Niêxjpg n hiệkylu u Thápoas i-Ninh thứsovj nhìdrte (1073), mùqgqu a Xuâlxhb n, thápoas ng Giêxjpg ng, vua bàuewa Bắscbh c-biêxjpg n Thiêxjpg n-Thàuewa nh, phòdrte mãhkyx Thâlxhb n Cảeemg nh-Long từdzrz Lạriay ng-châlxhb u vềvbyz Thăaqms ng-long xin thiếiiwc t Tinh-triềvbyz u đksmo ểiiwc tưlwgp ờjona ng trìdrte nh vềvbyz tìdrte nh hìdrte nh Tốynkm ng.
Thápoas i-sưlwgp Lýlxlj Đynkm ạriay o-Thàuewa nh cho triệkylu u tậiywm p thâlxhb n-vưlwgp ơethz ng, đksmo ạriay i-tưlwgp -mãhkyx , lụqwnj c bộiiwc thưlwgp ợunli ng thưlwgp , quảeemg n Khu-mậiywm t việkylu n, đksmo ôngid -đksmo ốynkm c thủlgjf y-quâlxhb n, tổpoas ng-trấwvjx n Thăaqms ng-long, tổpoas ng quảeemg n ngựlenh -lâlxhb m quâlxhb n, tổpoas ng-quảeemg n thịcxlk -vệkylu , cápoas c tưlwgp ớeemg ng chỉajnp huy mưlwgp ờjona i hai hiệkylu u Thiêxjpg n-tửlwgp binh, đksmo ạriay o kịcxlk -binh Phùqgqu -đksmo ổpoas ng. Vìdrte cuộiiwc c thiếiiwc t triềvbyz u cóihcz liêxjpg n hệkylu tớeemg i tìdrte nh hìdrte nh an-ninh nêxjpg n Long-thàuewa nh ẩgnlq n-sĩhkyx cùqgqu ng phu nhâlxhb n đksmo ưlwgp ợunli c mờjona i tham dựlenh .
Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i-hậiywm u, Thápoas i-Ninh hoàuewa ng đksmo ếiiwc từdzrz trong đksmo iệkylu n Càuewa n-nguyêxjpg n đksmo i ra. Nhạriay c tấwvjx u bảeemg n Long-thọfutj . Nhạriay c dứsovj t, thápoas i-sưlwgp Lýlxlj Đynkm ạriay o-Thàuewa nh cung tay:
– Tâlxhb u Thápoas i-hậiywm u, tâlxhb u Bệkylu -hạriay . Vìdrte bêxjpg n Tốynkm ng thay đksmo ổpoas i rấwvjx t nhiềvbyz u, nhấwvjx t làuewa nhữqgqu ng thay đksmo ổpoas i đksmo óihcz cóihcz liêxjpg n quan đksmo ếiiwc n Đynkm ạriay i-Việkylu t, nêxjpg n thầjona n cho thiếiiwc t Tinh-triềvbyz u đksmo ểiiwc nghe vua bàuewa Bắscbh c-biêxjpg n tâlxhb u trìdrte nh tìdrte nh hìdrte nh an-ninh biêxjpg n giớeemg i Tốynkm ng-Việkylu t.
Thápoas i-Ninh đksmo ếiiwc tuy mớeemg i tápoas m tuổpoas i, nhưlwgp ng đksmo ãhkyx quen vớeemg i lễosgz nghi. Nhàuewa vua tuyêxjpg n chỉajnp :
– Xin Thápoas i-sưlwgp an tọfutj a.
Nhàuewa vua dùqgqu ng ngôngid n ngữqgqu bìdrte nh dâlxhb n vớeemg i vua bàuewa Bắscbh c-biêxjpg n:
– Chịcxlk Thiêxjpg n-Thàuewa nh. Hồjeew i Phụqwnj -hoàuewa ng tạriay i thếiiwc đksmo ãhkyx trao quyềvbyz n trấwvjx n ngựlenh biêxjpg n cưlwgp ơethz ng cho chịcxlk . Bấwvjx y lâlxhb u nay biêxjpg n cưlwgp ơethz ng vôngid sựlenh . Nay hẳsozc n cóihcz đksmo iềvbyz u gìdrte khẩgnlq n cấwvjx p lắscbh m, mớeemg i khiếiiwc n đksmo ạriay i giápoas chịcxlk hồjeew i triềvbyz u.
Côngid ng-chúajnp a Thiêxjpg n-Thàuewa nh tâlxhb u:
– Cápoas ch đksmo âlxhb y bốynkm n năaqms m, khi Đynkm ạriay i-Việkylu t chuẩgnlq n bịcxlk bìdrte nh Chiêxjpg m, triềvbyz u đksmo ìdrte nh cóihcz ban chỉajnp dụqwnj cho Bắscbh c-biêxjpg n phảeemg i làuewa m ba đksmo iềvbyz u. Mộiiwc t làuewa hếiiwc t sứsovj c hòdrte a hoãhkyx n, nhưlwgp ờjona ng nhịcxlk n vớeemg i Tốynkm ng, đksmo ểiiwc đksmo ưlwgp ợunli c yêxjpg n mặrhkk t Bắscbh c. Hai làuewa lựlenh c lưlwgp ợunli ng Bắscbh c-biêxjpg n phảeemg i ứsovj ng trựlenh c, phòdrte ng Tốynkm ng thừdzrz a cơethz đksmo ápoas nh úajnp p. Ba làuewa gửlwgp i tếiiwc -tápoas c theo dõwgfr i mọfutj i hoạriay t đksmo ộiiwc ng củlgjf a Tốynkm ng. Vìdrte quốynkm c kếiiwc bịcxlk gian tếiiwc bápoas o cho Chiêxjpg m, nêxjpg n mớeemg i cóihcz vụqwnj quâlxhb n Chiêxjpg m đksmo óihcz ng đksmo ồjeew n Tàuewa -lầjona m chặrhkk n đksmo ưlwgp ờjona ng Trung-Thàuewa nh vưlwgp ơethz ng. Cũoqlb ng gian tếiiwc bápoas o cho Tốynkm ng, nêxjpg n trong suốynkm t thờjona i gian ấwvjx y Tốynkm ng hếiiwc t sứsovj c lấwvjx n ápoas t ta ởsjru biêxjpg n cưlwgp ơethz ng.
Côngid ng chúajnp a đksmo em ra mộiiwc t cápoas i giápoas treo tấwvjx m bảeemg n đksmo ồjeew Hoa-Nam lớeemg n hơethz n cápoas i chiếiiwc u, trêxjpg n đksmo óihcz ghi chằoigb ng chịcxlk t nhữqgqu ng chỗynkm đksmo óihcz ng quâlxhb n, đksmo ưlwgp ờjona ng di chuyểiiwc n quâlxhb n, kho chứsovj lưlwgp ơethz ng thảeemg o củlgjf a Tốynkm ng.
Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u ngắscbh t lờjona i côngid ng chúajnp a:
– Đynkm ểiiwc triềvbyz u đksmo ìdrte nh hiểiiwc u rõwgfr mọfutj i việkylu c ởsjru Bắscbh c-cưlwgp ơethz ng. Xin Côngid ng-chúajnp a tưlwgp ờjona ng trìdrte nh tỷezcm mỉajnp nhữqgqu ng gìdrte Tốynkm ng đksmo ãhkyx làuewa m ởsjru Nam-thùqgqu y trong mấwvjx y năaqms m qua.
– Vàuewa o thờjona i Thuậiywm n-Thiêxjpg n, giữqgqu a Khai-Quốynkm c vưlwgp ơethz ng vớeemg i Yêxjpg n-vưlwgp ơethz ng; rồjeew i Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng vớeemg i vua Nhâlxhb n-tôngid ng kếiiwc t nghĩhkyx a huynh đksmo ệkylu . Hai cuộiiwc c kếiiwc t thâlxhb n nàuewa y đksmo ưlwgp a đksmo ếiiwc n Tốynkm ng rúajnp t hếiiwc t binh sĩhkyx ởsjru Nam-thùqgqu y (1027). Ngưlwgp ợunli c lạriay i cápoas c nưlwgp ớeemg c Nam-thùqgqu y cũoqlb ng rúajnp t quâlxhb n khỏjdqe i biêxjpg n giớeemg i Tốynkm ng. Tốynkm ng phong cho phòdrte -mãhkyx Trầjona n Tựlenh -Mai tưlwgp ớeemg c Ngôngid -quốynkm c quậiywm n vưlwgp ơethz ng, cùqgqu ng côngid ng chúajnp a Huệkylu -Nhu tổpoas ng trấwvjx n Nam thùqgqu y. Minh ưlwgp ớeemg c trảeemg i qua hai mưlwgp ơethz i sápoas u năaqms m tốynkm t đksmo ẹvbyz p. Dâlxhb n chúajnp ng tộiiwc c Hoa, tộiiwc c Việkylu t sốynkm ng trong thanh bìdrte nh, sung sưlwgp ớeemg ng chưlwgp a từdzrz ng cóihcz . Sau Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng vớeemg i côngid ng chúajnp a Huệkylu -Nhu rờjona i Nam-thùqgqu y Tốynkm ng lêxjpg n trấwvjx n phưlwgp ơethz ng Bắscbh c, Yêxjpg n-vưlwgp ơethz ng hoăaqms ng. Bọfutj n hiếiiwc u-chiếiiwc n trong triềvbyz u xui vua Tốynkm ng Nhâlxhb n-tôngid ng chuẩgnlq n bịcxlk đksmo ápoas nh Đynkm ạriay i-Việkylu t. Bọfutj n biêxjpg n thầjona n Nam-thùqgqu y Tốynkm ng nhâlxhb n đksmo óihcz lấwvjx n chiếiiwc m mấwvjx y trang đksmo ộiiwc ng củlgjf a ta. Chúajnp ng lạriay i gâlxhb y ra vụqwnj ápoas n giếiiwc t cha con Nùqgqu ng Tồjeew n-Phúajnp c, Nùqgqu ng Tríjgub -Thôngid ng đksmo ểiiwc chia rẽkylu tộiiwc c Nùqgqu ng vớeemg i Đynkm ạriay i-Việkylu t. Trong triềvbyz u chúajnp ng dùqgqu ng Dưlwgp ơethz ng Đynkm ứsovj c-Thàuewa nh làuewa m gian tếiiwc . Trưlwgp ớeemg c tìdrte nh trạriay ng chẳsozc ng đksmo ặrhkk ng thìdrte đksmo ừdzrz ng, Khai-Quốynkm c vưlwgp ơethz ng cùqgqu ng tápoas m vùqgqu ng tộiiwc c Việkylu t giúajnp p Nùqgqu ng Tríjgub -Cao chiếiiwc m Lưlwgp ỡcwog ng-Quảeemg ng, lậiywm p ra nưlwgp ớeemg c Đynkm ạriay i-Nam (1053).
Biếiiwc t rằoigb ng ôngid ng em mớeemg i tápoas m tuổpoas i khóihcz theo kịcxlk p nhữqgqu ng gìdrte mìdrte nh tâlxhb u, côngid ng chúajnp a ngừdzrz ng lạriay i mộiiwc t lápoas t rồjeew i tiếiiwc p:
– Sau khi Nùqgqu ng Tríjgub -Cao thấwvjx t bạriay i, Tốynkm ng ra sứsovj c củlgjf ng cốynkm Nam thùqgqu y. Họfutj đksmo em trọfutj ng binh xuốynkm ng đksmo óihcz ng ởsjru biêxjpg n giớeemg i Đynkm ạriay i-Việkylu t, Đynkm ạriay i-lýlxlj , Lãhkyx o-qua, Xiêxjpg m-la, cùqgqu ng cửlwgp nhữqgqu ng văaqms n thầjona n, võwgfr tưlwgp ớeemg ng lỗynkm i lạriay c trấwvjx n nhậiywm m. Trong đksmo óihcz cóihcz bọfutj n Lýlxlj Sưlwgp -Trung, Tiêxjpg u Cốynkm , Tiêxjpg u Chúajnp . Bọfutj n nàuewa y nay lấwvjx n đksmo ộiiwc ng nàuewa y, mai đksmo e dọfutj a chiếiiwc m đksmo ộiiwc ng khápoas c. Đynkm ứsovj c Thápoas nh-tôngid ng nổpoas i giậiywm n, truyềvbyz n quan Thápoas i-bảeemg o Lýlxlj Thưlwgp ờjona ng-Kiệkylu t đksmo em mưlwgp ờjona i hiệkylu u Thiêxjpg n-tửlwgp binh lêxjpg n cùqgqu ng côngid mẫbuor u đksmo ápoas nh tràuewa n sang chiếiiwc m lạriay i hếiiwc t cápoas c đksmo ộiiwc ng bịcxlk lấwvjx n vàuewa o niêxjpg n hiệkylu u Chưlwgp ơethz ng-thápoas nh Gia-khápoas nh thứsovj nhấwvjx t (1059). Tưlwgp ởsjru ng nhưlwgp vậiywm y bọfutj n quan Nam-thùqgqu y Tốynkm ng ghêxjpg sợunli , khôngid ng ngờjona chúajnp ng lạriay i tiếiiwc p tụqwnj c đksmo ápoas nh chiếiiwc m ba đksmo ộiiwc ng nữqgqu a. Côngid mẫbuor u (vua bàuewa Bìdrte nh-Dưlwgp ơethz ng, phòdrte mãhkyx Thâlxhb n Thiệkylu u-Thápoas i) đksmo em đksmo ạriay i lựlenh c lưlwgp ợunli ng đksmo ápoas nh chiếiiwc m châlxhb u Tâlxhb y-bìdrte nh, giếiiwc t Đynkm ôngid -giápoas m tuầjona n-kiểiiwc m Tốynkm ng Sĩhkyx -Nghiêxjpg u vàuewa cápoas c tưlwgp ớeemg ng Lýlxlj Đynkm ứsovj c-Dụqwnj ng, Tảeemg Minh, Hàuewa Nhuậiywm n, Trầjona n Bậiywm t, bắscbh t sốynkm ng Chỉajnp -huy-sứsovj Dưlwgp ơethz ng Lữqgqu -Tàuewa i. Tốynkm ng xin nghịcxlk hòdrte a, côngid mẫbuor u đksmo òdrte i ba đksmo iềvbyz u kiệkylu n mớeemg i chịcxlk u rúajnp t quâlxhb n (Xem NQSH
Côngid ng chúajnp a chỉajnp vàuewa o tấwvjx m bảeemg n đksmo ồjeew Hoa-Nam treo trêxjpg n cápoas i giápoas lớeemg n:
– Từdzrz đksmo ấwvjx y, biêxjpg n giớeemg i Tốynkm ng, Việkylu t trảeemg i qua mộiiwc t thờjona i gian mưlwgp ờjona i năaqms m yêxjpg n ổpoas n. Cho đksmo ếiiwc n niêxjpg n hiệkylu u Thiêxjpg n-huốynkm ng Bápoas u-tưlwgp ợunli ng nguyêxjpg n niêxjpg n (1068), Vưlwgp ơethz ng An-Thạriay ch dâlxhb ng Tâlxhb n-phápoas p, đksmo ưlwgp ợunli c Hy-Ninh đksmo ếiiwc trọfutj ng dụqwnj ng, màuewa trởsjru thàuewa nh Tểiiwc -tưlwgp ớeemg ng. Dùqgqu bịcxlk chốynkm ng đksmo ốynkm i bởsjru i hậiywm u cung, bởsjru i ngoạriay i-thíjgub ch, bởsjru i đksmo ồjeew ng liêxjpg u, nhưlwgp ng sau ba năaqms m, Tâlxhb n-phápoas p đksmo em lạriay i cho dâlxhb n Tốynkm ng ấwvjx m no, quốynkm c-sảeemg n, quốynkm c-dụqwnj ng dồjeew i dàuewa o. Đynkm ếiiwc n đksmo âlxhb y, Thạriay ch muốynkm n tuyệkylu t nguồjeew n chốynkm ng đksmo ốynkm i. Màuewa muốynkm n tuyệkylu t nguồjeew n chốynkm ng đksmo ốynkm i, thìdrte chỉajnp cóihcz cápoas ch gỡcwog đksmo ưlwgp ợunli c cápoas i nhụqwnj c cho triềvbyz u Tốynkm ng.
... Nguyêxjpg n kểiiwc từdzrz khi Tốynkm ng triềvbyz u lậiywm p lêxjpg n đksmo ếiiwc n giờjona , tuy văaqms n-họfutj c, tưlwgp -tưlwgp ởsjru ng, nôngid ng-nghiệkylu p thịcxlk nh; tuy cóihcz đksmo ôngid i chúajnp t chiếiiwc n côngid ng thắscbh ng mộiiwc t sốynkm nưlwgp ớeemg c xung quanh. Nhưlwgp ng phíjgub a Tâlxhb y bịcxlk Tâlxhb y-hạriay , Thổpoas -phồjeew n đksmo em quâlxhb n xâlxhb m lấwvjx n, làuewa m nghiêxjpg ng ngửlwgp a bao phen. Sau phảeemg i nhờjona đksmo ếiiwc n tàuewa i Phòdrte -mãhkyx Trầjona n Tựlenh -Mai mớeemg i yêxjpg n đksmo ưlwgp ợunli c. Phíjgub a Bắscbh c bịcxlk Bắscbh c-liêxjpg u đksmo em quâlxhb n chiếiiwc m mấwvjx t mộiiwc t phầjona n ba lãhkyx nh thổpoas ; nhụqwnj c nhãhkyx hơethz n nữqgqu a Liêxjpg u còdrte n bắscbh t tiếiiwc n cốynkm ng hàuewa ng năaqms m mộiiwc t sốynkm vàuewa ng, lụqwnj a, lưlwgp ơethz ng thựlenh c rấwvjx t lớeemg n. Phíjgub a Nam bịcxlk vua Lêxjpg đksmo ápoas nh tan đksmo ạriay o quâlxhb n xâlxhb m lăaqms ng ởsjru Chi-lăaqms ng, Bạriay ch-đksmo ằoigb ng. Tiếiiwc p đksmo ếiiwc n bịcxlk Đynkm ạriay i-Việkylu t giúajnp p Nùqgqu ng Tríjgub -Cao, bịcxlk vua bàuewa Bìdrte nh-Dưlwgp ơethz ng vưlwgp ợunli t biêxjpg n đksmo ápoas nh lêxjpg n. Vìdrte ba cápoas i nhụqwnj c đksmo óihcz , màuewa võwgfr -lâlxhb m diễosgz u Tốynkm ng triềvbyz u bằoigb ng câlxhb u tụqwnj c ngữqgqu :
« Bắscbh c vi tưlwgp ớeemg c, Tâlxhb y vi lộiiwc c, Nam vi quy ».
Nghĩhkyx a làuewa Bắscbh c thìdrte hèkoxm n nhưlwgp chim sẻtsop gặrhkk p đksmo ạriay i bàuewa ng. Tâlxhb y thìdrte yếiiwc u nhưlwgp nai gặrhkk p cọfutj p. Nam thìdrte sợunli quápoas nhưlwgp con rùqgqu a rúajnp t vàuewa o mai. Trong lịcxlk ch sửlwgp , Trung-nguyêxjpg n chưlwgp a bao giờjona cóihcz mộiiwc t triềvbyz u đksmo ạriay i hèkoxm n nhưlwgp vậiywm y.
Đynkm ếiiwc n đksmo âlxhb y côngid ng chúajnp a đksmo ưlwgp a mắscbh t nhìdrte n cápoas c thâlxhb n-vưlwgp ơethz ng, đksmo ạriay i-thầjona n mộiiwc t lưlwgp ợunli t. Hy-Ninh đksmo ếiiwc vẫbuor y tay ra hiệkylu u cho cung nữqgqu chầjona u hầjona u:
– Ngưlwgp ờjona i mang chéscbh n sâlxhb m thang nàuewa y dâlxhb ng Côngid ng-chúajnp a cho trẫbuor m.
Vua bàuewa Thiêxjpg n-Thàuewa nh cảeemg m đksmo ộiiwc ng vềvbyz thịcxlk nh ýlxlj củlgjf a ôngid ng em, tuy còdrte n nhỏjdqe tuổpoas i, màuewa đksmo ãhkyx tỏjdqe ra biếiiwc t trọfutj ng côngid ng lao củlgjf a biêxjpg n thầjona n.
– Đynkm a tạriay bệkylu hạriay .
Côngid ng-chúajnp a bưlwgp ng bápoas t sâlxhb m thang lêxjpg n uốynkm ng. Nhàuewa vua nóihcz i vớeemg i quầjona n thầjona n:
– Nếiiwc u trẫbuor m làuewa Hy-Ninh đksmo ếiiwc , khi lêxjpg n ngôngid i, bằoigb ng mọfutj i giápoas trẫbuor m quyếiiwc t gỡcwog cápoas i nhụqwnj c cho tổpoas tiêxjpg n, cho đksmo ấwvjx t nưlwgp ớeemg c. Chắscbh c vìdrte vậiywm y, Hy-Ninh mớeemg i trọfutj ng dụqwnj ng Vưlwgp ơethz ng An-Thạriay ch, ra lệkylu nh cápoas ch chứsovj c, đksmo ầjona y hếiiwc t chưlwgp đksmo ạriay i thầjona n chốynkm ng đksmo ốynkm i Tâlxhb n-phápoas p.
Nghe nhàuewa vua nóihcz i câlxhb u đksmo óihcz , triềvbyz u-thầjona n cùqgqu ng giậiywm t mìdrte nh nghĩhkyx nhưlwgp nhau:
– Ôsudr ng vua con nàuewa y tiếiiwc p thụqwnj cápoas i tựlenh hàuewa o vềvbyz tộiiwc c Việkylu t anh-hùqgqu ng củlgjf a Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u, lạriay i thụqwnj hưlwgp ởsjru ng cápoas i huy-hoàuewa ng đksmo ờjona i vua Thápoas i-tổpoas , Thápoas i-tôngid ng, Thápoas nh-tôngid ng... thìdrte e trong tưlwgp ơethz ng lai nhấwvjx t đksmo ịcxlk nh ngưlwgp ờjona i sẽkylu khôngid ng lùqgqu i trưlwgp ớeemg c Tốynkm ng, trưlwgp ớeemg c Chiêxjpg m; dùqgqu chỉajnp nửlwgp a bưlwgp ớeemg c.
Vua bàuewa tiếiiwc p:
– Từdzrz khi bảeemg n triềvbyz u lậiywm p lêxjpg n, Đynkm ạriay i-Việkylu t chưlwgp a từdzrz ng bịcxlk nhụqwnj c, màuewa bệkylu hạriay còdrte n nghĩhkyx nhưlwgp vậiywm y; huốynkm ng hồjeew Hy-Ninh đksmo ãhkyx từdzrz ng thấwvjx y ôngid ng, cha bịcxlk khinh khi, bịcxlk quốynkm c dâlxhb n đksmo àuewa m tiếiiwc u!
