óxtev tiếdhsr n vềffwz Ung-châsggg u. Đbizy âsggg y làmrtu đmfem ạlqnq o kỳffwz binh. Đbizy ưmfpj ờyapg ng tiếdhsr n quâsggg n nàmrtu y bảndmb n soásfht i thâsggg n chỉgucx huy.
Chưmfpj tưmfpj ớmfem ng vỗmaoj tay hoan hôofyf .
– Hai làmrtu tiếdhsr n quâsggg n trêpgqw n bộuyzf . Quâsggg n trêpgqw n bộuyzf sẽaeyv đmfem ásfht nh tràmrtu n qua biêpgqw n giớmfem i, rồhonc i hưmfpj ớmfem ng vềffwz Ung-châsggg u. Quâsggg n trêpgqw n bộuyzf gồhonc m toàmrtu n thểldfi quâsggg n Bắwmwj c-biêpgqw n, nătaby m hiệkbhv u Thiêpgqw n-tửwibe binh củqnvs a Long-biêpgqw n ngũrzph hùnffk ng.
Ôsfht ng hưmfpj ớmfem ng vàmrtu o Tôofyf n Đbizy ảndmb n:
– Quâsggg n triềffwz u, quâsggg n Bắwmwj c-biêpgqw n rấlqnq t phứcnkw c tạlqnq p. Phảndmb i cóxtev mộuyzf t ngưmfpj ờyapg i màmrtu uy tílbyq n trùnffk m Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t mớmfem i đmfem iềffwz u khiểldfi n nổxlxm i. Vậkxbf y theo đmfem iệkbhv t nhi nghĩlnhj ngoàmrtu i sưmfpj thúsfgu c, sưmfpj thẩspuk m khôofyf ng ai cóxtev thểldfi thốjujh ng lĩlnhj nh.
Tôofyf n Đbizy ảndmb n đmfem ứcnkw ng dậkxbf y cung tay:
– Xin tuâsggg n lệkbhv nh Nguyêpgqw n-soásfht i.
Uy tílbyq n Tôofyf n Đbizy ảndmb n cựkwcz c lớmfem n. Từzqmz xưmfpj a đmfem ếdhsr n giờyapg ôofyf ng bàmrtu đmfem ốjujh i vớmfem i Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t nhưmfpj đmfem ốjujh i vớmfem i con ruộuyzf t, nay ôofyf ng nóxtev i « xin tuâsggg n lệkbhv nh nguyêpgqw n soásfht i» làmrtu nóxtev i đmfem úsfgu ng theo nghi lễxlxm . Nhưmfpj ng cũrzph ng gâsggg y cho chưmfpj tưmfpj ớmfem ng bậkxbf t cưmfpj ờyapg i, rồhonc i vỗmaoj tay hoan hôofyf .
Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t lạlqnq i hưmfpj ớmfem ng Côofyf i-sơrzph n tam anh:
– Ba sưmfpj -básfht từzqmz ng ởtaby bêpgqw n Tốjujh ng lâsggg u. Xin ba sưmfpj básfht cho nhữplmp ng lờyapg i dạlqnq y dỗmaoj .
Trầimvl n Bảndmb o-Dâsggg n xua tay:
– Nhịhonc sưmfpj básfht chỉgucx biếdhsr t đmfem ásfht nh đmfem àmrtu n, thổxlxm i tiêpgqw u, chứcnkw cóxtev biếdhsr t gìyapg vềffwz quâsggg n sựkwcz đmfem âsggg u. Biếdhsr t việkbhv c quâsggg n, họdusp a cóxtev tam sưmfpj básfht . Vìyapg ngưmfpj ờyapg i từzqmz ng làmrtu tưmfpj mãwzzd Kinh-châsggg u, từzqmz ng làmrtu Tảndmb -kim ngôofyf thưmfpj ợrzph ng tưmfpj ớmfem ng quâsggg n củqnvs a Tốjujh ng.
Trầimvl n Trung-Đbizy ạlqnq o đmfem ứcnkw ng dậkxbf y phásfht t biểldfi u:
– Lưmfpj u Di đmfem óxtev ng tổxlxm ng hàmrtu nh doanh ởtaby Quếdhsr -châsggg u. Hiệkbhv n Tốjujh ng đmfem ang ởtaby thờyapg i bìyapg nh, chưmfpj a thiếdhsr t lậkxbf p ngựkwcz a chạlqnq y chạlqnq m, tứcnkw c ngựkwcz a Lưmfpj u-tinh. Nhưmfpj vậkxbf y đmfem ưmfpj ờyapg ng đmfem i ngựkwcz a thưmfpj ờyapg ng đmfem ưmfpj a tin từzqmz biêpgqw n giớmfem i Tốjujh ng-Việkbhv t đmfem ếdhsr n Quếdhsr -châsggg u mấlqnq t nửwibe a thásfht ng. Từzqmz Quếdhsr -châsggg u tớmfem i Biệkbhv n-kinh mấlqnq t mộuyzf t thásfht ng. Vílbyq thửwibe ta đmfem ásfht nh cásfht c trạlqnq i biêpgqw n giớmfem i; ílbyq t ra hai ngàmrtu y sau bọdusp n biêpgqw n thầimvl n mớmfem i gửwibe i tin tứcnkw c vềffwz Quếdhsr -châsggg u. Lưmfpj u Di vốjujh n tílbyq nh cẩspuk n thậkxbf n, y chờyapg vàmrtu i ngàmrtu y nữplmp a đmfem ểldfi cóxtev tin chílbyq nh xásfht c rồhonc i mớmfem i gửwibe i tấlqnq u chưmfpj ơrzph ng vềffwz . Nhưmfpj vậkxbf y kểldfi từzqmz lúsfgu c ta đmfem ásfht nh sang, phảndmb i mấlqnq t ílbyq t nhấlqnq t mộuyzf t thásfht ng hai mưmfpj ơrzph i ngàmrtu y triềffwz u Tốjujh ng mớmfem i biếdhsr t.
Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t hưmfpj ớmfem ng Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u:
– Xin thásfht i-hậkxbf u ban chỉgucx dụhqkl .
Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u sai cung-nga bưmfpj ng ba chémfpj n sâsggg m thang lạlqnq i cho Tôofyf n Đbizy ảndmb n, Cẩspuk m-Thi vàmrtu Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t. Ba ngưmfpj ờyapg i tạlqnq ơrzph n uốjujh ng xong, thásfht i-hậkxbf u ban chỉgucx :
– Tuy ta ra quâsggg n bấlqnq t thầimvl n, hàmrtu nh sựkwcz cựkwcz c kỳffwz bílbyq mậkxbf t, thầimvl n tốjujh c nhưmfpj ng cũrzph ng phảndmb i lợrzph i dụhqkl ng ba đmfem iềffwz u. Mộuyzf t làmrtu tin tứcnkw c bêpgqw n Tốjujh ng, cùnffk ng phảndmb n ứcnkw ng củqnvs a họdusp chậkxbf m, ta đmfem ásfht nh thựkwcz c mau, hàmrtu nh sựkwcz thựkwcz c mau, khôofyf ng cho việkbhv n binh đmfem ủqnvs thờyapg i giờyapg cứcnkw u ứcnkw ng. Hai làmrtu , ta lợrzph i dụhqkl ng nhữplmp ng đmfem ụhqkl ng chạlqnq m ởtaby biêpgqw n giớmfem i gầimvl n đmfem âsggg y, đmfem ểldfi khi ta tấlqnq n-côofyf ng thìyapg Lưmfpj u Di, Tốjujh ng triềffwz u tưmfpj ởtaby ng đmfem óxtev cũrzph ng chỉgucx làmrtu đmfem ụhqkl ng chạlqnq m nhỏldfi , khôofyf ng cầimvl n tiếdhsr p cứcnkw u. Ta kémfpj o dàmrtu i thêpgqw m thờyapg i gian cứcnkw u binh củqnvs a họdusp . Đbizy ếdhsr n khi họdusp biếdhsr t sựkwcz thựkwcz c thìyapg đmfem ạlqnq i thếdhsr đmfem ãwzzd tan násfht t. Nghĩlnhj a làmrtu ta phảndmb i làmrtu m sao hàmrtu nh sựkwcz xong, màmrtu việkbhv n quâsggg n Tốjujh ng chưmfpj a tớmfem i cứcnkw u kịhonc p. Cóxtev nhưmfpj thếdhsr , ta mớmfem i khôofyf ng bịhonc giao chiếdhsr n vớmfem i toàmrtu n quâsggg n Tốjujh ng. Ba làmrtu hiệkbhv n ởtaby Quảndmb ng-châsggg u, Ung-châsggg u, Quếdhsr -châsggg u làmrtu ba nơrzph i Tốjujh ng đmfem óxtev ng đmfem ạlqnq i quâsggg n. Vậkxbf y chưmfpj vịhonc cóxtev ýtucu kiếdhsr n gìyapg ?
