Ỷcdaf -Lan vềjcpz Thăjyin ng-long đihdu ãxyxa hơrdik n năjyin m rồqyrq i. Trong suốihdu t mộbxvn t năjyin m liềjcpz n nàyjkb ng làyjkb m việsdyo c cạxlrn nh nhàyjkb vua nhưktqj mộbxvn t đihdu ạxlrn i-họivyd c-sĩqtec . Mỗqboo i tấiubc u chưktqj ơrdik ng, nàyjkb ng đihdu ọivyd c cho nhàyjkb vua nghe, bàyjkb n luậacgf n vớqxcw i ngàyjkb i. Sau khi nhàyjkb vua quyếpkzj t đihdu ịxwbj nh, thìusrr chílgkd nh nàyjkb ng cầeorr m búlgkd t son phêtvtg lêtvtg n, rồqyrq i trìusrr nh cho nhàyjkb vua kýbxxv . Cádqrb c đihdu ạxlrn i thầeorr n, từihdu tểofuq -tưktqj ớqxcw ng Lýbxxv -đihdu ạxlrn o-Thàyjkb nh cho tớqxcw i nhữurzv ng vịxwbj trấiubc n nhậacgf m ởihdu biêtvtg n cưktqj ơrdik ng, khi thấiubc y néwarb t chữurzv châbhix u-phêtvtg nhưktqj rồqyrq ng bay, nhưktqj phưktqj ợwzhg ng múlgkd a, lờxyxa i văjyin n uyểofuq n chuyểofuq n thìusrr biếpkzj t ngay làyjkb củvaho a Ỷcdaf -Lan phu-nhâbhix n. Trílgkd nhớqxcw củvaho a Ỷcdaf -Lan rấiubc t tốihdu t, mỗqboo i tấiubc u chưktqj ơrdik ng tớqxcw i, nàyjkb ng nhắwvns c lạxlrn i chuyệsdyo n cũosrb nhưktqj thếpkzj nàyjkb o, nhàyjkb vua đihdu ãxyxa ban chỉdydc dụxyxa ra sao, nay kếpkzj t quảuzkj cádqrb c nơrdik i tấiubc u vềjcpz nhưktqj thếpkzj đihdu óxlrn . Nàyjkb ng sai làyjkb m riêtvtg ng mộbxvn t cádqrb i trádqrb p, chia làyjkb m mưktqj ờxyxa i tádqrb m ngăjyin n, mỗqboo i ngăjyin n cấiubc t mộbxvn t cuốihdu n sổvbxu ghi chúlgkd , tóxlrn m lưktqj ợwzhg c nhữurzv ng diễqppz n biếpkzj n quan trọivyd ng. Trong mưktqj ờxyxa i tádqrb m ngăjyin n, thìusrr mộbxvn t ngăjyin n cho phủvaho tểofuq -tưktqj ớqxcw ng, mộbxvn t ngăjyin n cho hậacgf u cung, mộbxvn t ngăjyin n cho Khu-mậacgf t-việsdyo n, sádqrb u ngăjyin n cho sádqrb u bộbxvn ... lạxlrn i cóxlrn nhữurzv ng ngăjyin n cho Thịxwbj -vệsdyo , cho Bắwvns c-biêtvtg n v.v. Cho nêtvtg n chưktqj sựyxbe trong cung, lụxyxa c bộbxvn , ngoàyjkb i biêtvtg n, nhấiubc t nhấiubc t mỗqboo i sựyxbe nhàyjkb vua hỏxwbj i đihdu ếpkzj n, nàyjkb ng tâbhix u trìusrr nh ràyjkb nh mạxlrn ch.
Tuy đihdu ưktqj ợwzhg c nhàyjkb vua sủvaho ng-ádqrb i, tuy tàyjkb i ba, tuy phụxyxa tádqrb nhàyjkb vua, nhưktqj ng Ỷcdaf -Lan nghĩqtec rằyxbe ng: lấiubc y chồqyrq ng vua hay lấiubc y chồqyrq ng dâbhix n, hạxlrn nh phúlgkd c hay khôrehp ng thìusrr do mìusrr nh tạxlrn o ra. Đofuq iềjcpz u đihdu óxlrn khôrehp ng khóxlrn . Nhưktqj ng đihdu ốihdu i vớqxcw i nàyjkb ng, mìusrr nh lấiubc y chồqyrq ng vua thìusrr sao phảuzkj i đihdu ưktqj ợwzhg c lòqppz ng chồqyrq ng, đihdu ưktqj ợwzhg c lòqppz ng ngưktqj ờxyxa i xung quanh, rồqyrq i cóxlrn thểofuq nhâbhix n đihdu ịxwbj a vịxwbj mìusrr nh, màyjkb mưktqj u hạxlrn nh phúlgkd c cho dâbhix n. Cho nêtvtg n nàyjkb ng hếpkzj t sứbbka c nhũosrb n nhặnujl n, yêtvtg u thưktqj ơrdik ng mọivyd i ngưktqj ờxyxa i, luôrehp n nhắwvns c nhởihdu nhàyjkb vua lấiubc y lòqppz ng từihdu -bi củvaho a nhàyjkb Phậacgf t màyjkb xửyxbe sựyxbe vớqxcw i cung nga, thádqrb i giádqrb m.
Hơrdik n năjyin m trưktqj ớqxcw c, trêtvtg n đihdu ưktqj ờxyxa ng từihdu Thổvbxu -lộbxvn i vềjcpz Thăjyin ng-long, Ỷcdaf -Lan nhớqxcw đihdu ếpkzj n năjyin m đihdu ứbbka a trẻktqj cùwqlu ng sốihdu ng ởihdu chùwqlu a Từihdu -quang vớqxcw i nàyjkb ng vàyjkb bẩlgkd y đihdu ứbbka a trẻktqj nghèosrb o khóxlrn ăjyin n xin ởihdu Thăjyin ng-long. Nhớqxcw nhung chồqyrq ng chấiubc t, nàyjkb ng đihdu ịxwbj nh khi tớqxcw i nơrdik i, sẽqxcw triệsdyo u hồqyrq i hai hoàyjkb ng tửyxbe Hoằyxbe ng-Châbhix n, Chiêtvtg u-Văjyin n đihdu em chúlgkd ng vàyjkb o hoàyjkb ng thàyjkb nh tưktqj ơrdik ng kiếpkzj n. Nhưktqj ng khi nhậacgf p cung, nàyjkb ng bịxwbj ràyjkb ng buộbxvn c bởihdu i luậacgf t lệsdyo , lễqppz nghi; phảuzkj i chờxyxa cho tớqxcw i khi đihdu ưktqj ợwzhg c phong làyjkb m Ỷcdaf -Lan phu nhâbhix n, mớqxcw i cóxlrn quyềjcpz n triệsdyo u hồqyrq i, tưktqj ơrdik ng kiếpkzj n vớqxcw i hoàyjkb ng-tửyxbe . Lạxlrn i nữurzv a, từihdu triềjcpz u đihdu ìusrr nh, đihdu ếpkzj n nộbxvn i cung, nơrdik i nàyjkb o cũosrb ng cóxlrn nhữurzv ng lờxyxa i xìusrr xầeorr m chốihdu ng đihdu ốihdu i nàyjkb ng vềjcpz cádqrb i xuấiubc t thâbhix n dâbhix n dãxyxa , nếpkzj u nay nàyjkb ng lạxlrn i đihdu em mưktqj ờxyxa i hai đihdu ứbbka a em xuấiubc t thâbhix n ăjyin n xin vàyjkb o cung, thìusrr nhữurzv ng cádqrb i lưktqj ỡuemo i dàyjkb i nhưktqj mãxyxa ng xãxyxa lạxlrn i đihdu ưktqj ợwzhg c dịxwbj p nhảuzkj đihdu ộbxvn c. Nàyjkb ng đihdu àyjkb nh nílgkd n nhịxwbj n.
Bâbhix y giờxyxa , mộbxvn t năjyin m qua, uy tílgkd n, tưktqj cádqrb ch củvaho a nàyjkb ng lêtvtg n cao, khôrehp ng còqppz n ai dádqrb m xìusrr xầeorr m chốihdu ng đihdu ốihdu i nữurzv a, nàyjkb ng mớqxcw i nghĩqtec đihdu ếpkzj n tưktqj ơrdik ng hộbxvn i vớqxcw i bọivyd n trẻktqj . Nàyjkb ng hỏxwbj i cung nữurzv phụxyxa trádqrb ch lễqppz nghi:
– Nàyjkb y chịxwbj , vílgkd thửyxbe tôrehp i muốihdu n mờxyxa i hai hoàyjkb ng-đihdu ệsdyo Hoằyxbe ng-Châbhix n vớqxcw i Chiêtvtg u-Văjyin n vàyjkb o cung, thìusrr thủvaho tụxyxa c ra sao?
– Thưktqj a phu-nhâbhix n, cóxlrn hai cádqrb ch. Mộbxvn t làyjkb phu nhâbhix n cóxlrn thểofuq thỉdydc nh quốihdu c-mẫwarb u Thanh-Mai cùwqlu ng hai hoàyjkb ng-tửyxbe vàyjkb o cung dựyxbe yếpkzj n, rồqyrq i nhâbhix n đihdu óxlrn , triệsdyo u hồqyrq i cảuzkj mưktqj ờxyxa i hai trẻktqj cùwqlu ng theo. Hai làyjkb phu-nhâbhix n cóxlrn thểofuq ban chỉdydc tuyêtvtg n triệsdyo u hai hoàyjkb ng-tửyxbe đihdu em đihdu ádqrb m trẻktqj vàyjkb o, đihdu ểofuq phu-nhâbhix n xéwarb t xem việsdyo c dạxlrn y dỗqboo chúlgkd ng đihdu ếpkzj n đihdu âbhix u rồqyrq i.
– Cóxlrn thểofuq nàyjkb o chỉdydc mờxyxa i hai hoàyjkb ng-tửyxbe vàyjkb o dựyxbe yếpkzj n, màyjkb khôrehp ng cóxlrn Quốihdu c-mẫwarb u chăjyin ng? Tôrehp i thấiubc y chỉdydc vìusrr mấiubc y đihdu ứbbka a trẻktqj , màyjkb phảuzkj i thỉdydc nh đihdu ạxlrn i giádqrb Quốihdu c-mẫwarb u thìusrr thựyxbe c khôrehp ng nêtvtg n.
– Nhưktqj vậacgf y thìusrr chỉdydc hoàyjkb ng thưktqj ợwzhg ng mớqxcw i cóxlrn quyềjcpz n. Vìusrr dùwqlu sao phu-nhâbhix n cũosrb ng chỉdydc làyjkb chịxwbj dâbhix u hai hoàyjkb ng-tửyxbe , chứbbka chưktqj a phảuzkj i làyjkb bềjcpz trêtvtg n, màyjkb cóxlrn thểofuq ban yếpkzj n.
Ỷcdaf -Lan đihdu em ýbxxv ấiubc y tâbhix u vớqxcw i nhàyjkb vua. Nhàyjkb vua vui vẻktqj :
– Đofuq ưktqj ợwzhg c, trẫwarb m chuẩlgkd n tấiubc u.
Ngàyjkb i gọivyd i mộbxvn t thádqrb i giádqrb m:
– Ngưktqj ờxyxa i sang phủvaho Quốihdu c-phụxyxa tuyêtvtg n triệsdyo u hai hoàyjkb ng tửyxbe Hoằyxbe ng-Châbhix n vớqxcw i năjyin m trẻktqj ởihdu Thổvbxu -lộbxvn i, hoàyjkb ng-tửyxbe Chiêtvtg u-Văjyin n vớqxcw i bẩlgkd y trẻktqj mồqyrq côrehp i ởihdu Thăjyin ng– long... ngay chiềjcpz u nay vàyjkb o dựyxbe yếpkzj n.
Buổvbxu i chiềjcpz u đihdu ếpkzj n, hai hoàyjkb ng-tửyxbe cùwqlu ng đihdu ádqrb m trẻktqj nhậacgf p Hoàyjkb ng-thàyjkb nh bằyxbe ng hai xe, mỗqboo i xe cóxlrn bốihdu n ngựyxbe a kéwarb o. Thịxwbj -vệsdyo đihdu ãxyxa chờxyxa đihdu ợwzhg i sẵyyau n, họivyd tiếpkzj p cưktqj ơrdik ng ngựyxbe a, rồqyrq i cúlgkd i rạxlrn p ngưktqj ờxyxa i xuốihdu ng:
– Hoàyjkb ng-thưktqj ợwzhg ng vớqxcw i phu-nhâbhix n đihdu ang chờxyxa hai hoàyjkb ng tửyxbe .
Viêtvtg n thádqrb i-giádqrb m lễqppz nghi cung tay hàyjkb nh lễqppz , rồqyrq i dẫwarb n đihdu ưktqj ờxyxa ng đihdu i trưktqj ớqxcw c. Đofuq âbhix y làyjkb lầeorr n đihdu ầeorr u tiêtvtg n trong đihdu ờxyxa i, đihdu ádqrb m trẻktqj đihdu ưktqj ợwzhg c vàyjkb o hoàyjkb ng thàyjkb nh. Thằyxbe ng Dậacgf t chỉdydc cung Ỷcdaf -Lan nóxlrn i:
– Nàyjkb y, anh em coi kìusrr a, cung Ỷcdaf -Lan sao lạxlrn i giốihdu ng căjyin n nhàyjkb củvaho a ôrehp ng bàyjkb Thiếpkzj t trong làyjkb ng mìusrr nh quádqrb nhỉdydc ?
Thằyxbe ng Đofuq oan cũosrb ng nhậacgf n ra cádqrb i quen thuộbxvn c:
– Còqppz n chílgkd n câbhix y ngâbhix u nàyjkb y thìusrr cắwvns t tỉdydc a giốihdu ng nhữurzv ng câbhix y ngâbhix u ởihdu chùwqlu a Từihdu -quang.
Bỗqboo ng thằyxbe ng Ninh reo lêtvtg n:
– Kìusrr a, con trâbhix u mộbxvn ng củvaho a chịxwbj Minh-Đofuq ệsdyo kìusrr a.
Năjyin m trẻktqj ởihdu Thổvbxu -lộbxvn i quêtvtg n mấiubc t đihdu âbhix y làyjkb hoàyjkb ng cung, chốihdu n cựyxbe c kỳiubc tôrehp n nghiêtvtg m. Chúlgkd ng reo lêtvtg n chạxlrn y lạxlrn i phílgkd a con trâbhix u. Nguyêtvtg n con trâbhix u nàyjkb y, hồqyrq i mấiubc y năjyin m trưktqj ớqxcw c họivyd c tròqppz trưktqj ờxyxa ng Trung-nghĩqtec a đihdu ịxwbj nh giếpkzj t đihdu ểofuq mừihdu ng thưktqj ợwzhg ng thọivyd Trịxwbj nh Quang-Thạxlrn ch, nóxlrn chạxlrn y vàyjkb o chùwqlu a Từihdu -quang ládqrb nh nạxlrn n. Ỷcdaf -Lan đihdu ãxyxa mua lạxlrn i. Sau khi nàyjkb ng nhậacgf p cung, lýbxxv -trưktqj ởihdu ng sai ngưktqj ờxyxa i đihdu em nóxlrn lêtvtg n Thăjyin ng-long cho nàyjkb ng. Ỷcdaf -Lan đihdu ílgkd ch thâbhix n chăjyin m nuôrehp i nóxlrn trong cung, đihdu ểofuq cho nôrehp ng dâbhix n nghèosrb o khôrehp ng cóxlrn trâbhix u cầeorr y... mưktqj ợwzhg n.
Dùwqlu thờxyxa i gian đihdu ãxyxa mấiubc y năjyin m qua, đihdu ádqrb m trẻktqj lớqxcw n lêtvtg n, nhưktqj ng con trâbhix u cũosrb ng đihdu ãxyxa nhậacgf n ra chúlgkd ng. Năjyin m trẻktqj vuốihdu t ve, vỗqboo lưktqj ng, xoa đihdu ầeorr u, đihdu ứbbka ng xung quanh trâbhix u.
Đofuq ếpkzj n đihdu óxlrn viêtvtg n thádqrb i giádqrb m kílgkd nh sựyxbe hôrehp :
– Hoàyjkb ng-thưktqj ợwzhg ng tuyêtvtg n chỉdydc mờxyxa i hai hoàyjkb ng tửyxbe cùwqlu ng cádqrb c thiếpkzj u niêtvtg n.
Đofuq ádqrb m trẻktqj vộbxvn i bỏxwbj trâbhix u, theo hoàyjkb ng tửyxbe Hoằyxbe ng-Châbhix n, Chiêtvtg u-Văjyin n vàyjkb o cung Ỷcdaf -Lan. Hai ngưktqj ờxyxa i vừihdu a bưktqj ớqxcw c vàyjkb o, thìusrr nhàyjkb vua cùwqlu ng Ỷcdaf -Lan đihdu ãxyxa đihdu ứbbka ng đihdu óxlrn n ngay ởihdu cửyxbe a:
– Miễqppz n lễqppz cho hai ngựyxbe -đihdu ệsdyo cùwqlu ng đihdu ádqrb m trẻktqj . Mờxyxa i nhịxwbj vịxwbj ngựyxbe đihdu ệsdyo ngồqyrq i.
Đofuq ádqrb m trẻktqj khoanh tay đihdu ứbbka ng sau lưktqj ng hai hoàyjkb ng tửyxbe . Theo đihdu úlgkd ng lễqppz nghi, chúlgkd ng phảuzkj i cúlgkd i đihdu ầeorr u khôrehp ng đihdu ưktqj ợwzhg c nhìusrr n nhàyjkb vua vớqxcw i Ỷcdaf -Lan.
Lễqppz tấiubc t.
Nhàyjkb vua mỉdydc m cưktqj ờxyxa i:
– Chắwvns c ngựyxbe đihdu ệsdyo khôrehp ng hiểofuq u nguyêtvtg n do nàyjkb o trẫwarb m lạxlrn i mờxyxa i hai vịxwbj vàyjkb o đihdu âbhix y cùwqlu ng ăjyin n yếpkzj n phảuzkj i khôrehp ng? Việsdyo c nhưktqj thếpkzj nàyjkb y: Ỷcdaf -Lan trưktqj ớqxcw c đihdu âbhix y từihdu ng biếpkzj t hai ngựyxbe đihdu ệsdyo , hằyxbe ng nghe danh hai ngựyxbe đihdu ệsdyo , lạxlrn i từihdu ng đihdu ưktqj ợwzhg c hai ngựyxbe đihdu ệsdyo giúlgkd p đihdu ỡuemo mấiubc y năjyin m qua. Nhưktqj ng hai ngựyxbe đihdu ệsdyo lạxlrn i chưktqj a biếpkzj t Ỷcdaf -Lan, nêtvtg n ýbxxv Ỷcdaf -Lan muốihdu n thỉdydc nh hai ngựyxbe đihdu ệsdyo vàyjkb o đihdu ểofuq chịxwbj em gặnujl p nhau.
Hai hoàyjkb ng tửyxbe liếpkzj c mắwvns t nhìusrr n Ỷcdaf -Lan. Hai ôrehp ng tuyệsdyo t chưktqj a từihdu ng thấiubc y nàyjkb ng bao giờxyxa . Trưktqj ớqxcw c mặnujl t hai ôrehp ng, nàyjkb ng chỉdydc làyjkb mộbxvn t thiếpkzj u nữurzv , trang phụxyxa c nhưktqj gádqrb i quêtvtg , nhưktqj ng đihdu ẹacgf p huyềjcpz n ảuzkj o. Mặnujl c dùwqlu làyjkb hoàyjkb ng tửyxbe , cóxlrn nhiềjcpz u dịxwbj p gặnujl p gỡuemo ngưktqj ờxyxa i đihdu ẹacgf p, nhưktqj ng hai ôrehp ng chưktqj a từihdu ng thấiubc y ai đihdu ẹacgf p mộbxvn c mạxlrn c nhưktqj vậacgf y.
Ỷcdaf -Lan lêtvtg n tiếpkzj ng:
– Chịxwbj dâbhix u em chồqyrq ng tưktqj ơrdik ng kiếpkzj n. Thiếpkzj p xin bệsdyo hạxlrn cho đihdu ưktqj ợwzhg c nóxlrn i vớqxcw i nhau bằyxbe ng ngôrehp n từihdu bìusrr nh dâbhix n.
Nhàyjkb vua cưktqj ờxyxa i:
– Đofuq ưktqj ợwzhg c chứbbka , em cứbbka tựyxbe nhiêtvtg n.
Ỷcdaf -Lan hưktqj ớqxcw ng năjyin m đihdu ứbbka a trẻktqj ởihdu Thổvbxu -lộbxvn i:
– Dậacgf t, ngửyxbe ng mặnujl t lêtvtg n nhìusrr n xem Ỷcdaf -Lan phu nhâbhix n làyjkb ai nàyjkb o?
Phạxlrn m Dậacgf t ngửyxbe a mặnujl t lêtvtg n, nóxlrn thấiubc y Ỷcdaf -Lan thìusrr reo:
– Chịxwbj Minh-Đofuq ệsdyo ! Sao chịxwbj lạxlrn i ởihdu đihdu âbhix y? Bọivyd n em nhớqxcw chịxwbj muốihdu n chếpkzj t.
Đofuq ádqrb m trẻktqj nghe Phạxlrn m Dậacgf t reo, chúlgkd ng quêtvtg n mấiubc t rằyxbe ng chưktqj a cóxlrn phéwarb p, chúlgkd ng khôrehp ng đihdu ưktqj ợwzhg c ngưktqj ớqxcw c mắwvns t nhìusrr n lêtvtg n, chúlgkd ng cùwqlu ng mởihdu to mắwvns t nhìusrr n nàyjkb ng:
– Chịxwbj Minh-Đofuq ệsdyo . Ốrehp i sao chịxwbj đihdu ẹacgf p thếpkzj nàyjkb y?