Nhàuewa vua quay lạriay i nóihcz i vớeemg i côngid ng-chúajnp a Thiêxjpg n-Ninh bằoigb ng ngôngid n từdzrz bìdrte nh dâlxhb n:
– Chịcxlk Thiêxjpg n-Ninh ơethz i! Hôngid m trưlwgp ớeemg c chịcxlk cóihcz đksmo ọfutj c cho em nghe bàuewa i thơethz củlgjf a Vưlwgp ơethz ng An-Thạriay ch tảeemg cápoas i nhụqwnj c bịcxlk Hạriay , Liêxjpg u bắscbh t tiếiiwc n-cốynkm ng. Em khôngid ng chúajnp ýlxlj nêxjpg n chẳsozc ng thuộiiwc c. Vậiywm y chịcxlk hãhkyx y đksmo ọfutj c cho triềvbyz u đksmo ìdrte nh cùqgqu ng nghe đksmo i.
Trong ba bàuewa chịcxlk Thiêxjpg n-Thàuewa nh, Đynkm ộiiwc ng-Thiêxjpg n, Thiêxjpg n-Ninh, nhàuewa vua sủlgjf ng ápoas i nhấwvjx t Thiêxjpg n-Ninh. Vìdrte khi nhàuewa vua sinh ra, thìdrte hai bàuewa chịcxlk Thiêxjpg n-Thàuewa nh, Đynkm ộiiwc ng-Thiêxjpg n đksmo ãhkyx hạriay -giápoas (ghi chúajnp : khi côngid ng-chúajnp a lấwvjx y chồjeew ng thìdrte gọfutj i làuewa hạriay -giápoas . Hạriay làuewa xuốynkm ng thấwvjx p. Giápoas làuewa lấwvjx y chồjeew ng. Nghĩhkyx a làuewa tựlenh hạriay thấwvjx p thâlxhb n thếiiwc cao quýlxlj đksmo ểiiwc kếiiwc t hôngid n). Còdrte n côngid ng chúajnp a Thiêxjpg n-Ninh thìdrte vẫbuor n ởsjru trong cung. Côngid ng chúajnp a luôngid n bếiiwc bồjeew ng, dạriay y dỗynkm nhàuewa vua. Vìdrte vậiywm y thâlxhb m tìdrte nh chịcxlk em khôngid ng bờjona bếiiwc n.
Nghe nhàuewa vua hỏjdqe i, côngid ng-chúajnp a Thiêxjpg n-Ninh đksmo ứsovj ng dậiywm y:
– Tâlxhb u bệkylu hạriay , bàuewa i thơethz đksmo óihcz têxjpg n làuewa Hàuewa -Bắscbh c dâlxhb n, tảeemg nỗynkm i thốynkm ng khổpoas củlgjf a dâlxhb n phíjgub a Bắscbh c sôngid ng Hoàuewa ng-hàuewa phảeemg i nộiiwc p thuếiiwc cho nhàuewa vua đksmo ểiiwc cốynkm ng Liêxjpg u, Hạriay . Nguyêxjpg n văaqms n bàuewa i thơethz nhưlwgp sau:
Ghi chúajnp ,
Trung-quốynkm c cóihcz hai con sôngid ng lớeemg n. Mộiiwc t làuewa Trưlwgp ờjona ng-giang, hai làuewa Hoàuewa ng-hàuewa . Hoàuewa ng-hàuewa ởsjru phíjgub a Bắscbh c, Trưlwgp ờjona ng-giang ởsjru phiápoas Nam. Trưlwgp ờjona ng-giang phâlxhb n chia lãhkyx nh thổpoas cổpoas củlgjf a tộiiwc c Hápoas n vàuewa tộiiwc c Việkylu t. Hápoas n ởsjru phíjgub a Bắscbh c, Việkylu t ởsjru phíjgub a Nam. Ngàuewa y nay con sôngid ng nàuewa y phâlxhb n chia Trung-quốynkm c làuewa m hai, gọfutj i làuewa Giang-bắscbh c, Giang-nam hay còdrte n gọfutj i làuewa Hoa-bắscbh c, Hoa-nam. Sôngid ng Hoàuewa ng-hàuewa ởsjru phíjgub a Bắscbh c. Cápoas c tỉajnp nh ởsjru phíjgub a Bắscbh c sôngid ng Hoàuewa ng-hàuewa gọfutj i làuewa Hàuewa -bắscbh c, Nam thìdrte gọfutj i làuewa Hàuewa -nam. Thờjona i Tốynkm ng, vùqgqu ng Hàuewa -bắscbh c bịcxlk Liêxjpg u chiếiiwc m.
Hàuewa -bắscbh c dâlxhb n
Sinh cậiywm n nhịcxlk biêxjpg n trưlwgp ờjona ng khổpoas tâlxhb n,
Gia gia dưlwgp ỡcwog ng tửlwgp họfutj c canh chứsovj c,
Thâlxhb u dữqgqu quan gia sựlenh di đksmo ịcxlk ch.
Kim niêxjpg n đksmo ạriay i hạriay n thiêxjpg n lýlxlj xíjgub ch,
Châlxhb u huyệkylu n nhưlwgp ng thôngid i cấwvjx p hàuewa dịcxlk ch.
Lãhkyx o tiểiiwc u tưlwgp ơethz ng y lai tựlenh Nam,
Nam nhâlxhb n phong niêxjpg n tựlenh vôngid thựlenh c.
Bi sầjona u thiêxjpg n đksmo ịcxlk a bạriay ch nhậiywm t hôngid n,
Lộiiwc bàuewa ng quápoas giảeemg vôngid nhan sắscbh c.
Nhữqgqu sinh bấwvjx t cậiywm p Trinh-quápoas n trung,
Đynkm ẩgnlq u túajnp c sổpoas tiềvbyz n vôngid binh nhung.
Dịcxlk ch:
Dâlxhb n Hàuewa -Bắscbh c
Sốynkm ng gầjona n hai biêxjpg n luôngid n đksmo ắscbh ng cay,
Nhàuewa nhàuewa nuôngid i con họfutj c dệkylu t càuewa y.
Đynkm ểiiwc đksmo óihcz ng cho quan thờjona Di-đksmo ịcxlk ch.
Năaqms m nay hạriay n đksmo ỏjdqe ngàuewa n dặrhkk m đksmo ồjeew ng,
Châlxhb u huyệkylu n còdrte n dụqwnj c đksmo i phòdrte ng sôngid ng.
Giàuewa trẻtsop dìdrte u nhau xuốynkm ng Nam lápoas nh,
Ngưlwgp ờjona i Nam đksmo ưlwgp ợunli c mùqgqu a vẫbuor n rỗynkm ng lòdrte ng.
Ngàuewa y tốynkm i, trờjona i buồjeew n, đksmo ấwvjx t xóihcz t xa,
Bêxjpg n đksmo ưlwgp ờjona ng nhợunli t nhạriay t mặrhkk t ngưlwgp ờjona i qua.
Ngưlwgp ờjona i sinh chẳsozc ng gặrhkk p thờjona i Trinh-quápoas n,
Thóihcz c gạriay o rẻtsop mạriay t, khôngid ng binh qua.
(Trầjona n Trọfutj ng-San dịcxlk ch, trong Thơethz Tốynkm ng, Bắscbh c-Đynkm ẩgnlq u Canada xuấwvjx t bảeemg n 1991).
Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng-thápoas i hậiywm u lắscbh c đksmo ầjona u:
– Cứsovj xéscbh t ýlxlj bàuewa i thơethz nàuewa y, thìdrte đksmo ủlgjf biếiiwc t tạriay i sao Hy-Ninh vớeemg i Vưlwgp ơethz ng An-Thạriay ch, chúajnp a tôngid i hợunli p ýlxlj nhau.
– Thápoas i-hậiywm u minh kiếiiwc n.
Côngid ng-chúajnp a Thiêxjpg n-Thàuewa nh tiếiiwc p: Nhưlwgp trêxjpg n thầjona n đksmo ãhkyx tâlxhb u, chúajnp a tôngid i Hy-Ninh muốynkm n gỡcwog cápoas i nhụqwnj c hèkoxm n nhápoas t thìdrte chỉajnp cóihcz hai đksmo ưlwgp ờjona ng. Mộiiwc t làuewa quay lêxjpg n Bắscbh c khai chiếiiwc n vớeemg i Liêxjpg u. Thắscbh ng Liêxjpg u rồjeew i, thìdrte phưlwgp ơethz ng Tâlxhb y hai nưlwgp ớeemg c Hạriay , Thổpoas phảeemg i cúajnp i đksmo ầjona u. Phưlwgp ơethz ng Nam, tộiiwc c Việkylu t cũoqlb ng khôngid ng dápoas m chốynkm ng. Hai làuewa , chịcxlk u nhịcxlk n phưlwgp ơethz ng Bắscbh c, hòdrte a phưlwgp ơethz ng Nam, quay vềvbyz Tâlxhb y chiếiiwc m Hạriay , Thổpoas ; hoặrhkk c hòdrte a phưlwgp ơethz ng Tâlxhb y, hưlwgp ớeemg ng xuốynkm ng Nam chiếiiwc m cápoas c nưlwgp ớeemg c tộiiwc c Việkylu t. Sau khi hoặrhkk c thắscbh ng phưlwgp ơethz ng Tâlxhb y, hoặrhkk c thắscbh ng phưlwgp ơethz ng Nam thàuewa nh côngid ng; bấwvjx y giờjona họfutj mớeemg i cóihcz tàuewa i nguyêxjpg n, lưlwgp ơethz ng thựlenh c, quâlxhb n sốynkm quay lêxjpg n phưlwgp ơethz ng Bắscbh c. Cho nêxjpg n hơethz n thápoas ng trưlwgp ớeemg c đksmo âlxhb y, Hy-Ninh họfutj p cápoas c đksmo ạriay i thầjona n ởsjru tòdrte a Thưlwgp ợunli ng-thưlwgp lệkylu nh, Trung-thưlwgp lệkylu nh, Khu-mậiywm t việkylu n, cápoas c đksmo ạriay i thầjona n trấwvjx n Tâlxhb y, Nam, Bắscbh c đksmo ểiiwc lấwvjx y quyếiiwc t đksmo ịcxlk nh. Tấwvjx t cảeemg chưlwgp tưlwgp ớeemg ng Tâlxhb y, Nam, Bắscbh c thùqgqu y đksmo ềvbyz u muốynkm n hòdrte a phưlwgp ơethz ng Nam, phưlwgp ơethz ng Tâlxhb y, quyếiiwc t chiếiiwc n ởsjru phưlwgp ơethz ng Bắscbh c. Trong khi cápoas c quan tạriay i triềvbyz u thìdrte lạriay i muốynkm n nhịcxlk n phưlwgp ơethz ng Bắscbh c, đksmo ápoas nh Nam hoặrhkk c Tâlxhb y trưlwgp ớeemg c. Hy-Ninh phâlxhb n vâlxhb n, hẹvbyz n bốynkm n thápoas ng nữqgqu a sẽkylu họfutj p lạriay i vàuewa ban chỉajnp dụqwnj nêxjpg n đksmo ápoas nh phưlwgp ơethz ng nàuewa o trưlwgp ớeemg c.
Côngid ng-chúajnp a ngừdzrz ng lạriay i mộiiwc t lápoas t rồjeew i tâlxhb u tiếiiwc p:
– Chíjgub nh vìdrte lẽkylu đksmo óihcz , thầjona n xin thiếiiwc t Tinh-triềvbyz u đksmo ểiiwc đksmo ưlwgp a ra kếiiwc sápoas ch ứsovj ng phóihcz vớeemg i tìdrte nh hìdrte nh.
Cảeemg triềvbyz u đksmo ìdrte nh cùqgqu ng bàuewa n tápoas n phâlxhb n vâlxhb n: Đynkm ạriay i-Việkylu t phảeemg i làuewa m gìdrte , đksmo ểiiwc cho Tốynkm ng quay lêxjpg n Bắscbh c, hay hưlwgp ớeemg ng vềvbyz Tâlxhb y, màuewa khôngid ng chỉajnp xuốynkm ng Nam!
Sau khi luậiywm n bàuewa n, hơethz n nửlwgp a buổpoas i, Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u ban chỉajnp :
– Đynkm ạriay i-Việkylu t ta phảeemg i làuewa m cho Tốynkm ng quay lêxjpg n Bắscbh c làuewa hơethz n. Khi Tốynkm ng-Liêxjpg u đksmo ạriay i chiếiiwc n nghiêxjpg ng ngửlwgp a, thìdrte Đynkm ạriay i-Việkylu t, Tâlxhb y-hạriay đksmo em quâlxhb n vưlwgp ợunli t biêxjpg n đksmo ápoas nh sang. Trưlwgp ờjona ng hợunli p đksmo óihcz , Tốynkm ng sẽkylu chia quâlxhb n chốynkm ng Tâlxhb y-hạriay , Đynkm ạriay i-Việkylu t, khôngid ng thểiiwc thắscbh ng Liêxjpg u. Thếiiwc làuewa bao nhiêxjpg u tộiiwc i trạriay ng thấwvjx t bạriay i củlgjf a Hy-Ninh, phe thủlgjf cựlenh u trong triềvbyz u Tốynkm ng đksmo ổpoas lêxjpg n đksmo ầjona u Vưlwgp ơethz ng An-Thạriay ch. Bấwvjx y giờjona dùqgqu muốynkm n, dùqgqu khôngid ng; Hy-Ninh đksmo ếiiwc phảeemg i cápoas ch chứsovj c Vưlwgp ơethz ng An-Thạriay ch đksmo ểiiwc yêxjpg n lòdrte ng ngưlwgp ờjona i. Thạriay ch bịcxlk mấwvjx t chứsovj c, thìdrte Tâlxhb n-phápoas p cũoqlb ng tan theo. Tâlxhb n-phápoas p tan, thìdrte Tốynkm ng lạriay i trởsjru vềvbyz vớeemg i chíjgub nh sápoas ch thủlgjf cựlenh u, ca tụqwnj ng Nghiêxjpg u, Thuấwvjx n, Vũoqlb , Thang, khôngid ng gâlxhb y chiếiiwc n nữqgqu a.
Mộiiwc t đksmo ạriay i thầjona n mìdrte nh hạriay c, xưlwgp ơethz ng mai, tóihcz c bạriay c nhưlwgp cưlwgp ớeemg c, nhưlwgp ng mặrhkk t đksmo ẹvbyz p vôngid cùqgqu ng bưlwgp ớeemg c ra tâlxhb u:
– Thầjona n Thápoas i-tửlwgp thiếiiwc u-phóihcz , lĩhkyx nh Hìdrte nh-bộiiwc tham tri, Khu-mậiywm t việkylu n phóihcz sứsovj , La-sơethz n hầjona u Trầjona n Thanh-Hợunli p kíjgub nh tâlxhb u: xéscbh t tìdrte nh thếiiwc Tốynkm ng, Liêxjpg u, Hạriay hiệkylu n nay, ta nêxjpg n ápoas p dụqwnj ng theo chuyệkylu n « Thầjona y kiệkylu n ăaqms n hai mâlxhb m ».
Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u hỏjdqe i sẽkylu côngid ng chúajnp a Thiêxjpg n-Ninh:
– Ninh ơethz i! Đynkm ạriay i thầjona n nàuewa y xuấwvjx t thâlxhb n từdzrz đksmo âlxhb u vậiywm y?
– Tâlxhb u, ôngid ng ấwvjx y nguyêxjpg n gốynkm c ngưlwgp ờjona i La-sơethz n, đksmo ấwvjx t Nghệkylu -tĩhkyx nh. Xuấwvjx t thâlxhb n làuewa mộiiwc t văaqms n gia. Khi ra Thăaqms ng-long họfutj c, kếiiwc t hôngid n vớeemg i ngưlwgp ờjona i vợunli làuewa ng Thanh-trìdrte , làuewa làuewa ng nổpoas i tiếiiwc ng vềvbyz bápoas nh cuốynkm n. Hơethz n bốynkm n mưlwgp ơethz i năaqms m trưlwgp ớeemg c, ôngid ng cùqgqu ng vớeemg i Mai Cảeemg o, Nguyễosgz n Sĩhkyx -Tíjgub nh, Thanh Tâlxhb m-Toàuewa n, Trầjona n Lam-Lan, Mai Thưlwgp ợunli ng-Tĩhkyx nh v.v. lậiywm p thàuewa nh mộiiwc t văaqms n-đksmo oàuewa n lấwvjx y têxjpg n làuewa Minh-đksmo ạriay o, rấwvjx t đksmo ưlwgp ợunli c dâlxhb n chúajnp ng, nhâlxhb n-sĩhkyx quýlxlj mếiiwc n. Mớeemg i đksmo âlxhb y, ôngid ng lạriay i cùqgqu ng mưlwgp ờjona i mộiiwc t ngưlwgp ờjona i nữqgqu a lậiywm p ra nhóihcz m Thanh-luậiywm n.
– Giỏjdqe i đksmo ấwvjx y. Côngid nhớeemg ra rồjeew i. Hồjeew i ởsjru ngoàuewa i đksmo ờjona i, ôngid ng ta làuewa m gìdrte ?
– Ba mưlwgp ơethz i năaqms m trưlwgp ớeemg c, ôngid ng ấwvjx y làuewa mộiiwc t thầjona y kiệkylu n cóihcz tiếiiwc ng nóihcz i năaqms ng hùqgqu ng hồjeew n. Năaqms m trưlwgp ớeemg c đksmo âlxhb y, đksmo ứsovj c Thápoas nh-tôngid ng nghe tiếiiwc ng, mờjona i ôngid ng ấwvjx y làuewa m Hìdrte nh-bộiiwc thịcxlk lang, sau cuộiiwc c nổpoas i loạriay n củlgjf a Dưlwgp ơethz ng gia, vìdrte cóihcz côngid ng đksmo ưlwgp ợunli c tâlxhb n thăaqms ng lêxjpg n làuewa m Hìdrte nh-bộiiwc tham-tri.
Linh-Nhâlxhb n nghe Thiêxjpg n-Ninh tâlxhb u, hậiywm u mừdzrz ng lắscbh m, hỏjdqe i:
– Trầjona n tiêxjpg n sinh, xin tiêxjpg n sinh giảeemg ng cho triềvbyz u đksmo ìdrte nh biếiiwc t chuyệkylu n « Thầjona y kiệkylu n ăaqms n hai mâlxhb m » ra sao?
– Tâlxhb u thápoas i-hậiywm u, chuyệkylu n nàuewa y nhưlwgp sau.
« Quápoas ch ôngid ng ởsjru đksmo ầjona u sôngid ng Mãhkyx , đksmo i chơethz i thuyềvbyz n, bịcxlk trưlwgp ợunli t châlxhb n rơethz i xuốynkm ng sôngid ng chếiiwc t đksmo uốynkm i. Cóihcz dâlxhb n chàuewa i họfutj Lưlwgp ơethz ng ởsjru cuốynkm i sôngid ng vớeemg t đksmo ưlwgp ợunli c. Họfutj Quápoas ch xin chuộiiwc c xápoas c cha, họfutj Lưlwgp ơethz ng đksmo òdrte i năaqms m lưlwgp ợunli ng vàuewa ng. Thấwvjx y giápoas quápoas đksmo ắscbh t, họfutj Quápoas ch tìdrte m thầjona y kiệkylu n thưlwgp a lêxjpg n quan. Thầjona y kiệkylu n cưlwgp ờjona i rằoigb ng: « Việkylu c gìdrte màuewa phảeemg i kiệkylu n, khôngid ng lẽkylu nóihcz đksmo em xápoas c chếiiwc t vềvbyz làuewa m mắscbh m àuewa ? Vàuewa i ngàuewa y sau ắscbh t nóihcz sẽkylu lạriay y màuewa xin trảeemg ». Thấwvjx y họfutj Quápoas ch khôngid ng xin chuộiiwc c xápoas c cha, họfutj Lưlwgp ơethz ng tìdrte m đksmo ếiiwc n thầjona y kiệkylu n, nhờjona thầjona y đksmo iềvbyz u đksmo ìdrte nh đksmo ểiiwc cho đksmo ốynkm i phưlwgp ơethz ng chuộiiwc c xápoas c chếiiwc t dùqgqu m. Thầjona y kiệkylu n cưlwgp ờjona i: « Việkylu c gìdrte màuewa cuốynkm ng lêxjpg n! Cứsovj đksmo òdrte i thựlenh c đksmo ắscbh t, xápoas c cha nóihcz , khôngid ng lẽkylu nóihcz khôngid ng chuộiiwc c? ». Họfutj Lưlwgp ơethz ng lạriay i im lặrhkk ng, khôngid ng chịcxlk u trảeemg xápoas c Quápoas ch ôngid ng. Hai ngàuewa y sau họfutj Quápoas ch khôngid ng thấwvjx y họfutj Lưlwgp ơethz ng trảeemg xápoas c cha, lạriay i đksmo ếiiwc n thầjona y kiệkylu n hỏjdqe i kếiiwc . Thầjona y kiệkylu n lạriay i nóihcz i nhưlwgp trưlwgp ớeemg c... Vàuewa cứsovj thếiiwc , thầjona y ăaqms n mỗynkm i bêxjpg n đksmo ếiiwc n bốynkm n lầjona n tiềvbyz n, rồjeew i bấwvjx y giờjona mớeemg i dàuewa n hòdrte a cho hai bêxjpg n cùqgqu ng thỏjdqe a thuậiywm n.
Triềvbyz u đksmo ìdrte nh nghe lãhkyx o Trầjona n kểiiwc chuyệkylu n, đksmo ềvbyz u bậiywm t cưlwgp ờjona i.
Tíjgub n-Nghĩhkyx a vưlwgp ơethz ng rờjona i chỗynkm ngồjeew i cung tay:
– Tâlxhb u thápoas i-hậiywm u, tâlxhb u bệkylu -hạriay . Kếiiwc củlgjf a Trầjona n tiêxjpg n sinh rấwvjx t hay. Đynkm ạriay i-Việkylu t ta đksmo óihcz ng vai thầjona y kiệkylu n, còdrte n mộiiwc t bêxjpg n làuewa Liêxjpg u, Hạriay , mộiiwc t bêxjpg n làuewa Tốynkm ng đksmo óihcz ng vai họfutj Quápoas ch, họfutj Lưlwgp ơethz ng.
Thápoas i-sưlwgp Lýlxlj Đynkm ạriay o-Thàuewa nh hỏjdqe i:
– Khảeemg i vưlwgp ơethz ng gia, từdzrz xưlwgp a đksmo ếiiwc n giờjona giữqgqu a ta vớeemg i Liêxjpg u, Hạriay khôngid ng cóihcz qua lạriay i vớeemg i nhau, nay thìdrte nh lìdrte nh ta gửlwgp i sứsovj tớeemg i, e họfutj nghi ngờjona chăaqms ng?