Phòusfr -mãwzzd Thâsggg n Cảndmb nh-Long nghịhonc :
– Hiệkbhv n Tốjujh ng cóxtev mộuyzf t loạlqnq t cửwibe a ảndmb i Nam phòusfr ng đmfem óxtev ng dọdusp c bêpgqw n giớmfem i ta từzqmz Tâsggg y sang Đbizy ôofyf ng làmrtu Hoàmrtu nh-sơrzph n, Thásfht i-bìyapg nh, Vĩlnhj nh-bìyapg nh, Tâsggg y-bìyapg nh, Lộuyzf c-châsggg u, Cổxlxm -vạlqnq n, Nhưmfpj -tílbyq ch, Đbizy ểldfi -trạlqnq o, Thiêpgqw n-long. Nếdhsr u ta phásfht đmfem ưmfpj ợrzph c cásfht c cửwibe a ảndmb i, thìyapg cóxtev thểldfi thẳkbhv ng tiếdhsr n vềffwz Ung-châsggg u. Nhưmfpj ng hiềffwz m mộuyzf t nỗmaoj i, khi ta tiếdhsr n quâsggg n thìyapg mặrjrp t bộuyzf dùnffk khóxtev đmfem ásfht nh, chúsfgu ng cốjujh thủqnvs ta vẫiczw n vâsggg y rồhonc i tấlqnq n côofyf ng, trưmfpj ớmfem c sau gìyapg rồhonc i cũrzph ng hạlqnq đmfem ưmfpj ợrzph c. Duy đmfem ạlqnq o binh thủqnvs y củqnvs a đmfem ạlqnq i-tưmfpj -mãwzzd Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t đmfem ásfht nh vàmrtu o Khâsggg m-châsggg u, Liêpgqw m-châsggg u, thìyapg cóxtev vấlqnq n đmfem ềffwz . Bởtaby i Khâsggg m-Liêpgqw m làmrtu nơrzph i cóxtev trọdusp ng binh Tốjujh ng, ta từzqmz mặrjrp t thủqnvs y đmfem ổxlxm bộuyzf lêpgqw n, màmrtu khôofyf ng hạlqnq đmfem ưmfpj ợrzph c ngay, thìyapg bịhonc đmfem ásfht nh bậkxbf t ra biểldfi n. Vậkxbf y ta phảndmb i làmrtu m thếdhsr nàmrtu o đmfem ểldfi quâsggg n Ung, Liêpgqw m, Khâsggg m cùnffk ng kémfpj o vềffwz Tâsggg y-Nam, bấlqnq y giờyapg Khâsggg m, Liêpgqw m khôofyf ng còusfr n quâsggg n phòusfr ng thủqnvs . Ta từzqmz mặrjrp t biểldfi n đmfem ổxlxm lêpgqw n đmfem ásfht nh úsfgu p làmrtu đmfem ưmfpj ợrzph c. Đbizy ásfht nh úsfgu p Khâsggg m, Liêpgqw m rồhonc i, ta tiếdhsr n lêpgqw n đmfem ásfht nh Ung cùnffk ng vớmfem i đmfem ạlqnq o bộuyzf binh.
Triềffwz u đmfem ìyapg nh cùnffk ng nghịhonc luậkxbf n phâsggg n vâsggg n. Đbizy ôofyf -thốjujh ng Đbizy inh Hoàmrtu ng-Nghi xin phásfht t biểldfi u:
– Tâsggg u thásfht i-hậkxbf u, việkbhv c đmfem em quâsggg n Tốjujh ng từzqmz Bắwmwj c, Đbizy ôofyf ng xuốjujh ng Tâsggg y-Nam thựkwcz c khôofyf ng khóxtev .
Linh-Nhâsggg n hỏldfi i:
– Đbizy inh đmfem ôofyf -thốjujh ng nổxlxm i tiếdhsr ng mưmfpj u thầimvl n, chưmfpj ớmfem c thásfht nh, ắwmwj t cóxtev diệkbhv u kềffwz .
– Tâsggg u thásfht i hậkxbf u.
Hoàmrtu ng-Nghi phâsggg n giảndmb i: Ta phảndmb i thựkwcz c hiệkbhv n hai đmfem iềffwz u. Mộuyzf t làmrtu mặrjrp t bộuyzf phảndmb i hàmrtu nh sựkwcz sao cho Tốjujh ng tưmfpj ởtaby ng làmrtu xung đmfem ộuyzf t giữplmp a cásfht c đmfem ộuyzf ng chủqnvs củqnvs a ta vớmfem i khêpgqw -đmfem ộuyzf ng Tốjujh ng, đmfem ểldfi họdusp khôofyf ng cứcnkw u ứcnkw ng kịhonc p thờyapg i. Hai làmrtu khi ta tấlqnq n côofyf ng toàmrtu n diệkbhv n mặrjrp t bộuyzf , thìyapg mặrjrp t thủqnvs y vẫiczw n émfpj m quâsggg n. Chúsfgu ng tưmfpj ởtaby ng ta tấlqnq n côofyf ng nhưmfpj hồhonc i vua bàmrtu Bìyapg nh-Dưmfpj ơrzph ng đmfem ãwzzd làmrtu m. Nghĩlnhj a làmrtu chỉgucx cóxtev mặrjrp t bộuyzf , màmrtu khôofyf ng cóxtev mặrjrp t thủqnvs y; ắwmwj t chúsfgu ng đmfem em quâsggg n Khâsggg m, Liêpgqw m, Ung vềffwz Tâsggg y-Nam cứcnkw u việkbhv n. Bấlqnq y giờyapg ta mớmfem i cho quâsggg n mặrjrp t thủqnvs y đmfem ổxlxm bộuyzf lêpgqw n đmfem ásfht nh Khâsggg m, Liêpgqw m.
Triềffwz u đmfem ìyapg nh cùnffk ng tásfht n thàmrtu nh đmfem ềffwz nghịhonc củqnvs a Hoàmrtu ng-Nghi. Tílbyq n-Nghĩlnhj a vưmfpj ơrzph ng hỏldfi i:
– Theo ýtucu hiềffwz n đmfem ệkbhv , bâsggg y giờyapg ta phảndmb i làmrtu m thếdhsr nàmrtu o khi mặrjrp t bộuyzf khởtaby i sựkwcz tấlqnq n côofyf ng, màmrtu Tốjujh ng lạlqnq i tưmfpj ởtaby ng làmrtu xung đmfem ộuyzf t giữplmp a cásfht c khêpgqw -đmfem ộuyzf ng vớmfem i nhau?