– Ốrehp i chịxwbj Yếpkzj n-Loan. Sao chịxwbj lạxlrn i ởihdu đihdu âbhix y?
Nguyêtvtg n, sau khi đihdu ưktqj ợwzhg c hoàyjkb ng tửyxbe Hoằyxbe ng-Châbhix n cứbbka u nạxlrn n ởihdu Thăjyin ng-long, năjyin m trẻktqj làyjkb ng Thổvbxu -lộbxvn i, đihdu ưktqj ợwzhg c ôrehp ng mang chúlgkd ng vềjcpz dinh nuôrehp i nấiubc ng, dạxlrn y văjyin n, luyệsdyo n võgxpn . Chúlgkd ng cóxlrn kểofuq chuyệsdyo n Minh-Đofuq ệsdyo cho ôrehp ng nghe. Ôdtzt ng cùwqlu ng năjyin m đihdu ứbbka a đihdu i khắwvns p Thăjyin ng-long tìusrr m nàyjkb ng, nhưktqj ng khôrehp ng thấiubc y. Íurzv t lâbhix u sau hoàyjkb ng-tửyxbe Chiêtvtg u-Văjyin n nhậacgf n lờxyxa i Khấiubc t hoàyjkb thưktqj ợwzhg ng nuôrehp i bẩlgkd y trẻktqj ởihdu Yêtvtg n-phụxyxa . Nhâbhix n dịxwbj p hai đihdu ádqrb m trẻktqj gặnujl p nhau, chúlgkd ng đihdu em « đihdu ờxyxa i tưktqj » củvaho a nhau ra kểofuq , thếpkzj làyjkb chúlgkd ng biếpkzj t chúlgkd ng cóxlrn chung mộbxvn t bàyjkb chịxwbj . Thờxyxa i gian hơrdik n năjyin m qua, chuyệsdyo n bàyjkb chịxwbj dầeorr n dầeorr n đihdu i vàyjkb o lãxyxa ng quêtvtg n, thìusrr hôrehp m nay chúlgkd ng gặnujl p lạxlrn i nàyjkb ng trong khung cảuzkj nh uy nghiêtvtg m nàyjkb y.
Ỷcdaf -Lan truyềjcpz n cho chúlgkd ng ngồqyrq i. Trong mưktqj ờxyxa i hai đihdu ứbbka a, thìusrr Lýbxxv Đofuq oan cóxlrn họivyd c nhấiubc t. Nóxlrn nóxlrn i:
– Bọivyd n em mấiubc t tin chịxwbj . Gầeorr n đihdu âbhix y em cóxlrn nghe đihdu ồqyrq n đihdu ứbbka c vua vềjcpz làyjkb ng mìusrr nh tìusrr m Hằyxbe ng-Nga, đihdu em Hằyxbe ng-Nga làyjkb m vợwzhg . Bọivyd n em đihdu âbhix u ngờxyxa lạxlrn i làyjkb chịxwbj .
Nhàyjkb vua nóxlrn i vớqxcw i hai hoàyjkb ng tửyxbe :
– Anh em mìusrr nh sang bêtvtg n nàyjkb y. Anh cóxlrn nhiềjcpz u chuyệsdyo n muốihdu n nóxlrn i vớqxcw i hai em. Đofuq ểofuq cho chịxwbj em Ỷcdaf -Lan ôrehp n chuyệsdyo n cũosrb .
Nhàyjkb vua vớqxcw i hai hoàyjkb ng tửyxbe đihdu i rồqyrq i, Ỷcdaf -Lan tóxlrn m lưktqj ợwzhg c mọivyd i biếpkzj n chuyểofuq n kểofuq cho đihdu ádqrb m trẻktqj nghe. Chúlgkd ng cũosrb ng đihdu em nhữurzv ng gìusrr chúlgkd ng họivyd c đihdu ưktqj ợwzhg c nóxlrn i vớqxcw i nàyjkb ng.
Lýbxxv Đofuq oan đihdu ềjcpz nghịxwbj :
– Từihdu hồqyrq i ấiubc y đihdu ếpkzj n giờxyxa chúlgkd ng em cũosrb ng khôrehp ng cóxlrn tin nhàyjkb . Vậacgf y bâbhix y giờxyxa chịxwbj dẫwarb n chúlgkd ng em vềjcpz quêtvtg , chịxwbj cứbbka nhậacgf n bọivyd n em làyjkb con nuôrehp i chịxwbj , đihdu ểofuq bọivyd n họivyd c tròqppz Trung-nghĩqtec a phảuzkj i lạxlrn y sứbbka t trádqrb n ra cho bõgxpn ghéwarb t.
– Khôrehp ng, chịxwbj khôrehp ng lớqxcw n hơrdik n cádqrb c em nhiềjcpz u tuổvbxu i, thìusrr nhậacgf n cádqrb c em làyjkb m con sao đihdu ưktqj ợwzhg c? Chịxwbj nhậacgf n cádqrb c em làyjkb m em nuôrehp i đihdu ủvaho rồqyrq i. Còqppz n trưktqj ờxyxa ng Trung-nghĩqtec a ưktqj ? Trưktqj ờxyxa ng đihdu óxlrn khôrehp ng còqppz n nữurzv a.
Nàyjkb ng kểofuq biếpkzj n cốihdu Ưgqlj ng-sơrdik n giếpkzj t cảuzkj nhàyjkb Trịxwbj nh Quang-Thạxlrn ch cho chúlgkd ng nghe, rồqyrq i nóxlrn i:
– Bâbhix y giờxyxa chịxwbj cho phéwarb p, cứbbka mỗqboo i thádqrb ng cádqrb c em đihdu ưktqj ợwzhg c vàyjkb o cung thăjyin m chịxwbj mộbxvn t lầeorr n.
Bọivyd n trẻktqj reo hòqppz vui mừihdu ng. Kểofuq từihdu ngàyjkb y nhậacgf p cung, đihdu âbhix y làyjkb lầeorr n đihdu ầeorr u tiêtvtg n Ỷcdaf -Lan gặnujl p ngưktqj ờxyxa i thâbhix n cũosrb , nàyjkb ng mừihdu ng chi siếpkzj t kểofuq . Từihdu đihdu ấiubc y, mưktqj ờxyxa i hai trẻktqj đihdu ưktqj ợwzhg c tựyxbe do ra vàyjkb o cung Ỷcdaf -Lan. Nàyjkb ng cóxlrn thêtvtg m mộbxvn t sốihdu châbhix n tay thôrehp ng minh, lanh lẹacgf , vàyjkb trung thàyjkb nh.
Theo luậacgf t triềjcpz u Lýbxxv , thìusrr mỗqboo i thádqrb ng hai lầeorr n, nhàyjkb vua cùwqlu ng Hoàyjkb ng-hậacgf u, phi tầeorr n phảuzkj i đihdu ếpkzj n cung Thiêtvtg n-Cảuzkj m chầeorr u Thádqrb i-hậacgf u. Tuy nhàyjkb vua đihdu ãxyxa tuyêtvtg n chỉdydc rằyxbe ng đihdu ẳqxcw ng trậacgf t phu-nhâbhix n củvaho a Ỷcdaf -Lan dưktqj ớqxcw i đihdu ẳqxcw ng trậacgf t phi. Nhưktqj ng khi chầeorr u hầeorr u thádqrb i-hậacgf u, Ỷcdaf -Lan cứbbka đihdu ứbbka ng sau hếpkzj t cádqrb c bàyjkb phi đihdu ãxyxa đihdu àyjkb nh, màyjkb còqppz n sau cádqrb c mỹflqh -nhâbhix n.
Nhàyjkb vua chưktqj a cóxlrn hoàyjkb ng-tửyxbe , nhưktqj ng đihdu ãxyxa cóxlrn ba côrehp ng chúlgkd a. Mộbxvn t làyjkb côrehp ng chúlgkd a Thiêtvtg n-Thàyjkb nh, nhũosrb danh An-Dâbhix n do Trầeorr n giai phi sinh ra. Côrehp ng chúlgkd a làyjkb đihdu ệsdyo tửyxbe củvaho a vua bàyjkb Bìusrr nh-Dưktqj ơrdik ng đihdu ãxyxa hạxlrn giádqrb vớqxcw i thếpkzj -tửyxbe Thâbhix n Cảuzkj nh-Long con trai củvaho a vua bàyjkb Bìusrr nh-Dưktqj ơrdik ng vớqxcw i phòqppz -mãxyxa Thâbhix n Thiệsdyo u-Thádqrb i. Hiệsdyo n côrehp ng chúlgkd a ởihdu Bắwvns c-cưktqj ơrdik ng. Côrehp ng chúlgkd a thứbbka nhìusrr làyjkb Đofuq ộbxvn ng-Thiêtvtg n, nhũosrb danh An-Hảuzkj i do Lýbxxv tuyêtvtg n phi sinh ra. Côrehp ng chúlgkd a làyjkb đihdu ệsdyo tửyxbe củvaho a quốihdu c-mẫwarb u Thanh-Mai, đihdu ãxyxa hạxlrn giádqrb vớqxcw i đihdu ôrehp đihdu ốihdu c Hoàyjkb ng Kiệsdyo n đihdu ệsdyo tửyxbe củvaho a Long-thàyjkb nh ẩlgkd n-sĩqtec Tôrehp n Đofuq ảuzkj n, hiệsdyo n ởihdu vớqxcw i chồqyrq ng tạxlrn i bếpkzj n Tiềjcpz m-long bêtvtg n bờxyxa sôrehp ng Hồqyrq ng. Côrehp ng chúlgkd a thứbbka ba làyjkb Thiêtvtg n-Ninh nhũosrb danh An-Quốihdu c, do Mai quýbxxv phi sinh ra, họivyd c tròqppz củvaho a tiêtvtg n nưktqj ơrdik ng Bảuzkj o-Hòqppz a. Côrehp ng chúlgkd a tuy đihdu ếpkzj n tuổvbxu i trưktqj ởihdu ng thàyjkb nh, nhàyjkb vua đihdu ịxwbj nh cho hạxlrn giádqrb nhiềjcpz u lầeorr n, nhưktqj ng ỷmrfy đihdu ưktqj ợwzhg c sưktqj phụxyxa Bảuzkj o-Hòqppz a cưktqj ng chiềjcpz u, côrehp ng chúlgkd a xin đihdu i tu. Dĩqtec nhiêtvtg n nhàyjkb vua khôrehp ng chuẩlgkd n tấiubc u. Côrehp ng chúlgkd a ởihdu trong Hoàyjkb ng-thàyjkb nh. Ngay từihdu khi Ỷcdaf -Lan tiếpkzj n cung gặnujl p côrehp ng chúlgkd a làyjkb thâbhix n vớqxcw i nhau ngay nhưktqj bóxlrn ng vớqxcw i hìusrr nh.
Lệsdyo triềjcpz u Lýbxxv đihdu ịxwbj nh từihdu thờxyxa i vua Thádqrb i-tổvbxu rằyxbe ng cóxlrn ba loạxlrn i thiếpkzj t triềjcpz u. Mộbxvn t làyjkb đihdu ạxlrn i triềjcpz u vàyjkb o mồqyrq ng mộbxvn t, nếpkzj u cuộbxvn c đihdu ìusrr nh nghịxwbj chưktqj a xong thìusrr cóxlrn thểofuq kéwarb o dàyjkb i đihdu ếpkzj n vôrehp hạxlrn n đihdu ịxwbj nh. Thứbbka nhìusrr làyjkb thiếpkzj t tiểofuq u triềjcpz u vàyjkb o cádqrb c ngàyjkb y mồqyrq ng năjyin m, mồqyrq ng mưktqj ờxyxa i, mưktqj ờxyxa i rằyxbe m, hai mưktqj ơrdik i vàyjkb hai mưktqj ơrdik i lăjyin m. Thứbbka ba làyjkb cuộbxvn c thiếpkzj t tinh-triềjcpz u (tinh làyjkb ngôrehp i sao), thìusrr bấiubc t cứbbka khi nàyjkb o nhàyjkb vua cầeorr n bàyjkb n vớqxcw i quầeorr n thầeorr n đihdu ểofuq quyếpkzj t đihdu ịxwbj nh mộbxvn t việsdyo c quan trọivyd ng.
Khi thiếpkzj t đihdu ạxlrn i triềjcpz u thìusrr cao nhấiubc t làyjkb thâbhix n-vưktqj ơrdik ng, tểofuq -tưktqj ớqxcw ng, thưktqj ợwzhg ng thưktqj , cádqrb c an-vũosrb sứbbka , tiếpkzj t-đihdu ộbxvn -sứbbka , đihdu ôrehp đihdu ốihdu c thủvaho y quâbhix n, đihdu ạxlrn i-tưktqj ớqxcw ng thốihdu ng lĩqtec nh kỵqjqz -binh, chưktqj tưktqj ớqxcw ng chỉdydc huy cádqrb c đihdu ạxlrn o Thiêtvtg n-tửyxbe -binh, tổvbxu ng-quảuzkj n Khu-mậacgf t-việsdyo n, tổvbxu ng-lĩqtec nh thịxwbj vệsdyo , quan tổvbxu ng-trấiubc n Thăjyin ng-long. Khi thiếpkzj t tiểofuq u triềjcpz u thìusrr thàyjkb nh phầeorr n vẫwarb n nhưktqj trêtvtg n, nhưktqj ng khôrehp ng cóxlrn cádqrb c thâbhix n vưktqj ơrdik ng, an-vũosrb -sứbbka , tiếpkzj t-đihdu ộbxvn -sứbbka , đihdu ôrehp đihdu ốihdu c thủvaho y quâbhix n, đihdu ạxlrn i tưktqj ớqxcw ng thốihdu ng lĩqtec nh kỵqjqz -binh. Còqppz n thiếpkzj t tinh-triềjcpz u thìusrr chỉdydc cóxlrn tểofuq -tưktqj ớqxcw ng, lụxyxa c bộbxvn thưktqj ợwzhg ng thưktqj , quảuzkj n Khu-mậacgf t-việsdyo n vàyjkb nhữurzv ng thàyjkb nh phầeorr n chuyêtvtg n môrehp n liêtvtg n quan đihdu ếpkzj n cádqrb c vấiubc n đihdu ềjcpz cầeorr n nghịxwbj sựyxbe .
Hôrehp m nay nhàyjkb vua thiếpkzj t tinh-triềjcpz u vềjcpz vấiubc n đihdu ềjcpz cầeorr n cảuzkj i cádqrb ch sao cho dâbhix n giầeorr u. Thàyjkb nh phầeorr n chílgkd nh yếpkzj u vẫwarb n khôrehp ng thay đihdu ổvbxu i, nhưktqj ng thêtvtg m mộbxvn t sốihdu cádqrb c quan thuộbxvn c bộbxvn Hộbxvn , bộbxvn Lạxlrn i, bộbxvn Hìusrr nh nhưktqj tham-tri (tưktqj ơrdik ng đihdu ưktqj ơrdik ng vớqxcw i thứbbka trưktqj ởihdu ng ngàyjkb y nay), thịxwbj -lang (tưktqj ơrdik ng đihdu ưktqj ơrdik ng vớqxcw i tổvbxu ng giádqrb m đihdu ốihdu c ngàyjkb y nay). Đofuq ặnujl c biệsdyo t, cóxlrn cảuzkj Ỷcdaf -Lan phu nhâbhix n cũosrb ng tham dựyxbe . Buổvbxu i thiếpkzj t tinh-triềjcpz u tạxlrn i đihdu iệsdyo n Cao-minh. Vìusrr buổvbxu i thiếpkzj t triềjcpz u nàyjkb y khôrehp ng cóxlrn vấiubc n đihdu ềjcpz quốihdu c phòqppz ng, nêtvtg n quốihdu c-phụxyxa Khai-Quốihdu c vưktqj ơrdik ng vớqxcw i Quốihdu c-mẫwarb u Thanh-Mai vắwvns ng mặnujl t. Đofuq ứbbka ng hầeorr u cạxlrn nh nhàyjkb vua, cóxlrn côrehp ng chúlgkd a Thiêtvtg n-Ninh.
Trưktqj ớqxcw c đihdu âbhix y, trong nhữurzv ng buổvbxu i thiếpkzj t tinh-triềjcpz u nhưktqj thếpkzj , thìusrr nhàyjkb vua ngồqyrq i trêtvtg n ngai sơrdik n son thiếpkzj p vàyjkb ng. Phílgkd a trưktqj ớqxcw c ngai vàyjkb ng cóxlrn chiếpkzj c ádqrb n thưktqj chạxlrn m rồqyrq ng. Còqppz n cádqrb c quan thìusrr đihdu ứbbka ng. Nhưktqj ng từihdu sau ngàyjkb y Ỷcdaf -Lan phu nhâbhix n nhậacgf p cung, nàyjkb ng tâbhix u vớqxcw i nhàyjkb vua rằyxbe ng, khi triềjcpz u hộbxvn i, cádqrb c quan phảuzkj i vậacgf n đihdu ộbxvn ng hếpkzj t tinh anh thầeorr n thứbbka c hầeorr u bàyjkb n quốihdu c sựyxbe . Thếpkzj màyjkb cádqrb c quan phảuzkj i đihdu ứbbka ng hằyxbe ng mấiubc y giờxyxa thìusrr cơrdik thểofuq mệsdyo t, ắwvns t thầeorr n tổvbxu n. Phu-nhâbhix n xin nhàyjkb vua ban cho cádqrb c đihdu ạxlrn i thầeorr n đihdu ưktqj ợwzhg c ngồqyrq i. Từihdu đihdu ấiubc y, mỗqboo i khi thiếpkzj t tinh-triềjcpz u, cádqrb c đihdu ạxlrn i thầeorr n đihdu ưktqj ợwzhg c xếpkzj p chỗqboo ngồqyrq i trêtvtg n ghếpkzj , sau cádqrb i ádqrb n thưktqj . Trêtvtg n ádqrb n thưktqj đihdu ểofuq mộbxvn t khay bádqrb nh trádqrb i, nhiềjcpz u ílgkd t tùwqlu y theo thứbbka bậacgf c.
Ba hồqyrq i chiêtvtg ng trốihdu ng, đihdu ộbxvn i nhạxlrn c cửyxbe bàyjkb i ca Giádqrb ng-long. Chưktqj ơrdik ng-thádqrb nh Gia-khádqrb nh hoàyjkb ng đihdu ếpkzj cùwqlu ng Ỷcdaf -Lan phu nhâbhix n ra. Cádqrb c quan hàyjkb nh lễqppz . Sau khi hoàyjkb ng-đihdu ếpkzj vớqxcw i Ỷcdaf -Lan phu nhâbhix n ngồqyrq i, lễqppz quan hôrehp :
– Chưktqj đihdu ạxlrn i thầeorr n an tọivyd a.
Tểofuq -tưktqj ớqxcw ng Lýbxxv Đofuq ạxlrn o-Thàyjkb nh đihdu ứbbka ng lêtvtg n tâbhix u:
– Thầeorr n Kiểofuq m-hiệsdyo u thádqrb i-phóxlrn , Long-thàyjkb nh tiếpkzj t đihdu ộbxvn sứbbka , đihdu ồqyrq ng-bìusrr nh chưktqj ơrdik ng sựyxbe , Khu-mậacgf t-việsdyo n sứbbka , lĩqtec nh Chiêtvtg u-văjyin n-quan đihdu ạxlrn i họivyd c sĩqtec , giádqrb m-tu quốihdu c-sửyxbe , Sơrdik n-Nam quốihdu c-côrehp ng Lýbxxv Đofuq ạxlrn o-Thàyjkb nh kílgkd nh tâbhix u: buổvbxu i thiếpkzj t-tinh triềjcpz u hôrehp m nay do kim ýbxxv củvaho a bệsdyo hạxlrn , mụxyxa c đihdu ílgkd ch triềjcpz u nghịxwbj sao cho dâbhix n giầeorr u. Thứbbka nhìusrr làyjkb Lễqppz -bộbxvn thưktqj ợwzhg ng-thưktqj , Lạxlrn i-bộbxvn thưktqj ợwzhg ng-thưktqj , Hìusrr nh-bộbxvn tham tri thuộbxvn c phe đihdu ảuzkj ng Dưktqj ơrdik ng gia bịxwbj cádqrb ch chứbbka c; cádqrb c vịxwbj Lễqppz -bộbxvn tham-tri, Lạxlrn i-bộbxvn tham-tri đihdu ưktqj ợwzhg c bệsdyo hạxlrn ban chỉdydc lêtvtg n làyjkb m thưktqj ợwzhg ng-thưktqj , thàyjkb nh ra khuyếpkzj t ba chứbbka c tham-tri, chưktqj a cóxlrn ngưktqj ờxyxa i thay thếpkzj . Thầeorr n xin đihdu ìusrr nh nghịxwbj đihdu ểofuq cửyxbe ba ngưktqj ờxyxa i vàyjkb o chứbbka c vụxyxa đihdu óxlrn .
Nhàyjkb vua vẫwarb y tay:
– Xin mờxyxa i thầeorr y ngồqyrq i nóxlrn i đihdu ưktqj ợwzhg c rồqyrq i.
– Đofuq a tạxlrn bệsdyo hạxlrn . Bâbhix y giờxyxa đihdu ểofuq Hộbxvn -bộbxvn thưktqj ợwzhg ng-thưktqj tâbhix u lêtvtg n bệsdyo hạxlrn tìusrr nh trạxlrn ng canh tádqrb c năjyin m qua.