– Thưlwgp a thápoas i-sưlwgp . Chúajnp ng ta cóihcz Đynkm ộiiwc ng-đksmo ìdrte nh thấwvjx t kiệkylu t, vốynkm n đksmo ãhkyx qua lạriay i, rấwvjx t thâlxhb n vớeemg i võwgfr -lâlxhb m Tâlxhb y-hạriay . Tuyếiiwc t-sơethz n thậiywm p anh làuewa ngưlwgp ờjona i phưlwgp ơethz ng Bắscbh c, cóihcz rấwvjx t nhiềvbyz u đksmo ệkylu tửlwgp , bạriay n hữqgqu u trong triềvbyz u Liêxjpg u. Vậiywm y ta nêxjpg n nhờjona cápoas c vịcxlk nàuewa y dùqgqu ng tìdrte nh bạriay n, thuyếiiwc t cho Liêxjpg u, Hạriay biếiiwc t rằoigb ng: hiệkylu n nhờjona Tâlxhb n-phápoas p, màuewa Tốynkm ng trởsjru thàuewa nh giầjona u mạriay nh, nhưlwgp hổpoas ngồjeew i Trung-nguyêxjpg n; con hổpoas dữqgqu nàuewa y đksmo ang rìdrte nh lâlxhb n bang; chờjona dịcxlk p ăaqms n thịcxlk t. Ta lạriay i khíjgub ch họfutj biếiiwc t rằoigb ng, binh-phápoas p nóihcz i:
« Tiêxjpg n phápoas t chếiiwc nhâlxhb n, hậiywm u phápoas t chếiiwc ưlwgp nhâlxhb n ».
Nghĩhkyx a làuewa : trong binh phápoas p, nếiiwc u mìdrte nh ra tay trưlwgp ớeemg c thìdrte mìdrte nh kiềvbyz m chếiiwc đksmo ưlwgp ợunli c đksmo ốynkm i phưlwgp ơethz ng, còdrte n mìdrte nh ra tay sau thìdrte mìdrte nh bịcxlk đksmo ốynkm i phưlwgp ơethz ng kiềvbyz m chếiiwc . Bâlxhb y giờjona giữqgqu a lúajnp c Tốynkm ng chưlwgp a khởsjru i sựlenh , thìdrte Tâlxhb y-Hạriay , Bắscbh c-Liêxjpg u phảeemg i đksmo ápoas nh Tốynkm ng trưlwgp ớeemg c.
– Liêxjpg u, Hạriay làuewa nhữqgqu ng nưlwgp ớeemg c trọfutj ng Nho họfutj c. E rằoigb ng xui họfutj nhưlwgp vậiywm y thìdrte cóihcz lýlxlj đksmo ấwvjx y, nhưlwgp ng cápoas c Nho thầjona n sẽkylu đksmo ặrhkk t vấwvjx n đksmo ềvbyz rằoigb ng ra quâlxhb n khôngid ng chíjgub nh nghĩhkyx a. Thầjona n e khóihcz màuewa thàuewa nh côngid ng.
Nghe Lýlxlj Đynkm ạriay o-Thàuewa nh nóihcz i, Tíjgub n-Nghĩhkyx a vưlwgp ơethz ng biếiiwc t ôngid ng giàuewa nàuewa y cũoqlb ng làuewa mộiiwc t thứsovj hủlgjf Nho nhưlwgp bọfutj n văaqms n thầjona n nhàuewa Tốynkm ng. Vưlwgp ơethz ng cưlwgp ờjona i:
– Thápoas i-sưlwgp nóihcz i: Muốynkm n ra binh, thìdrte phảeemg i kiếiiwc m cớeemg đksmo ểiiwc cóihcz chíjgub nh nghĩhkyx a. Đynkm úajnp ng khôngid ng? Cớeemg nàuewa y đksmo ốynkm i vớeemg i Liêxjpg u, Hạriay cũoqlb ng dễosgz thôngid i: Hai nưlwgp ớeemg c Liêxjpg u, Hạriay nêxjpg n sai sứsovj yêxjpg u sápoas ch đksmo òdrte i cắscbh t thêxjpg m đksmo ấwvjx t, nộiiwc p thêxjpg m vàuewa ng lụqwnj a thựlenh c nhiềvbyz u. Dĩhkyx nhiêxjpg n Tốynkm ng đksmo ang mạriay nh, Hy-Ninh, An-Thạriay ch đksmo ang muốynkm n gỡcwog cápoas i nhụqwnj c củlgjf a ôngid ng cha, thìdrte đksmo ờjona i nàuewa o hai ngưlwgp ờjona i nàuewa y chịcxlk u?
Phòdrte -mãhkyx Hoàuewa ng Kiệkylu n hỏjdqe i:
– Lỡcwog ra Hy-Ninh, An-Thạriay ch chịcxlk u nhịcxlk n cápoas i nhụqwnj c nhưlwgp ờjona ng đksmo ấwvjx t, chịcxlk u cốynkm ng thêxjpg m vàuewa ng ngọfutj c cho Liêxjpg u, Hạriay , đksmo ểiiwc rảeemg nh tay đksmo ápoas nh xuốynkm ng Nam thìdrte sao?
Tíjgub n-Nghĩhkyx a vưlwgp ơethz ng suy nghĩhkyx mộiiwc t lúajnp c, rồjeew i tiếiiwc p:
– Thưlwgp a phòdrte -mãhkyx , ta làuewa thầjona y kiệkylu n ăaqms n hai mâlxhb m màuewa . Xúajnp i Hạriay , Liêxjpg u ta mớeemg i ăaqms n mộiiwc t mâlxhb m. Bâlxhb y giờjona ta lạriay i xúajnp i Tốynkm ng khôngid ng chịcxlk u nộiiwc p đksmo ấwvjx t, nộiiwc p vàuewa ng, ngọfutj c; đksmo ểiiwc ta ăaqms n mâlxhb m thứsovj nhìdrte . Hiệkylu n ta cóihcz nhiềvbyz u tếiiwc -tápoas c bêxjpg n tốynkm ng. Ta lạriay i cóihcz Côngid i-sơethz n tam-anh, từdzrz ng làuewa m đksmo ạriay i thầjona n Tốynkm ng, quen biếiiwc t hầjona u hếiiwc t vớeemg i nhâlxhb n sĩhkyx , võwgfr lâlxhb m. Ta nhờjona Tam-anh hốynkm i lộiiwc cho bọfutj n tham quan Tốynkm ng, luậiywm n bàuewa n nhấwvjx t đksmo ịcxlk nh khôngid ng chịcxlk u yêxjpg u sápoas ch củlgjf a Liêxjpg u, Hạriay . Nhậiywm n tứsovj c làuewa nhụqwnj c thểiiwc diệkylu n Thiêxjpg n triềvbyz u... Nhưlwgp vậiywm y làuewa hai bêxjpg n sẽkylu cóihcz chiếiiwc n tranh. Khi hai bêxjpg n cóihcz chiếiiwc n tranh, thìdrte sựlenh việkylu c sẽkylu diễosgz n ra nhưlwgp Thápoas i-hậiywm u ban chỉajnp lúajnp c nãhkyx y.
Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u tuyêxjpg n chỉajnp :
– Kếiiwc củlgjf a hoàuewa ng-thúajnp c vớeemg i Trầjona n tiêxjpg n sinh thựlenh c thầjona n diệkylu u. Đynkm âlxhb y làuewa cuộiiwc c đksmo ấwvjx u tríjgub , biệkylu n thuyếiiwc t, chứsovj khôngid ng thểiiwc dùqgqu ng võwgfr côngid ng. Trong ba đksmo oàuewa n đksmo i, mỗynkm i đksmo oàuewa n cầjona n cóihcz ngưlwgp ờjona i biệkylu n thuyếiiwc t, mưlwgp u cơethz . Vậiywm y thìdrte thếiiwc nàuewa y: Tuyếiiwc t-sơethz n thậiywm p anh tuy võwgfr côngid ng cao cưlwgp ờjona ng thựlenh c, nhưlwgp ng cápoas c vịcxlk ấwvjx y lạriay i khôngid ng nắscbh m vữqgqu ng tìdrte nh hìdrte nh Việkylu t, khôngid ng giỏjdqe i biệkylu n thuyếiiwc t. Trầjona n tiêxjpg n sinh nêxjpg n đksmo i cùqgqu ng đksmo ểiiwc làuewa m quâlxhb n sưlwgp cho họfutj . Côngid i-sơethz n tam anh, tríjgub dũoqlb ng tuyệkylu t vờjona i, kiếiiwc n thứsovj c bao la thìdrte khôngid ng cầjona n cốynkm vấwvjx n. Còdrte n Đynkm ộiiwc ng-đksmo ìdrte nh thấwvjx t kiệkylu t đksmo ãhkyx cóihcz Từdzrz Bápoas -Tưlwgp ờjona ng từdzrz ng làuewa tiếiiwc n-sĩhkyx xuấwvjx t thâlxhb n, mưlwgp u tríjgub tuyệkylu t vờjona i, thìdrte khôngid ng cầjona n cốynkm vấwvjx n.
Hậiywm u tuyêxjpg n chỉajnp cho thápoas i-sưlwgp Lýlxlj Đynkm ạriay o-Thàuewa nh:
– Thápoas i-sưlwgp xuấwvjx t côngid ng-khốynkm ; trao vàuewa ng, ngọfutj c cho ba phápoas i đksmo oàuewa n. Ta khôngid ng nêxjpg n tiếiiwc c củlgjf a trong trưlwgp ờjona ng hợunli p nàuewa y. Thàuewa rằoigb ng ta mấwvjx t củlgjf a, màuewa trápoas nh đksmo ưlwgp ợunli c chiếiiwc n tranh, còdrte n hơethz n sau nàuewa y cóihcz chiếiiwc n tranh. Khi cóihcz chiếiiwc n tranh, thìdrte khôngid ng nhữqgqu ng củlgjf a mấwvjx t gấwvjx p bộiiwc i, màuewa đksmo ấwvjx t nưlwgp ớeemg c đksmo iêxjpg u linh, ngưlwgp ờjona i chếiiwc t nhưlwgp rạriay .
Cuộiiwc c chuẩgnlq n bịcxlk cho ba đksmo oàuewa n mậiywm t sứsovj lêxjpg n đksmo ưlwgp ờjona ng phảeemg i mấwvjx t hai tuầjona n mớeemg i xong. Khu-mậiywm t việkylu n Bắscbh c-biêxjpg n, Khu-mậiywm t việkylu n Đynkm ạriay i-Việkylu t thuyếiiwc t trìdrte nh cho cápoas c sứsovj giảeemg biếiiwc t rõwgfr nhữqgqu ng chứsovj c quan trong ba triềvbyz u đksmo ìdrte nh Tốynkm ng, Liêxjpg u, Hạriay : Vềvbyz xuấwvjx t-thâlxhb n, vềvbyz tíjgub nh-tìdrte nh, vềvbyz gia-cảeemg nh rấwvjx t chi tiếiiwc t. Cảeemg ba phápoas i đksmo oàuewa n đksmo ềvbyz u đksmo ưlwgp ợunli c cấwvjx p đksmo iệkylu p làuewa lápoas i buôngid n tơethz lụqwnj a. Mỗynkm i phápoas i đksmo oàuewa n còdrte n đksmo em theo mộiiwc t ưlwgp ng binh vớeemg i hai cặrhkk p Thầjona n-ưlwgp ng đksmo ểiiwc thôngid ng tin. Cuốynkm i cùqgqu ng Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u đksmo ãhkyx i tiệkylu c ba phápoas i đksmo oàuewa n tạriay i đksmo iệkylu n Long-hoa. Trong tiệkylu c, ngoàuewa i nhàuewa vua ra, còdrte n cóihcz Tíjgub n-Nghĩhkyx a vưlwgp ơethz ng tổpoas ng trấwvjx n Nam thùqgqu y, Trung-Thàuewa nh vưlwgp ơethz ng quảeemg n Khu-mậiywm t việkylu n, Đynkm ạriay i-tưlwgp -mãhkyx Thưlwgp ờjona ng-Kiệkylu t, Thápoas i-úajnp y phòdrte -mãhkyx Hoàuewa ng Kiệkylu n, côngid ng-chúajnp a Thiêxjpg n-Ninh, Long-thàuewa nh ẩgnlq n-sĩhkyx Tôngid n-Đynkm ảeemg n vàuewa phu nhâlxhb n, cápoas c đksmo ôngid -thốynkm ng chỉajnp huy mưlwgp ờjona i hai hiệkylu u Thiêxjpg n-tửlwgp binh.
Tiệkylu c vừdzrz a tàuewa n, Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u ghéscbh miệkylu ng vàuewa o tai Thápoas i-Ninh hoàuewa ng đksmo ếiiwc thìdrte thầjona m nhỏjdqe mấwvjx y câlxhb u. Hoàuewa ng-đksmo ếiiwc đksmo ứsovj ng dậiywm y nóihcz i:
– Trẫbuor m trẻtsop ngưlwgp ờjona i non dạriay , màuewa phảeemg i gápoas nh vápoas c trọfutj ng trápoas ch, lắscbh m lúajnp c nghĩhkyx lạriay i thấwvjx y kinh sợunli . Nhưlwgp ng dùqgqu sao cũoqlb ng cóihcz cápoas c khanh phòdrte tápoas . Mong rằoigb ng liệkylu t tổpoas Đynkm ạriay i-Việkylu t phùqgqu hộiiwc cho cápoas c khanh. Trẫbuor m cũoqlb ng...
Bỗynkm ng ầjona m mộiiwc t tiếiiwc ng, cửlwgp a sổpoas phiápoas Nam bậiywm t tung ra, khiếiiwc n gióihcz lạriay nh lùqgqu a tớeemg i nhưlwgp cơethz n lốynkm c, rồjeew i mộiiwc t vậiywm t trắscbh ng bay vàuewa o trong sảeemg nh đksmo ưlwgp ờjona ng. Vậiywm t đksmo óihcz rơethz i trưlwgp ớeemg c Trung-Thàuewa nh vưlwgp ơethz ng vàuewa Đynkm ạriay i-tưlwgp -mãhkyx Lýlxlj -thưlwgp ờjona ng-Kiệkylu t. Hai ngưlwgp ờjona i cùqgqu ng phápoas t mộiiwc t chưlwgp ởsjru ng gạriay t vậiywm t đksmo óihcz . Nhưlwgp ng cảeemg hai đksmo ềvbyz u gạriay t hụqwnj t, vìdrte vậiywm t đksmo óihcz đksmo ổpoas i chiềvbyz u rồjeew i rơethz i nhẹvbyz nhàuewa ng trêxjpg n bàuewa n tiệkylu c củlgjf a Thápoas i-sưlwgp Lýlxlj Đynkm ạriay o-Thàuewa nh vớeemg i quan Hìdrte nh-bộiiwc thưlwgp ợunli ng thưlwgp Hoàuewa ng Khắscbh c-Dụqwnj ng. Mọfutj i ngưlwgp ờjona i nhìdrte n lạriay i, thìdrte ra mộiiwc t cápoas i túajnp i vảeemg i lớeemg n.
Quan Tổpoas ng-lĩhkyx nh, phóihcz tổpoas ng-lĩhkyx nh thịcxlk -vệkylu Hùqgqu ng Tríjgub , Hùqgqu ng Tíjgub n cùqgqu ng tung mìdrte nh ra cửlwgp a sổpoas quan sápoas t, thìdrte thấwvjx y ba thịcxlk vệkylu canh phòdrte ng phíjgub a Nam cung Long-hoa đksmo ứsovj ng nhưlwgp trờjona i trồjeew ng. Rõwgfr ràuewa ng họfutj bịcxlk đksmo iểiiwc m huyệkylu t. Hùqgqu ng Tíjgub n giảeemg i huyệkylu t cho chúajnp ng, rồjeew i hỏjdqe i:
– Cápoas i gìdrte vậiywm y?
Mộiiwc t thịcxlk -vệkylu run run đksmo ápoas p:
– Tiểiiwc u nhâlxhb n đksmo ang đksmo ứsovj ng, bỗynkm ng bịcxlk ngưlwgp ờjona i ta vuốynkm t vàuewa o cổpoas mộiiwc t cápoas i rồjeew i khôngid ng cửlwgp đksmo ộiiwc ng đksmo ưlwgp ợunli c. Nhưlwgp ng tiểiiwc u hâlxhb n cũoqlb ng nhậiywm n ra đksmo óihcz làuewa mộiiwc t nhàuewa sưlwgp , mặrhkk t lạriay nh nhưlwgp ngưlwgp ờjona i chếiiwc t. Xin đksmo ạriay i nhâlxhb n thứsovj tộiiwc i.
Hùqgqu ng Tríjgub , Hùqgqu ng Tíjgub n vộiiwc i trởsjru vàuewa o sảeemg nh đksmo ưlwgp ờjona ng, rồjeew i mởsjru cápoas i túajnp i ra. Bấwvjx t giápoas c mọfutj i ngưlwgp ờjona i đksmo ềvbyz u bậiywm t lêxjpg n tiếiiwc ng ồjeew kinh ngạriay c. Nguyêxjpg n trong cápoas i chứsovj a hai ngưlwgp ờjona i bịcxlk tróihcz i tròdrte n nhưlwgp khúajnp c giòdrte . Lốynkm i tróihcz i rấwvjx t đksmo ặrhkk c biệkylu t: Lưlwgp ng hai ngưlwgp ờjona i quay vàuewa o nhau. Tay phảeemg i, châlxhb n phảeemg i ngưlwgp ờjona i nọfutj , buộiiwc c vàuewa o tay trápoas i, châlxhb n trápoas i ngưlwgp ờjona i kia. Trong hai ngưlwgp ờjona i, mộiiwc t ngưlwgp ờjona i làuewa Đynkm ôngid -thốynkm ng Trầjona n Thanh-Nhiêxjpg n, mộiiwc t ngưlwgp ờjona i làuewa Phạriay m Anh, Kinh-lưlwgp ợunli c An-vũoqlb sứsovj Kinh-Bắscbh c. Miệkylu ng mỗynkm i ngưlwgp ờjona i đksmo ềvbyz u ngậiywm m mộiiwc t cápoas i đksmo ùqgqu i chóihcz thui lóihcz c hếiiwc t thịcxlk t chỉajnp còdrte n xưlwgp ơethz ng. Triềvbyz u thầjona n đksmo ềvbyz u bậiywm t lêxjpg n tiếiiwc ng kêxjpg u:
– Mộiiwc c-tồjeew n Vọfutj ng-thêxjpg hòdrte a thưlwgp ợunli ng.
Thầjona n-vũoqlb ngũoqlb -hùqgqu ng cùqgqu ng đksmo ếiiwc n trưlwgp ớeemg c nhàuewa vua tạriay tộiiwc i vìdrte đksmo ềvbyz phòdrte ng khôngid ng cẩgnlq n mậiywm t, đksmo ểiiwc Mộiiwc c-tồjeew n hòdrte a thưlwgp ợunli ng híjgub -lộiiwc ng quỷezcm thầjona n. Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u bậiywm t cưlwgp ờjona i:
– Ngũoqlb vịcxlk sưlwgp -huynh an tâlxhb m. Mộiiwc c-tồjeew n bồjeew -tápoas t chẳsozc ng làuewa tôngid n-sưlwgp củlgjf a ngũoqlb vịcxlk đksmo ấwvjx y ưlwgp ? Ngàuewa i cũoqlb ng làuewa sưlwgp bápoas củlgjf a côngid -phụqwnj nàuewa y... Hừdzrz ! Khi ngàuewa i đksmo ãhkyx ra tay thìdrte cóihcz trờjona i màuewa đksmo ềvbyz phòdrte ng. Nàuewa y ngũoqlb vịcxlk sưlwgp huynh, tỷezcm nhưlwgp ngàuewa i côngid ng khai mang cápoas i túajnp i nàuewa y vàuewa o đksmo âlxhb y, liệkylu u ngũoqlb -vịcxlk sưlwgp huynh cóihcz dápoas m cảeemg n trởsjru khôngid ng? Ngay côngid -phụqwnj nàuewa y tuy làuewa thápoas i-hậiywm u, nhưlwgp ng cũoqlb ng chẳsozc ng cảeemg n nổpoas i đksmo ấwvjx y.
Trung-Thàuewa nh vưlwgp ơethz ng biếiiwc t rằoigb ng: Phạriay m Anh làuewa con rểiiwc củlgjf a Dưlwgp ơethz ng Đynkm ạriay o-Gia. trong dịcxlk p binh biếiiwc n vừdzrz a rồjeew i, y khôngid ng ra mặrhkk t tham dựlenh , nêxjpg n sau đksmo óihcz triềvbyz u thầjona n luậiywm n tộiiwc i, y đksmo ưlwgp ợunli c tha. Bâlxhb y giờjona chắscbh c y phạriay m tộiiwc i gìdrte nặrhkk ng lắscbh m, nêxjpg n Mộiiwc c-Tồjeew n hòdrte a thưlwgp ợunli ng mớeemg i néscbh m vàuewa o đksmo âlxhb y. Vưlwgp ơethz ng nghĩhkyx : Ta nhâlxhb n dịcxlk p nàuewa y, xin triềvbyz u đksmo ìdrte nh xửlwgp thựlenh c nhẹvbyz y, đksmo ểiiwc ngàuewa i giếiiwc t quápoas ch y đksmo i cho rồjeew i.
Thấwvjx y Đynkm inh Hoàuewa ng-Nghi, Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh đksmo ứsovj ng chầjona u hầjona u phíjgub a sau Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u, vưlwgp ơethz ng đksmo ưlwgp a mắscbh t cho chúajnp ng:
– Cápoas c em đksmo em hai ngưlwgp ờjona i ra ngoàuewa i thẩgnlq m vấwvjx n, rồjeew i vàuewa o tâlxhb u vớeemg i hoàuewa ng-thưlwgp ợunli ng.
Nhưlwgp ng khi Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh vừdzrz a lậiywm t Thanh-Nhiêxjpg n lêxjpg n, thìdrte thấwvjx y trưlwgp ớeemg c ngựlenh c y cóihcz mộiiwc t cápoas i ốynkm ng tre khápoas lớeemg n. Nàuewa ng mởsjru ốynkm ng ra, thìdrte bêxjpg n trong cóihcz đksmo ếiiwc n hai ba cápoas i trụqwnj c giấwvjx y. Nàuewa ng khom mìdrte nh trao cho Trung-Thàuewa nh vưlwgp ơethz ng. Vưlwgp ơethz ng mởsjru trụqwnj c thứsovj nhấwvjx t ra, đksmo óihcz làuewa mộiiwc t bảeemg n văaqms n kiềvbyz m ấwvjx n củlgjf a Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng hoàuewa ng-thápoas i hậiywm u. Nộiiwc i dung bảeemg n văaqms n, kểiiwc rấwvjx t chi tiếiiwc t kếiiwc hoạriay ch đksmo ốynkm i phóihcz vớeemg i Tốynkm ng, màuewa triềvbyz u đksmo ìdrte nh mớeemg i nghịcxlk hôngid m trưlwgp ớeemg c. Bảeemg n văaqms n thứsovj nhìdrte làuewa mộiiwc t tờjona cung khai củlgjf a bàuewa Minh-Giang, mẹvbyz Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u. Bảeemg n thứsovj ba làuewa tờjona giấwvjx y từdzrz Minh-Can củlgjf a ôngid ng Lêxjpg Văaqms n-Thiếiiwc t. Ngoàuewa i ra còdrte n mấwvjx y tờjona giấwvjx y nữqgqu a, đksmo a sốynkm làuewa thưlwgp tíjgub n củlgjf a Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u gửlwgp i cho Trầjona n Thanh-Nhiêxjpg n, vàuewa biểiiwc u củlgjf a Nhiêxjpg n tâlxhb u lêxjpg n bàuewa .