Hoàmrtu ng-Nghi đmfem ưmfpj a mắwmwj t nhìyapg n Thâsggg n Cảndmb nh-Long:
– Khôofyf ng khóxtev ! Khi cásfht c trang đmfem ộuyzf ng Tốjujh ng-Việkbhv t giásfht p nhau cóxtev sựkwcz , cásfht c trang đmfem ộuyzf ng thưmfpj ờyapg ng đmfem em quâsggg n đmfem ásfht nh lẫiczw n nhau. Vậkxbf y trưmfpj ớmfem c khi ta khởtaby i sựkwcz , thìyapg phòusfr -mãwzzd Thâsggg n Cảndmb nh-Long ra lệkbhv nh cho mộuyzf t trang đmfem ộuyzf ng nàmrtu o đmfem óxtev , nhâsggg n cóxtev hiềffwz m khílbyq ch vớmfem i mộuyzf t khêpgqw đmfem ộuyzf ng bêpgqw n Tốjujh ng, đmfem ểldfi Tốjujh ng đmfem em quâsggg n đmfem ásfht nh sang, nhâsggg n đmfem óxtev ta phảndmb n côofyf ng. Tin nàmrtu y đmfem ưmfpj a tớmfem i Quếdhsr -châsggg u, Lưmfpj u Di cho rằspuk ng đmfem âsggg y làmrtu sựkwcz hiềffwz m khílbyq ch giữplmp a man dâsggg n. Y tâsggg u vềffwz triềffwz u. Trong triềffwz u triềffwz u, Hy-Ninh, An-Thạlqnq ch coi làmrtu loạlqnq i man-dâsggg n trộuyzf m cưmfpj ớmfem p vặrjrp t. Sau đmfem óxtev ta tiếdhsr n đmfem ạlqnq i binh sang. Tin đmfem ưmfpj a vềffwz triềffwz u, lúsfgu c đmfem ầimvl u Hy-Ninh vớmfem i An-Thạlqnq ch cũrzph ng tưmfpj ởtaby ng chuyệkbhv n cưmfpj ớmfem p bóxtev c diễxlxm n ra màmrtu thôofyf i, chưmfpj a cóxtev phảndmb n ứcnkw ng.
Tílbyq n-Nghĩlnhj a vưmfpj ơrzph ng khen:
– Mưmfpj u củqnvs a Đbizy inh đmfem ệkbhv hay thựkwcz c. Nhưmfpj ng nếdhsr u nhưmfpj giữplmp a cásfht c trang đmfem ộuyzf ng khôofyf ng cóxtev hiềffwz m khílbyq ch gìyapg , thìyapg sao ta cóxtev cớmfem màmrtu đmfem em quâsggg n sang?
Long-biêpgqw n ngũrzph hùnffk ng, Tâsggg y-hồhonc thấlqnq t kiệkbhv t đmfem ềffwz u nhìyapg n nhau cưmfpj ờyapg i tủqnvs m tỉgucx m. Tílbyq n-Nghĩlnhj a vưmfpj ơrzph ng hỏldfi i:
– Anh hỏldfi i vậkxbf y khôofyf ng đmfem úsfgu ng sao màmrtu cásfht c chúsfgu cưmfpj ờyapg i?
Ngôofyf Ứkczj c lắwmwj c đmfem ầimvl u:
– Anh hai ơrzph i! Anh làmrtu mộuyzf t thâsggg n vưmfpj ơrzph ng, lạlqnq i sốjujh ng trong đmfem ạlqnq o đmfem ứcnkw c đmfem ãwzzd quen nêpgqw n anh tìyapg m khôofyf ng ra cớmfem . Chứcnkw mưmfpj ờyapg i hai đmfem ứcnkw a chúsfgu ng em từzqmz ng ătaby n màmrtu y, từzqmz ng móxtev c túsfgu i, từzqmz ng ătaby n cắwmwj p vặrjrp t, dưmfpj thừzqmz a thóxtev i lưmfpj u manh dâsggg n dãwzzd . Việkbhv c kiếdhsr m cásfht ch gâsggg y sựkwcz đmfem âsggg u cóxtev khóxtev . Nàmrtu y nhémfpj , ởtaby Bắwmwj c-biêpgqw n cóxtev lệkbhv , hễxlxm đmfem ểldfi trâsggg u ătaby n lúsfgu a củqnvs a nhàmrtu ngưmfpj ờyapg i ta, thìyapg ngưmfpj ờyapg i ta cóxtev quyềffwz n giữplmp trâsggg u lạlqnq i. Cóxtev đmfem úsfgu ng thếdhsr khôofyf ng?
Tílbyq n-Nghĩlnhj a vưmfpj ơrzph ng lắwmwj c đmfem ầimvl u khôofyf ng hiểldfi u.