– Thầeorr n Mai Đofuq ìusrr nh, Hộbxvn -bộbxvn thưktqj ợwzhg ng thưktqj , lĩqtec nh Thầeorr n-nôrehp ng đihdu iệsdyo n đihdu ạxlrn i họivyd c sĩqtec xin kílgkd nh tâbhix u. Năjyin m vừihdu a nhờxyxa âbhix n đihdu ứbbka c Quốihdu c-tổvbxu , Quốihdu c-mẫwarb u, nhờxyxa Tiêtvtg n-hoàyjkb ng phùwqlu hộbxvn , hai mùwqlu a đihdu ềjcpz u trúlgkd ng. Giádqrb lúlgkd a hạxlrn xuốihdu ng, dâbhix n chúlgkd ng no đihdu ủvaho . Vìusrr lúlgkd a gạxlrn o dưktqj , nêtvtg n ta bádqrb n sang Chiêtvtg m, sang Trung-nguyêtvtg n rấiubc t nhiềjcpz u. Lụxyxa c súlgkd c tăjyin ng lêtvtg n gấiubc p ba. Tăjyin ng hơrdik n cảuzkj làyjkb lợwzhg n, gàyjkb , ngan, ngỗqboo ng, vịxwbj t, tôrehp m, cádqrb . Nhưktqj ng trâbhix u, bòqppz thìusrr khôrehp ng tăjyin ng. Diệsdyo n tílgkd ch canh tádqrb c cũosrb ng khôrehp ng tăjyin ng.
Nhàyjkb vua hỏxwbj i:
– Trẫwarb m thấiubc y cádqrb c lộbxvn tấiubc u vềjcpz rằyxbe ng dâbhix n chúlgkd ng khai hoang nhiềjcpz u lắwvns m, thếpkzj sao diệsdyo n tílgkd ch canh tádqrb c lạxlrn i khôrehp ng tăjyin ng? Trâbhix u, bòqppz , dêtvtg , ngựyxbe a trưktqj ớqxcw c đihdu âbhix y cứbbka mưktqj ờxyxa i con cádqrb i thìusrr tádqrb m con sinh đihdu ẻktqj . Thếpkzj tạxlrn i sao lạxlrn i khôrehp ng tăjyin ng?
– Tâbhix u bệsdyo hạxlrn . Vềjcpz diệsdyo n tílgkd ch khai hoang thêtvtg m nhiềjcpz u, nhưktqj ng vìusrr nhữurzv ng nhàyjkb giầeorr u bắwvns t nộbxvn p tôrehp quádqrb cao, nêtvtg n tádqrb đihdu iềjcpz n khôrehp ng thểofuq canh tádqrb c, màyjkb chủvaho đihdu iềjcpz n thìusrr hàyjkb khắwvns c. Họivyd cứbbka nhấiubc t đihdu ịxwbj nh bắwvns t tádqrb đihdu iềjcpz n trảuzkj tôrehp cao, bằyxbe ng khôrehp ng thìusrr thàyjkb đihdu ểofuq cho cỏxwbj mọivyd c, chứbbka chẳqxcw ng chịxwbj u hạxlrn tôrehp . Vìusrr vậacgf y sốihdu ruộbxvn ng đihdu ấiubc t đihdu ểofuq hoang rấiubc t nhiềjcpz u.
Ỷcdaf -Lan hỏxwbj i:
– Thưktqj a thưktqj ợwzhg ng-thưktqj , chủvaho đihdu iềjcpz n đihdu òqppz i tôrehp làyjkb bao nhiêtvtg u mộbxvn t mẫwarb u?
– Tâbhix u phu-nhâbhix n,nhữurzv ng loạxlrn i ruộbxvn ng xấiubc u họivyd đihdu òqppz i mộbxvn t nửyxbe a sốihdu thu. Nhữurzv ng ruộbxvn ng tốihdu t họivyd khôrehp ng cầeorr n biếpkzj t sốihdu thu làyjkb bao nhiêtvtg u, họivyd đihdu òqppz i mỗqboo i mẫwarb u mộbxvn t trăjyin m thùwqlu ng mộbxvn t mùwqlu a.
Nhàyjkb vua hỏxwbj i Ỷcdaf -Lan:
– Khanh đihdu ãxyxa sốihdu ng suốihdu t thờxyxa i thơrdik ấiubc u ởihdu đihdu ồqyrq ng ruộbxvn ng, khanh cóxlrn ýbxxv kiếpkzj n gìusrr vềjcpz việsdyo c thu tôrehp nàyjkb y? Nhưktqj vậacgf y làyjkb cao hay thấiubc p?
– Tâbhix u bệsdyo hạxlrn , thu tôrehp cao nhưktqj vậacgf y quảuzkj làyjkb lộbxvn t da đihdu ầeorr u, móxlrn c ruộbxvn t tádqrb đihdu iềjcpz n.
Ỷcdaf -Lan kểofuq tiếpkzj p: đihdu ốihdu i vớqxcw i ruộbxvn ng xấiubc u, thìusrr sốihdu hoạxlrn ch mộbxvn t mẫwarb u khôrehp ng thểofuq quádqrb trăjyin m thùwqlu ng. Còqppz n ruộbxvn ng tốihdu t thìusrr sốihdu hoạxlrn ch mỗqboo i mẫwarb u khôrehp ng quádqrb mộbxvn t trăjyin m năjyin m mưktqj ơrdik i thùwqlu ng. Tílgkd nh đihdu ổvbxu đihdu ồqyrq ng, cầeorr y mộbxvn t mẫwarb u mấiubc t ba côrehp ng trâbhix u, bừihdu a ba côrehp ng trâbhix u, cấiubc y năjyin m côrehp ng, rồqyrq i bóxlrn n phâbhix n, tádqrb t nưktqj ớqxcw c, làyjkb m cỏxwbj , đihdu ádqrb nh kỳiubc , gặnujl t... màyjkb chủvaho đihdu iềjcpz n lấiubc y mộbxvn t nửyxbe a. Nhưktqj vậacgf y tádqrb đihdu iềjcpz n chỉdydc đihdu ủvaho ăjyin n màyjkb thôrehp i. Họivyd khôrehp ng thểofuq dưktqj giảuzkj đihdu ểofuq sửyxbe a nhàyjkb , thuốihdu c thang khi đihdu au ốihdu m, may mặnujl c.
Nhàyjkb vua nghe Ỷcdaf -Lan tâbhix u, long tâbhix m cảuzkj m thấiubc y nhưktqj bịxwbj con dao đihdu âbhix m vàyjkb o ngựyxbe c mộbxvn t cádqrb i. Ngàyjkb i thởihdu dàyjkb i:
– Nếpkzj u nhưktqj tádqrb -đihdu iềjcpz n khôrehp ng đihdu ủvaho thóxlrn c nộbxvn p tôrehp thìusrr chủvaho đihdu iềjcpz n làyjkb m gìusrr họivyd ?
– Bệsdyo hạxlrn khôrehp ng thểofuq tưktqj ởihdu ng tưktqj ợwzhg ng đihdu ưktqj ợwzhg c cảuzkj nh đihdu au lòqppz ng củvaho a tádqrb đihdu iềjcpz n nghèosrb o.
Nàyjkb ng xuốihdu ng giọivyd ng: tâbhix u bệsdyo hạxlrn chiếpkzj u theo luậacgf t, thìusrr họivyd sai nặnujl c-nôrehp đihdu i đihdu òqppz i. Nặnujl c-nôrehp đihdu òqppz i khôrehp ng đihdu ưktqj ợwzhg c thìusrr họivyd kiệsdyo n lêtvtg n lýbxxv dịxwbj ch. Lýbxxv dịxwbj ch sẽqxcw phádqrb i trưktqj ơrdik ng-tuầeorr n đihdu em nặnujl c nôrehp tớqxcw i nhàyjkb tádqrb -đihdu iềjcpz n siếpkzj t lúlgkd a, siếpkzj t gạxlrn o, siếpkzj t gia-súlgkd c hoặnujl c siếpkzj t bàyjkb n ghếpkzj , dưktqj ờxyxa ng chiếpkzj u. Nếpkzj u nghèosrb o quádqrb khôrehp ng còqppz n gìusrr siếpkzj t thìusrr bắwvns t phảuzkj i bádqrb n vợwzhg , bádqrb n con đihdu i lấiubc y tiềjcpz n trảuzkj chủvaho -đihdu iềjcpz n, hoặnujl c cầeorr m vợwzhg con cho chủvaho đihdu iềjcpz n làyjkb m tôrehp i tớqxcw . Nhiềjcpz u chủvaho đihdu iềjcpz n cựyxbe c ádqrb c, họivyd nhấiubc t đihdu ịxwbj nh hoặnujl c đihdu òqppz i tôrehp thựyxbe c cao, hoặnujl c làyjkb đihdu ểofuq ruộbxvn ng hoang chứbbka khôrehp ng chịxwbj u cho thuêtvtg vớqxcw i tôrehp thấiubc p.
Nhàyjkb vua thởihdu dàyjkb i hỏxwbj i tiếpkzj p:
– Nhưktqj vậacgf y thìusrr tuy năjyin m vừihdu a qua lúlgkd a gạxlrn o dưktqj thừihdu a làyjkb dưktqj thừihdu a do trúlgkd ng mùwqlu a. Ngưktqj ờxyxa i giầeorr u thìusrr thêtvtg m giầeorr u, còqppz n kẻktqj khóxlrn thìusrr vẫwarb n hoàyjkb n kẻktqj khóxlrn . Giảuzkj nhưktqj , triềjcpz u đihdu ìusrr nh cóxlrn phưktqj ơrdik ng thứbbka c nàyjkb o cho ruộbxvn ng đihdu ấiubc t khôrehp ng đihdu ểofuq hoang, ngưktqj ờxyxa i cùwqlu ng dâbhix n cũosrb ng cóxlrn ruộbxvn ng cầeorr y thìusrr đihdu óxlrn mớqxcw i làyjkb đihdu ạxlrn o củvaho a vua Hùwqlu ng, vua Trưktqj ng. Trẫwarb m thựyxbe c xấiubc u hổvbxu , khi ngồqyrq i trêtvtg n ngai, màyjkb đihdu ểofuq đihdu ếpkzj n nỗqboo i cóxlrn tệsdyo đihdu oan: ngưktqj ờxyxa i giầeorr u thìusrr bỏxwbj ruộbxvn ng hoang, kẻktqj nghèosrb o thìusrr ngồqyrq i khôrehp ng nhìusrr n ruộbxvn ng hoang màyjkb chẳqxcw ng đihdu ưktqj ợwzhg c cầeorr y.
Nhàyjkb vua cau mặnujl t lạxlrn i tỏxwbj vẻktqj đihdu ăjyin m chiêtvtg u: bàyjkb n chung, hiệsdyo n cóxlrn bốihdu n vấiubc n đihdu ềjcpz phảuzkj i giảuzkj i quyếpkzj t. Mộbxvn t làyjkb sao cho tádqrb đihdu iềjcpz n khỏxwbj i bịxwbj chủvaho đihdu iềjcpz n lộbxvn t da. Hai làyjkb khôrehp ng còqppz n nạxlrn n đihdu ểofuq ruộbxvn ng hoang. Ba làyjkb sao đihdu ểofuq khuyếpkzj n khílgkd ch dâbhix n khai hoang hơrdik n nữurzv a. Bốihdu n làyjkb làyjkb m tăjyin ng sốihdu trâbhix u bòqppz cầeorr y ruộbxvn ng.
Cádqrb c quan cùwqlu ng nhìusrr n nhau, bàyjkb n ra tílgkd nh vàyjkb o mộbxvn t ládqrb t, vẫwarb n khôrehp ng sao tìusrr m đihdu ưktqj ợwzhg c cádqrb ch nàyjkb o giảuzkj i quyếpkzj t. Ỷcdaf -Lan cung tay:
– Nếpkzj u bệsdyo hạxlrn cho phéwarb p, thìusrr thầeorr n thiếpkzj p xin hiếpkzj n nhữurzv ng phưktqj ơrdik ng thứbbka c quêtvtg mùwqlu a.
Nhàyjkb vua đihdu ưktqj a mắwvns t hỏxwbj i Tểofuq tưktqj ớqxcw ng:
– Ỷcdaf -Lan khôrehp ng phảuzkj i làyjkb đihdu ạxlrn i thầeorr n, khôrehp ng biếpkzj t thầeorr y cóxlrn cho phéwarb p Ỷcdaf -Lan góxlrn p ýbxxv khôrehp ng?
– Tâbhix u bệsdyo hạxlrn , phu nhâbhix n sốihdu ng vớqxcw i nôrehp ng dâbhix n, thìusrr ắwvns t phu-nhâbhix n hiểofuq u nhữurzv ng khóxlrn khăjyin n củvaho a họivyd . Xưktqj a, thờxyxa i nhàyjkb Chu, thiêtvtg n tửyxbe sai quan đihdu i thádqrb i-phong đihdu em vềjcpz (1) đihdu ểofuq căjyin n cứbbka vàyjkb o đihdu óxlrn màyjkb truấiubc t trắwvns c. Nay phu nhâbhix n tâbhix u trìusrr nh bệsdyo hạxlrn , thìusrr cũosrb ng giốihdu ng nhưktqj sứbbka giảuzkj củvaho a bệsdyo hạxlrn sai đihdu i. Vìusrr vậacgf y, theo lễqppz nghi bảuzkj n triềjcpz u, trưktqj ớqxcw c khi phu nhâbhix n tâbhix u trìusrr nh, triềjcpz u đihdu ìusrr nh phảuzkj i dùwqlu ng lễqppz đihdu ốihdu i vớqxcw i phu nhâbhix n nhưktqj khâbhix m sai.
Ghi chúlgkd ,
(1) Đofuq ờxyxa i nhàyjkb Chu bêtvtg n Trung-quốihdu c, sau khi phong hơrdik n tádqrb m trăjyin m chưktqj hầeorr u rồqyrq i, nhàyjkb vua đihdu ặnujl t ra chứbbka c quan Thádqrb i-phong (thádqrb i làyjkb thu lưktqj ợwzhg m, phong làyjkb bàyjkb i hádqrb t bìusrr nh dâbhix n) đihdu ểofuq đihdu i tuầeorr n tra cádqrb c nưktqj ớqxcw c. Cádqrb c quan Thádqrb i-phong cóxlrn nhiệsdyo m vụxyxa sưktqj u tầeorr m nhữurzv ng bàyjkb i hádqrb t bìusrr nh dâbhix n đihdu em vềjcpz nghiêtvtg n cứbbka u, căjyin n cứbbka vàyjkb o nộbxvn i dung bàyjkb i phong màyjkb biếpkzj t dâbhix n tìusrr nh tâbhix u lêtvtg n vua đihdu ểofuq thưktqj ởihdu ng phạxlrn t chưktqj hầeorr u. Đofuq ếpkzj n đihdu ờxyxa i Khổvbxu ng-tửyxbe , thìusrr còqppz n hơrdik n ba nghìusrr n bàyjkb i. Khổvbxu ng-tửyxbe san đihdu ịxwbj nh lạxlrn i còqppz n 105 bàyjkb i, chéwarb p thàyjkb nh sádqrb ch, sau gọivyd i làyjkb Kinh-thi.
– Đofuq ưktqj ợwzhg c.
Lễqppz nghi triềjcpz u Lýbxxv đihdu ịxwbj nh rằyxbe ng, mỗqboo i khi vua sai mộbxvn t vịxwbj quan đihdu i sứbbka , hoặnujl c ra ngoàyjkb i làyjkb m việsdyo c gìusrr , thìusrr vịxwbj quan đihdu óxlrn đihdu ưktqj ợwzhg c gọivyd i làyjkb khâbhix m-sai, đihdu ưktqj ợwzhg c hưktqj ởihdu ng lễqppz nghi cựyxbe c kỳiubc kílgkd nh trọivyd ng. Khi khâbhix m-sai trởihdu vềjcpz tâbhix u trìusrr nh, thìusrr đihdu ộbxvn i nhạxlrn c phảuzkj i tấiubc u khúlgkd c Viễqppz n-hàyjkb nh quy triềjcpz u. Sau đihdu óxlrn khâbhix m sai mớqxcw i tâbhix u.
Lýbxxv Đofuq ạxlrn o-Thàyjkb nh đihdu ưktqj a tay vẫwarb y, quan Lễqppz -bộbxvn thưktqj ợwzhg ng thưktqj chạxlrn y ra ngoàyjkb i, ládqrb t sau đihdu ộbxvn i nhạxlrn c vàyjkb o đihdu iệsdyo n. Họivyd đihdu ádqrb nh nhạxlrn c, tấiubc u bàyjkb i Viễqppz n hàyjkb nh quy triềjcpz u (đihdu i xa vềjcpz chầeorr u vua):
Tựyxbe thiêtvtg n tửyxbe sởihdu ,
Thiêtvtg n-tửyxbe mệsdyo nh chi;
Chấiubc p sựyxbe hữurzv u khádqrb c,
Đofuq ứbbka c âbhix m mạxlrn c vi.
Chưktqj ng tai mao sĩqtec ,
Bạxlrn c ngôrehp n hữurzv u chi,
Duy kìusrr hữurzv u chi,
Bi nhiêtvtg n lai ti.
Bảuzkj o hữurzv u quyếpkzj t thổvbxu ,
Bang gia chi ki.(2)
(2) Dịxwbj ch:
Tựyxbe nơrdik i đihdu ứbbka c vua,
Đofuq ứbbka c vua sai đihdu i,
Nhiệsdyo m vụxyxa kílgkd nh cẩlgkd n,
Quyếpkzj t chẳqxcw ng sai di.
Tốihdu t thay tuấiubc n sĩqtec ,
Duy cóxlrn ngưktqj ờxyxa i thôrehp i,
Vui vẻktqj trởihdu vềjcpz .
Bảuzkj o vệsdyo Xãxyxa -tắwvns c,
Gốihdu c củvaho a nưktqj ớqxcw c nhàyjkb .
Nhạxlrn c dứbbka t, Ỷcdaf -Lan tâbhix u:
– Cádqrb c vịxwbj đihdu ạxlrn i thầeorr n đihdu âbhix y đihdu ềjcpz u thuộbxvn c loạxlrn i văjyin n môrehp vũosrb lưktqj ợwzhg c, nhưktqj ng sởihdu dĩqtec khôrehp ng nghĩqtec ra biệsdyo n phádqrb p giảuzkj i quyếpkzj t, vìusrr bịxwbj ràyjkb ng buộbxvn c bớqxcw i luậacgf t ban hàyjkb nh từihdu đihdu ờxyxa i đihdu ứbbka c Thádqrb i-tổvbxu . Than ôrehp i! Đofuq ờxyxa i đihdu ứbbka c Thádqrb i-tổvbxu , tiếpkzj p ngôrehp i từihdu Ngoạxlrn -triềjcpz u, dâbhix n chúlgkd ng đihdu óxlrn i khổvbxu , nêtvtg n khôrehp ng mộbxvn t tấiubc c đihdu ấiubc t đihdu ểofuq hoang. Vìusrr vậacgf y cádqrb i tệsdyo thàyjkb đihdu ểofuq đihdu ấiubc t hoang, chứbbka khôrehp ng cho thuêtvtg giádqrb thấiubc p khôrehp ng xẩlgkd y ra. Lạxlrn i nữurzv a hồqyrq i đihdu óxlrn dâbhix n nghèosrb o, nêtvtg n khôrehp ng dádqrb m bầeorr y ra ăjyin n uốihdu ng linh đihdu ìusrr nh phílgkd phạxlrn m. Chílgkd nh vìusrr vậacgf y nhàyjkb làyjkb m luậacgf t khôrehp ng cóxlrn đihdu iềjcpz u khoảuzkj n dựyxbe trùwqlu đihdu ốihdu i phóxlrn vớqxcw i tệsdyo nàyjkb y. Bâbhix y giờxyxa làyjkb niêtvtg n hiệsdyo u Chưktqj ơrdik ng-thádqrb nh Gia-khádqrb nh thứbbka sádqrb u rồqyrq i, hoàyjkb n cảuzkj nh khôrehp ng giốihdu ng niêtvtg n hiệsdyo u Thuậacgf n-thiêtvtg n thứbbka ba, thứbbka tưktqj nữurzv a. Đofuq ểofuq giảuzkj i quyếpkzj t tệsdyo đihdu oan thứbbka nhấiubc t, thiếpkzj p cảuzkj gan xin bệsdyo hạxlrn ban chỉdydc cho tu bổvbxu bộbxvn luậacgf t vềjcpz ruộbxvn ng đihdu ấiubc t.