Nguyêxjpg n trưlwgp ớeemg c đksmo âlxhb y, sau cuộiiwc c Nam chinh Trầjona n Thanh-Nhiêxjpg n bịcxlk cápoas ch chứsovj c đksmo ôngid -thốynkm ng, đksmo ápoas ng lẽkylu bịcxlk xửlwgp tửlwgp . Nhưlwgp ng nhờjona dịcxlk p âlxhb n-xápoas , nêxjpg n cápoas i chứsovj c đksmo ôngid -thốynkm ng đksmo ưlwgp ợunli c phụqwnj c hồjeew i, y đksmo ưlwgp ợunli c đksmo ưlwgp a vềvbyz Khu-mậiywm t việkylu n phụqwnj trápoas ch việkylu c theo dõwgfr i nhữqgqu ng mầjona m mốynkm ng phảeemg n loạriay n trong giớeemg i búajnp t mặrhkk c văaqms n-chưlwgp ơethz ng. Khôngid ng hiểiiwc u y đksmo ãhkyx làuewa m gìdrte , đksmo ểiiwc Mộiiwc c-Tồjeew n hòdrte a thưlwgp ợunli ng bắscbh t đksmo ưlwgp ợunli c, đksmo em vàuewa o đksmo âlxhb y. Mọfutj i ngưlwgp ờjona i đksmo ềvbyz u chúajnp mụqwnj c chờjona Trung-Thàuewa nh vưlwgp ơethz ng đksmo ọfutj c nhữqgqu ng trụqwnj c giấwvjx y. Mỗynkm i néscbh t mặrhkk t củlgjf a vưlwgp ơethz ng, đksmo ềvbyz u khiếiiwc n họfutj thắscbh c mắscbh c, lo âlxhb u khôngid ng íjgub t. Khi thìdrte vưlwgp ơethz ng chau màuewa y, khi thìdrte vưlwgp ơethz ng mởsjru to mắscbh t, khi thìdrte vưlwgp ơethz ng lắscbh c đksmo ầjona u. Đynkm ọfutj c xong, vưlwgp ơethz ng bảeemg o Hoàuewa ng-Nghi, Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh:
– Cápoas c em trìdrte nh lêxjpg n Thápoas i-hậiywm u.
Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh tiếiiwc p tậiywm p giấwvjx y cúajnp i đksmo ầjona u trìdrte nh lêxjpg n thápoas i-hậiywm u. Hậiywm u phápoas n:
– Hai em đksmo ọfutj c lêxjpg n đksmo ểiiwc triềvbyz u đksmo ìdrte nh cùqgqu ng nghe.
Đynkm ạriay i cưlwgp ơethz ng cápoas c bảeemg n cung từdzrz cóihcz thểiiwc tóihcz m lưlwgp ợunli c nhưlwgp sau:
«... Sau khi dẹvbyz p đksmo ưlwgp ợunli c cuộiiwc c phảeemg n loạriay n củlgjf a họfutj Dưlwgp ơethz ng việkylu c cưlwgp ớeemg p ngôngid i vua, triềvbyz u thầjona n nghịcxlk : Dưlwgp ơethz ng Đynkm ạriay o-Gia phạriay m bẩgnlq y mưlwgp ơethz i hai tộiiwc i, trong đksmo óihcz cóihcz sápoas u tộiiwc i thuộiiwc c thậiywm p ápoas c. Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u phạriay m năaqms m tộiiwc i trong thậiywm p ápoas c vàuewa bốynkm n mưlwgp ơethz i lăaqms m tộiiwc i khápoas c. Quầjona n thầjona n lấwvjx y sựlenh việkylu c trong Bắscbh c sửlwgp ra đksmo ểiiwc làuewa m căaqms n cứsovj cho việkylu c xửlwgp tộiiwc i. Đynkm ầjona u tiêxjpg n làuewa vụqwnj Lãhkyx hậiywm u chuyêxjpg n quyềvbyz n, giếiiwc t tôngid n thấwvjx t, mưlwgp u cưlwgp ớeemg p ngôngid i củlgjf a triềvbyz u Tâlxhb y-Hápoas n. Thứsovj đksmo ếiiwc n vụqwnj Vũoqlb hậiywm u chuyêxjpg n quyềvbyz n cưlwgp ớeemg p ngôngid i nhàuewa Đynkm ưlwgp ờjona ng. Bảeemg n ápoas n họfutj Dưlwgp ơethz ng đksmo ưlwgp ợunli c đksmo ưlwgp a ra làuewa , tru di tam tộiiwc c. Nhưlwgp vậiywm y Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u cũoqlb ng bịcxlk tửlwgp hìdrte nh. Nhưlwgp ng nhờjona di chiếiiwc u củlgjf a Quốynkm c-phụqwnj , nêxjpg n Dưlwgp ơethz ng hậiywm u thoápoas t chếiiwc t. Nhàuewa vua âlxhb n giảeemg m ápoas n cho Dưlwgp ơethz ng gia khôngid ng bịcxlk tru di tam tộiiwc c, màuewa chỉajnp bịcxlk giếiiwc t cảeemg nhàuewa . Màuewa cảeemg nhàuewa Dưlwgp ơethz ng Đynkm ạriay o-Gia đksmo ãhkyx bịcxlk Mộiiwc c-tồjeew n hòdrte a thưlwgp ợunli ng giếiiwc t chếiiwc t mộiiwc t sốynkm , mộiiwc t sốynkm khápoas c khi côngid ng-chúajnp a Kim-Thàuewa nh xua quâlxhb n chiếiiwc m cung Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng giếiiwc t nữqgqu a. Chỉajnp cóihcz mộiiwc t ngưlwgp ờjona i con duy nhấwvjx t củlgjf a Dưlwgp ơethz ng Đynkm ạriay o-Gia trốynkm n sang Trung-nguyêxjpg n thoápoas t chếiiwc t. Thàuewa nh ra khôngid ng cóihcz ai bịcxlk hàuewa nh hìdrte nh.
... Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u cho rằoigb ng triềvbyz u đksmo ìdrte nh khôngid ng dápoas m đksmo ộiiwc ng đksmo ếiiwc n bàuewa , bàuewa quyếiiwc t « trảeemg thùqgqu » bằoigb ng đksmo ủlgjf mọfutj i cápoas ch đksmo ểiiwc diệkylu t triềvbyz u Lýlxlj , nhấwvjx t làuewa giếiiwc t Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng-thápoas i hậiywm u. Hậiywm u dùqgqu ng thâlxhb n mẫbuor u củlgjf a Linh-Nhâlxhb n làuewa Minh-Giang, em củlgjf a Linh-Nhâlxhb n làuewa Minh-Can, nôngid bộiiwc c làuewa mụqwnj Sửlwgp u đksmo ểiiwc liêxjpg n lạriay c vớeemg i mộiiwc t sốynkm quan lạriay i bấwvjx t mãhkyx n, đksmo ểiiwc thu thậiywm p tin tứsovj c, rồjeew i bápoas o cho triềvbyz u Tốynkm ng biếiiwc t. Trầjona n Thanh-Nhiêxjpg n làuewa mộiiwc t trong bọfutj n quan đksmo óihcz .
... Sau cuộiiwc c triềvbyz u nghịcxlk mấwvjx y tuầjona n trưlwgp ớeemg c bàuewa n vềvbyz quốynkm c-kếiiwc đksmo ốynkm i phóihcz vớeemg i Tốynkm ng, Liêxjpg u, Hạriay thìdrte thápoas i-sưlwgp Lýlxlj Đynkm ạriay o-Thàuewa nh đksmo ếiiwc n cung Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng tâlxhb u vớeemg i Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u. Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u sai bàuewa Minh-Giang vớeemg i Minh-Can cùqgqu ng mụqwnj Sửlwgp u chuyểiiwc n cho bọfutj n dưlwgp đksmo ảeemg ng củlgjf a trưlwgp ờjona ng Trung-nghĩhkyx a đksmo em qua biêxjpg n giớeemg i. Nhưlwgp ng tấwvjx t cảeemg sựlenh việkylu c đksmo óihcz , đksmo ềvbyz u bịcxlk Mộiiwc c-tồjeew n hoàuewa thưlwgp ợunli ng biếiiwc t đksmo ưlwgp ợunli c.
... Trong khi bàuewa Thiếiiwc t (Minh-Giang) vớeemg i Minh-Can luậiywm n bàuewa n vớeemg i Dưlwgp ơethz ng hậiywm u, vôngid tìdrte nh họfutj đksmo ểiiwc lộiiwc ra mộiiwc t tin tầjona y trờjona i vềvbyz thờjona i thơethz ấwvjx u củlgjf a Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u nhưlwgp sau: Hồjeew i mớeemg i lớeemg n, ôngid ng Lêxjpg Văaqms n-Thiếiiwc t đksmo ưlwgp ợunli c bốynkm mẹvbyz cưlwgp ớeemg i cho mộiiwc t ngưlwgp ờjona i vợunli têxjpg n làuewa Vũoqlb -thịcxlk Tỉajnp nh. Bàuewa Tỉajnp nh rấwvjx t ôngid n nhu văaqms n nhãhkyx , nhưlwgp ng làuewa ngưlwgp ờjona i ởsjru quêxjpg . Sau hơethz n hai năaqms m bàuewa khôngid ng cóihcz con. Song thâlxhb n ôngid ng hỏjdqe i mộiiwc t côngid gápoas i khápoas c cho ôngid ng, côngid nàuewa y têxjpg n Minh-Giang. Minh-Giang vốynkm n làuewa gápoas i kẻtsop chợunli , rấwvjx t khôngid n ngoan, nêxjpg n đksmo ưlwgp ợunli c lòdrte ng cha mẹvbyz chồjeew ng. Cảeemg nhàuewa hy vọfutj ng Minh-Giang sẽkylu sinh con trai cho cóihcz ngưlwgp ờjona i nốynkm i dõwgfr i tôngid ng đksmo ưlwgp ờjona ng. Trớeemg trêxjpg u thay, khi cưlwgp ớeemg i Minh-Giang đksmo ưlwgp ợunli c hơethz n ba thápoas ng sau, bàuewa Tỉajnp nh mang thai. Minh-Giang kinh hoảeemg ng, cũoqlb ng vộiiwc i tuyêxjpg n bốynkm rằoigb ng mìdrte nh mang thai. Giữqgqu a lúajnp c đksmo óihcz song thâlxhb n ôngid ng Thiếiiwc t qua đksmo ờjona i. Đynkm ếiiwc n khi bàuewa Tỉajnp nh sắscbh p đksmo ếiiwc n ngàuewa y sinh; Minh-Giang đksmo em tiềvbyz n bạriay c đksmo úajnp t lóihcz t vớeemg i Trung-nghĩhkyx a đksmo ạriay i tưlwgp ớeemg ng quâlxhb n Trịcxlk nh Quang-Thạriay ch, đksmo ểiiwc xin tìdrte m kếiiwc giúajnp p đksmo ỡcwog . Thạriay ch thiếiiwc t kếiiwc : Y sẽkylu gọfutj i ôngid ng Thiếiiwc t tớeemg i dinh, sai ôngid ng lêxjpg n Bắscbh c-cưlwgp ơethz ng biếiiwc u quàuewa cho Ngũoqlb -long côngid ng chúajnp a. Nhưlwgp vậiywm y cuộiiwc c hàuewa nh trìdrte nh sẽkylu phảeemg i hơethz n thápoas ng. Ởeemg nhàuewa bàuewa Tỉajnp nh sinh con rồjeew i, y sẽkylu sai ngưlwgp ờjona i bóihcz p cổpoas bàuewa cho chếiiwc t, rồjeew i đksmo em chôngid n ởsjru khu đksmo ồjeew ng hoang. Còdrte n đksmo ứsovj a con, thìdrte trao cho Minh-Giang nuôngid i, dốynkm i rằoigb ng con đksmo óihcz do thịcxlk sinh ra. Đynkm ốynkm i vớeemg i bàuewa mụqwnj đksmo ỡcwog đksmo ẻtsop , y đksmo e dọfutj a, mua chuộiiwc c. Y cho bàuewa íjgub t tiềvbyz n, bắscbh t bàuewa phảeemg i khai rằoigb ng bàuewa đksmo ỡcwog đksmo ẻtsop cho Minh-Giang, sinh ra đksmo ứsovj a con. Cũoqlb ng chíjgub nh bàuewa đksmo ỡcwog đksmo ẻtsop cho bàuewa vợunli cảeemg củlgjf a ôngid ng Thiếiiwc t, bàuewa nàuewa y sinh ra đksmo ứsovj a con hoang khôngid ng giốynkm ng ôngid ng mộiiwc t týlxlj nàuewa o cảeemg , vìdrte vậiywm y bàuewa ta ôngid m con trốynkm n đksmo i mấwvjx t.
... Kếiiwc ấwvjx y thi hàuewa nh thựlenh c hoàuewa n hảeemg o. Khi ôngid ng Thiếiiwc t trởsjru vềvbyz nghe chíjgub nh Trịcxlk nh Quang-Thạriay ch kểiiwc rằoigb ng vợunli ôngid ng trốynkm n đksmo i, thìdrte hỏjdqe i sao ôngid ng khôngid ng tin? Đynkm ứsovj a trẻtsop bấwvjx t hạriay nh sinh ra đksmo óihcz làuewa Minh-Đynkm ệkylu . Hóihcz a cho nêxjpg n suốynkm t cuộiiwc c đksmo ờjona i bàuewa Minh-Giang thùqgqu ghéscbh t nàuewa ng tậiywm n xưlwgp ơethz ng. Sau khi Minh-Giang đksmo ẻtsop giảeemg , hai năaqms m sau bàuewa đksmo ẻtsop thựlenh c, đksmo ứsovj a con gápoas i đksmo ầjona u lòdrte ng đksmo óihcz làuewa Minh-Can.
... Khi biếiiwc t đksmo ưlwgp ợunli c tin đksmo ộiiwc ng trờjona i nàuewa y, Mộiiwc c-tồjeew n hòdrte a thưlwgp ợunli ng sai đksmo ệkylu tửlwgp vềvbyz làuewa ng Siêxjpg u-loạriay i bápoas o cho ôngid ng Thiếiiwc t biếiiwc t. Ôsudr ng vộiiwc i theo dấwvjx u chỉajnp dẫbuor n ra chỗynkm đksmo ồjeew ng hoang chôngid n bàuewa Vũoqlb -thịcxlk Tỉajnp nh đksmo àuewa o lêxjpg n, thìdrte quảeemg cóihcz bộiiwc xưlwgp ơethz ng đksmo àuewa n bàuewa . Nhờjona quầjona n ápoas o mặrhkk c trêxjpg n ngưlwgp ờjona i chưlwgp a nápoas t hếiiwc t, ôngid ng nhậiywm n ra đksmo óihcz làuewa hàuewa i cốynkm t củlgjf a bàuewa vợunli khốynkm n nạriay n. Vụqwnj ápoas n bíjgub ẩgnlq n ba mưlwgp ơethz i năaqms m qua, bâlxhb y giờjona mớeemg i ra ápoas nh sápoas ng. Ôsudr ng Thiếiiwc t dùqgqu ng gỗynkm trầjona m, cảeemg i tảeemg ng thi hàuewa i cho ngưlwgp ờjona i xấwvjx u sốynkm , làuewa m chay giảeemg i oan, rồjeew i xâlxhb y mộiiwc thựlenh c lớeemg n ».
Tiếiiwc ng Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh trong, ngọfutj t nhưlwgp cam thảeemg o, nhưlwgp ng mỗynkm i giòdrte ng, mỗynkm i đksmo oạriay n nàuewa ng đksmo ọfutj c, cùqgqu ng khiếiiwc n cho triềvbyz u đksmo ìdrte nh kinh hồjeew n lạriay c phápoas ch. Nghe Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh đksmo ọfutj c hếiiwc t bảeemg n cung từdzrz do Mộiiwc c-tồjeew n hoàuewa thưlwgp ợunli ng thẩgnlq m vấwvjx n Dưlwgp ơethz ng hậiywm u, bàuewa Minh-Giang, Minh-Can, màuewa châlxhb n tay Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i-hậiywm u phápoas t run. Nghĩhkyx đksmo ếiiwc n mẹvbyz mìdrte nh chếiiwc t oan uổpoas ng, ấwvjx m ứsovj c bao nhiêxjpg u năaqms m qua; nghĩhkyx đksmo ếiiwc n Minh-Giang, Minh-Can tàuewa n ápoas c vớeemg i mìdrte nh rồjeew i đksmo i đksmo ếiiwc n phảeemg n quốynkm c; bấwvjx t giápoas c hậiywm u nghiếiiwc n răaqms ng kèkoxm n kẹvbyz t, nưlwgp ớeemg c mắscbh t tràuewa n ra trêxjpg n hai gòdrte mápoas .
Trong ốynkm ng tre, Mộiiwc c-tồjeew n hoàuewa thưlwgp ợunli ng còdrte n đksmo íjgub nh kèkoxm m mộiiwc t thưlwgp củlgjf a ôngid ng Thiếiiwc t viếiiwc t cho hậiywm u, kểiiwc hếiiwc t sựlenh tìdrte nh dấwvjx u diếiiwc m bấwvjx y lâlxhb u nay. Ôsudr ng khẩgnlq n khoảeemg n nhờjona hậiywm u tìdrte m mọfutj i cápoas ch xin triềvbyz u đksmo ìdrte nh âlxhb n xápoas cho bàuewa Minh-Giang vớeemg i Minh-Can.
Thápoas i-Ninh hoàuewa ng đksmo ếiiwc thấwvjx y mẫbuor u thâlxhb n khóihcz c, long tâlxhb m nhũoqlb n ra. Nhàuewa vua hỏjdqe i quan Thápoas i-phóihcz Quápoas ch Sĩhkyx -An (thầjona y đksmo ồjeew Thápoas i):
– Thưlwgp a thầjona y, trong cápoas c đksmo ạriay i thầjona n hiệkylu n diệkylu n, thầjona y làuewa ngưlwgp ờjona i duy nhấwvjx t biếiiwc t rõwgfr mẫbuor u-hậiywm u từdzrz khi còdrte n thơethz ấwvjx u. Sựlenh thểiiwc đksmo ãhkyx đksmo ếiiwc n nỗynkm i nàuewa y, xin thầjona y dậiywm y cho trẫbuor m biếiiwc t đksmo ạriay o lýlxlj hàuewa nh xửlwgp .
Từdzrz hồjeew i nhàuewa vua bốynkm n tuổpoas i, sau khi bàuewa n luậiywm n vớeemg i Ỷdzrz -Lan thầjona n phi, phụqwnj hoàuewa ng Thápoas nh-tôngid ng đksmo ãhkyx chọfutj n hai đksmo ạriay i thầjona n Quápoas ch Sĩhkyx -An, Lýlxlj Kếiiwc -Nguyêxjpg n làuewa m thầjona y dậiywm y văaqms n; vàuewa Côngid i-sơethz n tam-anh làuewa m thầjona y dậiywm y võwgfr . Luậiywm t triềvbyz u Lýlxlj đksmo ịcxlk nh rằoigb ng: Khi mộiiwc t tâlxhb n quâlxhb n lêxjpg n ngôngid i vua, thìdrte thầjona y dậiywm y văaqms n đksmo ưlwgp ơethz ng nhiêxjpg n đksmo ưlwgp ợunli c phong làuewa m Thápoas i-phóihcz . Khi thiếiiwc t triềvbyz u Thápoas i-phóihcz đksmo ưlwgp ợunli c ngồjeew i cạriay nh nhàuewa vua. Khi tâlxhb u khôngid ng phảeemg i xưlwgp ng têxjpg n, chứsovj c tưlwgp ớeemg c.
Sau khi dẹvbyz p loạriay n Dưlwgp ơethz ng gia, dùqgqu đksmo ãhkyx cóihcz mẫbuor u hậiywm u thíjgub nh chíjgub nh, quyếiiwc t đksmo ịcxlk nh chíjgub nh sápoas ch, nhưlwgp ng hàuewa ng ngàuewa y hai đksmo ạriay i thầjona n Quápoas ch, Lýlxlj thay nhau dạriay y nhàuewa vua họfutj c, cùqgqu ng cốynkm vấwvjx n giảeemg i quyếiiwc t nhữqgqu ng vấwvjx n đksmo ềvbyz khóihcz khăaqms n. Hôngid m nay đksmo ưlwgp ợunli c nhàuewa vua hỏjdqe i, Quápoas ch Sĩhkyx -An tâlxhb u:
– Tâlxhb u bệkylu -hạriay , trưlwgp ớeemg c đksmo ậiywm y Dưlwgp ơethz ng gia làuewa m loạriay n, tuy chủlgjf mưlwgp u làuewa Dưlwgp ơethz ng Đynkm ạriay o-Gia, nhưlwgp ng thựlenh c sựlenh việkylu c phảeemg n dâlxhb n, hạriay i nứsovj ớeemg c nàuewa y do Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u chủlgjf xưlwgp ớeemg ng, tộiiwc i phảeemg i lăaqms ng trìdrte . Nhưlwgp ng tựlenh cổpoas đksmo ếiiwc n giờjona , Đynkm ạriay i-Việkylu t ta chưlwgp a hềvbyz gia hìdrte nh tớeemg i thápoas i-hậiywm u. Vậiywm y thầjona n kíjgub nh xin bệkylu -hạriay thâlxhb n đksmo em tấwvjx t cảeemg nhữqgqu ng bằoigb ng chứsovj ng nàuewa y tớeemg i cung Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng yếiiwc t kiếiiwc n thápoas i-hậiywm u, đksmo ểiiwc ngưlwgp ờjona i tựlenh xửlwgp thìdrte hay hơethz n. Còdrte n tấwvjx t cảeemg tòdrte ng phạriay m, chíjgub nh phạriay m, xin đksmo em tậiywm n sốynkm xửlwgp lăaqms ng trìdrte . Gia thuộiiwc c, nếiiwc u làuewa nam, tuổpoas i từdzrz mưlwgp ờjona i ba trởsjru lêxjpg n bắscbh t xung quâlxhb n trọfutj n đksmo ờjona i; nếiiwc u làuewa nữqgqu thìdrte đksmo em chia cho binh líjgub nh biêxjpg n cưlwgp ơethz ng giảeemg i phiềvbyz n trong lúajnp c xa nhàuewa .