Đbizy ếdhsr n lưmfpj ợrzph t Trầimvl n Di cưmfpj ờyapg i:
– Anh ơrzph i! Chỉgucx cầimvl n mộuyzf t trang đmfem ộuyzf ng củqnvs a ta vờyapg thảndmb trâsggg u ătaby n lúsfgu a củqnvs a khêpgqw -đmfem ộuyzf ng Tốjujh ng. Nhưmfpj vậkxbf y ắwmwj t họdusp giữplmp trâsggg u lạlqnq i bắwmwj t chuộuyzf c. Ta khôofyf ng chuộuyzf c, còusfr n kémfpj o nhau sang đmfem ásfht nh cưmfpj ớmfem p trâsggg u vềffwz . Dĩlnhj nhiêpgqw n bêpgqw n kia khôofyf ng chịhonc u, thếdhsr làmrtu đmfem ásfht nh nhau to. Khi đmfem ásfht nh nhau, họdusp khôofyf ng dựkwcz bịhonc , trong khi ta đmfem ãwzzd chuẩspuk n bịhonc hếdhsr t. Ta xua quâsggg n đmfem ásfht nh tràmrtu n sang chiếdhsr m khêpgqw -đmfem ộuyzf ng củqnvs a Tốjujh ng, nhưmfpj ng cốjujh ýtucu khôofyf ng bắwmwj t bọdusp n thủqnvs lĩlnhj nh. Bọdusp n thủqnvs lĩlnhj nh chạlqnq y đmfem ếdhsr n quan huyệkbhv n tốjujh cásfht o. Quan huyệkbhv n cásfht o vềffwz cho Lưmfpj u Di. Lưmfpj u Di sẽaeyv tâsggg u vềffwz triềffwz u chi tiếdhsr t nàmrtu y. Thếdhsr làmrtu trong triềffwz u Tốjujh ng cho đmfem ếdhsr n Lưmfpj u Di đmfem ềffwz u tưmfpj ởtaby ng cuộuyzf c tiếdhsr n quâsggg n củqnvs a ta chỉgucx làmrtu đmfem ụhqkl ng chạlqnq m giữplmp a man dâsggg n. Trong lúsfgu c đmfem óxtev ta xua quâsggg n đmfem ásfht nh tràmrtu n sang. Đbizy ếdhsr n khi ta hạlqnq hếdhsr t cásfht c khêpgqw -đmfem ộuyzf ng, đmfem ồhonc n trạlqnq i biêpgqw n giớmfem i, bấlqnq y giờyapg Tốjujh ng mớmfem i phảndmb n ứcnkw ng thìyapg đmfem ãwzzd trễxlxm .
Trong triềffwz u đmfem ìyapg nh, thìyapg vătaby n quan đmfem a sốjujh làmrtu nho gia, đmfem ạlqnq o đmfem ứcnkw c cóxtev thừzqmz a. Võlnhj quan đmfem a sốjujh xuấlqnq t thâsggg n từzqmz cásfht c danh môofyf n chílbyq nh phásfht i, nêpgqw n khôofyf ng ai cóxtev thểldfi tưmfpj ởtaby ng tưmfpj ợrzph ng ra đmfem ưmfpj ợrzph c cớmfem gâsggg y sựkwcz . Nay nghe Trầimvl n-Di thiếdhsr t kếdhsr , họdusp đmfem ềffwz u bậkxbf t cưmfpj ờyapg i.
Đbizy inh Hoàmrtu ng-Nghi tiếdhsr p:
– Khi biếdhsr t rõlnhj chủqnvs ýtucu cuộuyzf c tiếdhsr n quâsggg n củqnvs a ta, phảndmb n ứcnkw ng tứcnkw c thờyapg i củqnvs a Lưmfpj u Di, củqnvs a Tốjujh ng triềffwz u làmrtu gìyapg ? Cứcnkw u binh nhưmfpj cứcnkw u lửwibe a, ắwmwj t họdusp dùnffk ng quâsggg n Khâsggg m, Liêpgqw m, Ung cứcnkw u vùnffk ng Tâsggg y-Nam. Thếdhsr làmrtu họdusp mắwmwj c mưmfpj u ta. Khi quâsggg n ba nơrzph i kia đmfem ổxlxm vềffwz Tâsggg y-Nam, bấlqnq y giờyapg ta mớmfem i cho đmfem ạlqnq o thủqnvs y-quâsggg n đmfem ổxlxm lêpgqw n đmfem ásfht nh Khâsggg m, Liêpgqw m.
Ghi chúsfgu ,
Hồhonc i nàmrtu y thuậkxbf t rõlnhj :
– Nguyêpgqw n do nàmrtu o, Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t phảndmb i đmfem em quâsggg n Bắwmwj c phạlqnq t?
– Ai làmrtu ngưmfpj ờyapg i chủqnvs trưmfpj ơrzph ng?
– Chủqnvs đmfem ílbyq ch cuộuyzf c Bắwmwj c-phạlqnq t nhưmfpj thếdhsr nàmrtu o?