Từihdu hoàyjkb ng đihdu ếpkzj cho đihdu ếpkzj n đihdu ạxlrn i thầeorr n đihdu ềjcpz u bậacgf t lêtvtg n tiếpkzj ng hoan hôrehp . Ỷcdaf -Lan tiếpkzj p:
– Tu bổvbxu luậacgf t cóxlrn hai phầeorr n. Mộbxvn t làyjkb ấiubc n đihdu ịxwbj nh sốihdu tôrehp màyjkb tádqrb -đihdu iềjcpz n phảuzkj i nộbxvn p cho chủvaho -đihdu iềjcpz n. Hai làyjkb đihdu ịxwbj nh rõgxpn vấiubc n đihdu ềjcpz ruộbxvn ng đihdu ểofuq hoang. Bởihdu i từihdu cổvbxu xưktqj a đihdu ếpkzj n giờxyxa , giữurzv a chủvaho -đihdu iềjcpz n vớqxcw i tádqrb -đihdu iềjcpz n thưktqj ờxyxa ng thỏxwbj a thuậacgf n miệsdyo ng vớqxcw i nhau, hoặnujl c kýbxxv vớqxcw i nhau mộbxvn t đihdu iềjcpz n-ưktqj ớqxcw c, chứbbka quốihdu c luậacgf t khôrehp ng đihdu ịxwbj nh rõgxpn . Vìusrr luậacgf t khôrehp ng đihdu ịxwbj nh rõgxpn , thìusrr xẩlgkd y ra tưktqj ơrdik ng tranh. Dĩqtec nhiêtvtg n trong vấiubc n đihdu ềjcpz tưktqj ơrdik ng tranh kẻktqj mạxlrn nh sẽqxcw thắwvns ng, ngưktqj ờxyxa i yếpkzj u sẽqxcw thua. Kẻktqj mạxlrn nh luôrehp n luôrehp n làyjkb đihdu iềjcpz n-chủvaho , ngưktqj ờxyxa i yếpkzj u luôrehp n luôrehp n làyjkb tádqrb đihdu iềjcpz n. Bâbhix y giờxyxa tu bổvbxu quốihdu c luậacgf t đihdu ịxwbj nh rõgxpn sốihdu tôrehp thìusrr giảuzkj i quyếpkzj t đihdu ưktqj ợwzhg c nạxlrn n chủvaho đihdu iềjcpz n rúlgkd t ruộbxvn t tádqrb đihdu iềjcpz n. Còqppz n vấiubc n đihdu ềjcpz ruộbxvn ng hoang cũosrb ng phảuzkj i quy đihdu ịxwbj nh.
Nóxlrn i đihdu ếpkzj n đihdu âbhix y, Ỷcdaf -Lan thấiubc y trêtvtg n mặnujl t cádqrb c quan hiệsdyo n rõgxpn ra néwarb t bấiubc t mãxyxa n. Nàyjkb ng biếpkzj t nhữurzv ng ôrehp ng ngồqyrq i đihdu âbhix y đihdu ềjcpz u cóxlrn thựyxbe c ấiubc p, khôrehp ng thìusrr cũosrb ng cóxlrn hàyjkb ng trăjyin m, hàyjkb ng nghìusrr n mẫwarb u ruộbxvn ng. Nếpkzj u nay cảuzkj i cádqrb ch ruộbxvn ng đihdu ấiubc t, tấiubc t cádqrb c ôrehp ng bịxwbj thiệsdyo t hạxlrn i nhiềjcpz u nhấiubc t. Nhưktqj ng mờxyxa mờxyxa trưktqj ớqxcw c mắwvns t nàyjkb ng lạxlrn i hiệsdyo n lêtvtg n nhữurzv ng tádqrb đihdu iềjcpz n khôrehp ng đihdu ủvaho lúlgkd a nộbxvn p cho chủvaho đihdu iềjcpz n, bịxwbj chủvaho đihdu iềjcpz n siếpkzj t nhàyjkb , siếpkzj t vưktqj ờxyxa n, đihdu ôrehp i khi bắwvns t con cádqrb i phảuzkj i bádqrb n mìusrr nh cho họivyd . Khi khôrehp ng cóxlrn gìusrr cho họivyd siếpkzj t, thìusrr họivyd kiệsdyo n lêtvtg n quan, bịxwbj bỏxwbj tùwqlu , bịxwbj đihdu ádqrb nh đihdu ậacgf p tàyjkb n nhẫwarb n. Nhữurzv ng cảuzkj nh chia ly đihdu ầeorr y nưktqj ớqxcw c mắwvns t xẩlgkd y ra hàyjkb ng ngàyjkb y ởihdu Thổvbxu -lộbxvn i, nàyjkb ng nghĩqtec thầeorr m:
– Khi xưktqj a, vua Trưktqj ng còqppz n dádqrb m cầeorr m ba thưktqj ớqxcw c gưktqj ơrdik m đihdu ádqrb nh đihdu uổvbxu i Tôrehp Đofuq ịxwbj nh, nay ta làyjkb con chádqrb u ngưktqj ờxyxa i, màyjkb ta khôrehp ng dádqrb m đihdu ốihdu i diệsdyo n vớqxcw i cádqrb c vịxwbj đihdu ạxlrn i thầeorr n nàyjkb y ưktqj ?
Nghĩqtec vậacgf y nàyjkb ng tiếpkzj p:
– Trưktqj ớqxcw c hếpkzj t phảuzkj i chia ruộbxvn ng làyjkb m năjyin m loạxlrn i. Loạxlrn i tốihdu t nhấiubc t gọivyd i làyjkb nhấiubc t đihdu ẳqxcw ng kim-đihdu iềjcpz n, đihdu ấiubc t mầeorr u mỡuemo , ởihdu nơrdik i gióxlrn thuậacgf n mưktqj a hòqppz a, gầeorr n sôrehp ng, gầeorr n nưktqj ớqxcw c, mỗqboo i năjyin m trồqyrq ng đihdu ưktqj ợwzhg c hai mùwqlu a. Loạxlrn i thứbbka nhìusrr làyjkb nhịxwbj đihdu ẳqxcw ng ngâbhix n-đihdu iềjcpz n, cóxlrn đihdu ủvaho đihdu iềjcpz u kiệsdyo n nhưktqj nhấiubc t đihdu ẳqxcw ng kim-đihdu iềjcpz n, nhưktqj ng đihdu ấiubc t tưktqj ơrdik ng đihdu ốihdu i mầeorr u mỡuemo . Loạxlrn i thứbbka ba làyjkb tam-đihdu ẳqxcw ng đihdu ồqyrq ng-đihdu iềjcpz n ruộbxvn ng ởihdu nơrdik i xa nưktqj ớqxcw c, hay bịxwbj lụxyxa t bịxwbj bãxyxa o, mỗqboo i năjyin m trồqyrq ng đihdu ưktqj ợwzhg c hai mùwqlu a. Loạxlrn i thứbbka tưktqj làyjkb tứbbka -đihdu ẳqxcw ng thạxlrn ch-đihdu iềjcpz n, ởihdu nơrdik i gầeorr n nưktqj ớqxcw c, đihdu ấiubc t tốihdu t, nhưktqj ng chỉdydc trồqyrq ng đihdu ưktqj ợwzhg c mộbxvn t mùwqlu a. Loạxlrn i thứbbka năjyin m làyjkb ngũosrb -đihdu ẳqxcw ng thổvbxu -đihdu iềjcpz n, chỉdydc trồqyrq ng đihdu ưktqj ợwzhg c mộbxvn t mùwqlu a, lạxlrn i ởihdu nơrdik i khôrehp cằyxbe n. Việsdyo c đihdu ịxwbj nh nàyjkb y sẽqxcw do khâbhix m sai củvaho a bộbxvn Hộbxvn , bộbxvn Lạxlrn i, hợwzhg p vớqxcw i quan huyệsdyo n, lýbxxv dịxwbj ch trong làyjkb ng đihdu ểofuq đihdu ịxwbj nh. Sau khi chia loạxlrn i ruộbxvn ng rồqyrq i, lậacgf p tạxlrn i mỗqboo i huyệsdyo n mộbxvn t hộbxvn i đihdu ồqyrq ng gồqyrq m nhữurzv ng ngưktqj ờxyxa i làyjkb m ruộbxvn ng. Ngưktqj ờxyxa i làyjkb m ruộbxvn ng cóxlrn thểofuq làyjkb ngưktqj ờxyxa i cầeorr y ruộbxvn ng củvaho a họivyd , cóxlrn thểofuq làyjkb tádqrb đihdu iềjcpz n. Hộbxvn i đihdu ồqyrq ng đihdu óxlrn sẽqxcw ấiubc n đihdu ịxwbj nh sốihdu hoạxlrn ch mỗqboo i mẫwarb u củvaho a mỗqboo i loạxlrn i ruộbxvn ng, gọivyd i làyjkb sốihdu hoạxlrn ch-chílgkd nh. Hiệsdyo n nay thìusrr chủvaho lấiubc y tôrehp mộbxvn t nửyxbe a sốihdu hoạxlrn ch, màyjkb sốihdu hoạxlrn ch đihdu óxlrn do họivyd đihdu ịxwbj nh. Họivyd đihdu ịxwbj nh quádqrb cao, khiếpkzj n cho ngưktqj ờxyxa i giầeorr u thìusrr giầeorr u thêtvtg m, kẻktqj khóxlrn càyjkb ng khóxlrn thêtvtg m, tệsdyo nạxlrn n nàyjkb y gâbhix y ra khôrehp ng biếpkzj t bao nhiêtvtg u đihdu iềjcpz u khốihdu n khổvbxu cho gia đihdu ìusrr nh tádqrb đihdu iềjcpz n. Vậacgf t cùwqlu ng tấiubc t phảuzkj n, uốihdu n quádqrb hóxlrn a cong, chílgkd nh vìusrr vậacgf y màyjkb cóxlrn nhiềjcpz u nơrdik i tádqrb đihdu iềjcpz n nổvbxu i lêtvtg n giếpkzj t chủvaho đihdu iềjcpz n cho nưktqj giậacgf n. Muốihdu n giảuzkj i quyếpkzj t nạxlrn n nàyjkb y, triềjcpz u đihdu ìusrr nh phảuzkj i đihdu ịxwbj nh rõgxpn , kểofuq từihdu nay chủvaho đihdu iềjcpz n chỉdydc đihdu ưktqj ợwzhg c thu tôrehp ba phầeorr n mưktqj ờxyxa i sốihdu hoạxlrn ch-chílgkd nh thôrehp i.
Cádqrb c quan đihdu ềjcpz u bậacgf t lêtvtg n tiếpkzj ng « ồqyrq », tỏxwbj vẻktqj bấiubc t mãxyxa n.
Côrehp ng chúlgkd a Thiêtvtg n-Ninh nghe Ỷcdaf -Lan tâbhix u, mỗqboo i lờxyxa i đihdu ềjcpz u hợwzhg p vớqxcw i ýbxxv mìusrr nh. Nàyjkb ng thấiubc y cầeorr n phảuzkj i khuyếpkzj n khílgkd ch bàyjkb ádqrb i phi củvaho a vua cha, nêtvtg n tâbhix u:
– Thưktqj a phu nhâbhix n, thếpkzj nếpkzj u nhưktqj nhữurzv ng nôrehp ng dâbhix n cầeorr n cùwqlu , họivyd tạxlrn o đihdu ưktqj ợwzhg c sốihdu hoạxlrn ch cao hơrdik n sốihdu hoạxlrn ch-chílgkd nh, thìusrr sốihdu sai biệsdyo t đihdu óxlrn chia nhưktqj thếpkzj nàyjkb o?
– Thưktqj a côrehp ng chúlgkd a, chúlgkd ng ta hiệsdyo n theo phádqrb p trịxwbj , nhưktqj ng lạxlrn i lấiubc y giádqrb o huấiubc n làyjkb m căjyin n bảuzkj n. Mụxyxa c đihdu ílgkd ch củvaho a việsdyo c đihdu ịxwbj nh sốihdu hoạxlrn ch-chílgkd nh làyjkb đihdu ểofuq khuyếpkzj n khílgkd ch ngưktqj ờxyxa i cầeorr y tăjyin ng sốihdu hoạxlrn ch ln cao. Vậacgf y nếpkzj u thửyxbe a ruộbxvn ng nàyjkb o cóxlrn sốihdu hoạxlrn ch cao hơrdik n sốihdu hoạxlrn ch-chílgkd nh thìusrr tádqrb -đihdu iềjcpz n đihdu ưktqj ợwzhg c hưktqj ởihdu ng sốihdu sai biệsdyo t ấiubc y. Nếpkzj u nôrehp ng dâbhix n cầeorr y chílgkd nh ruộbxvn ng củvaho a mìusrr nh, màyjkb tạxlrn o đihdu ưktqj ợwzhg c sốihdu hoạxlrn ch cao hơrdik n sốihdu hoạxlrn ch-chílgkd nh, thìusrr thửyxbe a ruộbxvn ng đihdu óxlrn đihdu ưktqj ợwzhg c tha thuếpkzj .
Thiêtvtg n-Ninh biếpkzj t cádqrb c quan đihdu ềjcpz u khôrehp ng mấiubc y vui lòqppz ng, nàyjkb ng thêtvtg m nưktqj ớqxcw c đihdu ưktqj ờxyxa ng cho Ỷcdaf -Lan:
– Thưktqj a phu nhâbhix n, ýbxxv kiếpkzj n phu nhâbhix n thựyxbe c siêtvtg u việsdyo t. Nếpkzj u nhưktqj triềjcpz u đihdu ìusrr nh thuậacgf n theo đihdu ềjcpz nghịxwbj củvaho a phu nhâbhix n thìusrr từihdu chủvaho đihdu iềjcpz n tớqxcw i tádqrb đihdu iềjcpz n sẽqxcw thi nhau bóxlrn n phâbhix n, tádqrb t nưktqj ớqxcw c cho ruộbxvn ng cóxlrn sốihdu hoạxlrn ch cao đihdu ểofuq đihdu ưktqj ợwzhg c thu thuếpkzj . Chàyjkb , quốihdu c sảuzkj n sẽqxcw dưktqj thừihdu a, dâbhix n giầeorr u mau lắwvns m. Hễqppz dâbhix n giầeorr u thìusrr nưktqj ớqxcw c mạxlrn nh. Còqppz n đihdu ốihdu i vớqxcw i việsdyo c đihdu ểofuq ruộbxvn ng hoang?
– Ruộbxvn ng làyjkb củvaho a trờxyxa i ban cho. Ýxmkc dâbhix n làyjkb ýbxxv trờxyxa i. Ngưktqj ờxyxa i nàyjkb o may mắwvns n đihdu ưktqj ợwzhg c làyjkb m chủvaho ruộbxvn ng thìusrr cóxlrn nghĩqtec a làyjkb đihdu ưktqj ợwzhg c hưktqj ởihdu ng củvaho a trờxyxa i, màyjkb họivyd lạxlrn i đihdu ểofuq hoang, tứbbka c họivyd từihdu chốihdu i quyềjcpz n làyjkb m chủvaho . Khi họivyd từihdu chốihdu i, thìusrr phảuzkj i lấiubc y lạxlrn i. Triềjcpz u đihdu ìusrr nh ban luậacgf t: nếpkzj u nhưktqj chủvaho đihdu iềjcpz n bỏxwbj ruộbxvn ng hoang, thìusrr ruộbxvn ng đihdu óxlrn bịxwbj xung làyjkb m côrehp ng đihdu iềjcpz n, ngưktqj ờxyxa i tádqrb đihdu iềjcpz n năjyin m trưktqj ớqxcw c đihdu ưktqj ợwzhg c quyềjcpz n cầeorr y, màyjkb tôrehp thìusrr nộbxvn p cho triềjcpz u đihdu ìusrr nh. Triềjcpz u đihdu ìusrr nh dùwqlu ng lúlgkd a đihdu óxlrn nuôrehp i ngưktqj ờxyxa i giàyjkb khôrehp ng nơrdik i nưktqj ơrdik ng tựyxbe a, nuôrehp i trẻktqj mồqyrq côrehp i, cứbbka u trợwzhg thiêtvtg n tai.
Quan thádqrb i-úlgkd y Quádqrb ch Kim-Nhậacgf t cung tay:
– Thựyxbe c làyjkb Quốihdu c-tổvbxu linh thiêtvtg ng đihdu em phu-nhâbhix n vềjcpz triềjcpz u. Vấiubc n đihdu ềjcpz thứbbka nhấiubc t làyjkb tôrehp ruộbxvn ng, vấiubc n đihdu ềjcpz thứbbka nhìusrr làyjkb ngăjyin n ngừihdu a tệsdyo đihdu ểofuq ruộbxvn ng hoang đihdu ãxyxa xong. Bâbhix y giờxyxa đihdu ếpkzj n vấiubc n đihdu ềjcpz sao cho dâbhix n chịxwbj u khóxlrn khai hoang hơrdik n nữurzv a.
Ỷcdaf -Lan biếpkzj t Quádqrb ch Kim-Nhậacgf t trưktqj ớqxcw c đihdu âbhix y thuộbxvn c phe họivyd Mai, bịxwbj phe họivyd Dưktqj ơrdik ng chèosrb n éwarb p, nay nhờxyxa nàyjkb ng màyjkb đihdu ưktqj ợwzhg c phụxyxa c hồqyrq i chứbbka c vụxyxa , nêtvtg n ôrehp ng nóxlrn i câbhix u đihdu óxlrn đihdu ểofuq coi nhưktqj tạxlrn ơrdik n nàyjkb ng. Nàyjkb ng mỉdydc m cưktqj ờxyxa i:
– Vấiubc n đihdu ềjcpz nàyjkb y thìusrr cádqrb c quan cũosrb ng nhưktqj trăjyin m họivyd khôrehp ng ai bịxwbj thiệsdyo t hạxlrn i gìusrr cảuzkj , chỉdydc hoàyjkb ng-thưktqj ợwzhg ng làyjkb bịxwbj thiệsdyo t hạxlrn i nhấiubc t màyjkb thôrehp i!
Nhàyjkb vua bậacgf t cưktqj ờxyxa i:
– Thiệsdyo t hạxlrn i gìusrr trẫwarb m cũosrb ng vui lòqppz ng, miễqppz n sao cho dâbhix n sung sưktqj ớqxcw ng làyjkb đihdu ưktqj ợwzhg c rồqyrq i. Thàyjkb trẫwarb m mặnujl c quầeorr n ádqrb o nâbhix u, ăjyin n cơrdik m vớqxcw i muốihdu i, màyjkb dâbhix n no ấiubc m thìusrr trẫwarb m còqppz n vui sưktqj ớqxcw ng hơrdik n ăjyin n cao lưktqj ơrdik ng mỹflqh vịxwbj , mặnujl c quầeorr n ádqrb o gấiubc m nữurzv a. Khanh nóxlrn i ra cho trẫwarb m nghe đihdu i.
Ỷcdaf -Lan hưktqj ớqxcw ng đihdu ôrehp i mắwvns t long lanh đihdu ầeorr y tìusrr nh tứbbka nhìusrr n hàyjkb vua:
– Trưktqj ớqxcw c đihdu âbhix y, vấiubc n đihdu ềjcpz khẩlgkd n hoang đihdu a sốihdu làyjkb nhàyjkb giầeorr u mớqxcw i cóxlrn phưktqj ơrdik ng tiệsdyo n làyjkb m, vìusrr rấiubc t tốihdu n kéwarb m. Bâbhix y giờxyxa xin bệsdyo hạxlrn ban chỉdydc : ai khai đihdu ưktqj ợwzhg c ruộbxvn ng hoang thìusrr thửyxbe a ruộbxvn ng đihdu óxlrn năjyin m năjyin m khôrehp ng phảuzkj i nộbxvn p thuếpkzj . Nhữurzv ng ngưktqj ờxyxa i khôrehp ng cóxlrn mảuzkj nh đihdu ấiubc t cắwvns m dùwqlu i màyjkb khai hoang, thìusrr triềjcpz u đihdu ìusrr nh trợwzhg cấiubc p tiềjcpz n bạxlrn c đihdu ểofuq cảuzkj nhàyjkb họivyd cóxlrn ăjyin n màyjkb khai hoang. Tấiubc t nhiêtvtg n côrehp ng nho sẽqxcw mấiubc t đihdu i mộbxvn t khoảuzkj n tiềjcpz n lớqxcw n. Nhưktqj ng quốihdu c sảuzkj n lạxlrn i gia tăjyin ng rấiubc t nhiềjcpz u.
Hộbxvn -bộbxvn thưktqj ợwzhg ng thưktqj Mai Đofuq ìusrr nh cúlgkd i đihdu ầeorr u:
– Tâbhix u phu-nhâbhix n, so vớqxcw i Trung-nguyêtvtg n, Chiêtvtg m-thàyjkb nh thìusrr thuếpkzj củvaho a Đofuq ạxlrn i-Việsdyo t quádqrb thấiubc p, đihdu ếpkzj n đihdu ộbxvn bằyxbe ng mộbxvn t nửyxbe a Chiêtvtg m-thàyjkb nh vàyjkb bằyxbe ng mộbxvn t phầeorr n ba Tốihdu ng. Hiệsdyo n thầeorr n đihdu ãxyxa cho tiếpkzj t giảuzkj m chi tiêtvtg u đihdu ủvaho mọivyd i khoảuzkj n, màyjkb cũosrb ng khôrehp ng đihdu ủvaho tiềjcpz n nuôrehp i quâbhix n, trảuzkj lưktqj ơrdik ng cho cádqrb c quan, cùwqlu ng chỉdydc nh đihdu ốihdu n thàyjkb nh trìusrr , cung đihdu iệsdyo n, hậacgf u cung. Nếpkzj u nay lạxlrn i trợwzhg cấiubc p khai hoang thìusrr thựyxbe c... thìusrr thựyxbe c thầeorr n khôrehp ng tìusrr m đihdu âbhix u ra tiềjcpz n.