Ngựlenh -sửlwgp đksmo ạriay i phu Hoàuewa ng Khắscbh c-Dụqwnj ng quay lạriay i hỏjdqe i Thápoas i-sưlwgp Lýlxlj Đynkm ạriay o-Thàuewa nh:
– Thápoas i-sưlwgp thờjona đksmo ãhkyx bốynkm n triềvbyz u vua, côngid ng lao thựlenh c khôngid ng nhỏjdqe . Nhưlwgp ng tôngid i lĩhkyx nh chứsovj c Ngựlenh -sửlwgp , nêxjpg n bắscbh t buộiiwc c phảeemg i hỏjdqe i Thápoas i-sưlwgp íjgub t câlxhb u. Căaqms n cứsovj vàuewa o đksmo âlxhb u màuewa khi đksmo ứsovj c Thápoas nh-tôngid ng băaqms ng hàuewa , Thápoas i-sưlwgp lạriay i đksmo ểiiwc Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u thíjgub nh chíjgub nh?
Lýlxlj Đynkm ạriay o-Thàuewa nh cau mặrhkk t, vìdrte quan giai, Khắscbh c-Dụqwnj ng nhỏjdqe hơethz n ôngid ng rấwvjx t xa. Nhưlwgp ng chợunli t ôngid ng nghĩhkyx lạriay i: Khắscbh c-Dụqwnj ng làuewa Ngựlenh -sửlwgp đksmo ạriay i-phu, nêxjpg n ôngid ng miễosgz n cưlwgp ỡcwog ng đksmo ápoas p hờjona i hợunli t:
– Mộiiwc t làuewa tôngid i căaqms n cứsovj vàuewa o di chiếiiwc u củlgjf a tiêxjpg n-đksmo ếiiwc . Hai làuewa tôngid i căaqms n cứsovj vàuewa o đksmo ạriay o-lýlxlj . Trong lịcxlk ch sửlwgp Hoa, Việkylu t, khi vua băaqms ng hàuewa , màuewa ấwvjx u quâlxhb n kếiiwc vịcxlk , thìdrte đksmo íjgub ch mẫbuor u làuewa hoàuewa ng-hậiywm u đksmo ưlwgp ơethz ng nhiêxjpg n buôngid ng rèkoxm m thíjgub nh chíjgub nh. Gầjona n đksmo âlxhb y nhấwvjx t, khi vua Châlxhb n-Tôngid ng bêxjpg n Tốynkm ng băaqms ng, thìdrte Lưlwgp u thápoas i hậiywm u thíjgub nh chíjgub nh, vìdrte bàuewa làuewa đksmo íjgub ch mẫbuor u.
Khắscbh c-Dụqwnj ng hỏjdqe i gằoigb n:
– Thápoas i-sưlwgp làuewa quan cao nhấwvjx t triềvbyz u, thay Thiêxjpg n tửlwgp , thốynkm ng bápoas ch quan, bìdrte nh thứsovj chíjgub nh. Đynkm úajnp ng ra, khi Hoàuewa ng-thưlwgp ợunli ng lêxjpg n ngôngid i, sau khi tôngid n miếiiwc u hiệkylu u tiêxjpg n-đksmo ếiiwc , ban chếiiwc tôngid n Dưlwgp ơethz ng hậiywm u làuewa m Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u... thìdrte phảeemg i tôngid n phong Thầjona n-phi ngay mớeemg i phảeemg i. Thếiiwc tạriay i sao mãhkyx i mấwvjx y ngàuewa y sau Thápoas i-sưlwgp mớeemg i cho ban chếiiwc tôngid n ngưlwgp ờjona i làuewa m Hoàuewa ng-thápoas i phi? Lạriay i khôngid ng sai sứsovj đksmo i đksmo óihcz n Thápoas i-phi vềvbyz chịcxlk u tang?
– Tôngid i... tôngid i bậiywm n quápoas nêxjpg n sơethz sóihcz t.
– Thápoas i-sưlwgp trảeemg lờjona i khôngid ng thàuewa nh thựlenh c. Vìdrte rõwgfr ràuewa ng sau khi vua Thápoas nh-tôngid ng băaqms ng, Dưlwgp ơethz ng hậiywm u sai đksmo óihcz ng tấwvjx t cảeemg cửlwgp a thàuewa nh, cửlwgp a cung, rồjeew i mớeemg i triệkylu u đksmo ạriay i thầjona n vàuewa o đksmo ọfutj c di chiếiiwc u. Di chiếiiwc u đksmo óihcz do chíjgub nh Thápoas i-sưlwgp đksmo ọfutj c. Vậiywm y di chiếiiwc u đksmo óihcz do ai soạriay n, do ai viếiiwc t? Cóihcz đksmo ưlwgp ợunli c đksmo ứsovj c Thápoas nh-tôngid ng kiềvbyz m thựlenh khôngid ng?
Mặrhkk t Lýlxlj Đynkm ạriay o-Thàuewa nh tápoas i xanh, ôngid ng trảeemg lờjona i ấwvjx p úajnp ng:
– Chiếiiwc u đksmo óihcz do tôngid i soạriay n rồjeew i trìdrte nh lêxjpg n cho đksmo ứsovj c Thápoas nh-tôngid ng. Nhưlwgp ng ngàuewa i khôngid ng kýlxlj ngay. Theo Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u, thìdrte ngàuewa i kýlxlj trưlwgp ớeemg c khi băaqms ng hàuewa chỉajnp cóihcz mộiiwc t giờjona . Thàuewa nh ra lúajnp c ngàuewa i kýlxlj chỉajnp cóihcz Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u biếiiwc t màuewa thôngid i.
Hoàuewa ng Khắscbh c-Dụqwnj ng đksmo em cápoas i hộiiwc p bằoigb ng vàuewa ng ra, rồjeew i mởsjru nắscbh p trưlwgp ng cho mọfutj i ngưlwgp ờjona i thấwvjx y:
– Đynkm âlxhb y! Chữqgqu kýlxlj nàuewa y khôngid ng phảeemg i củlgjf a đksmo ứsovj c Thápoas nh-tôngid ng, màuewa do mộiiwc t ngưlwgp ờjona i khápoas c nhápoas i theo, thàuewa nh ra khôngid ng giốynkm ng. Thápoas i-sưlwgp cóihcz thấwvjx y nhưlwgp vậiywm y khôngid ng?
– Hôngid m ấwvjx y nghe tiêxjpg n-đksmo ếiiwc băaqms ng, lòdrte ng tôngid i đksmo au nhưlwgp dao cắscbh t, thàuewa nh ra cóihcz chỗynkm sơethz sóihcz t.
– Tôngid i khôngid ng tin. Bấwvjx t cứsovj ai cũoqlb ng cóihcz thểiiwc sơethz sóihcz t, nhưlwgp ng đksmo ốynkm i vớeemg i Thápoas i-sưlwgp thìdrte khôngid ng thểiiwc . Mộiiwc t làuewa Thápoas i-sưlwgp chầjona u hầjona u bêxjpg n ngàuewa i đksmo ếiiwc n mấwvjx y chụqwnj c năaqms m liềvbyz n; thìdrte hẳsozc n biếiiwc t rõwgfr búajnp t tựlenh , chữqgqu kýlxlj củlgjf a ngàuewa i. Hai làuewa xưlwgp a nay Thápoas i-sưlwgp vốynkm n cẩgnlq n thậiywm n tỷezcm mỉajnp , nay di chiếiiwc u làuewa đksmo iềvbyz u cựlenh c kỳiiwc quan trong thìdrte khôngid ng thểiiwc cóihcz việkylu c sơethz sóihcz t. Ba làuewa , phàuewa m khi đksmo ọfutj c di chiếiiwc u, phảeemg i trưlwgp ng ra cho tấwvjx t cảeemg cápoas c quan đksmo ềvbyz u xem. Thếiiwc sao hôngid m ấwvjx y Thápoas i-sưlwgp đksmo ọfutj c xong làuewa cấwvjx t đksmo i ngay. Tôngid i muốynkm n Thápoas i-sưlwgp nóihcz i thựlenh c đksmo i, may ra Hoàuewa ng-thưlwgp ợunli ng cứsovj u mệkylu nh cho Thápoas i-sưlwgp vớeemg i cảeemg nhàuewa . Bằoigb ng nhưlwgp thápoas i-sưlwgp muốynkm n che dấwvjx u, tôngid i e khi Mộiiwc c-tồjeew n hòdrte a thưlwgp ợunli ng ra tay, thìdrte vợunli con, gia thuộiiwc c Thápoas i-sưlwgp bịcxlk giếiiwc t chếiiwc t đksmo ãhkyx đksmo àuewa nh, màuewa đksmo ếiiwc n con chóihcz , con mèkoxm o cũoqlb ng khôngid ng sốynkm ng sóihcz t đksmo âlxhb u.
Lýlxlj Đynkm ạriay o-Thàuewa nh oàuewa lêxjpg n khóihcz c, ôngid ng hưlwgp ớeemg ng Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u:
– Thầjona n quảeemg cóihcz tộiiwc i, xin Thápoas i-hậiywm u cho đksmo ưlwgp ợunli c chếiiwc t toàuewa n thâlxhb y, còdrte n vợunli con, gia thuộiiwc c, mong Thápoas i-hậiywm u chu toàuewa n cho.
– Côngid phụqwnj nàuewa y tuy làuewa Thápoas i-hậiywm u, nhưlwgp ng chỉajnp làuewa mộiiwc t sưlwgp đksmo iệkylu t củlgjf a Mộiiwc c-tồjeew n hòdrte a thưlwgp ợunli ng thìdrte làuewa m sao màuewa cảeemg n đksmo ưlwgp ợunli c ngưlwgp ờjona i? Khôngid ng biếiiwc t tiêxjpg n-nưlwgp ơethz ng Bảeemg o-Hòdrte a, Thiếiiwc u-Mai ởsjru đksmo âlxhb u, phảeemg i thỉajnp nh hai vịcxlk vềvbyz mớeemg i cứsovj u đksmo ưlwgp ợunli c Thápoas i-sưlwgp vàuewa gia thuộiiwc c.
– Tâlxhb u Thápoas i-hậiywm u, thầjona n cóihcz cápoas ch cứsovj u Thápoas i-sưlwgp .
Âqhmq u Hoàuewa ng tâlxhb u: Sưlwgp phụqwnj thầjona n cựlenh c kỳiiwc yêxjpg u thưlwgp ơethz ng Trung-Thàuewa nh vưlwgp ơethz ng, Tíjgub n-Nghĩhkyx a vưlwgp ơethz ng vớeemg i Long-biêxjpg n ngũoqlb hùqgqu ng, Tâlxhb y-hồjeew thấwvjx t kiệkylu t. Vậiywm y bâlxhb y giờjona chưlwgp a tìdrte m đksmo ưlwgp ợunli c hai tiêxjpg n-nưlwgp ơethz ng, thìdrte chỉajnp cầjona n mưlwgp ờjona i bốynkm n vịcxlk nàuewa y cùqgqu ng viếiiwc t sớeemg xin cho Thápoas i-sưlwgp đksmo ưlwgp ợunli c hưlwgp ởsjru ng ápoas n treo. Mặrhkk t khápoas c Hoàuewa ng-thưlwgp ợunli ng ban chỉajnp phạriay t Thápoas i-sưlwgp vềvbyz tộiiwc i bấwvjx t cẩgnlq n. Nhưlwgp vậiywm y thìdrte sưlwgp phụqwnj thầjona n sẽkylu khôngid ng thi hàuewa nh ápoas n ngay. Trong thờjona i gian đksmo óihcz , triềvbyz u sai sứsovj đksmo i thỉajnp nh nhịcxlk vịcxlk tiêxjpg n-nưlwgp ơethz ng.
Mưlwgp ờjona i bốynkm n ngưlwgp ờjona i vộiiwc i cùqgqu ng nhau viếiiwc t mộiiwc t tờjona sớeemg , rồjeew i cùqgqu ng kýlxlj vàuewa o, dâlxhb ng lêxjpg n cho nhàuewa vua xem. Côngid ng-chúajnp a Thiêxjpg n-Ninh dùqgqu ng Lăaqms ng-khôngid ng truyềvbyz n ngữqgqu nóihcz i vàuewa o tai nhàuewa vua. Nghe chịcxlk mởsjru lờjona i, lậiywm p tứsovj c nhàuewa vua tuyêxjpg n chỉajnp :
– Xéscbh t kỹrpfb ra, Thápoas i-sưlwgp niêxjpg n kỷezcm đksmo ãhkyx cao, nêxjpg n cóihcz chỗynkm lầjona m lẫbuor n. Vậiywm y giápoas ng xuốynkm ng làuewa m Tảeemg giápoas n-nghịcxlk đksmo ạriay i-phu, lĩhkyx nh chứsovj c tổpoas ng-trấwvjx n Nghệkylu -an. Hai châlxhb u Bốynkm -chíjgub nh, Ma-linh củlgjf a Chiêxjpg m nhậiywm p vàuewa o Việkylu t đksmo ãhkyx ba năaqms m, mầjona m mốynkm ng chốynkm ng đksmo ốynkm i khôngid ng còdrte n, chẳsozc ng nêxjpg n đksmo ểiiwc trọfutj ng binh ởsjru đksmo óihcz ; cũoqlb ng khôngid ng cầjona n đksmo ạriay i tưlwgp ớeemg ng trấwvjx n ngựlenh , màuewa cầjona n quan văaqms n phủlgjf dụqwnj , tổpoas chứsovj c cai trịcxlk . Vậiywm y Trung-Thàuewa nh vưlwgp ơethz ng trởsjru vềvbyz lĩhkyx nh Tổpoas ng-trấwvjx n Thăaqms ng-long, quảeemg n Khu-mậiywm t việkylu n. Tíjgub n-Nghĩhkyx a vưlwgp ơethz ng Tổpoas ng lĩhkyx nh Thiêxjpg n-tửlwgp binh. Thápoas i-sưlwgp lĩhkyx nh thêxjpg m chứsovj c Phủlgjf -viễosgz n đksmo ạriay i-thầjona n, đksmo ểiiwc tổpoas chứsovj c cai trịcxlk hai vùqgqu ng Ma-linh, Bốynkm -chíjgub nh.
Triềvbyz u thầjona n kinh ngạriay c đksmo ếiiwc n ngẩgnlq n ngưlwgp ờjona i ra, rồjeew i tựlenh hỏjdqe i: Ôsudr ng vua bẩgnlq y tuổpoas i nàuewa y sao màuewa sápoas ng suốynkm t vậiywm y? Khôngid ng lẽkylu Khai-Quốynkm c vưlwgp ơethz ng nhậiywm p vàuewa o ngàuewa i?
Thấwvjx y Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u gậiywm t đksmo ầjona u tỏjdqe ýlxlj tápoas n thàuewa nh chỉajnp dụqwnj củlgjf a Thápoas i-Ninh đksmo ếiiwc . Quápoas ch Sĩhkyx -An tiếiiwc p:
– Còdrte n bàuewa Minh-Giang vớeemg i Minh-Can, ngoàuewa i tộiiwc i phảeemg n dâlxhb n, hạriay i nưlwgp ớeemg c ra, lạriay i can tộiiwc i sápoas t nhâlxhb n. Đynkm úajnp ng ra hai ngưlwgp ờjona i nàuewa y nằoigb m trong Bápoas t-nghịcxlk , nhưlwgp ng cápoas i tộiiwc i phảeemg n quốynkm c làuewa mộiiwc t trong tộiiwc i Thậiywm p-ápoas c thìdrte khôngid ng thểiiwc đksmo ưlwgp ợunli c hưlwgp ởsjru ng. Xin đksmo em hai ngưlwgp ờjona i nàuewa y xửlwgp lăaqms ng trìdrte đksmo ểiiwc nêxjpg u chíjgub nh phápoas p.
Nhàuewa vua lắscbh c đksmo ầjona u:
– Thầjona y luậiywm n thựlenh c sápoas ng nhưlwgp trăaqms ng rằoigb m. Nhưlwgp ng thưlwgp a thầjona y, ngoạriay i tổpoas củlgjf a trẫbuor m cóihcz viếiiwc t thưlwgp xin mẫbuor u hậiywm u âlxhb n xápoas cho hai ngưlwgp ờjona i đksmo óihcz , thìdrte trẫbuor m phảeemg i làuewa m sao bâlxhb y giờjona ?
– Tâlxhb u bệkylu -hạriay .
Quan ngựlenh sửlwgp đksmo ạriay i phu Hoàuewa ng Khắscbh c-Dụqwnj ng cung tay: Làuewa ng cóihcz lệkylu , nưlwgp ớeemg c cóihcz luậiywm t. Huốynkm ng hồjeew bộiiwc Hìdrte nh-thưlwgp đksmo ãhkyx đksmo ưlwgp ợunli c soạriay n vàuewa o thờjona i đksmo ứsovj c Thápoas i-tổpoas , đksmo ưlwgp ợunli c đksmo ứsovj c Thápoas i-tôngid ng tu bổpoas , đksmo ặrhkk t trêxjpg n căaqms n bảeemg n nhâlxhb n-trịcxlk củlgjf a Nho-gia, từdzrz bi hỉajnp xảeemg củlgjf a Phậiywm t-gia. Hai can phạriay m Minh-Giang, Minh-Can làuewa hai con mãhkyx ng xàuewa hung ápoas c đksmo ếiiwc n tậiywm n cùqgqu ng, triềvbyz u đksmo ìdrte nh đksmo ãhkyx âlxhb n xápoas mấwvjx y phen, màuewa chúajnp ng còdrte n tápoas i phạriay m, nhưlwgp vậiywm y tỏjdqe ra chúajnp ng khôngid ng coi phéscbh p nưlwgp ớeemg c ra gìdrte cảeemg . Xin bệkylu -hạriay cứsovj chiếiiwc u luậiywm t xửlwgp , khôngid ng thểiiwc khoan hồjeew ng.
Triềvbyz u đksmo ìdrte nh cùqgqu ng luậiywm n bàuewa n, nhưlwgp ng khôngid ng giảeemg i quyếiiwc t đksmo ưlwgp ợunli c. Giữqgqu a lúajnp c đksmo óihcz , mộiiwc t viêxjpg n quan Khu-mậiywm t việkylu n vàuewa o trìdrte nh tấwvjx u chưlwgp ơethz ng khẩgnlq n củlgjf a phủlgjf thừdzrz a Thăaqms ng-long.
Thápoas i-phóihcz Quápoas ch Sĩhkyx -An đksmo ọfutj c qua, rồjeew i tâlxhb u:
– Quan phủlgjf -thừdzrz a Thăaqms ng-long thưlwgp ợunli ng biểiiwc u tâlxhb u vềvbyz mộiiwc t sựlenh quápoas i lạriay xẩgnlq y ra ởsjru ngoạriay i thàuewa nh. Từdzrz hai ngàuewa y hôngid m nay, chỗynkm tưlwgp ợunli ng bàuewa Banh cóihcz ba ngưlwgp ờjona i đksmo àuewa n bàuewa mắscbh t bịcxlk mùqgqu , miệkylu ng bịcxlk câlxhb m, cụqwnj t hai bàuewa n tay, hai tai vớeemg i mũoqlb i bịcxlk xẻtsop o, lêxjpg lếiiwc t ăaqms n xin. Thếiiwc nhưlwgp ng khôngid ng biếiiwc t lýlxlj lịcxlk ch ra sao.
Rồjeew i ôngid ng trìdrte nh tờjona biểiiwc u lêxjpg n cho nhàuewa vua. Thápoas i-Ninh đksmo ếiiwc hỏjdqe i triềvbyz u thầjona n:
– Bàuewa Banh làuewa ai? Tạriay i sao lạriay i cóihcz tưlwgp ợunli ng?
Triềvbyz u đksmo ìdrte nh đksmo ềvbyz u ngơethz ngápoas c lắscbh c đksmo ầjona u. Duy Long-biêxjpg n ngũoqlb -hùqgqu ng, Tâlxhb y-hồjeew thấwvjx t kiệkylu t đksmo ềvbyz u nhìdrte n nhau cưlwgp ờjona i màuewa khôngid ng phảeemg i cưlwgp ờjona i, trong khi néscbh t mặrhkk t trôngid ng rầjona t kỳiiwc khôngid i. Trung-Thàuewa nh vưlwgp ơethz ng hỏjdqe i:
– Cápoas c đksmo ôngid -thốynkm ng chắscbh c biếiiwc t rõwgfr chuyệkylu n bàuewa Banh, vậiywm y hãhkyx y tâlxhb u lêxjpg n hoàuewa ng-thưlwgp ợunli ng.
Đynkm ôngid -thốynkm ng Phạriay m Dậiywm t cung tay:
– Tâlxhb u bệkylu -hạriay , Long-biêxjpg n ngũoqlb hùqgqu ng, Tâlxhb y-hồjeew thấwvjx t kiệkylu t trưlwgp ớeemg c đksmo âlxhb y từdzrz ng đksmo i ăaqms n xin lêxjpg lếiiwc t khắscbh p Thăaqms ng-long, nêxjpg n đksmo ãhkyx nghe biếiiwc t chuyệkylu n bàuewa Banh. Nhưlwgp ng khôngid ng dápoas m tâlxhb u, sợunli phạriay m tộiiwc i bấwvjx t kíjgub nh.
Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u chỉajnp Lýlxlj Đynkm oan:
– Lýlxlj đksmo ôngid -thốynkm ng, hãhkyx y tâlxhb u chuyệkylu n bàuewa Banh lêxjpg n hoàuewa ng-thưlwgp ợunli ng, dùqgqu chuyệkylu n đksmo óihcz thôngid tụqwnj c đksmo ếiiwc n đksmo âlxhb u chăaqms ng nữqgqu a.