Nhưmfpj phầimvl n tựkwcz a đmfem ãwzzd trìyapg nh bầimvl y: Ngưmfpj ờyapg i chủqnvs trưmfpj ơrzph ng, lãwzzd nh đmfem ạlqnq o làmrtu Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u. Nhưmfpj ng tạlqnq i sao, sau nàmrtu y chílbyq nh sửwibe Đbizy ạlqnq i-Việkbhv t lạlqnq i cốjujh tìyapg nh làmrtu m mờyapg nhạlqnq t huâsggg n côofyf ng củqnvs a ngàmrtu i? Lạlqnq i nữplmp a, bấlqnq y giờyapg cásfht c côofyf ng chúsfgu a Bìyapg nh-Dưmfpj ơrzph ng, Bảndmb o-Hòusfr a, Thiêpgqw n-Thàmrtu nh, Đbizy ộuyzf ng-Thiêpgqw n,Thiêpgqw n-Ninh đmfem ãwzzd lậkxbf p khôofyf ng biếdhsr t bao nhiêpgqw u côofyf ng lao, màmrtu sau sửwibe khôofyf ng nhắwmwj c tớmfem i? Cásfht c bàmrtu Trinh-Dung, Ngọdusp c-Huệkbhv , Ngọdusp c-Nam, Thanh-Thảndmb o, vớmfem i phu nhâsggg n Long-biêpgqw n ngũrzph hùnffk ng, Tâsggg y-hồhonc thấlqnq t kiệkbhv t... đmfem ềffwz u làmrtu danh tưmfpj ớmfem ng, rồhonc i tuẫiczw n quốjujh c. Thếdhsr sao ngàmrtu y nay chỉgucx thấlqnq y bốjujh n bàmrtu Dung, Huệkbhv , Nam, Thảndmb o đmfem ưmfpj ợrzph c phốjujh i thờyapg ởtaby đmfem ềffwz n thờyapg Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u; còusfr n mưmfpj ờyapg i hai bàmrtu làmrtu phu nhâsggg n củqnvs a Long-biêpgqw n ngũrzph hùnffk ng, Tâsggg y-hồhonc thấlqnq t kiệkbhv t tạlqnq i sao khôofyf ng thờyapg ? Dùnffk làmrtu thờyapg chung vớmfem i chồhonc ng?
Tôofyf i giảndmb i đmfem oásfht n nhưmfpj thếdhsr nàmrtu y:
Mộuyzf t làmrtu , sau thịhonc nh thờyapg i củqnvs a triềffwz u Lýtucu , cóxtev tớmfem i ba bàmrtu thásfht i hậkxbf u (vợrzph vua Thầimvl n-tôofyf ng, Anh-tôofyf ng, Huệkbhv -tôofyf ng) nhâsggg n con thơrzph , nhiếdhsr p chílbyq nh nhưmfpj Linh-Nhâsggg n hoàmrtu ng thásfht i hậkxbf u rồhonc i làmrtu m cho nưmfpj ớmfem c loạlqnq n, làmrtu m nhữplmp ng truyệkbhv n dâsggg m ôofyf . Nêpgqw n chi sửwibe gia đmfem ờyapg i sau vớmfem i quan niệkbhv m sửwibe nhưmfpj tấlqnq m gưmfpj ơrzph ng dạlqnq y hậkxbf u thếdhsr , đmfem ãwzzd bỏldfi khôofyf ng nóxtev i đmfem ếdhsr n huâsggg n côofyf ng củqnvs a ngàmrtu i, vìyapg sợrzph việkbhv c cũrzph tásfht i diễxlxm n.
Hai làmrtu , cóxtev thểldfi thờyapg i Lýtucu cásfht c bàmrtu đmfem ưmfpj ợrzph c thờyapg chung vớmfem i cásfht c ôofyf ng. Nhưmfpj ng đmfem ếdhsr n thờyapg i Lêpgqw , vua Lêpgqw Thásfht i-tổxlxm đmfem ásfht nh đmfem uổxlxm i ngoạlqnq i xâsggg m rồhonc i dựkwcz ng lạlqnq i kỷlbzw cưmfpj ơrzph ng. Nhữplmp ng cuốjujh n phổxlxm bịhonc Trưmfpj ơrzph ng Phụhqkl , Mộuyzf c Thạlqnq ch lấlqnq y đmfem i đmfem ưmfpj ợrzph c viếdhsr t lạlqnq i, tâsggg u lêpgqw n triềffwz u đmfem ìyapg nh xin phong thầimvl n. Triềffwz u đmfem ìyapg nh nhâsggg n đmfem óxtev tưmfpj ớmfem c bỏldfi sắwmwj c phong củqnvs a cásfht c bàmrtu , tưmfpj ớmfem c bỏldfi việkbhv c thờyapg cúsfgu ng cásfht c bàmrtu , vìyapg sợrzph phụhqkl nữplmp lạlqnq i đmfem ưmfpj ợrzph c trọdusp ng?. Nêpgqw n sau nàmrtu y trong đmfem ềffwz n chỉgucx thấlqnq y thờyapg cásfht c ôofyf ng màmrtu thôofyf i.
Ba làmrtu vàmrtu o giữplmp a thờyapg i Lêpgqw , thờyapg i Nguyễxlxm n, Nho họdusp c cựkwcz c thịhonc nh. Nho họdusp c coi cásfht c bàmrtu nhiếdhsr p chílbyq nh, cầimvl m quâsggg n làmrtu hiệkbhv n tưmfpj ợrzph ng gàmrtu másfht i gásfht y. Vìyapg vậkxbf y mộuyzf t lầimvl n nữplmp a thầimvl n tílbyq ch, sắwmwj c phong đmfem ãwzzd bỏldfi cásfht c bàmrtu ra ngoàmrtu i.