Nhàyjkb vua khẽqxcw vỗqboo tay lêtvtg n ádqrb n thưktqj :
– Muốihdu n trịxwbj quốihdu c bìusrr nh thiêtvtg n hạxlrn thìusrr phảuzkj i tu thâbhix n tềjcpz gia. Nhàyjkb củvaho a trẫwarb m làyjkb gìusrr ? Làyjkb hậacgf u cung. Bâbhix y giờxyxa trẫwarb m quyếpkzj t đihdu ịxwbj nh chi phílgkd vềjcpz ăjyin n, mặnujl c củvaho a trẫwarb m giảuzkj m mộbxvn t nửyxbe a. Trẫwarb m thấiubc y trong cung dùwqlu ng quádqrb nhiềjcpz u thádqrb i-giádqrb m, cung-nga. Nhưktqj côrehp ng chúlgkd a, hoàyjkb ng-tửyxbe , cádqrb c bàyjkb phi... mỗqboo i ngưktqj ờxyxa i chỉdydc cầeorr n mộbxvn t cung nữurzv giặnujl t quầeorr n ádqrb o, lau chùwqlu i; mộbxvn t cung nữurzv nấiubc u ăjyin n; mộbxvn t thádqrb i giádqrb m đihdu ádqrb nh xe ngựyxbe a, chăjyin n ngựyxbe a; mộbxvn t thádqrb i giádqrb m đihdu ểofuq sai. Nhưktqj vậacgf y làyjkb nhiềjcpz u quádqrb rồqyrq i. Hiệsdyo n nay mỗqboo i ngưktqj ờxyxa i dùwqlu ng tớqxcw i mưktqj ờxyxa i cung nữurzv , mưktqj ờxyxa i thádqrb i giádqrb m. Cóxlrn bàyjkb dùwqlu ng tớqxcw i năjyin m mưktqj ơrdik i cung nữurzv , bẩlgkd y mưktqj ơrdik i thádqrb i giádqrb m. Mỗqboo i khi đihdu i đihdu âbhix u, làyjkb cung-nga, thádqrb i-giádqrb m xếpkzj p mộbxvn t hàyjkb ng dàyjkb i theo hầeorr u. Màyjkb nhàyjkb nôrehp ng củvaho a ta nóxlrn i: mộbxvn t ngưktqj ờxyxa i cầeorr y nuôrehp i năjyin m ngưktqj ờxyxa i. Vílgkd nhưktqj mộbxvn t trăjyin m hai mưktqj ơrdik i ngưktqj ờxyxa i vừihdu a cung nữurzv , vừihdu a thádqrb i giádqrb m đihdu óxlrn cho vềjcpz làyjkb m ruộbxvn ng, thìusrr sẽqxcw giảuzkj m đihdu i đihdu ưktqj ợwzhg c hai mưktqj ơrdik i lăjyin m ngưktqj ờxyxa i phảuzkj i cầeorr y đihdu ểofuq nuôrehp i bádqrb o côrehp . Rồqyrq i chílgkd nh nhữurzv ng ngưktqj ờxyxa i đihdu óxlrn làyjkb m ruộbxvn ng, thếpkzj làyjkb ta thêtvtg m đihdu ưktqj ợwzhg c mộbxvn t trăjyin m bốihdu n mưktqj ơrdik i lăjyin m ngưktqj ờxyxa i cầeorr y, nuôrehp i thêtvtg m đihdu ưktqj ợwzhg c bẩlgkd y trăjyin m hai mưktqj ơrdik i lăjyin m ngưktqj ờxyxa i nữurzv a.
Ngàyjkb i ban chỉdydc cho Ỷcdaf -Lan:
– Hiệsdyo n kểofuq cảuzkj Tểofuq -tưktqj ớqxcw ng làyjkb thầeorr y trẫwarb m trởihdu xuốihdu ng, khôrehp ng vịxwbj đihdu ạxlrn i thầeorr n nàyjkb o dádqrb m đihdu ụxyxa ng vàyjkb o cádqrb i tổvbxu ong hậacgf u cung. Đofuq ụxyxa ng vàyjkb o cádqrb i tổvbxu ong đihdu óxlrn thìusrr khốihdu n khổvbxu ngay. Vậacgf y thìusrr chílgkd nh trẫwarb m phảuzkj i phádqrb cádqrb i tổvbxu ong đihdu óxlrn . Khanh hãxyxa y nghiêtvtg n cứbbka u thựyxbe c chi tiếpkzj t nhữurzv ng cung nàyjkb o, ty nàyjkb o cầeorr n bảuzkj o nhiêtvtg u cung-nga, bao nhiêtvtg u thádqrb i giádqrb m. Nhữurzv ng lễqppz lộbxvn c nàyjkb o cầeorr n giữurzv , nhữurzv ng lễqppz nàyjkb o cầeorr n bỏxwbj , rồqyrq i tâbhix u lêtvtg n đihdu ểofuq trẫwarb m đihdu ìusrr nh-nghịxwbj .
Ỷcdaf -Lan rúlgkd t trong bọivyd c ra mộbxvn t quyểofuq n sádqrb ch, nàyjkb ng dâbhix ng cho nhàyjkb vua:
– Nhữurzv ng đihdu iềjcpz u bệsdyo hạxlrn ban chỉdydc dụxyxa , thầeorr n thiếpkzj p đihdu ãxyxa nghĩqtec đihdu ếpkzj n từihdu lâbhix u. Đofuq âbhix y làyjkb tậacgf p ghi danh sádqrb ch cung-nga, thádqrb i giádqrb m hiệsdyo n ởihdu trong cádqrb c cung cádqrb c phủvaho . Phầeorr n sau làyjkb bảuzkj n đihdu ềjcpz nghịxwbj tỉdydc nh giảuzkj m. Xin bệsdyo hạxlrn ngựyxbe lãxyxa m.
Nhàyjkb vua cầeorr m lêtvtg n đihdu ọivyd c cho quầeorr n thầeorr n nghe:
– Vừihdu a cung, vừihdu a phủvaho cóxlrn tấiubc t cảuzkj ba mưktqj ơrdik i sádqrb u. Thứbbka nhấiubc t Thádqrb i-hậacgf u, Thádqrb i-phi mưktqj ờxyxa i lăjyin m bàyjkb . Thứbbka nhìusrr hoàyjkb ng-hậacgf u, cádqrb c bàyjkb phi tầeorr n ba mưktqj ơrdik i mốihdu t bàyjkb . Côrehp ng-chúlgkd a, hoàyjkb ng tửyxbe năjyin m mưktqj ơrdik i lăjyin m vịxwbj . Thâbhix n vưktqj ơrdik ng, quốihdu c-côrehp ng, hầeorr u-tưktqj ớqxcw c thuộbxvn c hoàyjkb ng thâbhix n ba mưktqj ơrdik i tádqrb m vịxwbj . Cộbxvn ng chung dùwqlu ng tớqxcw i sádqrb u trăjyin m ba mưktqj ơrdik i sádqrb u cung-nga, bẩlgkd y trăjyin m năjyin m mưktqj ơrdik i thádqrb i giádqrb m. Tổvbxu ng cộbxvn ng mộbxvn t nghìusrr n ba trăjyin m tádqrb m mưktqj ơrdik i sádqrb u ngưktqj ờxyxa i. Nếpkzj u tílgkd nh mỗqboo i vịxwbj dùwqlu ng hai thádqrb i giádqrb m, hai cung nữurzv thìusrr chỉdydc còqppz n sádqrb u trăjyin m chílgkd n mưktqj ơrdik i lăjyin m ngưktqj ờxyxa i (695). Cóxlrn thểofuq cho vềjcpz sádqrb u trăjyin m chílgkd n mưktqj ơrdik i mốihdu t ngưktqj ờxyxa i (691)
Nhàyjkb vua gậacgf t đihdu ầeorr u tỏxwbj vẻktqj thílgkd ch thúlgkd . Ngàyjkb i đihdu ọivyd c tiếpkzj p:
– Đofuq ổvbxu đihdu ồqyrq ng; nuôrehp i, trảuzkj lưktqj ơrdik ng cho mộbxvn t cung nga, mộbxvn t thádqrb i giádqrb m mỗqboo i thádqrb ng ba lưktqj ợwzhg ng vàyjkb ng. Nhưktqj vậacgf y mộbxvn t năjyin m tiếpkzj t kiệsdyo m hai vạxlrn n bốihdu n nghìusrr n, tádqrb m trăjyin m, bẩlgkd y mưktqj ơrdik i sádqrb u lưktqj ợwzhg ng vàyjkb ng (24.876). Tílgkd nh trung bìusrr nh mưktqj ợwzhg n nhâbhix n côrehp ng phádqrb hoang làyjkb m thàyjkb nh ruộbxvn ng trồqyrq ng cấiubc y đihdu ưktqj ợwzhg c, mỗqboo i mẫwarb u mấiubc t ba lưktqj ợwzhg ng vàyjkb ng, nhưktqj vậacgf y sốihdu vàyjkb ng tiếpkzj t kiệsdyo m nuôrehp i cung-nga, thádqrb i-giádqrb m cóxlrn thểofuq phádqrb đihdu ưktqj ợwzhg c tádqrb m nghìusrr n hai trăjyin m chílgkd n mưktqj ơrdik i hai mẫwarb u ruộbxvn ng (8292) mỗqboo i năjyin m. Nếpkzj u trồqyrq ng cấiubc y, thu hoạxlrn ch trung bìusrr nh, mỗqboo i mẫwarb u nuôrehp i đihdu ưktqj ợwzhg c hai mưktqj ơrdik i ngưktqj ờxyxa i, thìusrr hằyxbe ng năjyin m sốihdu tiếpkzj t kiệsdyo m nuôrehp i thêtvtg m mưktqj ờxyxa i tádqrb m vạxlrn n, hai nghìusrr n, bốihdu n trăjyin m hai mưktqj ơrdik i bốihdu n ngưktqj ờxyxa i ăjyin n no (182.424). Nghĩqtec a làyjkb đihdu ủvaho nuôrehp i toàyjkb n thểofuq quâbhix n sĩqtec trong nưktqj ớqxcw c.
Nhàyjkb vua đihdu ọivyd c xuốihdu ng dưktqj ớqxcw i vềjcpz chỗqboo tiếpkzj t giảuzkj m xa hoa phung phílgkd ăjyin n tiêtvtg u trong cung, mỗqboo i năjyin m giảuzkj m ba vạxlrn n lưktqj ợwzhg ng vàyjkb ng (30.000), cũosrb ng tílgkd nh nhưktqj trêtvtg n, sẽqxcw nuôrehp i đihdu ưktqj ợwzhg c hai mưktqj ơrdik i vạxlrn n miệsdyo ng ăjyin n (200.000). Long tâbhix m rấiubc t đihdu ẹacgf p:
– Đofuq ưktqj ợwzhg c! Tỉdydc nh giảuzkj m nhưktqj thếpkzj nàyjkb y mớqxcw i phảuzkj i đihdu ạxlrn o lýbxxv .
Nhàyjkb vua quay lạxlrn i ban chỉdydc cho Bùwqlu i Hựyxbe u:
– Văjyin n-minh đihdu iệsdyo n đihdu ạxlrn i họivyd c sĩqtec . Khanh khẩlgkd n soạxlrn n chiếpkzj u chỉdydc đihdu ểofuq trẫwarb m ban hàyjkb nh ngay. Nàyjkb o, chưktqj khanh bâbhix y giờxyxa bàyjkb n đihdu ếpkzj n vấiubc n đihdu ềjcpz thứbbka tưktqj . Vấiubc n đihdu ềjcpz gai góxlrn c nhấiubc t đihdu âbhix y, đihdu óxlrn làyjkb làyjkb m sao giảuzkj i quyếpkzj t nạxlrn n trâbhix u-bòqppz sinh sảuzkj n nhiềjcpz u, màyjkb khôrehp ng đihdu ủvaho trâbhix u cầeorr y, đihdu ếpkzj n nỗqboo i ba bốihdu n nhàyjkb mớqxcw i cóxlrn mộbxvn t trâbhix u.
Cádqrb c quan ngao ngádqrb n nhìusrr n nhau, rồqyrq i lắwvns c đihdu ầeorr u tỏxwbj vẻktqj chịxwbj u thua. Ỷcdaf -Lan biếpkzj t cádqrb c đihdu ạxlrn i thầeorr n đihdu ềjcpz u xuấiubc t thâbhix n làyjkb ngưktqj ờxyxa i đihdu ọivyd c sádqrb ch, cóxlrn bao giờxyxa biếpkzj t đihdu ếpkzj n ruộbxvn ng đihdu ồqyrq ng ra sao đihdu âbhix u màyjkb bàyjkb n. Nàyjkb ng tâbhix u:
– Thầeorr n thiếpkzj p biếpkzj t rõgxpn trâbhix u bòqppz sinh sảuzkj n nhiềjcpz u màyjkb thiếpkzj u trâbhix u cầeorr y nguyêtvtg n do cóxlrn ba. Mộbxvn t làyjkb nạxlrn n trộbxvn m trâbhix u. Ởgqlj nôrehp ng thôrehp n, ngưktqj ờxyxa i dâbhix n nàyjkb o may mắwvns n lắwvns m mớqxcw i cóxlrn con trâbhix u. Thếpkzj nhưktqj ng tốihdu i đihdu i ngủvaho thìusrr trâbhix u vẫwarb n ởihdu trong chuồqyrq ng. Sádqrb ng dậacgf y, thìusrr trâbhix u biếpkzj n mấiubc t. Họivyd chỉdydc biếpkzj t kêtvtg u khóxlrn c màyjkb thôrehp i. Trìusrr nh lýbxxv -dịxwbj ch cũosrb ng vôrehp ílgkd ch.
Lạxlrn i-bộbxvn thưktqj ợwzhg ng thưktqj hỏxwbj i:
– Tâbhix u phu nhâbhix n, thầeorr n thấiubc y mỗqboo i làyjkb ng đihdu ềjcpz u cóxlrn lũosrb y tre bao bọivyd c. Cổvbxu ng làyjkb ng cóxlrn hoàyjkb ng nam gádqrb c. Vậacgf y kẻktqj trộbxvn m trâbhix u dắwvns t trâbhix u đihdu i đihdu âbhix u màyjkb làyjkb ng khôrehp ng tìusrr m ra?
– Thưktqj a thưktqj ợwzhg ng-thưktqj , lýbxxv thìusrr nhưktqj vậacgf y. Nhưktqj ng thựyxbe c tếpkzj lạxlrn i khôrehp ng giốihdu ng nhưktqj vậacgf y. Trộbxvn m ởihdu đihdu âbhix u? Ai làyjkb trộbxvn m? Trộbxvn m chílgkd nh làyjkb bọivyd n cưktqj ờxyxa ng hàyjkb o, ádqrb c bádqrb , bọivyd n lýbxxv dịxwbj ch chứbbka ai đihdu âbhix u xa. Bềjcpz ngoàyjkb i chúlgkd ng làyjkb tay châbhix n củvaho a triềjcpz u đihdu ìusrr nh, nhưktqj ng bềjcpz trong chúlgkd ng làyjkb nhữurzv ng têtvtg n đihdu ầeorr u trộbxvn m đihdu uôrehp i cưktqj ớqxcw p, bọivyd n cưktqj ớqxcw p cạxlrn n đihdu ấiubc y. Đofuq êtvtg m chúlgkd ng sai hoàyjkb ng nam rìusrr nh chủvaho nhàyjkb ngủvaho , bỏxwbj bảuzkj cho chóxlrn chếpkzj t, rồqyrq i dắwvns t trâbhix u ra khỏxwbj i làyjkb ng, đihdu em sang làyjkb ng bêtvtg n cạxlrn nh màyjkb bádqrb n. Hoặnujl c giữurzv a cádqrb c lýbxxv dịxwbj ch làyjkb ng nàyjkb y sai trộbxvn m trâbhix u rồqyrq i đihdu ổvbxu i lấiubc y trâbhix u trộbxvn m củvaho a lýbxxv -dịxwbj ch làyjkb ng khac. Nghĩqtec a làyjkb chúlgkd ng rộbxvn m trâbhix u, đihdu ểofuq đihdu ổvbxu i vớqxcw i nhau.
Ỷcdaf -Lan thấiubc y mặnujl t nhàyjkb vua cau lạxlrn i, tỏxwbj vẻktqj đihdu ăjyin m chiêtvtg u, xóxlrn t xa. Nàyjkb ng tiếpkzj p:
– Tệsdyo nạxlrn n thứbbka nhìusrr khiếpkzj n thiếpkzj u trâbhix u bòqppz làyjkb việsdyo c tiệsdyo c tùwqlu ng, đihdu ìusrr nh đihdu ádqrb m, hơrdik i mộbxvn t týbxxv làyjkb giếpkzj t trâbhix u, giếpkzj t bòqppz ăjyin n uốihdu ng. Việsdyo c cúlgkd ng tếpkzj , thuộbxvn c loạxlrn i quốihdu c-tếpkzj nhưktqj giỗqboo vua Hùwqlu ng, vua An-Dưktqj ơrdik ng, vua Trưktqj ng, thìusrr cádqrb c lộbxvn , cádqrb c phủvaho giếpkzj t trâbhix u bòqppz làyjkb đihdu ádqrb ng. Còqppz n nhưktqj trong làyjkb ng, tếpkzj t Nguyêtvtg n-đihdu ádqrb n, tếpkzj t Hàyjkb n-thựyxbe c, tếpkzj t Trùwqlu ng-cửyxbe u, giỗqboo thầeorr n thàyjkb nh-hoàyjkb ng, họivyd bầeorr y ra ăjyin n uốihdu ng linh đihdu ìusrr nh đihdu ếpkzj n mấiubc y ngàyjkb y. Ngàyjkb y nàyjkb o cũosrb ng giếpkzj t trâbhix u, hạxlrn bòqppz . Dĩqtec chílgkd đihdu ếpkzj n sinh nhậacgf t cádqrb c quan vềjcpz hưktqj u, phúlgkd gia, cũosrb ng giếpkzj t trâbhix u! Đofuq ếpkzj n việsdyo c nhàyjkb cóxlrn ngưktqj ờxyxa i chếpkzj t, sinh con cũosrb ng giếpkzj t trâbhix u; đihdu ádqrb m cưktqj ớqxcw i, đihdu ádqrb m hỏxwbj i, đihdu ádqrb m giỗqboo cũosrb ng giếpkzj t trâbhix u. Riếpkzj t rồqyrq i quanh năjyin m đihdu ìusrr nh đihdu ádqrb m, thửyxbe hỏxwbj i trâbhix u bòqppz nàyjkb o sinh sảuzkj n kịxwbj p?
Nàyjkb ng đihdu ưktqj a mắwvns t nhìusrr n cádqrb c quan, rồqyrq i kểofuq lạxlrn i chuyệsdyo n Trịxwbj nh Quang-Thạxlrn ch ăjyin n mừihdu ng thưktqj ợwzhg ng thọivyd giếpkzj t trâbhix u, trâbhix u chạxlrn y vàyjkb o chùwqlu a Từihdu -quang nhưktqj thếpkzj nàyjkb o, nàyjkb ng mua lạxlrn i con trâbhix u mộbxvn ng đihdu óxlrn , rồqyrq i biếpkzj u cho chùwqlu a ra sao. Sau khi nàyjkb ng vềjcpz Thăjyin ng-long, lýbxxv -trưktqj ởihdu ng đihdu em con trâbhix u đihdu óxlrn vềjcpz kinh trảuzkj nàyjkb ng. Hiệsdyo n chílgkd nh tay nàyjkb ng chăjyin m sóxlrn c nóxlrn hàyjkb ng ngàyjkb y vàyjkb cho nhữurzv ng ngưktqj ờxyxa i ởihdu ngoàyjkb i thàyjkb nh Thăjyin ng-long khôrehp ng cóxlrn trâbhix u cầeorr y thay nhau mưktqj ợwzhg n đihdu ểofuq chuyêtvtg n chởihdu , đihdu ểofuq cầeorr y bừihdu a. Nàyjkb ng tiếpkzj p:
– Tệsdyo nạxlrn n thứbbka ba làyjkb cádqrb c biêtvtg n thầeorr n Tốihdu ng bỏxwbj tiềjcpz n ra mua trâbhix u cádqrb i vớqxcw i giádqrb thựyxbe c cao đihdu ểofuq phádqrb hoạxlrn i canh nôrehp ng Đofuq ạxlrn i-Việsdyo t. Nôrehp ng dâbhix n tham tiềjcpz n, đihdu em trâbhix u ra cádqrb c bạxlrn c dịxwbj ch trưktqj ờxyxa ng ởihdu biêtvtg n giớqxcw i bádqrb n cho Tốihdu ng. Chílgkd nh vìusrr ba tệsdyo nạxlrn n trêtvtg n, màyjkb trâbhix u bòqppz sinh sảuzkj n tuy nhiềjcpz u, nhưktqj ng vẫwarb n thiếpkzj u trâbhix u cầeorr y.
Nhàyjkb vua hỏxwbj i Lýbxxv Đofuq ạxlrn o-Thàyjkb nh:
– Xin thầeorr y dạxlrn y cho phảuzkj i làyjkb m thếpkzj nàyjkb o?
Ỷcdaf -Lan lắwvns c đihdu ầeorr u:
– Thưktqj a thầeorr y, thìusrr từihdu trưktqj ớqxcw c đihdu ếpkzj n theo luậacgf t Đofuq ạxlrn i-Việsdyo t, vẫwarb n cấiubc m trộbxvn m trâbhix u, chứbbka cóxlrn bao giờxyxa cho phéwarb p trộbxvn m trâbhix u đihdu âbhix u? Bộbxvn Hìusrr nh-thưktqj đihdu ãxyxa dựyxbe trùwqlu phạxlrn t tộbxvn i trộbxvn m gia súlgkd c rấiubc t nặnujl ng. Nhưktqj ng trộbxvn m vẫwarb n hoàyjkb nh hàyjkb nh. Nay triềjcpz u đihdu ìusrr nh cóxlrn ban chỉdydc , thìusrr tệsdyo nạxlrn n vẫwarb n khôrehp ng đihdu ổvbxu i. Thếpkzj làyjkb mèosrb o lạxlrn i hoàyjkb n mèosrb o.