Lýlxlj Đynkm oan bưlwgp ớeemg c ra:
– Tâlxhb u bệkylu -hạriay , vàuewa o thờjona i Thuậiywm n-Thiêxjpg n, ởsjru làuewa ng Yếiiwc n-vĩhkyx sưlwgp ơethz ng-sen cóihcz mộiiwc t mụqwnj họfutj Đynkm ặrhkk ng têxjpg n Anh, sau lấwvjx y chồjeew ng làuewa y-sưlwgp Trầjona n Tấwvjx n-Khang nêxjpg n đksmo ưlwgp ơethz ng thờjona i ngưlwgp ờjona i ta thưlwgp ờjona ng gọfutj i mụqwnj làuewa Anh-Trầjona n. Mụqwnj đksmo i theo Hồjeew ng-thiếiiwc t giápoas o, mởsjru hộiiwc i Vu-sơethz n, trai gápoas i giao hoan tậiywm p thểiiwc cựlenh c kỳiiwc đksmo ồjeew i phong bạriay i tụqwnj c. Mụqwnj hủlgjf hóihcz a vớeemg i cảeemg con rểiiwc , vớeemg i cảeemg chóihcz , đksmo ưlwgp ờjona i ưlwgp ơethz i. Mụqwnj thu nhậiywm n nhiềvbyz u đksmo ệkylu tửlwgp , trong đksmo óihcz cóihcz têxjpg n Nguyễosgz n Quýlxlj -Toàuewa n, Đynkm ặrhkk ng Đynkm ứsovj c-Cầjona n. Têxjpg n Cầjona n nàuewa y mắscbh t cápoas chuốynkm i, đksmo ầjona u nhưlwgp đksmo ầjona u bòdrte liếiiwc m, nêxjpg n còdrte n gọfutj i làuewa Cầjona n mắscbh t cápoas quảeemg . Sau têxjpg n Cầjona n bịcxlk đksmo ạriay i hiệkylu p Thôngid ng-Mai giếiiwc t cảeemg nhàuewa . Còdrte n têxjpg n Toàuewa n, thìdrte tuy ngu đksmo ầjona n, dốynkm t nápoas t, nhưlwgp ng cóihcz bàuewa vợunli xinh đksmo ẹvbyz p, buôngid n bápoas n giỏjdqe i giang têxjpg n Phưlwgp ợunli ng-Anh. Thếiiwc nhưlwgp ng y lạriay i bỏjdqe vợunli theo mụqwnj đksmo iếiiwc m giàuewa Anh-Trầjona n, tôngid n mụqwnj làuewa m sưlwgp mẫbuor u. Đynkm ạriay i hiệkylu p Thôngid ng-Mai bắscbh t y chui đksmo ầjona u qua hápoas ng bàuewa vợunli mưlwgp ờjona i vạriay n lầjona n, mỗynkm i ngàuewa y phảeemg i uốynkm ng ba bápoas t nưlwgp ớeemg c tiểiiwc u, ăaqms n mộiiwc t bápoas t phẩgnlq n, bắscbh t quỳiiwc gốynkm i ởsjru đksmo ầjona u làuewa ng, ai đksmo i qua cũoqlb ng phảeemg i nhổpoas nưlwgp ớeemg c miếiiwc ng vàuewa o mặrhkk t. Sau trậiywm n đksmo ápoas nh Yếiiwc n-vĩhkyx sưlwgp ơethz ng sen, tiêxjpg n-nưlwgp ơethz ng Bảeemg o-Hòdrte a truyềvbyz n đksmo em mụqwnj Anh-Trầjona n vớeemg i têxjpg n Quýlxlj -Toàuewa n ra tùqgqu ng xẻtsop o. Đynkm ạriay i-hiệkylu p Thôngid ng-Mai sai ngưlwgp ờjona i tạriay c tưlwgp ợunli ng con mụqwnj Anh-Tầjona n theo tưlwgp thếiiwc trầjona n truồjeew ng, dạriay ng hai châlxhb n ra, đksmo ầjona u nghẹvbyz o sang mộiiwc t bêxjpg n, hai tay banh « cápoas i nớeemg », cổpoas đksmo eo ngọfutj c. Dưlwgp ớeemg i châlxhb n tưlwgp ợunli ng đksmo ểiiwc mộiiwc t cápoas i chầjona y đksmo ápoas . Từdzrz đksmo ấwvjx y ai đksmo i qua cũoqlb ng cầjona m chầjona y thọfutj i vàuewa o « cápoas i nớeemg », rồjeew i nhổpoas nưlwgp ớeemg c bọfutj t vàuewa o mặrhkk t pho tưlwgp ợunli ng. Lâlxhb u ngàuewa y dâlxhb n chúajnp ng khôngid ng nhớeemg cápoas i têxjpg n Đynkm ặrhkk ng Anh-Trầjona n, mớeemg i nhâlxhb n tưlwgp ợunli ng « banh » màuewa gọfutj i làuewa bàuewa Banh.
Ghi chúajnp ,
Chuyệkylu n dâlxhb m đksmo ãhkyx ng cùqgqu ng cựlenh c củlgjf a mụqwnj Đynkm ặrhkk ng Anh-Trầjona n, xin xem Anh-hùqgqu ng Tiêxjpg u-sơethz n, Thuậiywm n-thiêxjpg n di sửlwgp , Anh-hùqgqu ng Bắscbh c-cưlwgp ơethz ng vàuewa Anh-linh thầjona n võwgfr tộiiwc c Việkylu t củlgjf a Yêxjpg n-tửlwgp cưlwgp -sĩhkyx . Pho tưlwgp ợunli ng nàuewa y vàuewa o thờjona i Lêxjpg vẫbuor n còdrte n. Bằoigb ng cớeemg làuewa Nguyễosgz n Quỳiiwc nh tứsovj c trạriay ng Quỳiiwc nh (sinh ngàuewa y 1 thápoas ng 10 niêxjpg n hiệkylu u Vĩhkyx nh-trịcxlk thứsovj nhìdrte , DL 26-10-1677) mấwvjx t ngàuewa y 26 thápoas ng Giêxjpg ng năaqms m Mậiywm u-Thìdrte n, niêxjpg n hiệkylu u Cảeemg nh-hưlwgp ng thứsovj 9 (26-2-1748), ôngid ng thấwvjx y dâlxhb n chúajnp ng tin dịcxlk đksmo oan, thưlwgp ờjona ng cúajnp ng vápoas i bàuewa Banh. Trạriay ng ngứsovj a mắscbh t, cóihcz đksmo ềvbyz mộiiwc t bàuewa i thơethz lêxjpg n tưlwgp ợunli ng; tưlwgp ợunli ng toápoas t mồjeew hôngid i ra, rồjeew i từdzrz đksmo ấwvjx y hếiiwc t thiêxjpg ng. Bàuewa i thơethz nhưlwgp sau:
Khéscbh o đksmo ứsovj ng ru màuewa đksmo ứsovj ng mãhkyx i đksmo âlxhb y,
Khen ai đksmo ẽkylu o đksmo ápoas tạriay c nêxjpg n màuewa y?
Trêxjpg n cổpoas đksmo ếiiwc m đksmo eo dăaqms m chuỗynkm i hạriay t,
Dưlwgp ớeemg i châlxhb n đksmo ứsovj ng chéscbh o mộiiwc t đksmo ôngid i giầjona y.
Cởsjru i vápoas y, phấwvjx t cờjona trêxjpg u ghẹvbyz o tiểiiwc u,
Đynkm ểiiwc đksmo ồjeew bốynkm c gạriay o thửlwgp thanh thầjona y.
Cóihcz ngứsovj a gầjona n đksmo âlxhb y nhiềvbyz u gốynkm c dứsovj a,
Phôngid phang chi ởsjru đksmo ápoas m quâlxhb n nàuewa y?
Khéscbh o đksmo ứsovj ng, nóihcz i lápoas i đksmo i thàuewa nh đksmo ứsovj ng đksmo éscbh o.
Đynkm ẽkylu o đksmo ápoas , nóihcz i lápoas i đksmo i thàuewa nh đksmo ãhkyx đksmo éscbh o.
Đynkm ếiiwc m đksmo eo, nóihcz i lápoas i đksmo i thàuewa nh đksmo éscbh o đksmo êxjpg m.
Đynkm ứsovj ng chéscbh o, nóihcz i lápoas i đksmo i thàuewa nh đksmo éscbh o đksmo ứsovj ng.
Trung-Thàuewa nh vưlwgp ơethz ng bảeemg o Đynkm inh Hoàuewa ng-Nghi:
– Sưlwgp đksmo ệkylu vớeemg i Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh ra quan sápoas t sựlenh thểiiwc rồjeew i vàuewa o đksmo âlxhb y tâlxhb u lạriay i.
Hoàuewa ng-Nghi, Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh đksmo i mộiiwc t lápoas t rồjeew i trởsjru lạriay i tâlxhb u:
– Tâlxhb u, ba ngưlwgp ờjona i đksmo àuewa n bàuewa đksmo óihcz , trêxjpg n cổpoas đksmo ềvbyz u cóihcz đksmo eo cápoas i xưlwgp ơethz ng đksmo ầjona u lâlxhb u chóihcz .
Mọfutj i ngưlwgp ờjona i đksmo ềvbyz u bậiywm t lêxjpg n tiếiiwc ng kêxjpg u:
– Mộiiwc c-tồjeew n vọfutj ng thêxjpg hoàuewa thưlwgp ợunli ng!
Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh tiếiiwc p:
– Cảeemg ba đksmo ãhkyx bịcxlk Mộiiwc c-tồjeew n đksmo ạriay i sưlwgp dùqgqu ng thuốynkm c trấwvjx n vàuewa o kinh mạriay ch khiếiiwc n cho mắscbh t mùqgqu , lưlwgp ỡcwog i cứsovj ng nhưlwgp cápoas khôngid , nóihcz i khôngid ng đksmo ưlwgp ợunli c. Ngàuewa i lạriay i cắscbh t cụqwnj t hai bàuewa n tay củlgjf a họfutj , khiếiiwc n khi ăaqms n họfutj phảeemg i xốynkm c nhưlwgp chóihcz , nhưlwgp lợunli n.
Huynh trưlwgp ởsjru ng Thầjona n-vũoqlb thậiywm p anh làuewa Hùqgqu ng Nhâlxhb n tâlxhb u:
– Thỉajnp nh Thápoas i-hậiywm u vớeemg i hoàuewa ng-thưlwgp ợunli ng minh kiếiiwc n, xưlwgp a nay sưlwgp phụqwnj củlgjf a hạriay thầjona n đksmo ãhkyx trừdzrz ng phạriay t tộiiwc i nhâlxhb n nàuewa o, thìdrte nhữqgqu ng kẻtsop đksmo óihcz khôngid ng bao giờjona bịcxlk xửlwgp oan ứsovj c cảeemg . Chắscbh c ba ngưlwgp ờjona i nàuewa y phạriay m trọfutj ng tộiiwc i ghêxjpg lắscbh m, màuewa triềvbyz u đksmo ìdrte nh vàuewa cápoas c quan âlxhb n xápoas , nêxjpg n ngưlwgp ờjona i mớeemg i ra tay.
Dùqgqu sao cũoqlb ng còdrte n tíjgub nh trẻtsop con, nhàuewa vua hỏjdqe i:
– Đynkm inh đksmo ôngid -thốynkm ng cóihcz tìdrte m ra lýlxlj lịcxlk ch ba ngưlwgp ờjona i đksmo àuewa n bàuewa đksmo óihcz khôngid ng?
– Tâlxhb u bệkylu -hạriay , hạriay thầjona n biếiiwc t rấwvjx t kỹrpfb vềvbyz ba ngưlwgp ờjona i nàuewa y. Họfutj khôngid ng phảeemg i ai đksmo âlxhb u xa lạriay , mộiiwc t ngưlwgp ờjona i làuewa bàuewa Minh-Giang dìdrte ghẻtsop củlgjf a thápoas i-hậiywm u, mộiiwc t ngưlwgp ờjona i làuewa ảeemg Minh-Can em thápoas i-hậiywm u, mộiiwc t ngưlwgp ờjona i làuewa mụqwnj Sửlwgp u ngưlwgp ờjona i ởsjru cũoqlb nhàuewa thápoas i-hậiywm u. Chíjgub nh phủlgjf -thừdzrz a Thăaqms ng-long biếiiwc t rằoigb ng ba ngưlwgp ờjona i nàuewa y bịcxlk Mộiiwc c-tồjeew n hòdrte a thưlwgp ợunli ng trừdzrz ng phạriay t, nêxjpg n khôngid ng ai dápoas m di chuyểiiwc n họfutj đksmo i.
Thếiiwc làuewa triềvbyz u đksmo ìdrte nh bỏjdqe qua vụqwnj xửlwgp hay khôngid ng xửlwgp Minh-Giang, Minh-Can. Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u ban chỉajnp :
– Bâlxhb y giờjona phiềvbyz n sưlwgp huynh Đynkm ạriay i-tưlwgp -mãhkyx Thưlwgp ờjona ng-Kiệkylu t vớeemg i Thầjona n-vũoqlb thậiywm p anh hộiiwc giápoas Hoàuewa ng-thưlwgp ợunli ng sang cung Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng, trao tấwvjx t cảeemg hồjeew sơethz nộiiwc i vụqwnj , đksmo ểiiwc Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u tựlenh xửlwgp .
Bỗynkm ng Hoàuewa ng-môngid n quan vàuewa o tâlxhb u:
– Tâlxhb u bệkylu -hạriay cóihcz mộiiwc t ngưlwgp ờjona i đksmo àuewa n ôngid ng, mộiiwc t ngưlwgp ờjona i đksmo àuewa n bàuewa cỡcwog i ngựlenh a, vớeemg i mưlwgp ơethz i tùqgqu y tùqgqu ng xin vàuewa o yếiiwc t kiếiiwc n bệkylu -hạriay .
Nhàuewa vua hỏjdqe i:
– Họfutj cóihcz xưlwgp ng têxjpg n khôngid ng?
– Tâlxhb u, họfutj trao cho thầjona n hai thanh kiếiiwc m, rồjeew i nóihcz i rằoigb ng: « Chủlgjf hai thanh kiếiiwc m xin cầjona u kiếiiwc n ».
– Đynkm em kiếiiwc m vàuewa o đksmo âlxhb y.
Hoàuewa ng-môngid n quan dâlxhb ng hai thanh kiếiiwc m, vỏjdqe dápoas t ngọfutj c sápoas ng ngờjona i. Lýlxlj Thưlwgp ờjona ng-Kiệkylu t tiếiiwc p kiếiiwc m rúajnp t ra khỏjdqe i vỏjdqe , bấwvjx t giápoas c mặrhkk t ôngid ng trởsjru thàuewa nh nghiêxjpg m trọfutj ng, trong lòdrte ng hâlxhb n hoan khôngid ng búajnp t nàuewa o tảeemg siếiiwc t, rồjeew i nóihcz i bằoigb ng giọfutj ng cựlenh c kỳiiwc kíjgub nh trọfutj ng:
– Tâlxhb u bệkylu -hạriay , họfutj chíjgub nh... chíjgub nh làuewa Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng vớeemg i côngid ng chúajnp a Huệkylu -Nhu.
Nhắscbh c đksmo ểiiwc đksmo ộiiwc c giảeemg nhớeemg : Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng Trầjona n Tựlenh -Mai vàuewa côngid ng chúajnp a Huệkylu -Nhu đksmo ưlwgp ợunli c võwgfr lâlxhb m Hoa-Kiệkylu t gọfutj i làuewa Ưpyiz ng-sơethz n song hiệkylu p. Suốynkm t bốynkm n mưlwgp ơethz i năaqms m qua, hai vịcxlk khi thìdrte trấwvjx n thủlgjf biêxjpg n giớeemg i Hoa-Việkylu t, khi thìdrte đksmo ápoas nh Tâlxhb y-Hạriay , khi thìdrte đksmo ápoas nh Liêxjpg u; vưlwgp ơethz ng làuewa ngưlwgp ờjona i dùqgqu ng binh giỏjdqe i nhấwvjx t Hoa-Việkylu t, võwgfr côngid ng cao siêxjpg u khôngid ng biếiiwc t đksmo âlxhb u màuewa lưlwgp ờjona ng. Hai vịcxlk lạriay i cóihcz tai mắscbh t đksmo ệkylu tửlwgp khắscbh p nơethz i, chuyêxjpg n xửlwgp tửlwgp bọfutj n quan lạriay i nhũoqlb ng lạriay m, bọfutj n gian thầjona n tặrhkk c tửlwgp , bọfutj n chủlgjf trưlwgp ơethz ng chia rẽkylu tìdrte nh Hoa-Việkylu t. Vìdrte vậiywm y ngay vua Tốynkm ng nhưlwgp Nhâlxhb n-Tôngid ng, vua Việkylu t nhưlwgp Thápoas i-tôngid ng, Thápoas nh-tôngid ng... mỗynkm i khi nghe đksmo ếiiwc n têxjpg n vưlwgp ơethz ng cũoqlb ng cảeemg m thấwvjx y lạriay nh gápoas y. Vưlwgp ơethz ng hiệkylu n đksmo ưlwgp ợunli c phong Thápoas i-sưlwgp thưlwgp ợunli ng-phụqwnj , Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng, cao hơethz n tưlwgp ớeemg c Giao-chỉajnp quậiywm n vưlwgp ơethz ng củlgjf a Thápoas i-Ninh đksmo ếiiwc nhiềvbyz u. Vìdrte vậiywm y, nghe Thưlwgp ờjona ng-Kiệkylu t tâlxhb u, Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u tuyêxjpg n chỉajnp :
– Tấwvjx t cảeemg chúajnp ng ta phảeemg i ra nghêxjpg nh đksmo óihcz n vưlwgp ơethz ng.
Tớeemg i cửlwgp a Đynkm ạriay i-hưlwgp ng, Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u hôngid :
– Côngid phụqwnj Lêxjpg -thịcxlk Yếiiwc n-Loan, vưlwgp ơethz ng nhi Càuewa n-Đynkm ứsovj c cùqgqu ng bápoas ch quan tham kiếiiwc n đksmo ạriay i vưlwgp ơethz ng vàuewa côngid ng chúajnp a đksmo iệkylu n hạriay . Bọfutj n thầjona n khôngid ng biếiiwc t đksmo ạriay i vưlwgp ơethz ng vớeemg i đksmo iệkylu n hạriay giápoas lâlxhb m đksmo ểiiwc đksmo óihcz n, mong đksmo ạriay i đksmo ứsovj c âlxhb n xápoas .
Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng đksmo ápoas p lễosgz , rồjeew i cưlwgp ờjona i:
– Dùqgqu tôngid i cóihcz làuewa m quan lớeemg n đksmo ếiiwc n đksmo âlxhb u, thìdrte cũoqlb ng chỉajnp làuewa mộiiwc t con dâlxhb n Đynkm ạriay i-Việkylu t. Tôngid i vềvbyz thăaqms m quêxjpg vớeemg i tưlwgp cápoas ch làuewa ngưlwgp ờjona i Việkylu t, chứsovj khôngid ng phảeemg i ôngid ng vua. Khôngid ng dápoas m nhọfutj c ngọfutj c thểiiwc Thápoas i-hậiywm u vớeemg i Hoàuewa ng-thưlwgp ợunli ng nghêxjpg nh đksmo óihcz n.
Thoápoas ng trôngid ng thấwvjx y Tôngid n-Đynkm ảeemg n, vưlwgp ơethz ng tung mìdrte nh nhảeemg y đksmo ếiiwc n bêxjpg n ôngid ng, rồjeew i cảeemg hai ôngid m lấwvjx y nhau, nưlwgp ớeemg c mắscbh t cùqgqu ng dàuewa n dụqwnj a. Tôngid n Đynkm ảeemg n nóihcz i trong nưlwgp ớeemg c mắscbh t:
– Chúajnp Sápoas u, anh nhớeemg chúajnp qua. Chúajnp ng ta xa nhau, thoápoas ng mộiiwc t cápoas i màuewa đksmo ãhkyx bốynkm n mưlwgp ơethz i bốynkm n năaqms m.
– Em cũoqlb ng nhớeemg anh Năaqms m muốynkm n mờjona con mắscbh t.
Thấwvjx y Côngid i-sơethz n tam anh, vưlwgp ơethz ng chạriay y lạriay i cung tay:
– Tiểiiwc u đksmo ệkylu xin tham kiếiiwc n đksmo ạriay i, nhịcxlk , tam sưlwgp huynh.
Giữqgqu a lúajnp c mọfutj i ngưlwgp ờjona i đksmo ang chàuewa o mừdzrz ng Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng vớeemg i côngid ng chúajnp a Huệkylu -Nhu, chưlwgp a ai kịcxlk p hỏjdqe i tạriay i sao đksmo ưlwgp ờjona ng xa diệkylu u vợunli i, quâlxhb n vụqwnj khẩgnlq n cấwvjx p màuewa hai vịcxlk lạriay i trởsjru vềvbyz Đynkm ạriay i-Việkylu t nhưlwgp thếiiwc nàuewa y... thìdrte thấwvjx y khóihcz i bốynkm c lêxjpg n mờjona mịcxlk t ởsjru trong Hoàuewa ng-thàuewa nh. Mộiiwc t thịcxlk -vệkylu phi ngựlenh a ra tâlxhb u vớeemg i nhàuewa vua:
– Tâlxhb u bệkylu -hạriay , cung Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng bỗynkm ng bốynkm c chápoas y bốynkm n bềvbyz mộiiwc t lúajnp c. Khôngid ng biếiiwc t ai tẩgnlq m dầjona u, đksmo ểiiwc lưlwgp u huỳiiwc nh khắscbh p cung, nêxjpg n lửlwgp a vừdzrz a bốynkm c lêxjpg n làuewa chápoas y lớeemg n. Hiệkylu n thịcxlk -vệkylu đksmo ang chữqgqu a chápoas y, nhưlwgp ng e khôngid ng kịcxlk p.
Tuy cung Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng chápoas y, nhưlwgp ng mọfutj i ngưlwgp ờjona i vẫbuor n khôngid ng chúajnp ýlxlj , màuewa cùqgqu ng nhau tiếiiwc p đksmo ãhkyx i Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng. Tớeemg i đksmo iệkylu n Càuewa n-nguyêxjpg n, Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u cóihcz ýlxlj đksmo ểiiwc vưlwgp ơethz ng ngồjeew i cao hơethz n Thápoas i-Ninh đksmo ếiiwc , côngid ng chúajnp a Huệkylu -Nhu ngồjeew i trêxjpg n bàuewa . Nhưlwgp ng vưlwgp ơethz ng tựlenh késcbh o ghếiiwc mìdrte nh ngang vớeemg i nhàuewa vua; côngid ng chúajnp a késcbh o ghếiiwc ngang vớeemg i thápoas i-hậiywm u. Thưlwgp ờjona ng-Kiệkylu t nguyêxjpg n làuewa con củlgjf a Ngôngid An-Ngữqgqu , sưlwgp huynh củlgjf a vưlwgp ơethz ng, trưlwgp ớeemg c đksmo âlxhb y vưlwgp ơethz ng thưlwgp ơethz ng yêxjpg u ôngid ng cùqgqu ng cựlenh c, vìdrte vậiywm y ôngid ng đksmo ứsovj ng ra giớeemg i thiệkylu u từdzrz ng quan chứsovj c hiệkylu n diệkylu n vớeemg i vưlwgp ơethz ng.
Vưlwgp ơethz ng đksmo ưlwgp a mắscbh t nhìdrte n Trung-Thàuewa nh vưlwgp ơethz ng Hoằoigb ng-Châlxhb n, Tíjgub n-Nghĩhkyx a vưlwgp ơethz ng Chiêxjpg u-Văaqms n, rồjeew i vẫbuor y tay gọfutj i hai vịcxlk lạriay i gầjona n. Vưlwgp ơethz ng nắscbh m tay hai chápoas u:
– Cậiywm u thựlenh c cóihcz lỗynkm i vớeemg i mẹvbyz chápoas u. Ai đksmo ờjona i, hai chápoas u sinh lúajnp c nàuewa o cậiywm u khôngid ng hay, lớeemg n lúajnp c nàuewa o cậiywm u khôngid ng biếiiwc t. Nay hai chápoas u đksmo ãhkyx thàuewa nh đksmo ạriay i thầjona n, cậiywm u mớeemg i thấwvjx y mặrhkk t. Trậiywm n đksmo ápoas nh Chiêxjpg m vừdzrz a rồjeew i, hai chápoas u thựlenh c xứsovj ng đksmo ápoas ng làuewa chápoas u củlgjf a cậiywm u.