Cũrzph ng may, tôofyf i lầimvl n mòusfr tìyapg m ởtaby nhữplmp ng tậkxbf p sásfht ch nhỏldfi (sẽaeyv trìyapg nh bầimvl y ởtaby hồhonc i thứcnkw 34, trong quyểldfi n thứcnkw tưmfpj nàmrtu y), danh tílbyq nh, huâsggg n nghiệkbhv p củqnvs a cásfht c bàmrtu . Khôofyf ng biếdhsr t đmfem ếdhsr n bao giờyapg đmfem ạlqnq i côofyf ng củqnvs a cásfht c bàmrtu mớmfem i đmfem ưmfpj ợrzph c phụhqkl c hồhonc i? Bao giờyapg lạlqnq i đmfem em tưmfpj ợrzph ng cásfht c bàmrtu thờyapg chung vớmfem i cásfht c ôofyf ng?
Việkbhv c nàmrtu y xin đmfem ểldfi hậkxbf u thếdhsr giảndmb i quyếdhsr t.
Thásfht i-úsfgu y Lýtucu Thưmfpj ờyapg ng-Kiệkbhv t làmrtu nhâsggg n vậkxbf t tàmrtu i trílbyq bậkxbf c nhấlqnq t thờyapg i Thầimvl n-vũrzph (Lýtucu Thásfht nh-tôofyf ng) vàmrtu Anh-vũrzph Chiêpgqw u-thắwmwj ng (Lýtucu Nhâsggg n-tôofyf ng). Ngàmrtu i làmrtu mộuyzf t anh hùnffk ng đmfem ãwzzd lậkxbf p đmfem ưmfpj ợrzph c huâsggg n côofyf ng vĩlnhj đmfem ạlqnq i cho tộuyzf c Việkbhv t. Hiệkbhv n còusfr n nhiềffwz u đmfem ềffwz n thờyapg ngàmrtu i. Tôofyf i đmfem ãwzzd đmfem ưmfpj ợrzph c viếdhsr ng thătaby m đmfem ềffwz n thờyapg tạlqnq i xãwzzd Ngọdusp -xásfht , huyệkbhv n Vĩlnhj nh-lộuyzf c, tỉgucx nh Thanh-hóxtev a hai lầimvl n. Hiệkbhv n hầimvl u hếdhsr t cásfht c đmfem ềffwz n thờyapg anh hùnffk ng dâsggg n tộuyzf c trong nưmfpj ớmfem c đmfem ềffwz u đmfem ưmfpj ợrzph c dâsggg n đmfem ịhonc a phưmfpj ơrzph ng trùnffk ng tu rấlqnq t khang trang. Nhưmfpj ng dâsggg n Ngọdusp -xásfht quásfht nghèuvmf o, vìyapg vậkxbf y đmfem ềffwz n tiêpgqw u đmfem iềffwz u...
Trêpgqw n giữplmp a cổxlxm ng chílbyq nh làmrtu ba chữplmp Lýtucu Đbizy ạlqnq i Vưmfpj ơrzph ng (chữplmp Lýtucu ởtaby giữplmp a. Bêpgqw n phảndmb i làmrtu chữplmp Đbizy ạlqnq i, bêpgqw n trásfht i làmrtu chữplmp Vưmfpj ơrzph ng).
Đbizy ôofyf i câsggg u đmfem ốjujh i cổxlxm ng chílbyq nh:
Phạlqnq t Tốjujh ng, bìyapg nh Chiêpgqw m vạlqnq n cổxlxm danh phưmfpj ơrzph ng thùnffk y vũrzph trụhqkl ,
Hộuyzf dâsggg n bảndmb o quốjujh c thiêpgqw n thu côofyf ng đmfem ứcnkw c quásfht n sơrzph n hàmrtu .
(Phạlqnq t Tốjujh ng, bìyapg nh Chiêpgqw m tiếdhsr ng thơrzph m vạlqnq n cổxlxm tràmrtu n vũrzph trụhqkl .
Giúsfgu p dâsggg n, giữplmp nưmfpj ớmfem c, côofyf ng đmfem ứcnkw c nghìyapg n thu khắwmwj p non sôofyf ng).
Hìyapg nh dưmfpj ớmfem i làmrtu cổxlxm ng phụhqkl bêpgqw n trásfht i, đmfem ôofyf i câsggg u đmfem ốjujh i làmrtu :
Anh hùnffk ng chílbyq khílbyq sinh dũrzph ng tưmfpj ớmfem ng,
Hàmrtu o kiệkbhv t uy phong hóxtev a phúsfgu c thầimvl n.
(Chílbyq khílbyq anh hùnffk ng sinh tưmfpj ớmfem ng mạlqnq nh,
Oai phong hàmrtu o kiệkbhv t hóxtev a phúsfgu c thầimvl n)
Còusfr n cổxlxm ng bêpgqw n phảndmb i cóxtev đmfem ôofyf i câsggg u đmfem ốjujh i:
Hásfht ch hásfht ch uy phong trừzqmz nộuyzf i nghịhonc ch,
Đbizy ưmfpj ờyapg ng đmfem ưmfpj ờyapg ng kílbyq nh khílbyq diệkbhv t ngoạlqnq i xâsggg m.