Ỷcdaf -Lan đihdu ang nóxlrn i năjyin ng nghiêtvtg m trang, bỗqboo ng chốihdu c nàyjkb ng dùwqlu ng câbhix u tụxyxa c ngữurzv dâbhix n gian, làyjkb m cảuzkj triềjcpz u đihdu ìusrr nh bậacgf t cưktqj ờxyxa i. Nhàyjkb vua hỏxwbj i:
– Khanh nóxlrn i mèosrb o lạxlrn i hoàyjkb n mèosrb o, ýbxxv nghĩqtec a câbhix u nàyjkb y ra sao?
– Tâbhix u bệsdyo hạxlrn gốihdu c câbhix u nàyjkb y ởihdu câbhix u chuyệsdyo n cổvbxu tílgkd ch.
– Khanh kểofuq cho trẫwarb m nghe câbhix u chuyệsdyo n nàyjkb y đihdu i.
... Cóxlrn mộbxvn t ôrehp ng lýbxxv trưktqj ởihdu ng têtvtg n làyjkb Miêtvtg u, tứbbka c con mèosrb o. Ôdtzt ng làyjkb m lýbxxv -trưktqj ởihdu ng rồqyrq i, màyjkb còqppz n mang têtvtg n mèosrb o thìusrr xấiubc u quádqrb . Ôdtzt ng mớqxcw i làyjkb m tiệsdyo c rưktqj ợwzhg u mờxyxa i mấiubc y cụxyxa chứbbka c sắwvns c trong làyjkb ng tớqxcw i ăjyin n, đihdu ểofuq xin cádqrb c cụxyxa đihdu ặnujl t cho mộbxvn t têtvtg n thựyxbe c hay. Cụxyxa thứbbka nhấiubc t, sau khi uốihdu ng hếpkzj t mộbxvn t chéwarb n tốihdu ng rưktqj ợwzhg u, cụxyxa khàyjkb mộbxvn t tiếpkzj ng, rồqyrq i nóxlrn i:
– Tôrehp i nghĩqtec ôrehp ng lýbxxv nêtvtg n đihdu ặnujl t têtvtg n làyjkb Vâbhix n cho hay. Vâbhix n làyjkb mâbhix y đihdu ẹacgf p lắwvns m chứbbka ?
Thếpkzj làyjkb cádqrb c cụxyxa thi nhau đihdu ádqrb nh chéwarb n. Ládqrb t sau cụxyxa khádqrb c tiếpkzj p:
– Cádqrb i têtvtg n Vâbhix n nghe thìusrr hay thựyxbe c, nhưktqj ng sádqrb ch cóxlrn câbhix u: Phong bạxlrn t vâbhix n, nghĩqtec a làyjkb gióxlrn thổvbxu i bay mâbhix y đihdu i. Vậacgf y nêtvtg n đihdu ổvbxu i têtvtg n làyjkb phong cho đihdu ẹacgf p.
Cádqrb c cụxyxa đihdu ềjcpz u khen têtvtg n phong, rồqyrq i đihdu ádqrb nh chéwarb n. Nhưktqj ng ládqrb t sau, cụxyxa thứbbka ba chợwzhg t lắwvns c đihdu ầeorr u:
– Hỏxwbj ng! Hỏxwbj ng mấiubc t rồqyrq i. Sádqrb ch cóxlrn câbhix u: Tưktqj ờxyxa ng trấiubc n phong, nghĩqtec a làyjkb tưktqj ờxyxa ng cảuzkj n gióxlrn . Vậacgf y thìusrr nêtvtg n đihdu ổvbxu i têtvtg n làyjkb tưktqj ờxyxa ng thìusrr hay hơrdik n. Thôrehp i, đihdu ổvbxu i têtvtg n làyjkb lýbxxv Tưktqj ờxyxa ng mớqxcw i đihdu ẹacgf p.
Cảuzkj tiệsdyo c xúlgkd m vàyjkb o khen cádqrb i têtvtg n mớqxcw i. Nhưktqj ng tiệsdyo c rưktqj ợwzhg u gầeorr n tàyjkb n, thìusrr cụxyxa thứbbka tưktqj chợwzhg t lắwvns c đihdu ầeorr u:
– Têtvtg n tưktqj ờxyxa ng thìusrr hay thựyxbe c. Nhưktqj ng tưktqj ờxyxa ng bịxwbj chuộbxvn t leo qua hàyjkb ng ngàyjkb y. Vậacgf y thìusrr đihdu ổvbxu i làyjkb lýbxxv Thửyxbe . Thửyxbe làyjkb chuộbxvn t. Hay đihdu ádqrb o đihdu ểofuq .
Cụxyxa thứbbka năjyin m lạxlrn i bậacgf t lêtvtg n tiếpkzj ng kêtvtg u lớqxcw n:
– Khôrehp ng đihdu ưktqj ợwzhg c. Mèosrb o bắwvns t chuộbxvn t. Vậacgf y thìusrr thàyjkb cứbbka đihdu ểofuq têtvtg n làyjkb Miêtvtg u hay hơrdik n.
Đofuq ếpkzj n đihdu âbhix y tiệsdyo c tàyjkb n, ôrehp ng lýbxxv tiễqppz n cádqrb c cụxyxa ra vềjcpz rồqyrq i, thìusrr bịxwbj bàyjkb vợwzhg mắwvns ng:
– Rõgxpn lắwvns m chuyệsdyo n. Ôdtzt ng muốihdu n đihdu ổvbxu i têtvtg n, màyjkb mấiubc t tiềjcpz n mua rưktqj ợwzhg u, mua thịxwbj t làyjkb m tiệsdyo c đihdu ãxyxa i khádqrb ch. Rúlgkd t cuộbxvn c mèosrb o lạxlrn i hoàyjkb n mèosrb o...
Nhàyjkb vua cùwqlu ng đihdu ạxlrn i thầeorr n đihdu ưktqj ợwzhg c nghe câbhix u chuyệsdyo n dílgkd dỏxwbj m củvaho a dâbhix n quêtvtg do Ỷcdaf -Lan thuậacgf t lạxlrn i, đihdu ềjcpz u bậacgf t cưktqj ờxyxa i. Nhưktqj ng vẫwarb n đihdu ềjcpz chílgkd nh vẫwarb n chưktqj a giảuzkj i quyếpkzj t xong. Nhàyjkb vua hỏxwbj i:
– Thếpkzj Ỷcdaf -Lan cóxlrn cádqrb ch nàyjkb o giảuzkj i quyếpkzj t khôrehp ng?
– Tâbhix u bệsdyo hạxlrn khôrehp ng khóxlrn . Triềjcpz u đihdu ìusrr nh phảuzkj i giảuzkj i quyếpkzj t vấiubc n đihdu ềjcpz làyjkb m ba bưktqj ớqxcw c. Bưktqj ớqxcw c thứbbka nhấiubc t, bệsdyo hạxlrn ban chỉdydc kiểofuq m soádqrb t trâbhix u bòqppz , cấiubc m giếpkzj t trâbhix u-bòqppz . Lỡuemo trâbhix u-bòqppz bịxwbj bệsdyo nh chếpkzj t thìusrr phảuzkj i chôrehp n. Cóxlrn nhưktqj vậacgf y ngưktqj ờxyxa i ta mớqxcw i khôrehp ng kiếpkzj m cớqxcw rằyxbe ng trâbhix u bòqppz bệsdyo nh, rồqyrq i đihdu em hạxlrn thịxwbj t.
Đofuq ếpkzj n đihdu âbhix y, Ỷcdaf -Lan thấiubc y trêtvtg n mặnujl t cádqrb c quan cóxlrn vẻktqj buồqyrq n, dưktqj ờxyxa ng nhưktqj họivyd muốihdu n phảuzkj n đihdu ốihdu i, màyjkb khôrehp ng dádqrb m. Nàyjkb ng mỉdydc m cưktqj ờxyxa i:
– Khôrehp ng biếpkzj t chưktqj vịxwbj nghĩqtec sao?
Hìusrr nh-bộbxvn thưktqj ợwzhg ng-thưktqj Nguyễqppz n Quýbxxv -Thuyếpkzj t cung tay:
– Tâbhix u phu-nhâbhix n cấiubc m giếpkzj t trâbhix u-bòqppz nhưktqj vậacgf y thìusrr hơrdik i ngặnujl t. Khôrehp ng lẽqxcw nhữurzv ng trâbhix u-bòqppz giàyjkb màyjkb khôrehp ng thịxwbj t, cứbbka ngồqyrq i chờxyxa chúlgkd ng chếpkzj t đihdu ểofuq chôrehp n hay sao?
– Thưktqj ợwzhg ng-thưktqj luậacgf n đihdu úlgkd ng. Nhưktqj ng tôrehp i chưktqj a nóxlrn i hếpkzj t ýbxxv . Bưktqj ớqxcw c thứbbka nhìusrr làyjkb kiểofuq m soádqrb t trâbhix u bòqppz . Mỗqboo i làyjkb ng phảuzkj i làyjkb m mộbxvn t bảuzkj n kêtvtg khai cóxlrn bao nhiêtvtg u trâbhix u-bòqppz . Bao nhiêtvtg u con đihdu ựyxbe c, bao nhiêtvtg u con cádqrb i, tuổvbxu i củvaho a chúlgkd ng, chủvaho củvaho a chúlgkd ng làyjkb ai. Mỗqboo i làyjkb ng phảuzkj i đihdu ádqrb nh sốihdu , dùwqlu ng chàyjkb m xâbhix m lêtvtg n cổvbxu chúlgkd ng. Xâbhix m cảuzkj têtvtg n củvaho a chủvaho lêtvtg n. Tỷmrfy nhưktqj con trâbhix u củvaho a tôrehp i, nóxlrn tuổvbxu i Quýbxxv -mãxyxa o, theo sốihdu thứbbka tựyxbe trong làyjkb ng làyjkb 320, thìusrr đihdu ádqrb nh sốihdu « Thổvbxu -lộbxvn i, 320, Đofuq ựyxbe c, Quýbxxv -mãxyxa o, Lêtvtg -thịxwbj Yếpkzj n-Loan ». Kểofuq từihdu nay, trâbhix u bòqppz nàyjkb o khôrehp ng cóxlrn sốihdu , cóxlrn têtvtg n chủvaho , thìusrr bắwvns t đihdu ádqrb nh sốihdu , rồqyrq i xung côrehp ng bádqrb n. Sau khi đihdu ádqrb nh sốihdu làyjkb ng phảuzkj i trìusrr nh vềjcpz huyệsdyo n. Huyệsdyo n sẽqxcw cấiubc p cho chủvaho trâbhix u thẻktqj bàyjkb i. Huyệsdyo n phảuzkj i phúlgkd c thẳqxcw ng vềjcpz lộbxvn , vàyjkb vềjcpz bộbxvn Hộbxvn đihdu ểofuq hai nơrdik i nàyjkb y theo dõgxpn i. Sau khi kiểofuq m kêtvtg , màyjkb làyjkb ng nàyjkb o cóxlrn trâbhix u-bòqppz lậacgf u khôrehp ng sốihdu , thìusrr tấiubc t cảuzkj lýbxxv dịxwbj ch đihdu ềjcpz u phảuzkj i cádqrb ch hếpkzj t. Trâbhix u bòqppz lậacgf u khôrehp ng sốihdu sẽqxcw xung côrehp ng. Nếpkzj u trâbhix u-bòqppz bịxwbj đihdu ádqrb nh cắwvns p, thìusrr truy sốihdu đihdu ádqrb nh trêtvtg n lưktqj ng, sẽqxcw biếpkzj t ngay chủvaho nóxlrn làyjkb ai. Khi trâbhix u-bòqppz đihdu ẻktqj con, thìusrr cũosrb ng phảuzkj i kêtvtg khai, đihdu ádqrb nh sốihdu . Triềjcpz u đihdu ìusrr nh lạxlrn i đihdu ịxwbj nh rõgxpn , trâbhix u-bòqppz đihdu ếpkzj n tuổvbxu i nàyjkb o thìusrr khôrehp ng thểofuq cầeorr y bừihdu a đihdu ưktqj ợwzhg c, cóxlrn thểofuq hạxlrn thịxwbj t.
Nàyjkb ng ngừihdu ng lạxlrn i, rồqyrq i tiếpkzj p:
– Đofuq âbhix y chỉdydc làyjkb biệsdyo n phádqrb p khẩlgkd n cấiubc p đihdu ểofuq tăjyin ng sốihdu trâbhix u bòqppz canh tádqrb c lêtvtg n. Sau bốihdu n, năjyin m năjyin m; khi trâbhix u-bòqppz tăjyin ng lêtvtg n nhiềjcpz u, triềjcpz u đihdu ìusrr nh sẽqxcw ban chỉdydc cho hạxlrn thịxwbj t giớqxcw i hạxlrn n vàyjkb o cádqrb c dịxwbj p lễqppz lớqxcw n.
Nàyjkb ng nghiêtvtg m néwarb t mặnujl t:
– Ban nãxyxa y bệsdyo -hạxlrn tựyxbe trádqrb ch mìusrr nh rằyxbe ng: làyjkb m vua màyjkb đihdu ểofuq cho dâbhix n khổvbxu , thìusrr cóxlrn tộbxvn i vớqxcw i trờxyxa i, vớqxcw i liệsdyo t tổvbxu Đofuq ạxlrn i-Việsdyo t vớqxcw i tiêtvtg n hoàyjkb ng. Vậacgf y bâbhix y giờxyxa bệsdyo hạxlrn ban chỉdydc tăjyin ng bổvbxu ng cho lýbxxv dịxwbj ch. Nhưktqj ng cứbbka cộbxvn t chếpkzj t lýbxxv -trưktqj ởihdu ng, phóxlrn -lýbxxv , trưktqj ơrdik ng tuầeorr n vàyjkb o việsdyo c trộbxvn m trâbhix u. Nếpkzj u trong làyjkb ng bịxwbj mấiubc t trâbhix u, thìusrr lýbxxv dịxwbj ch bịxwbj cádqrb ch hếpkzj t. Kẻktqj trộbxvn m trâbhix u bịxwbj phạxlrn t thựyxbe c nặnujl ng. Ai biếpkzj t kẻktqj giếpkzj t trâbhix u, trộbxvn m trâbhix u màyjkb tốihdu cádqrb o sẽqxcw đihdu ưktqj ợwzhg c thưktqj ởihdu ng. Ai biếpkzj t màyjkb khôrehp ng tốihdu cádqrb o sẽqxcw bịxwbj phạxlrn t nhưktqj kẻktqj trộbxvn m.
Nhàyjkb vua đihdu ứbbka ng lêtvtg n hưktqj ớqxcw ng Ỷcdaf -Lan:
– Khanh thựyxbe c xứbbka ng đihdu ádqrb ng làyjkb con chádqrb u vua Thầeorr n-nôrehp ng. Bâbhix y giờxyxa tớqxcw i vụxyxa gìusrr ?
Tểofuq -tưktqj ớqxcw ng Lýbxxv Đofuq ạxlrn o-Thàyjkb nh tâbhix u:
– Tâbhix u bệsdyo hạxlrn , còqppz n việsdyo c bổvbxu nhiệsdyo m ba vịxwbj tham-tri bộbxvn Lễqppz , bộbxvn Lạxlrn i, bộbxvn Hìusrr nh nữurzv a.
– Cádqrb c khanh đihdu ãxyxa tiếpkzj n cửyxbe nhiềjcpz u ngưktqj ờxyxa i. Nhữurzv ng ngưktqj ờxyxa i đihdu ưktqj ợwzhg c tiếpkzj n cửyxbe , đihdu a sốihdu đihdu ềjcpz u cóxlrn tàyjkb i, cóxlrn đihdu ứbbka c. Nhưktqj ng rúlgkd t kinh nghiệsdyo m từihdu Ỷcdaf -Lan, trẫwarb m quyếpkzj t đihdu ịxwbj nh phong hai ngưktqj ờxyxa i chưktqj a từihdu ng làyjkb m quan, đihdu ãxyxa sốihdu ng vớqxcw i hưktqj ơrdik ng đihdu ảuzkj ng, nhưktqj vậacgf y hai vịxwbj đihdu óxlrn mớqxcw i giúlgkd p trẫwarb m đihdu i sádqrb t vớqxcw i dâbhix n tìusrr nh. Sau nữurzv a trẫwarb m thăjyin ng mộbxvn t ngưktqj ờxyxa i từihdu chứbbka c Đofuq ềjcpz đihdu iểofuq m hìusrr nh ngụxyxa c lêtvtg n làyjkb m tham-tri bộbxvn Hìusrr nh.
Nhàyjkb vua đihdu ưktqj a mắwvns t nhìusrr n cádqrb c quan, rốihdu i tiếpkzj p:
– Ngưktqj ờxyxa i thứbbka nhấiubc t làyjkb Trầeorr n Trọivyd ng-San, phong làyjkb m tham-tri bộbxvn Lễqppz . Ngưktqj ờxyxa i thứbbka nhìusrr làyjkb Quádqrb ch Sĩqtec -An phong làyjkb m tham-tri bộbxvn Lạxlrn i. Ngưktqj ờxyxa i thứbbka ba làyjkb Hoàyjkb ng Khắwvns c-Dụxyxa ng đihdu ang làyjkb m đihdu ềjcpz đihdu iểofuq m hìusrr nh ngụxyxa c lộbxvn Kinh-Bắwvns c làyjkb m tham-tri bộbxvn Hìusrr nh. Đofuq ểofuq trẫwarb m gọivyd i ba ngưktqj ờxyxa i vàyjkb o ra mắwvns t cádqrb c khanh.
Lễqppz quan bưktqj ớqxcw c ra ngoàyjkb i hôrehp :
– Hoàyjkb ng-thưktqj ợwzhg ng truyềjcpz n tham-tri bộbxvn Lạxlrn i làyjkb Quádqrb ch Sĩqtec -An, tham-tri bộbxvn Lễqppz làyjkb Trầeorr n Trọivyd ng-San vàyjkb tham-tri bộbxvn Hìusrr nh làyjkb Hòqppz ang-khắwvns c-Dụxyxa ng vàyjkb o yếpkzj t kiếpkzj n.
Viêtvtg n đihdu ềjcpz đihdu iểofuq m hìusrr nh ngụxyxa c Dụxyxa ng, hai thầeorr y đihdu ồqyrq San vàyjkb Thádqrb i vàyjkb o đihdu iệsdyo n phủvaho phụxyxa c tung hôrehp vạxlrn n tuếpkzj . Trong khi Ỷcdaf -Lan đihdu ứbbka ng dậacgf y cung tay vádqrb i hai ôrehp ng:
– Đofuq ứbbka a họivyd c tròqppz quêtvtg mùwqlu a Lêtvtg Thịxwbj Yếpkzj n-Loan kílgkd nh chàyjkb o hai thấiubc y. Chúlgkd c hai thầeorr y đihdu ưktqj ợwzhg c tâbhix m an, thầeorr n tĩqtec nh, thanh-vâbhix n đihdu ắwvns c lộbxvn .
Nàyjkb ng lạxlrn i hưktqj ớqxcw ng Hoàyjkb ng Khắwvns c-Dụxyxa ng:
– Hoàyjkb ng tiêtvtg n sinh! Khổvbxu ng-tửyxbe nóxlrn i:
« Xửyxbe kiệsdyo n ta cũosrb ng xửyxbe đihdu ưktqj ợwzhg c nhưktqj ai! Nhưktqj ng phảuzkj i sao cho dâbhix n khôrehp ng kiệsdyo n nhau mớqxcw i làyjkb ngưktqj ờxyxa i cai trịxwbj giỏxwbj i ».
Tiêtvtg n sinh thựyxbe c làyjkb ngưktqj ờxyxa i màyjkb Khổvbxu ng-tửyxbe ưktqj ớqxcw c vọivyd ng vậacgf y.
Nhàyjkb vua truyềjcpz n cho ba vịxwbj bìusrr nh thâbhix n, rồqyrq i ngồqyrq i vàyjkb o ghếpkzj cạxlrn nh ba thưktqj ợwzhg ng thưktqj bộbxvn Lạxlrn i, bộbxvn Lễqppz , bộbxvn Hìusrr nh. Thádqrb i-giádqrb m róxlrn t nưktqj ớqxcw c, đihdu em hoa quảuzkj đihdu ịxwbj nh bưktqj ng đihdu ếpkzj n cho ba tâbhix n quan, thìusrr Ỷcdaf -Lan đihdu ãxyxa đihdu ỡuemo lấiubc y, bưktqj ng lạxlrn i đihdu ểofuq trưktqj ớqxcw c mặnujl t ba ôrehp ng:
– Kílgkd nh mờxyxa i hai thầeorr y, vớqxcw i Hoàyjkb ng tiêtvtg n sinh xơrdik i nưktqj ớqxcw c, dùwqlu ng hoa quảuzkj ạxlrn .
Ba tâbhix n quan cùwqlu ng nóxlrn i:
– Đofuq a tạxlrn phu nhâbhix n ban thưktqj ởihdu ng.
Ỷcdaf -Lan hàyjkb nh lễqppz đihdu úlgkd ng vớqxcw i Nho-gia, khiếpkzj n cádqrb c đihdu ạxlrn i thầeorr n hiệsdyo n diệsdyo n đihdu ềjcpz u kílgkd nh phụxyxa c cung cádqrb ch củvaho a nàyjkb ng. Ỷcdaf -Lan nhìusrr n thấiubc y gưktqj ơrdik ng mặnujl t nhàyjkb vua dưktqj ờxyxa ng nhưktqj còqppz n chứbbka a đihdu ựyxbe ng đihdu iềjcpz u gìusrr chưktqj a thỏxwbj a ýbxxv . Nàyjkb ng hỏxwbj i:
– Khôrehp ng biếpkzj t bệsdyo -hạxlrn cóxlrn đihdu iềjcpz u chi màyjkb long nhan kéwarb m tưktqj ơrdik i?