Côngid ng-chúajnp a Huệkylu -Nhu vẫbuor y gọfutj i vưlwgp ơethz ng phi Trinh-Dung, Ngọfutj c-Nam lạriay i bêxjpg n cạriay nh rồjeew i nắscbh m lấwvjx y cổpoas tay. Lậiywm p tứsovj c hai vưlwgp ơethz ng phi cảeemg m thấwvjx y cổpoas tay mìdrte nh nhưlwgp bịcxlk ngoặrhkk m mộiiwc t miếiiwc ng. Phảeemg n ứsovj ng tựlenh nhiêxjpg n, hai ngưlwgp ờjona i vậiywm n côngid ng chốynkm ng trảeemg , nhưlwgp ng cũoqlb ng đksmo au thấwvjx u tâlxhb m can. Côngid ng chúajnp a buôngid ng tay hai ngưlwgp ờjona i ra rồjeew i gậiywm t đksmo ầjona u:
– Đynkm ẹvbyz p thựlenh c! Nộiiwc i côngid ng cao thựlenh c. Gớeemg m, họfutj c tròdrte côngid ng chúajnp a Cẩgnlq m-Thi vớeemg i Long-thàuewa nh ẩgnlq n sĩhkyx cóihcz khápoas c.
Ngôngid Cẩgnlq m-Thi cưlwgp ờjona i vui vẻtsop :
– Nàuewa o, bàuewa mợunli trắscbh c nghiệkylu m võwgfr côngid ng chápoas u dâlxhb u rồjeew i, cóihcz gìdrte cho chápoas u khôngid ng nàuewa o?
– Cóihcz chứsovj !
Côngid ng-chúajnp a Huệkylu -Nhu móihcz c trong cápoas i túajnp i đksmo eo bêxjpg n mìdrte nh ra hai con phụqwnj ng bằoigb ng vàuewa ng, trêxjpg n dápoas t kim cưlwgp ơethz ng sápoas ng lóihcz ng lápoas nh. Bàuewa càuewa i vàuewa o mápoas i tóihcz c hai vưlwgp ơethz ng phi:
– Gọfutj i làuewa chúajnp t quàuewa diệkylu n kiếiiwc n, mợunli cho hai chápoas u dâlxhb u.
Trung-Thàuewa nh vưlwgp ơethz ng, Tíjgub n-Nghĩhkyx a vưlwgp ơethz ng cùqgqu ng hai vưlwgp ơethz ng phi tạriay ơethz n, rồjeew i chắscbh p tay đksmo ứsovj ng hầjona u sau Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng vớeemg i côngid ng chúajnp a Huệkylu -Nhu.
Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng gọfutj i Long-biêxjpg n ngũoqlb hùqgqu ng, Tâlxhb y-hồjeew thấwvjx t kiệkylu t lạriay i gầjona n. Mưlwgp ờjona i hai ngưlwgp ờjona i từdzrz ng làuewa đksmo ạriay i tưlwgp ớeemg ng xôngid ng pha trậiywm n mạriay c, đksmo ốynkm i diệkylu n vớeemg i cápoas i chếiiwc t thưlwgp ờjona ng trựlenh c; thếiiwc màuewa đksmo ứsovj ng trưlwgp ớeemg c vưlwgp ơethz ng, cảeemg mưlwgp ờjona i hai ngưlwgp ờjona i đksmo ềvbyz u khôngid ng dápoas m nhìdrte n thẳsozc ng vàuewa o mặrhkk t.
Vưlwgp ơethz ng hỏjdqe i:
– Mưlwgp ờjona i hai chápoas u đksmo ếiiwc u làuewa đksmo ệkylu tửlwgp củlgjf a Khai-Quốynkm c vưlwgp ơethz ng, thếiiwc thìdrte cũoqlb ng làuewa chápoas u gọfutj i ta bằoigb ng cậiywm u. Cápoas c chápoas u thửlwgp nhìdrte n thẳsozc ng vàuewa o mặrhkk t ta xem nàuewa o!
Cảeemg mưlwgp ờjona i hai ngưlwgp ờjona i đksmo ềvbyz u nhìdrte n thẳsozc ng vàuewa o mặrhkk t vưlwgp ơethz ng. Bấwvjx t giápoas c họfutj cùqgqu ng ngẩgnlq n ngưlwgp ờjona i ra. Vìdrte cứsovj nghe danh vưlwgp ơethz ng, họfutj nhữqgqu ng tưlwgp ởsjru ng tưlwgp ớeemg ng mạriay o vưlwgp ơethz ng dữqgqu dằoigb n, oai nghiêxjpg m ghêxjpg lắscbh m. Khôngid ng ngờjona , trưlwgp ớeemg c mặrhkk t họfutj , họfutj chỉajnp thấwvjx y mộiiwc t nam tửlwgp ôngid n nhu, gưlwgp ơethz ng mặrhkk t hòdrte a nhãhkyx , nóihcz i năaqms ng ôngid n tồjeew n.
Vưlwgp ơethz ng chỉajnp Phạriay m Dậiywm t:
– Cápoas c chápoas u nghĩhkyx gìdrte vềvbyz cậiywm u?
– Thưlwgp a cậiywm u, chápoas u thấwvjx y cậiywm u mợunli ôngid n nhu, dịcxlk u dàuewa ng hơethz n cảeemg cậiywm u mợunli Năaqms m (Tôngid n Đynkm ảeemg n), ngang vớeemg i vua bàuewa Bìdrte nh-Dưlwgp ơethz ng phòdrte mãhkyx Thâlxhb n Thiệkylu u-Thápoas i, U-bon vưlwgp ơethz ng Lêxjpg Văaqms n côngid ng chúajnp a Nong-Nụqwnj t. Thếiiwc màuewa ...
Vưlwgp ơethz ng cưlwgp ờjona i:
– Nếiiwc u cứsovj nghe ngưlwgp ờjona i ta đksmo ồjeew n đksmo ạriay i, thìdrte cápoas c chápoas u tưlwgp ởsjru ng đksmo ầjona u cậiywm u cóihcz sừdzrz ng, miệkylu ng cậiywm u cóihcz nanh hẳsozc n?
Côngid ng-chúajnp a Thiêxjpg n-Ninh bậiywm t cưlwgp ờjona i:
– Dạriay , hơethz n thếiiwc nữqgqu a!
Cảeemg mưlwgp ờjona i hai tưlwgp ớeemg ng trẻtsop đksmo ềvbyz u gậiywm t đksmo ầjona u, hưlwgp ởsjru ng ứsovj ng lờjona i Thiêxjpg n-Ninh. Côngid ng chúajnp a Huệkylu -Nhu nắscbh m tay côngid ng chúajnp a Thiêxjpg n-Ninh késcbh o lạriay i bêxjpg n cạriay nh, bàuewa vòdrte ng tay ôngid m lấwvjx y ngang lưlwgp ng nàuewa ng, rồjeew i cưlwgp ờjona i:
– Từdzrz xưlwgp a đksmo ếiiwc n giờjona , ta vớeemg i vưlwgp ơethz ng tuy mang têxjpg n Ưpyiz ng-sơethz n song hiệkylu p thựlenh c; nhưlwgp ng nhữqgqu ng vụqwnj ápoas n lớeemg n, đksmo ềvbyz u khôngid ng do chúajnp ng ta xửlwgp , màuewa nhữqgqu ng ngưlwgp ờjona i khápoas c « bắscbh t nạriay t » chúajnp ng ta, mạriay o danh chúajnp nng ta màuewa xửlwgp . Cứsovj mỗynkm i khi gặrhkk p kẻtsop cóihcz tộiiwc i, họfutj xửlwgp bừdzrz a, rồjeew i đksmo ổpoas lêxjpg n đksmo ầjona u chúajnp ng ta.
Nghe côngid ng-chúajnp a kểiiwc « bịcxlk ngưlwgp ờjona i ta bắscbh t nạriay t » bấwvjx t giápoas c mọfutj i ngưlwgp ờjona i đksmo ềvbyz u bậiywm t cưlwgp ờjona i. Côngid ng-chúajnp a Thiêxjpg n-Ninh lắscbh c đksmo ầjona u:
– Chápoas u tưlwgp ởsjru ng trêxjpg n đksmo ờjona i nàuewa y đksmo ếiiwc n Ngọfutj c-Hoàuewa ng đksmo ạriay i đksmo ếiiwc , Diêxjpg m-La lãhkyx o tửlwgp thấwvjx y vưlwgp ơethz ng gia vớeemg i đksmo iệkylu n hạriay cũoqlb ng phảeemg i run rẩgnlq y, thìdrte hỏjdqe i rằoigb ng ai màuewa dápoas m bắscbh t nạriay t Ưpyiz ng-sơethz n song hiệkylu p?
Vưlwgp ơethz ng chỉajnp vàuewa o Tôngid n Đynkm ảeemg n, Cẩgnlq m-Thi:
– Thìdrte ôngid ng bàuewa nàuewa y chứsovj ai? Lạriay i còdrte n bàuewa La-sápoas t Thanh-Mai, bàuewa Chằoigb ng-lửlwgp a Bảeemg o-Hòdrte a, bàuewa Chằoigb ng-tinh Thiếiiwc u-Mai nữqgqu a.
Côngid ng-chúajnp a Huệkylu -Nhu chỉajnp vàuewa o Côngid i-sơethz n tam anh:
– Ba ôngid ng kẹvbyz nàuewa y còdrte n khiếiiwc p đksmo ảeemg m hơethz n ai hếiiwc t. Nhữqgqu ng vụqwnj ápoas n kinh hồjeew n tápoas ng đksmo ởsjru m trêxjpg n đksmo ấwvjx t Tốynkm ng làuewa do ba ôngid ng xửlwgp cảeemg . Còdrte n nhữqgqu ng vụqwnj ápoas n ởsjru trêxjpg n đksmo ấwvjx t Việkylu t làuewa do Quốynkm c-mẫbuor u Thanh-Mai, ôngid ng bàuewa Long-thàuewa nh ẩgnlq n sĩhkyx xửlwgp . Trong Thuậiywm n-Thiêxjpg n thậiywm p hùqgqu ng thìdrte duy bàuewa Bìdrte nh-Dưlwgp ơethz ng làuewa khôngid ng xửlwgp ai. Còdrte n bấwvjx t cứsovj ôngid ng nàuewa o, bàuewa nàuewa o cũoqlb ng cóihcz thểiiwc xưlwgp ng làuewa Ưpyiz ng-sơethz n song hiệkylu p, màuewa chúajnp ng ta đksmo àuewa nh chịcxlk u thua, cóihcz dápoas m nóihcz i gìdrte đksmo âlxhb u?
Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u hỏjdqe i:
– Khảeemg i đksmo ạriay i vưlwgp ơethz ng, thếiiwc vụqwnj ápoas n Trịcxlk nh Quang-Thạriay ch do ai xửlwgp ? Vụqwnj nàuewa y cóihcz tápoas c dụqwnj ng làuewa m bọfutj n gian thầjona n tặrhkk c tửlwgp sợunli hãhkyx i đksmo ếiiwc n khôngid ng biếiiwc t chúajnp ng làuewa ai nữqgqu a!
Côngid ng-chúajnp a Huệkylu -Nhu cưlwgp ờjona i rấwvjx t tưlwgp ơethz i:
– Thápoas i-hậiywm u thửlwgp đksmo oápoas n xem làuewa ai?
– Chápoas u thựlenh c khôngid ng đksmo oápoas n ra.
– Thápoas i-hậiywm u khôngid ng đksmo oápoas n ra làuewa phảeemg i. Ngưlwgp ờjona i xửlwgp vụqwnj ấwvjx y làuewa Yêxjpg n-vưlwgp ơethz ng vưlwgp ơethz ng phi tứsovj c tiêxjpg n-nưlwgp ơethz ng Thiếiiwc u-Mai.
Tấwvjx t cảeemg mọfutj i ngưlwgp ờjona i đksmo ềvbyz u bậiywm y lêxjpg n tiếiiwc ng ồjeew :
Nhàuewa vua hỏjdqe i:
– Khảeemg i đksmo ạriay i-vưlwgp ơethz ng, chápoas u sinh sau, đksmo ẻtsop muộiiwc n, từdzrz hồjeew i cóihcz tríjgub nhớeemg đksmo ãhkyx nghe danh Mộiiwc c-tồjeew n vọfutj ng thêxjpg bồjeew -tápoas t. Mỗynkm i hàuewa nh xửlwgp củlgjf a ngàuewa i đksmo ềvbyz u khiếiiwc n bọfutj n đksmo ầjona u trộiiwc m đksmo uôngid i cưlwgp ớeemg p, bọfutj n sâlxhb u dâlxhb n mọfutj t nưlwgp ớeemg c kinh tâlxhb m đksmo ộiiwc ng phápoas ch. Vậiywm y ngàuewa i làuewa ai?
– Tôngid i thựlenh c khôngid ng giápoas m nóihcz i. Tôngid i chỉajnp xin héscbh lộiiwc đksmo ểiiwc bệkylu -hạriay biếiiwc t, hoàuewa thưlwgp ợunli ng làuewa ngưlwgp ờjona i đksmo ãhkyx dàuewa nh cảeemg cuộiiwc c đksmo ờjona i đksmo ểiiwc bảeemg o vệkylu tộiiwc c Việkylu t. Vợunli chồjeew ng chúajnp ng tôngid i thấwvjx y ngưlwgp ờjona i, làuewa bỏjdqe trốynkm n biệkylu t.
Thấwvjx y đksmo ếiiwc n Ưpyiz ng-sơethz n song hiệkylu p màuewa còdrte n kinh sợunli Mộiiwc c-tồjeew n hòdrte a thưlwgp ợunli ng, thìdrte mọfutj i ngưlwgp ờjona i đksmo ềvbyz u nghĩhkyx thầjona m rằoigb ng, cóihcz thểiiwc ôngid ng làuewa Hồjeew ng-Sơethz n đksmo ạriay i phu, Thiêxjpg n-trưlwgp ờjona ng ngũoqlb kiệkylu t. Nhưlwgp ng khôngid ng ai đksmo oápoas n ra đksmo ưlwgp ợunli c cảeemg .
Đynkm ếiiwc n đksmo óihcz quan tổpoas ng-lĩhkyx nh thịcxlk -vệkylu Hùqgqu ng Lễosgz vàuewa o tâlxhb u:
– Tâlxhb u bệkylu -hạriay , cung Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng bịcxlk ngưlwgp ờjona i ta tẩgnlq m dầjona u, đksmo ặrhkk t lưlwgp u huỳiiwc nh khắscbh p nơethz i, đksmo iểiiwc m huyệkylu t Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u vớeemg i bẩgnlq y mưlwgp ơethz i sápoas u cung nữqgqu rồjeew i châlxhb m lửlwgp a đksmo ốynkm t, nêxjpg n đksmo ộiiwc i cứsovj u hỏjdqe a tuy cóihcz ra tay, màuewa khôngid ng cứsovj u đksmo ưlwgp ợunli c mộiiwc t ngưlwgp ờjona i nàuewa o. Thầjona n xin chịcxlk u tộiiwc i vớeemg i bệkylu -hạriay .
Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng xua tay:
– Sưlwgp đksmo iệkylu t! Ngưlwgp ờjona i khôngid ng cóihcz lỗynkm i gìdrte cảeemg . Vụqwnj nàuewa y chíjgub nh chúajnp ng ta ra tay. Cápoas i con mụqwnj Dưlwgp ơethz ng Hồjeew ng-Hạriay c nàuewa y thựlenh c làuewa mộiiwc t con ápoas c quỷezcm . Chỉajnp nguyêxjpg n tộiiwc i đksmo ápoas nh thuốynkm c mêxjpg tĩhkyx nh thâlxhb n Thưlwgp ờjona ng-Kiệkylu t cũoqlb ng đksmo ủlgjf xửlwgp lăaqms ng trìdrte rồjeew i. Thịcxlk lạriay i dấwvjx u Đynkm inh Hiềvbyz n xưlwgp ng làuewa Nguyễosgz n Bôngid ng trong cung đksmo ểiiwc hàuewa nh lạriay c làuewa m ôngid uếiiwc hậiywm u cung. Thịcxlk còdrte n trốynkm n ra ngoàuewa i họfutj p vớeemg i Tốynkm ng mưlwgp u cưlwgp ớeemg p ngôngid i vua nữqgqu a. Khi việkylu c phápoas t giápoas c, vua Thápoas nh-tôngid ng âlxhb n xápoas cho thịcxlk . Tưlwgp ởsjru ng nhưlwgp vậiywm y thịcxlk đksmo ãhkyx hốynkm i hậiywm n, khôngid ng ngờjona thịcxlk âlxhb m thầjona m bápoas o mọfutj i kếiiwc hoạriay ch bìdrte nh Chiêxjpg m cho bọfutj n Hồjeew ng-thiếiiwc t giápoas o. Vìdrte vậiywm y mớeemg i cóihcz việkylu c Chiêxjpg m biếiiwc t hếiiwc t kếiiwc hoạriay ch củlgjf a ta. Cuốynkm i cùqgqu ng, thịcxlk chuẩgnlq n bịcxlk kếiiwc hoạriay ch cưlwgp ớeemg p ngôngid i vua khi đksmo ứsovj c Thápoas nh-tôngid ng băaqms ng hàuewa , suýlxlj t nữqgqu a gâlxhb y ra cuộiiwc c tưlwgp ơethz ng tàuewa n đksmo ổpoas mápoas u. Nhờjona di chiếiiwc u củlgjf a Quốynkm c-phụqwnj , thịcxlk đksmo ưlwgp ợunli c âlxhb n xápoas , nhưlwgp ng thịcxlk vẫbuor n cứsovj tìdrte m cápoas ch hạriay i dâlxhb n, phảeemg n quốynkm c, thịcxlk thôngid ng bápoas o mọfutj i quốynkm c kếiiwc cho Tốynkm ng. Giảeemg nhưlwgp Mộiiwc c-Tồjeew n hòdrte a thưlwgp ợunli ng khôngid ng khápoas m phápoas ra, thìdrte quốynkm c kếiiwc vềvbyz Liêxjpg u, Hạriay đksmo ãhkyx bịcxlk Tốynkm ng qhápoas rồjeew i khốynkm ng? Ba phápoas i đksmo oàuewa n củlgjf a ta khóihcz bảeemg o toàuewa n tíjgub nh mệkylu nh.
Côngid ng chúajnp a Huệkylu -Nhu tiếiiwc p lờjona i Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng:
– Biếiiwc t bao nhiêxjpg u kếiiwc sápoas ch củlgjf a chúajnp ng ta vớeemg i Đynkm ạriay i-Việkylu t mưlwgp u cầjona u cho Hoa-Việkylu t sốynkm ng thanh bìdrte nh từdzrz triềvbyz u vua Nhâlxhb n-Tôngid ng đksmo ếiiwc n giờjona , đksmo ềvbyz u bịcxlk con quỷezcm cápoas i bápoas o cho Tốynkm ng biếiiwc t hếiiwc t. Nay vìdrte muốynkm n hạriay chúajnp ng ta, Hy-Ninh đksmo ếiiwc mớeemg i trao nhữqgqu ng mậiywm t tấwvjx u củlgjf a Hồjeew ng-Hạriay c cho têxjpg n Vưlwgp ơethz ng An-Thạriay ch. Thạriay ch đksmo em nhữqgqu ng thứsovj đksmo óihcz đksmo ưlwgp a ra triềvbyz u nghịcxlk , kếiiwc t tộiiwc i ta cùqgqu ng vưlwgp ơethz ng thôngid ng đksmo ồjeew ng vớeemg i ngoạriay i quốynkm c. Việkylu c nàuewa y đksmo ưlwgp a tớeemg i vưlwgp ơethz ng vớeemg i ta khôngid ng thểiiwc cầjona m đksmo ạriay i quâlxhb n nữqgqu a. Chúajnp ng ta nghĩhkyx : Việkylu c làuewa m củlgjf a chúajnp ng ta quang minh lỗynkm i lạriay c, khi thápoas c khôngid ng phảeemg i hổpoas thẹvbyz n vớeemg i liệkylu t tổpoas Trung-nguyêxjpg n, Đynkm ạriay i-Việkylu t làuewa đksmo ưlwgp ợunli c rồjeew i. Cho nêxjpg n chúajnp ng ta cápoas o quan màuewa vềvbyz đksmo âlxhb y. Thịcxlk thựlenh c làuewa con rắscbh n đksmo ộiiwc c nằoigb m trong hoàuewa ng-cung. Chúajnp ng ta cũoqlb ng biếiiwc t triềvbyz u đksmo ìdrte nh Đynkm ạriay i-Việkylu t khôngid ng thểiiwc giếiiwc t thịcxlk , nêxjpg n chúajnp ng ta phảeemg i ra tay.
Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng nóihcz i vớeemg i Thápoas i-Ninh đksmo ếiiwc :
– Chúajnp ng tôngid i xửlwgp tửlwgp Dưlwgp ơethz ng Hồjeew ng-Hạriay c vớeemg i bẩgnlq y mưlwgp ơethz i sápoas u cung nữqgqu xuấwvjx t thâlxhb n từdzrz Hồjeew ng-thiếiiwc t giápoas o, rồjeew i đksmo ốynkm t cung Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng. Nếiiwc u nhưlwgp bệkylu -hạriay vớeemg i triềvbyz u đksmo ìdrte nh bắscbh t lỗynkm i, thìdrte chúajnp ng tôngid i xin chịcxlk u.
Từdzrz khi cóihcz tríjgub khôngid n, nhàuewa vua đksmo ưlwgp ợunli c chịcxlk làuewa côngid ng chúajnp a Thiêxjpg n-Ninh thuậiywm t cho khôngid ng biếiiwc t bao nhiêxjpg u huyềvbyz n thoạriay i vềvbyz Ưpyiz ng-sơethz n song hiệkylu p, Mộiiwc c-tồjeew n vọfutj ng thêxjpg hòdrte a thưlwgp ợunli ng. Trong tâlxhb m tưlwgp ởsjru ng, nhàuewa vua kíjgub nh trọfutj ng ba ngưlwgp ờjona i nàuewa y nhưlwgp thầjona n nhưlwgp thápoas nh. Nay nghe vưlwgp ơethz ng tựlenh nhậiywm n lỗynkm i, nhàuewa vua xua tay:
– Đynkm ạriay i vưlwgp ơethz ng vìdrte Đynkm ạriay i-Việkylu t màuewa trừdzrz gian, khiếiiwc n toàuewa n tộiiwc c Việkylu t đksmo ềvbyz u thâlxhb m cảeemg m, cóihcz đksmo âlxhb u chápoas u dápoas m bắscbh t lỗynkm i.