(Uy phong hásfht ch hásfht ch trừzqmz phảndmb n tặrjrp c,
Khílbyq cứcnkw ng đmfem ưmfpj ờyapg ng đmfem ưmfpj ờyapg ng diệkbhv t ngoạlqnq i xâsggg m)
Hìyapg nh cổxlxm ng phụhqkl bêpgqw n phảndmb i khôofyf ng còusfr n cásfht nh, tưmfpj ờyapg ng, vásfht ch thủqnvs ng, nghiêpgqw ng gầimvl n muốjujh n đmfem ổxlxm .
Đbizy ềffwz n thờyapg chílbyq nh
Másfht i ngóxtev i lâsggg u ngàmrtu y đmfem ãwzzd mụhqkl c hếdhsr t.
Cásfht c đmfem ồhonc thờyapg bêpgqw n trong còusfr n mụhqkl c hơrzph n nữplmp a.
Dâsggg n xãwzzd nghèuvmf o quásfht , ătaby n khôofyf ng đmfem ủqnvs , lấlqnq y tiềffwz n đmfem âsggg u màmrtu cúsfgu ng, màmrtu trùnffk ng tu?
Trê
Hai chiế
– Kì
Hai chiế
Bâ
Trong khoang lớ
Lễ
Linh-Nhâ
– Tì
Thá
Thá
– Trong buổ
Thá
– Hoà
Nguyê
Trung-Thà
– Tố
Đ
– Xin vư
Trung-Thà
– Phiá
Nhà
– Tam vị
Trung-Thà
– Đ
Thấ
– Tó
Vư
– Tạ
Vư
– Như
Ghi chú
Thờ
Nghe vư
Đ
– Binh-phá
Ô
– Từ
Phạ
– Quâ
Cá
– Thứ
Phạ
– Thứ
Vũ
– Từ
Hoà
– Trung-Thà
Thư
– Thê
Thá
– Theo ư
– Trong nă
Trung-Thà
Linh-Nhâ
– Trư
Cô
– Chí
Cô
– Thờ
Cô
– Trong thờ
... Hò
... Sau thờ
... Như
... Khi đ
Linh-Nhâ
– Tam vị
Trầ
– Tâ
Đ
– Thư
– Giả
Ô
– Nay sau chí
Cô
– Như
Trung-Đ
– Đ
Nhà
– Giá
Mọ
– Thá
Tí
– Vua bà
– Khả
Cô
– Xin sư
– Binh tư
Cô
– Thá
Thá
– Xin sư
– Lú
– Tâ
Cô
Linh-Nhâ
– Tố
Thá
– Thầ
Nghĩ
Lậ
Mộ
– Tâ
– Tấ
Linh-Nhâ
– Thư
Cử
– Cò
Tấ
– Vấ
Cử
Ngọ
– Kinh Thư
Nà
– Tâ
Đ
Trung-Thà
– Lờ
Đ
– Tố
Đ
– Khi Tố
Triề
-– Cô
Cá
– Cô
Hì
– Tâ
Cô
– Hoà
Sau khi nghị
Ghi chú
Từ
Chỉ
Đ
– Thư
Từ
– Tre già
Ô
– Tâ
Khô
– Nhổ
Thá
– Như
Hậ
– Như
Hậ
– Thư
Tô
– Quố
Bà
– Thanh-Nguyê
– Em chả
Cô
Cử
Thá
– Bâ
Tô
– Phò
Ghi chú
Trong suố
– Trì
Phò
Phò
– Anh trì
Ghi chú
Phò
Phò
– Trì
Tô
– Bâ
– Thư
Tô
– Đ
Thư
– Trong cuộ
Phò
– Phò
Trung-Thà
– Từ
Ghi chú
Về
Ô
– Từ
Thầ
Từ
Thư
– Vậ
Cô
Thư
– Xin thư
Mai Đ
– Trì
Ghi chú
Như
Linh-Nhâ
– Bà
Cô
– Tâ
Thư
– Lư
Chư
– Hai là
Ô
– Quâ
Tô
– Xin tuâ
Uy tí
Thư
– Ba sư
Trầ
– Nhị
Trầ
– Lư
Thư
– Xin thá
Linh-Nhâ
– Tuy ta ra quâ
Phò
– Hiệ
Triề
– Tâ
Linh-Nhâ
– Đ
– Tâ
Hoà
Triề
– Theo ý
Hoà
– Khô
Tí
– Mư
Long-biê
– Anh hỏ
Ngô
– Anh hai ơ
Tí
Đ
– Anh ơ
Trong triề
Đ
– Khi biế
Ghi chú
Hồ
– Nguyê
– Ai là
– Chủ
Như
Tô
Mộ
Hai là
Ba là
Cũ
Việ
Thá
Trê
Đ
Phạ
Hộ
(Phạ
Giú
Hì
Anh hù
Hà
(Chí
Oai phong hà
Cò
Há
Đ
(Uy phong há
Khí
Hì
Đ
Má
Cá
Dâ
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