Nhàyjkb vua thởihdu dàyjkb i:
– Hôrehp m nay trẫwarb m vớqxcw i chưktqj khanh bàyjkb n phưktqj ơrdik ng cádqrb ch làyjkb m cho dâbhix n giầeorr u nưktqj ớqxcw c mạxlrn nh. Dĩqtec nhiêtvtg n nhữurzv ng gìusrr ta sắwvns p làyjkb m, dâbhix n sẽqxcw giầeorr u, nưktqj ớqxcw c sẽqxcw mạxlrn nh. Nhưktqj ng trong lòqppz ng trẫwarb m xóxlrn t xa vôrehp cùwqlu ng khi Thiêtvtg n-tửyxbe binh vẫwarb n chỉdydc cóxlrn sốihdu lưktqj ơrdik ng bổvbxu ng khiêtvtg m tốihdu n suốihdu t năjyin m năjyin m qua khôrehp ng hơrdik n. Bâbhix y giờxyxa trăjyin m họivyd sắwvns p hưktqj ởihdu ng nhữurzv ng cảuzkj i cádqrb ch mớqxcw i, nhưktqj ng...
Nhàyjkb vua rơrdik m rớqxcw m nưktqj ớqxcw c mắwvns t:
– Chưktqj quâbhix n ăjyin n bờxyxa ngủvaho bụxyxa i, cóxlrn nhữurzv ng ngưktqj ờxyxa i phảuzkj i xa cha-mẹacgf , vợwzhg -con, quêtvtg hưktqj ơrdik ng, nay sốihdu ng mai chếpkzj t, màyjkb khôrehp ng đihdu ưktqj ợwzhg c hưktqj ởihdu ng sung sưktqj ớqxcw ng hơrdik n ngưktqj ờxyxa i thưktqj ờxyxa ng.
Lýbxxv Đofuq ạxlrn o-Thàyjkb nh tâbhix u:
– Đofuq óxlrn chẳqxcw ng qua Bệsdyo -hạxlrn quádqrb thưktqj ơrdik ng yêtvtg u binh sĩqtec màyjkb tuyêtvtg n dụxyxa nhưktqj thếpkzj , chứbbka lưktqj ơrdik ng bổvbxu ng chưktqj quâbhix n bêtvtg n Đofuq ạxlrn i-Việsdyo t ta cao gấiubc p đihdu ôrehp i quâbhix n Chiêtvtg m, gấiubc p ba quâbhix n Tốihdu ng. Lỡuemo ra tửyxbe trậacgf n, tiềjcpz n phủvaho tuấiubc t cho cha mẹacgf , vợwzhg con còqppz n gấiubc p năjyin m lầeorr n quâbhix n Tốihdu ng.
Nhàyjkb vua lắwvns c đihdu ầeorr u:
– Thầeorr y chẳqxcw ng nêtvtg n so sádqrb nh ta vớqxcw i Chiêtvtg m vớqxcw i Tốihdu ng. Màyjkb hãxyxa y so sádqrb nh ta vớqxcw i ta. Nàyjkb y nhéwarb , mộbxvn t côrehp ng củvaho a ngưktqj ờxyxa i thợwzhg gặnujl t bêtvtg n ta làyjkb năjyin m đihdu ấiubc u gạxlrn o, tílgkd nh chung mộbxvn t thádqrb ng làyjkb 150 đihdu ấiubc u gạxlrn o. Trong khi lưktqj ơrdik ng bổvbxu ng củvaho a mộbxvn t Thiêtvtg n-tửyxbe -binh chỉdydc đihdu ưktqj ợwzhg c cóxlrn 100 đihdu ấiubc u gạxlrn o mộbxvn t thádqrb ng, vớqxcw i ílgkd t mắwvns m cádqrb , tôrehp m khôrehp , cádqrb khôrehp . Nay ta cảuzkj i cádqrb ch, thìusrr chỉdydc vàyjkb i ba năjyin m, côrehp ng mộbxvn t ngàyjkb y gặnujl t cóxlrn thểofuq lêtvtg n 10 đihdu ấiubc u, trong khi chưktqj quâbhix n vẫwarb n thếpkzj . Trẫwarb m muốihdu n cảuzkj i tổvbxu sao cho lưktqj ơrdik ng bổvbxu ng chưktqj quâbhix n phảuzkj i thựyxbe c cao, đihdu ểofuq tỏxwbj lòqppz ng ưktqj u ádqrb i. Cóxlrn nhưktqj vậacgf y khi họivyd phảuzkj i lăjyin n mìusrr nh vàyjkb o chỗqboo chếpkzj t, họivyd mớqxcw i yêtvtg n tâbhix m rằyxbe ng vợwzhg con, cha mẹacgf họivyd sung sưktqj ớqxcw ng hơrdik n dâbhix n thưktqj ờxyxa ng.
Tểofuq -tưktqj ớqxcw ng đihdu ưktqj a mắwvns t nhìusrr n Hộbxvn -bộbxvn thưktqj ợwzhg ng-thưktqj Mai Thứbbka . Mai Thứbbka lắwvns c đihdu ầeorr u:
– Tâbhix u bệsdyo hạxlrn . Từihdu khi lêtvtg n ngôrehp i, Bệsdyo -hạxlrn cưktqj ơrdik ng quyếpkzj t khôrehp ng chịxwbj u tăjyin ng thuếpkzj , cho nêtvtg n mọivyd i chi phílgkd phảuzkj i tiếpkzj t giảuzkj m. Chílgkd nh Bệsdyo -hạxlrn tiếpkzj t giảuzkj m chi tiêtvtg u củvaho a nộbxvn i cung, tỉdydc nh giảuzkj m thádqrb i-giádqrb m, cung-nga đihdu ểofuq cóxlrn tiềjcpz n giúlgkd p dâbhix n khai hoang. Bâbhix y giờxyxa khôrehp ng còqppz n chỗqboo nàyjkb o đihdu ểofuq kiếpkzj m ra tiềjcpz n nữurzv a. Nếpkzj u nhưktqj nay tăjyin ng lưktqj ơrdik ng bổvbxu ng chưktqj quâbhix n lêtvtg n 150 đihdu ấiubc u gạxlrn o mộbxvn t thádqrb ng cho bằyxbe ng thợwzhg cầeorr y, thợwzhg gặnujl t thìusrr thựyxbe c quốihdu c-sảuzkj n khôrehp ng thểofuq nàyjkb o cung ứbbka ng nổvbxu i. Hiệsdyo n Thiêtvtg n-tửyxbe -binh làyjkb mưktqj ờxyxa i vạxlrn n, binh cádqrb c trấiubc n làyjkb mưktqj ờxyxa i vạxlrn n. Cộbxvn ng chung hai mưktqj ơrdik i vạxlrn n. Muốihdu n tăjyin ng mỗqboo i thádqrb ng mộbxvn t đihdu ầeorr u ngưktqj ờxyxa i 50 đihdu ấiubc u gạxlrn o, thìusrr cầeorr n mưktqj ờxyxa i triệsdyo u đihdu ấiubc u mộbxvn t thádqrb ng (10.000.000), mộbxvn t năjyin m cầeorr n tớqxcw i mộbxvn t trăjyin m hai mưktqj ơrdik i triệsdyo u đihdu ấiubc u (120.000.000).
Từihdu vua, tớqxcw i quan đihdu ềjcpz u nhìusrr n nhau, rồqyrq i lắwvns c đihdu ầeorr u. Côrehp ng chúlgkd a Thiêtvtg n-Ninh tâbhix u:
– Thầeorr n nhi xin góxlrn p chúlgkd t ílgkd t ýbxxv kiếpkzj n quêtvtg mùwqlu a, rấiubc t mong phụxyxa hoàyjkb ng vàyjkb chưktqj đihdu ạxlrn i thầeorr n cho trìusrr nh bầeorr y.
– Ninh nhi hãxyxa y ngồqyrq i xuốihdu ng, khoan thai trìusrr nh bầeorr y.
– Tâbhix u phụxyxa hoàyjkb ng, thầeorr n nhi xin tâbhix u trìusrr nh Ngũosrb -phádqrb p đihdu ểofuq tăjyin ng lưktqj ơrdik ng bổvbxu ng cho chưktqj quâbhix n. Phádqrb p thứbbka nhấiubc t gọivyd i làyjkb Hưktqj ơrdik ng-bổvbxu ng. Hiệsdyo n nay, tấiubc t cảuzkj hoàyjkb ng-nam đihdu ềjcpz u đihdu ưktqj ợwzhg c cấiubc p mộbxvn t mẫwarb u côrehp ng đihdu iềjcpz n. Cứbbka năjyin m hoàyjkb ng nam hợwzhg p thàyjkb nh mộbxvn t ngũosrb , luyệsdyo n tậacgf p cóxlrn nhau, cùwqlu ng làyjkb m ruộbxvn ng, tádqrb t nưktqj ớqxcw c, trảuzkj i phâbhix n, đihdu ádqrb nh kỳiubc , làyjkb m cỏxwbj , gặnujl t hádqrb i cóxlrn nhau, rồqyrq i chia hoa lợwzhg i đihdu ồqyrq ng đihdu ềjcpz u. Khi họivyd bịxwbj gọivyd i xung vàyjkb o binh-trấiubc n hay Thiêtvtg n-tửyxbe -binh, thìusrr ruộbxvn ng đihdu óxlrn trao cho tádqrb đihdu iềjcpz n làyjkb m. Nay triềjcpz u đihdu ìusrr nh cảuzkj i đihdu i, cứbbka năjyin m hoàyjkb ng-nam thìusrr mộbxvn t ngưktqj ờxyxa i phảuzkj i xung quâbhix n. Bốihdu n ngưktqj ờxyxa i kia vẫwarb n tiếpkzj p tụxyxa c làyjkb m cảuzkj năjyin m mẫwarb u ruộbxvn ng. Đofuq ếpkzj n mùwqlu a gặnujl t cũosrb ng vẫwarb n chia đihdu ềjcpz u hoa lợwzhg i. Hoa lợwzhg i đihdu óxlrn trao cho vợwzhg con, cha mẹacgf , anh em củvaho a ngưktqj ờxyxa i xung quâbhix n ởihdu quêtvtg . Tílgkd nh đihdu ổvbxu đihdu ồqyrq ng ruộbxvn ng tốihdu t, ruộbxvn ng xấiubc u, mỗqboo i mẫwarb u ruộbxvn ng mộbxvn t năjyin m thu hoạxlrn ch mộbxvn t vạxlrn n hai nghìusrr n đihdu ấiubc u gạxlrn o, nhưktqj vậacgf y cao gấiubc p mưktqj ờxyxa i lầeorr n lưktqj ơrdik ng bổvbxu ng hiệsdyo n tạxlrn i. Phádqrb p nàyjkb y chỉdydc khiếpkzj n cádqrb c hoàyjkb ng nam phảuzkj i tăjyin ng gia sứbbka c lựyxbe c màyjkb thôrehp i. Nhưktqj thay vìusrr tádqrb t nưktqj ớqxcw c bốihdu n ngàyjkb y, họivyd phảuzkj i tádqrb t nưktqj ớqxcw c năjyin m ngàyjkb y. Vìusrr đihdu ãxyxa cóxlrn Hưktqj ơrdik ng-bổvbxu ng ởihdu quêtvtg nhàyjkb dàyjkb nh cho cha mẹacgf , vợwzhg con rồqyrq i, thìusrr cóxlrn thểofuq giảuzkj m bớqxcw t sốihdu lưktqj ơrdik ng phádqrb t hàyjkb ng thádqrb ng xuốihdu ng ba mưktqj ơrdik i đihdu ấiubc u thôrehp i, còqppz n lạxlrn i thìusrr phádqrb t tiềjcpz n. Nghiãxyxa làyjkb chỉdydc phádqrb t tiềjcpz n, gạxlrn o đihdu ủvaho ăjyin n, đihdu ủvaho tiêtvtg u vặnujl t thôrehp i.
Quan Thádqrb i-úlgkd y Quádqrb ch Kim-Nhậacgf t tâbhix u:
– Xin Bệsdyo -hạxlrn chuẩlgkd n phádqrb p nàyjkb y củvaho a côrehp ng chúlgkd a. Phádqrb p nàyjkb y do Đofuq ạxlrn i-tưktqj -mãxyxa thờxyxa i Lĩqtec nh-Nam làyjkb Bắwvns c-bìusrr nh vưktqj ơrdik ng Đofuq àyjkb o Kỳiubc đihdu ịxwbj nh ra. Hiệsdyo n nay, lưktqj ơrdik ng bổvbxu ng phádqrb t cho chưktqj quâbhix n hàyjkb ng thádqrb ng gồqyrq m mộbxvn t nửyxbe a làyjkb gạxlrn o, cádqrb khôrehp , mắwvns m, mộbxvn t nửyxbe a làyjkb tiềjcpz n. Nhữurzv ng ngưktqj ờxyxa i nàyjkb o đihdu óxlrn ng quâbhix n gầeorr n gia đihdu ìusrr nh, thìusrr cóxlrn thểofuq chuyểofuq n cho gia đihdu ìusrr nh dễqppz dàyjkb ng. Còqppz n nhữurzv ng ngưktqj ờxyxa i đihdu óxlrn ng quâbhix n ởihdu xa nhàyjkb , thìusrr đihdu i đihdu âbhix u họivyd cứbbka phảuzkj i mang tiềjcpz n bạxlrn c theo, chờxyxa dịxwbj p gửyxbe i vềjcpz , thựyxbe c phiềjcpz n phứbbka c. Phádqrb p nàyjkb y cóxlrn ba cádqrb i lợwzhg i: mộbxvn t làyjkb lưktqj ơrdik ng bổvbxu ng trựyxbe c tiếpkzj p phádqrb t cho gia đihdu ìusrr nh. Hai làyjkb chưktqj quâbhix n khỏxwbj i lo mang tiềjcpz n, gạxlrn o theo, khi di chuyểofuq n sẽqxcw mau chóxlrn ng, nhẹacgf nhàyjkb ng. Ba làyjkb nhờxyxa cóxlrn Hưktqj ơrdik ng-bổvbxu ng rồqyrq i, thìusrr sốihdu lưktqj ơrdik ng bổvbxu ng phádqrb t cho họivyd sẽqxcw giảuzkj m, côrehp ng nho tiếpkzj t kiệsdyo m đihdu ưktqj ợwzhg c rấiubc t nhiềjcpz u.
Nhàyjkb vua gậacgf t đihdu ầeorr u vẻktqj hàyjkb i lòqppz ng:
– Còqppz n phádqrb p thứbbka nhìusrr ?
– Phádqrb p-nàyjkb y gọivyd i làyjkb Thiêtvtg n-hoạxlrn ch, nghĩqtec a làyjkb thay trờxyxa i thu hoa lợwzhg i. Hiệsdyo n nay, cứbbka năjyin m mẫwarb u ruộbxvn ng, thìusrr cóxlrn mộbxvn t mẫwarb u hoang. Trong khi triềjcpz u đihdu ìusrr nh chỉdydc thu thuếpkzj trêtvtg n sốihdu thóxlrn c thu hoạxlrn ch. Thàyjkb nh ra ruộbxvn ng hoang khôrehp ng phảuzkj i đihdu óxlrn ng thuếpkzj . Nay biệsdyo n phádqrb p củvaho a Ỷcdaf -Lan phu nhâbhix n đihdu ìusrr nh nghịxwbj ban nãxyxa y, khiếpkzj n ruộbxvn ng hoang khôrehp ng còqppz n nữurzv a, thìusrr quốihdu c-sảuzkj n thuếpkzj ruộbxvn ng tăjyin ng lêtvtg n mộbxvn t phầeorr n năjyin m. Tiềjcpz n đihdu óxlrn , dùwqlu ng đihdu ểofuq tăjyin ng phủvaho -tuấiubc t cho gia đihdu ìusrr nh tửyxbe -sĩqtec .
Từihdu nhàyjkb vua, cho tớqxcw i cádqrb c quan đihdu ềjcpz u gậacgf t đihdu ầeorr u tádqrb n thàyjkb nh.
– Phádqrb p thứbbka ba gọivyd i làyjkb Phúlgkd -lãxyxa n. Phúlgkd đihdu ádqrb nh thuếpkzj , lãxyxa n làyjkb lưktqj ờxyxa i biếpkzj ng. Phádqrb p nàyjkb y lấiubc y tiềjcpz n củvaho a nhữurzv ng kẻktqj giầeorr u cóxlrn , màyjkb trăjyin m họivyd đihdu ềjcpz u hâbhix n hoan đihdu ãxyxa đihdu àyjkb nh, màyjkb chílgkd nh nhữurzv ng ngưktqj ờxyxa i giầeorr u cũosrb ng hâbhix n hoan. Trong khi côrehp ng nho cóxlrn nhiềjcpz u tiềjcpz n. Hiệsdyo n nay nhữurzv ng nhàyjkb giầeorr u thưktqj ờxyxa ng bỏxwbj tiềjcpz n ra mưktqj ợwzhg n ngưktqj ờxyxa i thay thếpkzj cho mìusrr nh trong nhữurzv ng côrehp ng việsdyo c côrehp ng-dịxwbj ch nhưktqj làyjkb m dưktqj ờxyxa ng, véwarb t sôrehp ng, khơrdik i ngòqppz i. Thưktqj ờxyxa ng họivyd mưktqj ợwzhg n vớqxcw i giádqrb quádqrb rẻktqj . Bâbhix y giờxyxa triềjcpz u đihdu ìusrr nh ban luậacgf t tuyệsdyo t đihdu ốihdu i khôrehp ng cho mưktqj ợwzhg n ngưktqj ờxyxa i nhưktqj vậacgf y nữurzv a. Ai muốihdu n nhàyjkb n, khôrehp ng muốihdu n vấiubc t vảuzkj thìusrr cóxlrn quyềjcpz n đihdu óxlrn ng tiềjcpz n cho côrehp ng nho vớqxcw i giádqrb thựyxbe c cao. Quan sởihdu tạxlrn i sẽqxcw mưktqj ợwzhg n ngưktqj ờxyxa i vớqxcw i giádqrb cao đihdu ểofuq thay thếpkzj . Sốihdu sai biệsdyo t giữurzv a giádqrb thựyxbe c cao vớqxcw i giádqrb cao đihdu óxlrn gấiubc p mưktqj ờxyxa i lầeorr n mưktqj ợwzhg n mộbxvn t côrehp ng cầeorr y, hay gặnujl t. Nhưktqj thếpkzj côrehp ng nho sẽqxcw thu đihdu ưktqj ợwzhg c nhiềjcpz u tiềjcpz n. Ngay việsdyo c xung quâbhix n cũosrb ng vậacgf y, ai khôrehp ng muốihdu n xung quâbhix n thìusrr phảuzkj i đihdu óxlrn ng mộbxvn t sốihdu tiềjcpz n hàyjkb ng thádqrb ng cao gấiubc p mộbxvn t trăjyin m lầeorr n lưktqj ơrdik ng bổvbxu ng mộbxvn t Thiêtvtg n-tửyxbe -binh.
Nhàyjkb vua buộbxvn t miệsdyo ng khen:
– Đofuq ạxlrn i trílgkd ! Đofuq ạxlrn i trílgkd . Ninh nhi quảuzkj làyjkb ngưktqj ờxyxa i hiểofuq u rõgxpn dâbhix n tìusrr nh. Trẫwarb m thuậacgf n đihdu ệsdyo tam phádqrb p. Vậacgf y đihdu ệsdyo tứbbka phádqrb p làyjkb gìusrr ?
– Tâbhix u phụxyxa hoàyjkb ng, đihdu ệsdyo tứbbka phádqrb p gọivyd i làyjkb Phúlgkd -phúlgkd , tứbbka c đihdu ádqrb nh thuếpkzj ngưktqj ờxyxa i giầeorr u. Kểofuq từihdu đihdu ờxyxa i đihdu ứbbka c Thádqrb i-tổvbxu , lốihdu i đihdu ádqrb nh thuếpkzj cứbbka mỗqboo i mẫwarb u tùwqlu y loạxlrn i nhưktqj ao, đihdu ầeorr m, ruộbxvn ng, đihdu ấiubc t màyjkb đihdu ịxwbj nh. Đofuq ádqrb nh nhưktqj vậacgf y thìusrr ngưktqj ờxyxa i nghèosrb o, ngưktqj ờxyxa i giầeorr u phảuzkj i nộbxvn p thuếpkzj nhưktqj nhau, khiếpkzj n cho ngưktqj ờxyxa i giầeorr u thìusrr ăjyin n tiêtvtg u phung phílgkd cũosrb ng khôrehp ng hếpkzj t, màyjkb kẻktqj nghèosrb o thìusrr vẫwarb n cứbbka đihdu óxlrn i rádqrb ch hoàyjkb i. Bâbhix y giờxyxa xin phụxyxa hoàyjkb ng chỉdydc đihdu ổvbxu i lạxlrn i. Cứbbka mỗqboo i đihdu ầeorr u ngưktqj ờxyxa i mộbxvn t mẫwarb u ruộbxvn ng, thìusrr chỉdydc phảuzkj i nộbxvn p thuếpkzj bádqrb ch phâbhix n theo sốihdu thu màyjkb thôrehp i. Còqppz n cứbbka mộbxvn t đihdu ầeorr u ngưktqj ờxyxa i hai mẫwarb u, thìusrr mẫwarb u thứbbka hai nộbxvn p nhiềjcpz u hơrdik n. Mẫwarb u thứbbka ba nộbxvn p nhiềjcpz u hơrdik n nữurzv a. Nhưktqj vậacgf y thìusrr quốihdu c-sảuzkj n gia tăjyin ng, màyjkb khôrehp ng ai oádqrb n hậacgf n đihdu ưktqj ợwzhg c cảuzkj .