Ghi chúajnp ,
Cápoas c bộiiwc sửlwgp Việkylu t nhưlwgp Đynkm VSKTT, Việkylu t-sửlwgp lưlwgp ợunli c, An-nam chíjgub lưlwgp ợunli c, cho đksmo ếiiwc n Tốynkm ng-sửlwgp đksmo ềvbyz u chéscbh p mơethz hồjeew vềvbyz sựlenh kiệkylu n nàuewa y nhưlwgp sau:
« Quýlxlj -Sửlwgp u, Thápoas i-Ninh năaqms m thứsovj nhìdrte (1073), bêxjpg n Tốynkm ng làuewa niêxjpg n hiệkylu u Hy-Ninh thứsovj sápoas u. Giam Hoàuewa ng thápoas i hậiywm u họfutj Dưlwgp ơethz ng, tôngid n Hoàuewa ng thápoas i-phi làuewa m Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u. Linh-Nhâlxhb n cóihcz tíjgub nh hay ghen, cho mìdrte nh làuewa mẹvbyz màuewa khôngid ng đksmo ưlwgp ợunli c dựlenh chíjgub nh sựlenh , mớeemg i dụqwnj vớeemg i nhàuewa vua rằoigb ng: "Mẹvbyz giàuewa khóihcz nhọfutj c mớeemg i cóihcz ngàuewa y nay, màuewa bâlxhb y giờjona phúajnp quýlxlj ngưlwgp ờjona i khápoas c đksmo ưlwgp ợunli c hưlwgp ởsjru ng, thếiiwc thìdrte sẽkylu đksmo ểiiwc mẹvbyz giàuewa vàuewa o đksmo âlxhb u?". Vua bèkoxm n sai giam Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u vàuewa 76 cung nữqgqu vàuewa o cung Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng, rồjeew i bứsovj c phảeemg i chếiiwc t theo lăaqms ng Thápoas nh-tôngid ng ».
Ngôngid Sĩhkyx -Liêxjpg n phêxjpg bìdrte nh:
Nhâlxhb n-tôngid ng làuewa ngưlwgp ờjona i hiếiiwc u. Linh-Nhâlxhb n làuewa ngưlwgp ờjona i sùqgqu ng đksmo ạriay o Phậiywm t, sao lạriay i đksmo ếiiwc n nỗynkm i giếiiwc t đksmo íjgub ch Thápoas i-hậiywm u, hãhkyx m hạriay i ngưlwgp ờjona i vôngid -tộiiwc i, tàuewa n nhẫbuor n đksmo ếiiwc n nhưlwgp thếiiwc ưlwgp ? Vìdrte ghen làuewa thưlwgp ờjona ng tìdrte nh củlgjf a đksmo àuewa n bàuewa , huốynkm ng chi làuewa mẹvbyz đksmo ẻtsop màuewa khôngid ng đksmo ưlwgp ợunli c dựlenh chíjgub nh sựlenh ? Linh-Nhâlxhb n dẫbuor u làuewa ngưlwgp ờjona i hiềvbyz n cũoqlb ng khôngid ng thểiiwc nhẫbuor n nạriay i đksmo ưlwgp ợunli c, cho nêxjpg n phảeemg i dụqwnj vớeemg i vua. Bấwvjx y giờjona vua còdrte n trẻtsop thơethz , chỉajnp biếiiwc t chiềvbyz u lòdrte ng mẹvbyz làuewa thíjgub ch, màuewa khôngid ng biếiiwc t làuewa lỗynkm i to. Thápoas i-sưlwgp Lýlxlj – Đynkm ạriay o-Thàuewa nh phảeemg i ra trấwvjx n bêxjpg n ngoàuewa i, biếiiwc t đksmo âlxhb u chẳsozc ng vìdrte can giápoas n việkylu c ấwvjx y?
Sựlenh kiệkylu n nàuewa y hếiiwc t sứsovj c phi lýlxlj . Vìdrte bấwvjx y giờjona , nhàuewa vua mớeemg i bẩgnlq y tuổpoas i, làuewa m sao cóihcz đksmo ủlgjf uy tíjgub n, khảeemg năaqms ng lậiywm t đksmo ổpoas mộiiwc t Thápoas i-hậiywm u đksmo ang cầjona m quyềvbyz n, vớeemg i mộiiwc t Thápoas i-sưlwgp kinh nghiệkylu m, cao niêxjpg n nhưlwgp Lýlxlj Đynkm ạriay o-Thàuewa nh? Cho nêxjpg n khi viếiiwc t nhữqgqu ng giòdrte ng nàuewa y, tôngid i bỏjdqe khôngid ng theo sửlwgp Việkylu t, Tốynkm ng-sửlwgp ; màuewa theo gia-phảeemg củlgjf a giòdrte ng họfutj Lýlxlj tạriay i Bắscbh c-Hàuewa n chéscbh p vềvbyz Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u. Còdrte n việkylu c Thưlwgp ợunli ng-Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u bịcxlk đksmo ốynkm t chếiiwc t vớeemg i bẩgnlq y mưlwgp ơethz i sápoas u cung nữqgqu , tôngid i theo bộiiwc QTNC, TTCTGCK cũoqlb ng nhưlwgp mộiiwc chíjgub , văaqms n bia cápoas c côngid ng thầjona n Tốynkm ng đksmo ưlwgp ợunli c chéscbh p thàuewa nh sápoas ch mang têxjpg n TTCTBK. Trong ba tàuewa i liệkylu u trêxjpg n đksmo ềvbyz u chéscbh p rằoigb ng Tốynkm ng sai ngưlwgp ờjona i sang hứsovj a phong cho Dưlwgp ơethz ng Đynkm ạriay o-Gia làuewa m Giao-chỉajnp quậiywm n vưlwgp ơethz ng. Vậiywm y hãhkyx y tổpoas chứsovj c binh biếiiwc n cưlwgp ớeemg p ngôngid i họfutj Lýlxlj . Nếiiwc u tổpoas chứsovj c binh biếiiwc n thấwvjx t bạriay i, quâlxhb n Tốynkm ng sẽkylu vưlwgp ợunli t biêxjpg n sang giúajnp p. Dưlwgp ơethz ng gia tin thựlenh c. Nhưlwgp ng khi sựlenh thấwvjx t bạriay i, thìdrte quâlxhb n Tốynkm ng khôngid ng qua nhưlwgp lờjona i hứsovj a. Tốynkm ng làuewa m việkylu c nàuewa y chỉajnp vớeemg i mụqwnj c đksmo íjgub ch làuewa m cho Giao-chỉajnp cóihcz nộiiwc i chiếiiwc n.
Vềvbyz việkylu c Dưlwgp ơethz ng thápoas i hậiywm u cùqgqu ng bẩgnlq y mưlwgp ơethz i sápoas u cung nữqgqu bịcxlk giếiiwc t, uyêxjpg n nguyêxjpg n ra sao, chỉajnp đksmo ộiiwc c giảeemg Nam-quốynkm c sơethz n-hàuewa mớeemg i biếiiwc t sựlenh thựlenh c màuewa thôngid i.
Chợunli t Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng liếiiwc c nhìdrte n cung nữqgqu đksmo ứsovj ng hầjona u sau lưlwgp ng Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u rồjeew i cau màuewa y lạriay i nhìdrte n côngid ng chúajnp a Huệkylu -Nhu nhưlwgp hỏjdqe i ýlxlj kiếiiwc n. Côngid ng chúajnp a cũoqlb ng đksmo ưlwgp a mắscbh t nhìdrte n cung nữqgqu ấwvjx y tồjeew i lạriay i lắscbh c đksmo ầjona u. Vưlwgp ơethz ng trầjona m tưlwgp mộiiwc t lúajnp c, rồjeew i nóihcz i vớeemg i ba đksmo oàuewa n mậiywm t sứsovj sang Tốynkm ng, Liêxjpg u, Hạriay :
– Thôngid i! Cápoas c vịcxlk cứsovj yêxjpg m tâlxhb m lêxjpg n đksmo ưlwgp ờjona ng. Trong bóihcz ng tốynkm i, ngưlwgp ờjona i củlgjf a ta sẽkylu theo dõwgfr i, giúajnp p đksmo ỡcwog cápoas c vịcxlk . Chuyếiiwc n đksmo i củlgjf a cápoas c vịcxlk khôngid ng giúajnp p Đynkm ạriay i-Việkylu t, cũoqlb ng chẳsozc ng giúajnp p Tốynkm ng, Liêxjpg u, Hạriay , màuewa vìdrte thiêxjpg n hạriay làuewa m mấwvjx t đksmo i cápoas i mầjona m binh lửlwgp a khiếiiwc n ngưlwgp ờjona i chếiiwc t, nhàuewa tan màuewa thôngid i.
Vưlwgp ơethz ng nóihcz i vớeemg i Đynkm ộiiwc ng-đksmo ìdrte nh thấwvjx t kiệkylu t, Tuyếiiwc t-sơethz n thậiywm p anh:
– Cápoas c vịcxlk tuy sinh làuewa m con dâlxhb n Tốynkm ng, nhưlwgp ng tổpoas tiêxjpg n gốynkm c ởsjru vùqgqu ng Kinh-hồjeew , tứsovj c xưlwgp a kia làuewa ngưlwgp ờjona i Việkylu t. Côngid gia tưlwgp ớeemg c phong Kinh-Nam vưlwgp ơethz ng, cai trịcxlk vùqgqu ng nàuewa y mưlwgp ờjona i năaqms m qua, nêxjpg n hiểiiwc u rấwvjx t rõwgfr cápoas c vịcxlk . Cápoas c vịcxlk làuewa nhữqgqu ng đksmo ạriay i hiệkylu p, họfutj c võwgfr vớeemg i nguyệkylu n vọfutj ng hàuewa nh hiệkylu p cứsovj u nguy phòdrte khốynkm n. Thếiiwc màuewa cápoas c vịcxlk bịcxlk têxjpg n cẩgnlq u Nho Vưlwgp ơethz ng An-Thạriay ch trong triềvbyz u Hy-Ninh coi nhưlwgp bọfutj n đksmo ầjona u trộiiwc m đksmo uôngid i cưlwgp ớeemg p, rồjeew i đksmo ẩgnlq y cápoas c vịcxlk vàuewa o chỗynkm chếiiwc t. Rấwvjx t may, khi cápoas c vịcxlk bịcxlk cùqgqu ng đksmo ưlwgp ờjona ng, Đynkm ạriay i-Việkylu t khôngid ng nhữqgqu ng khôngid ng thùqgqu oápoas n cápoas c vịcxlk , màuewa còdrte n đksmo ãhkyx i cápoas c vịcxlk vàuewa o bậiywm c quốynkm c sĩhkyx . Nay cápoas c vịcxlk đksmo ưlwgp ợunli c trao trọfutj ng trápoas ch thiêxjpg ng liêxjpg ng, làuewa làuewa m tắscbh t ngọfutj n lửlwgp a chiếiiwc n tranh giữqgqu a bốynkm n nưlwgp ớeemg c, đksmo óihcz làuewa dịcxlk p cápoas c vịcxlk đksmo ưlwgp ợunli c tỏjdqe rõwgfr châlxhb n bảeemg n lĩhkyx nh vìdrte đksmo ờjona i, cho đksmo ờjona i. Thôngid i chúajnp c cápoas c vịcxlk lêxjpg n đksmo ưlwgp ờjona ng may mắscbh n.
Vưlwgp ơethz ng đksmo ưlwgp a mắscbh t nhìdrte n Hoàuewa ng-Nghi, nhìdrte n cung nữqgqu đksmo ứsovj ng sau thápoas i-hậiywm u:
– Hồjeew i bìdrte nh Chiêxjpg m, bọfutj n Long-biêxjpg n ngũoqlb -hùqgqu ng cápoas c ngưlwgp ờjona i vớeemg i bốynkm n côngid vợunli , do khôngid ng tinh tếiiwc , đksmo ểiiwc đksmo ếiiwc n nỗynkm i gâlxhb y ra mốynkm i hậiywm n tìdrte nh thiêxjpg n thu, đksmo ầjona y oan khuấwvjx t cho Nang-Chang-Lan. Vìdrte âlxhb n hậiywm n, ngưlwgp ờjona i xin vớeemg i Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u đksmo ểiiwc tìdrte m nàuewa ng trong ba năaqms m. Sau ba năaqms m nếiiwc u khôngid ng thấwvjx y tin tứsovj c Chang-Lan ngưlwgp ờjona i mớeemg i cưlwgp ớeemg i Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh, cóihcz đksmo úajnp ng thếiiwc khôngid ng?
– Thưlwgp a cậiywm u vâlxhb ng.
– Tạriay i sao năaqms m ngoápoas i ngưlwgp ờjona i lạriay i cưlwgp ớeemg i Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh? Ngưlwgp ờjona i làuewa con nhàuewa danh gia, họfutj c thứsovj c uyêxjpg n bápoas c, màuewa sao lạriay i thấwvjx t hứsovj a nhưlwgp thếiiwc ? Ta phảeemg i đksmo ápoas nh cho ngưlwgp ờjona i quèkoxm châlxhb n mớeemg i đksmo ưlwgp ợunli c.
Nghe vưlwgp ơethz ng kếiiwc t tộiiwc i, Hoàuewa ng-Nghi cảeemg m thấwvjx y lạriay nh gápoas y. Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u đksmo ỡcwog lờjona i cho Hoàuewa ng-Nghi:
– Khảeemg i đksmo ạriay i-vưlwgp ơethz ng, việkylu c Nghi đksmo ệkylu cưlwgp ớeemg i vợunli làuewa do chápoas u thôngid i thúajnp c. Nguyêxjpg n năaqms m trưlwgp ớeemg c, chápoas u thấwvjx y Nghi đksmo ệkylu tuổpoas i đksmo ãhkyx lớeemg n, Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh cũoqlb ng vậiywm y; màuewa cápoas i thờjona i hạriay n Nghi đksmo ệkylu đksmo i tìdrte m Chang-Lan cũoqlb ng đksmo ãhkyx quápoas ba năaqms m, nêxjpg n chápoas u khảeemg i vớeemg i Quốynkm c-mẫbuor u, vớeemg i sưlwgp -huynh Thưlwgp ờjona ng-Kiệkylu t, rồjeew i cho làuewa m lễosgz thàuewa nh hôngid n.
– Việkylu c đksmo óihcz tôngid i biếiiwc t. Nhưlwgp ng tôngid i hỏjdqe i tộiiwc i Hoàuewa ng-Nghi, vìdrte y thấwvjx t hứsovj a. Rõwgfr ràuewa ng sau khi biếiiwc t Nang-Chang-Lan oan, y vàuewa o Chiêxjpg m tìdrte m nóihcz , vàuewa đksmo ãhkyx gặrhkk p lạriay i nóihcz sau ba thápoas ng. Từdzrz đksmo ấwvjx y y vớeemg i Chang-Lan nhưlwgp bóihcz ng vớeemg i hìdrte nh. Cho đksmo ếiiwc n ngàuewa y y cưlwgp ớeemg i Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh, Chang-Lan đksmo âlxhb u cóihcz xa nóihcz ?
Lờjona i kếiiwc t tộiiwc i củlgjf a vưlwgp ơethz ng gâlxhb y ra mộiiwc t súajnp c cảeemg m lớeemg n cho toàuewa n thếiiwc triềvbyz u đksmo ìdrte nh Đynkm ạriay i-Việkylu t. Vìdrte ai cũoqlb ng tưlwgp ởsjru ng Hoàuewa ng-Nghi chung tìdrte nh, tìdrte m Chang-Lan trong ba năaqms m màuewa khôngid ng thấwvjx y, rồjeew i mớeemg i cưlwgp ớeemg i Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh. Khôngid ng ngờjona bâlxhb y giờjona nảeemg y ra vụqwnj Hoàuewa ng-Nghi đksmo ãhkyx tìdrte m thấwvjx y Chang-Lan từdzrz lâlxhb u.
Hoàuewa ng-Nghi mởsjru miệkylu ng đksmo ịcxlk nh biệkylu n luậiywm n, thìdrte côngid ng chúajnp a Huệkylu -Nhu vẫbuor y tay, ngụqwnj ýlxlj khôngid ng cho nóihcz i:
– Ta cho chápoas u suy nghĩhkyx mộiiwc t khắscbh c rồjeew i hãhkyx y trảeemg lờjona i.
Sau mộiiwc t khắscbh c, côngid ng-chúajnp a hỏjdqe i:
– Chápoas u nghĩhkyx ra chưlwgp a?
– Thưlwgp a mợunli chápoas u khôngid ng nghĩhkyx ra.
Chợunli t Phưlwgp ơethz ng-Quỳiiwc nh bậiywm t lêxjpg n tiếiiwc ng kêxjpg u:
– Àqgqu , phảeemg i rồjeew i! Phảeemg i rồjeew i. Anh đksmo ãhkyx thấwvjx y Chang-Lan, nhưlwgp ng anh khôngid ng nhậiywm n ra nàuewa ng!
–???
– Chang-Lan đksmo ãhkyx giảeemg làuewa m con nữqgqu tỳiiwc Nang-Trúajnp c, sốynkm ng bêxjpg n anh hơethz n ba năaqms m màuewa anh khôngid ng biếiiwc t. Cho đksmo ếiiwc n lúajnp c Dưlwgp ơethz ng gia nổpoas i loạriay n, nàuewa ng mớeemg i đksmo ưlwgp ợunli c thápoas i hậiywm u đksmo em vàuewa o cung, rồjeew i khi anh cưlwgp ớeemg i em nàuewa ng mớeemg i bỏjdqe đksmo i.
Tấwvjx t cảeemg mọfutj i ngưlwgp ờjona i đksmo ềvbyz u kinh hãhkyx i Ưpyiz ng-sơethz n song hiệkylu p. Mộiiwc t sựlenh việkylu c vớeemg i uẩgnlq n khúajnp c nhưlwgp vậiywm y, màuewa hai vịcxlk đksmo ềvbyz u biếiiwc t rấwvjx t chi tiếiiwc t, thếiiwc thìdrte hỏjdqe i rằoigb ng bọfutj n bấwvjx t trung, bấwvjx t hiếiiwc u làuewa m sao qua mắscbh t song hiệkylu p? Bấwvjx t giápoas c mọfutj i ngưlwgp ờjona i đksmo ềvbyz u lạriay nh gápoas y. Vưlwgp ơethz ng tuyêxjpg n ápoas n:
– Ta gia hạriay n cho chápoas u trong ba năaqms m phảeemg i tìdrte m cho ra Chang-Lan, bằoigb ng khôngid ng ta chặrhkk t châlxhb n. Nhớeemg đksmo ấwvjx y!
Đynkm ềvbyz n thờjona Linh-Nhâlxhb n hoàuewa ng thápoas i hậiywm u, tạriay i xãhkyx Dưlwgp ơethz ng-xápoas , huyệkylu n Gia-lâlxhb m, Hàuewa -nộiiwc i.
Thá
Linh-Nhâ
– Tâ
Thá
– Xin Thá
Nhà
– Chị
Cô
– Cá
Cô
Linh-Nhâ
– Đ
– Và
Biế
– Sau khi Nù
Cô
– Từ
... Nguyê
« Bắ
Nghĩ
Đ
– Ngư
Vua bà
– Đ
Cô
– Nế
Nghe nhà
– Ô
Vua bà
– Từ
Nhà
– Chị
Trong ba bà
Nghe nhà
– Tâ
Ghi chú
Trung-quố
Hà
Sinh cậ
Gia gia dư
Thâ
Kim niê
Châ
Lã
Nam nhâ
Bi sầ
Lộ
Nhữ
Đ
Dị
Dâ
Số
Nhà
Đ
Nă
Châ
Già
Ngư
Ngà
Bê
Ngư
Thó
(Trầ
Linh-Nhâ
– Cứ
– Thá
Cô
Cô
– Chí
Cả
Sau khi luậ
– Đ
Mộ
– Thầ
Linh-Nhâ
– Ninh ơ
– Tâ
– Giỏ
– Ba mư
Linh-Nhâ
– Trầ
– Tâ
« Quá
Triề
Tí
– Tâ
Thá
– Khả
– Thư
« Tiê
Nghĩ
– Liê
Nghe Lý
– Thá
Phò
– Lỡ
Tí
– Thư
Linh-Nhâ
– Kế
Hậ
– Thá
Cuộ
Tiệ
– Trẫ
Bỗ
Quan Tổ
– Cá
Mộ
– Tiể
Hù
– Mộ
Thầ
– Ngũ
Trung-Thà
Thấ
– Cá
Như
Nguyê
– Cá
Phư
– Hai em đ
Đ
«... Sau khi dẹ
... Dư
... Sau cuộ
... Trong khi bà
... Kế
... Khi biế
Tiế
Trong ố
Thá
– Thư
Từ
Sau khi dẹ
– Tâ
Ngự
– Thá
Lý
– Mộ
Khắ
– Thá
– Tô
– Thá
Mặ
– Chiế
Hoà
– Đ
– Hô
– Tô
Lý
– Thầ
– Cô
– Tâ
Â
Mư
– Xé
Triề
Thấ
– Cò
Nhà
– Thầ
– Tâ
Quan ngự
Triề
Thá
– Quan phủ
Rồ
– Bà
Triề
– Cá
Đ
– Tâ
Linh-Nhâ
– Lý
Lý
– Tâ
Ghi chú
Chuyệ
Khé
Khen ai đ
Trê
Dư
Cở
Đ
Có
Phô
Khé
Đ
Đ
Đ
Trung-Thà
– Sư
Hoà
– Tâ
Mọ
– Mộ
Phư
– Cả
Huynh trư
– Thỉ
Dù
– Đ
– Tâ
Thế
– Bâ
Bỗ
– Tâ
Nhà
– Họ
– Tâ
– Đ
Hoà
– Tâ
Nhắ
– Tấ
Tớ
– Cô
Kinh-Nam vư
– Dù
Thoá
– Chú
– Em cũ
Thấ
– Tiể
Giữ
– Tâ
Tuy cung Thư
Vư
– Cậ
Cô
– Đ
Ngô
– Nà
– Có
Cô
– Gọ
Trung-Thà
Kinh-Nam vư
Vư
– Mư
Cả
Vư
– Cá
– Thư
Vư
– Nế
Cô
– Dạ
Cả
– Từ
Nghe cô
– Chá
Vư
– Thì
Cô
– Ba ô
Linh-Nhâ
– Khả
Cô
– Thá
– Chá
– Thá
Tấ
Nhà
– Khả
– Tô
Thấ
Đ
– Tâ
Kinh-Nam vư
– Sư
Cô
– Biế
Kinh-Nam vư
– Chú
Từ
– Đ
Ghi chú
Cá
« Quý
Ngô
Nhâ
Sự
Về
Chợ
– Thô
Vư
– Cá
Vư
– Hồ
– Thư
– Tạ
Nghe vư
– Khả
– Việ
Lờ
Hoà
– Ta cho chá
Sau mộ
– Chá
– Thư
Chợ
– À
–???
– Chang-Lan đ
Tấ
– Ta gia hạ
Đ
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