Nhàyjkb vua đihdu ưktqj a mắwvns t nhìusrr n cádqrb c quan. Ngàyjkb i thấiubc y dưktqj ờxyxa ng nhưktqj trêtvtg n mặnujl t ngưktqj ờxyxa i nàyjkb o cũosrb ng hiệsdyo n ra néwarb t bấiubc t mãxyxa n. Ngàyjkb i phádqrb n:
– Phádqrb p nàyjkb y hơrdik i khóxlrn đihdu ấiubc y. Đofuq ưktqj ợwzhg c rồqyrq i, đihdu ểofuq lao tưktqj ởihdu ng nhữurzv ng bầeorr y tôrehp i cóxlrn huâbhix n côrehp ng, trẫwarb m đihdu ặnujl c âbhix n miễqppz n thuếpkzj cho nhữurzv ng ngưktqj ờxyxa i đihdu ưktqj ợwzhg c triềjcpz u đihdu ìusrr nh ban ruộbxvn ng đihdu ấiubc t. Bâbhix y giờxyxa làyjkb phádqrb p thứbbka năjyin m, Ninh nhi tâbhix u cho trẫwarb m nghe nàyjkb o.
– Ngũosrb -phádqrb p đihdu ãxyxa đihdu ưktqj ợwzhg c đihdu ịxwbj nh trong bộbxvn Hìusrr nh-thưktqj rồqyrq i, nay chỉdydc việsdyo c đihdu ổvbxu i đihdu i chúlgkd t ílgkd t thôrehp i, đihdu óxlrn làyjkb ấiubc n đihdu ịxwbj nh cho ngưktqj ờxyxa i cóxlrn tộbxvn i đihdu ưktqj ợwzhg c dùwqlu ng tiềjcpz n chuộbxvn c. Còqppz n nhữurzv ng ngưktqj ờxyxa i nghèosrb o, thìusrr đihdu ưktqj ợwzhg c cầeorr y ruộbxvn ng côrehp ng đihdu iềjcpz n đihdu ểofuq thếpkzj tộbxvn i. Tỷmrfy nhưktqj têtvtg n Mỗqboo , can tộbxvn i trộbxvn m, phảuzkj i đihdu ádqrb nh hai mưktqj ơrdik i bổvbxu ng, tùwqlu sádqrb u thádqrb ng. Nay đihdu ổvbxu i lạxlrn i: mỗqboo i bổvbxu ng làyjkb ba côrehp ng, mỗqboo i ngàyjkb y tùwqlu làyjkb mộbxvn t côrehp ng. Tílgkd nh giádqrb mộbxvn t côrehp ng làyjkb 10 đihdu ấiubc u gạxlrn o. Vậacgf y nếpkzj u y cóxlrn tiềjcpz n chuộbxvn c thìusrr thôrehp i. Còqppz n nhưktqj y khôrehp ng cóxlrn tiềjcpz n chuộbxvn c, thìusrr bảuzkj n thâbhix n y, vợwzhg con y cóxlrn thểofuq làyjkb m côrehp ng đihdu iềjcpz n đihdu ểofuq chuộbxvn c tộbxvn i.
Nhàyjkb vua mừihdu ng vôrehp kểofuq :
– Văjyin n-minh đihdu iệsdyo n đihdu ạxlrn i họivyd c sĩqtec hãxyxa y soạxlrn n chiếpkzj u chỉdydc , nộbxvn i trong ba ngàyjkb y phảuzkj i tấiubc u cho trẫwarb m thựyxbe . Tấiubc t cảuzkj nhữurzv ng luậacgf t, lệsdyo , lệsdyo nh bàyjkb n từihdu sádqrb ng đihdu ếpkzj n giờxyxa , Tểofuq -tưktqj ớqxcw ng hãxyxa y cứbbka u xéwarb t xem phầeorr n nàyjkb o cầeorr n ban trưktqj ớqxcw c, phầeorr n nàyjkb o cầeorr n ban sau, chứbbka đihdu ừihdu ng ban mộbxvn t lúlgkd c, e hưktqj ơrdik ng đihdu ảuzkj ng khôrehp ng kịxwbj p dạxlrn y dâbhix n. Trẫwarb m muốihdu n cửyxbe mộbxvn t đihdu ạxlrn i thầeorr n đihdu ứbbka ng ra theo dõgxpn i, kiểofuq m soádqrb t việsdyo c tuâbhix n hàyjkb nh nhữurzv ng cảuzkj i cádqrb ch nàyjkb y. Vậacgf y chưktqj khanh nghịxwbj xem ai cóxlrn thểofuq đihdu ưktqj ơrdik ng nổvbxu i?
Nhàyjkb vua nhìusrr n cádqrb c đihdu ạxlrn i thầeorr n, ngưktqj ờxyxa i nàyjkb o cũosrb ng cúlgkd i đihdu ầeorr u tỏxwbj vẻktqj ngạxlrn i ngùwqlu ng. Ngàyjkb i phádqrb n:
– Tạxlrn i sao chưktqj khanh lạxlrn i sợwzhg cádqrb i côrehp ng việsdyo c nàyjkb y?
Tểofuq -tưktqj ớqxcw ng Lýbxxv Đofuq ạxlrn o Thàyjkb nh tâbhix u:
– Trong cádqrb c đihdu ạxlrn i thầeorr n đihdu âbhix y, thìusrr văjyin n môrehp vũosrb lưktqj ợwzhg c thựyxbe c khôrehp ng thiếpkzj u. Nếpkzj u bệsdyo hạxlrn tuyêtvtg n chỉdydc cho họivyd nhảuzkj y vàyjkb o nưktqj ớqxcw c, vàyjkb o lửyxbe a họivyd cũosrb ng dádqrb m. Còqppz n nhữurzv ng cảuzkj i cádqrb ch nàyjkb y bao gồqyrq m nhiềjcpz u lãxyxa nh vựyxbe c quádqrb , nàyjkb o phảuzkj i đihdu i kinh lýbxxv khắwvns p nơrdik i, nàyjkb o phảuzkj i cóxlrn uy quyềjcpz n trêtvtg n cádqrb c tuyêtvtg n-vũosrb , an-vũosrb , nàyjkb o phảuzkj i cóxlrn uy làyjkb bao trùwqlu m cádqrb c biêtvtg n cưktqj ơrdik ng trọivyd ng thầeorr n. Màyjkb biêtvtg n cưktqj ơrdik ng trọivyd ng thầeorr n hiệsdyo n cóxlrn tớqxcw i Ngũosrb -long côrehp ng chúlgkd a, năjyin m phòqppz mãxyxa ; vua bàyjkb Bìusrr nh-Dưktqj ơrdik ng, phòqppz mãxyxa Thâbhix n Thiệsdyo u-Thádqrb i. Nàyjkb o phảuzkj i đihdu ộbxvn ng chạxlrn m đihdu ếpkzj n cádqrb c phúlgkd gia đihdu ịxwbj a chủvaho trong đihdu óxlrn hầeorr u hếpkzj t làyjkb cádqrb c quan, cádqrb c võgxpn phádqrb i. Đofuq ãxyxa hếpkzj t đihdu âbhix u, còqppz n bao gồqyrq m việsdyo c trong nộbxvn i cung nữurzv a. Ngưktqj ờxyxa i phụxyxa trádqrb ch sẽqxcw bịxwbj mộbxvn t trong hai đihdu iềjcpz u bấiubc t hạxlrn nh.
Nhàyjkb vua tỏxwbj vẻktqj cưktqj ơrdik ng quyếpkzj t:
– Thầeorr y nóxlrn i bấiubc t hạxlrn nh gìusrr ?
– Mộbxvn t làyjkb khi làyjkb m hếpkzj t phậacgf n sựyxbe quâbhix n phụxyxa trao cho, nếpkzj u khôrehp ng bịxwbj miệsdyo ng thếpkzj dèosrb m pha rồqyrq i bịxwbj giádqrb ng chứbbka c thìusrr cũosrb ng bịxwbj cưktqj ờxyxa ng hàyjkb o trong võgxpn lâbhix m giếpkzj t chếpkzj t. Hai làyjkb sợwzhg đihdu ụxyxa ng chạxlrn m, nhắwvns m mắwvns t cho qua, thìusrr nóxlrn i nhưktqj Ỷcdaf -Lan phu nhâbhix n « mèosrb o vẫwarb n hoàyjkb n mèosrb o » thựyxbe c cóxlrn tộbxvn i vớqxcw i xãxyxa tắwvns c, vớqxcw i bệsdyo hạxlrn , rồqyrq i cũosrb ng bịxwbj cádqrb ch. Nêtvtg n khôrehp ng ai dádqrb m nhậacgf n. Ngưktqj ờxyxa i màyjkb bệsdyo hạxlrn muốihdu n cửyxbe vàyjkb o việsdyo c nàyjkb y phảuzkj i cóxlrn quyềjcpz n vớqxcw i nộbxvn i cung, cóxlrn võgxpn côrehp ng cao đihdu ểofuq tựyxbe vệsdyo , khôrehp ng thểofuq bịxwbj dèosrb m pha. Nóxlrn i cho đihdu úlgkd ng, ngưktqj ờxyxa i đihdu óxlrn phảuzkj i làyjkb thádqrb i-tửyxbe thìusrr mớqxcw i đihdu ưktqj ơrdik ng nổvbxu i.
Ỷcdaf -Lan tâbhix u:
– Hoàyjkb ng-thưktqj ợwzhg ng chưktqj a cóxlrn thádqrb i tửyxbe , thìusrr dùwqlu ng côrehp ng chúlgkd a. Kểofuq từihdu khi đihdu ứbbka c Thádqrb i-tổvbxu lậacgf p chílgkd nh thốihdu ng, thờxyxa i Thuậacgf n-thiêtvtg n cóxlrn tổvbxu -côrehp -mẫwarb u Hồqyrq ng-Châbhix u, côrehp mẫwarb u An-Quốihdu c, Lĩqtec nh-Nam Bảuzkj o-quốihdu c Hòqppz a-dâbhix n. Đofuq ờxyxa i đihdu ứbbka c Thádqrb i-tôrehp ng cóxlrn vua bàyjkb Bìusrr nh-Dưktqj ơrdik ng, côrehp ng-chúlgkd a Kim-Thàyjkb nh, Trưktqj ờxyxa ng-Ninh. Hoàyjkb ng-thưktqj ợwzhg ng cóxlrn côrehp ng chúlgkd a Thiêtvtg n-Thàyjkb nh, Đofuq ộbxvn ng-Thiêtvtg n, Thiêtvtg n-Ninh, cảuzkj ba đihdu ềjcpz u văjyin n võgxpn kiêtvtg m toàyjkb n, đihdu ủvaho sứbbka c lĩqtec nh việsdyo c đihdu óxlrn .
Nhàyjkb vua suy nghĩqtec mộbxvn t lúlgkd c rồqyrq i nóxlrn i:
– Thiêtvtg n-Thàyjkb nh võgxpn côrehp ng cựyxbe c cao, thao lưktqj ợwzhg c gồqyrq m tàyjkb i, trẫwarb m đihdu ãxyxa cho hạxlrn giádqrb , tưktqj ơrdik ng lai trấiubc n Bắwvns c-biêtvtg n. Đofuq ộbxvn ng-Thiêtvtg n giỏxwbj i thủvaho y-chiếpkzj n, tílgkd nh khílgkd cưktqj ơrdik ng quyếpkzj t quádqrb , e phụxyxa trádqrb ch việsdyo c nàyjkb y khôrehp ng nổvbxu i. Chỉdydc duy cóxlrn Thiêtvtg n-Ninh làyjkb ngưktqj ờxyxa i biếpkzj t uyểofuq n chuyểofuq n, giỏxwbj i cai trịxwbj , hòqppz a giảuzkj i, vỗqboo an. Vậacgf y trẫwarb m trao cho Thiêtvtg n-Ninh.
Côrehp ng chúlgkd a Thiêtvtg n-Ninh bưktqj ớqxcw c ra quỳiubc gốihdu i. Nhàyjkb vua trao thanh Thưktqj ợwzhg ng-phưktqj ơrdik ng bảuzkj o kiếpkzj m cho côrehp ng chúlgkd a:
– Đofuq ạxlrn i-Việsdyo t giầeorr u mạxlrn nh làyjkb nhờxyxa cuộbxvn c cảuzkj i cádqrb ch nàyjkb y. Cuộbxvn c cảuzkj i cádqrb ch nàyjkb y thàyjkb nh côrehp ng hay khôrehp ng làyjkb do Ninh nhi. Trẫwarb m trao thanh Thưktqj ợwzhg ng-phưktqj ơrdik ng bảuzkj o kiếpkzj m cho Ninh nhi. Khi Ninh nhi đihdu eo bảuzkj o kiếpkzj m nàyjkb y, thìusrr Ninh nhi làyjkb trẫwarb m. Ai khôrehp ng tuâbhix n, Ninh nhi cóxlrn quyềjcpz n tiềjcpz n trảuzkj m hậacgf u tấiubc u. Tưktqj ơrdik ng lai dâbhix n giầeorr u nưktqj ớqxcw c mạxlrn nh làyjkb do Ninh nhi. Vậacgf y Ninh nhi ưktqj ớqxcw c tílgkd nh xem bao nhiêtvtg u lâbhix u thìusrr nhữurzv ng cảuzkj i cádqrb ch nàyjkb y hoàyjkb n thàyjkb nh?
Côrehp ng chúlgkd a Thiêtvtg n-Ninh đihdu ỡuemo thanh kiếpkzj m rồqyrq i tâbhix u:
– Tâbhix u phụxyxa hoàyjkb ng, trong ba năjyin m màyjkb nhữurzv ng cảuzkj i cádqrb ch nàyjkb y khôrehp ng hoàyjkb n thàyjkb nh, thìusrr thầeorr n nhi khôrehp ng đihdu em đihdu ầeorr u cưktqj ờxyxa ng hàyjkb o ádqrb c bádqrb vềjcpz nộbxvn p, màyjkb tựyxbe nộbxvn p đihdu ầeorr u đihdu ểofuq tạxlrn tộbxvn i vớqxcw i Tiêtvtg n-vưktqj ơrdik ng.
Vừihdu a lúlgkd c đihdu óxlrn , cóxlrn viêtvtg n Lễqppz -bộbxvn thịxwbj -lang bưktqj ớqxcw c vàyjkb o dâbhix ng lêtvtg n hoàyjkb ng đihdu ếpkzj mộbxvn t tấiubc u văjyin n củvaho a Khu-mậacgf t-việsdyo n Bắwvns c-biêtvtg n. Nhàyjkb vua trao cho Ỷcdaf -Lan đihdu ọivyd c. Ỷcdaf -Lan xéwarb bao thưktqj ra đihdu ọivyd c lớqxcw n:
«... Đofuq ạxlrn i-tưktqj -mãxyxa Bắwvns c-biêtvtg n, hữurzv u kim-ngôrehp thưktqj ợwzhg ng tưktqj ớqxcw ng quâbhix n, Lạxlrn ng-châbhix u quốihdu c-côrehp ng, quảuzkj n Khu-mậacgf t-việsdyo n Bắwvns c-biêtvtg n Thâbhix n Thiệsdyo u-Cựyxbe c xin khẩlgkd n tấiubc u: Gia-hựyxbe u hoàyjkb ng đihdu ếpkzj nhàyjkb Đofuq ạxlrn i-tốihdu ng lâbhix m bệsdyo nh. Cádqrb c quan đihdu ồqyrq ng cửyxbe thádqrb i-tửyxbe Triệsdyo u Thựyxbe tạxlrn m nhiếpkzj p chílgkd nh. Hoàyjkb ng-hậacgf u muốihdu n truấiubc t phếpkzj Triệsdyo u Thựyxbe , đihdu ặnujl t em y lêtvtg n thay, vìusrr em y lấiubc y chádqrb u gọivyd i bàyjkb bằyxbe ng côrehp . Nhưktqj ng Thựyxbe đihdu ưktqj ợwzhg c mộbxvn t sốihdu võgxpn -lâbhix m cao thủvaho phòqppz tádqrb , lạxlrn i rấiubc t đihdu ưktqj ợwzhg c lòqppz ng đihdu ádqrb m Nho-gia, nêtvtg n tểofuq -tưktqj ớqxcw ng Hàyjkb n Kỳiubc đihdu ồqyrq ng tâbhix u nhàyjkb vua cho y nhiếpkzj p chílgkd nh ».
Chưktqj ơrdik ng-thádqrb nh Gia-khádqrb nh hoàyjkb ng đihdu ếpkzj hỏxwbj i cádqrb c quan:
– Chưktqj khanh cóxlrn ýbxxv kiếpkzj n gìusrr khôrehp ng?
Lýbxxv Thưktqj ờxyxa ng-Kiệsdyo t tâbhix u:
– Kểofuq từihdu khi phòqppz -mãxyxa Thâbhix n Thiệsdyo u-Thádqrb i cùwqlu ng vua bàyjkb Bắwvns c-biêtvtg n tiếpkzj n quâbhix n đihdu ádqrb nh sang Tốihdu ng đihdu ểofuq thịxwbj uy đihdu ếpkzj n giờxyxa , bọivyd n hủvaho nho hiếpkzj u chiếpkzj n chủvaho trưktqj ơrdik ng mởihdu rộbxvn ng Nam-thùwqlu y Tốihdu ng đihdu ãxyxa kinh sợwzhg . Tuy nhiêtvtg n chúlgkd ng vẫwarb n chưktqj a chịxwbj u thôrehp i hẳqxcw n. Lợwzhg i dụxyxa ng Tốihdu ng đihdu ếpkzj cao niêtvtg n, sứbbka c khỏxwbj e suy kiệsdyo t, chúlgkd ng thuyếpkzj t phụxyxa c thádqrb i-tửyxbe kinh lýbxxv Nam-thùwqlu y. Quốihdu c-phụxyxa biếpkzj t rấiubc t rõgxpn . Ngưktqj ờxyxa i thiếpkzj t kếpkzj cho vua bàyjkb Bắwvns c-biêtvtg n, phòqppz -mãxyxa Thâbhix n Thiệsdyo u-Thádqrb i, U-bon vưktqj ơrdik ng Lêtvtg Văjyin n, rồqyrq i võgxpn -lâbhix m Đofuq ạxlrn i-Việsdyo t làyjkb m cho thádqrb i-tửyxbe kinh hồqyrq n tádqrb ng đihdu ởihdu m trốihdu n vềjcpz nưktqj ớqxcw c. Mộbxvn t mặnujl t Quốihdu c-phụxyxa bádqrb o cho Kinh-Nam vưktqj ơrdik ng Trầeorr n Tựyxbe -Mai biếpkzj t. Vưktqj ơrdik ng sai thủvaho hạxlrn đihdu óxlrn n đihdu ưktqj ờxyxa ng, gâbhix y cho y thâbhix n bạxlrn i danh liệsdyo t. Cho nêtvtg n nay Thádqrb i-tửyxbe mấiubc t hếpkzj t ýbxxv chílgkd . Tuy vậacgf y bọivyd n chủvaho Nam xâbhix m gồqyrq m: Dưktqj Tĩqtec nh, Tiêtvtg u Cốihdu , Tiêtvtg u Chúlgkd , Lýbxxv Hiếpkzj n, Quádqrb ch Qùwqlu y, Triệsdyo u Tiếpkzj t đihdu ãxyxa mậacgf t hộbxvn i vớqxcw i nhau, tìusrr m dịxwbj p gâbhix y hấiubc n ởihdu Nam-phưktqj ơrdik ng, tạxlrn o ra mộbxvn t vàyjkb i biếpkzj n cốihdu đihdu ểofuq triềjcpz u đihdu ìusrr nh phảuzkj i dốihdu c quâbhix n nghiêtvtg ng nưktqj ớqxcw c chiếpkzj m Đofuq ạxlrn i-Việsdyo t. Chúlgkd ng soạxlrn n kếpkzj hoạxlrn ch Ngũosrb -lôrehp i, đihdu ểofuq đihdu ádqrb nh chiếpkzj m Nam phưktqj ơrdik ng. Nay giữurzv a Hoàyjkb ng-hậacgf u vớqxcw i tểofuq -tưktqj ớqxcw ng Hàyjkb n Kỳiubc cóxlrn sựyxbe tưktqj ơrdik ng tranh vềjcpz việsdyo c lậacgf p tâbhix n quâbhix n. Màyjkb phe Hàyjkb n Kỳiubc thắwvns ng thếpkzj . Nhưktqj vậacgf y Đofuq ạxlrn i-Việsdyo t ta cóxlrn lợwzhg i lớqxcw n.
Nhàyjkb vua hỏxwbj i:
– Khanh hãxyxa y kiếpkzj n giảuzkj i cádqrb i lợwzhg i đihdu óxlrn nhưktqj thếpkzj nàyjkb o?
Tâbhix u, nếpkzj u nhưktqj Tốihdu ng đihdu ếpkzj băjyin ng-hàyjkb , thìusrr thádqrb i-tửyxbe Triệsdyo u Thựyxbe sẽqxcw lêtvtg n ngôrehp i vua. Dĩqtec nhiêtvtg n trong trưktqj ờxyxa ng hợwzhg p nàyjkb y Hoàyjkb ng-hậacgf u đihdu ưktqj ợwzhg c phong làyjkb m Thádqrb i-hậacgf u. Cádqrb c đihdu ạxlrn i thầeorr n theo phe bàyjkb ắwvns t đihdu òqppz i cho bàyjkb thílgkd nh chílgkd nh. Bấiubc y giờxyxa trong triềjcpz u cóxlrn hai phe. Hai phe mảuzkj i tưktqj ơrdik ng tranh vớqxcw i nhau, thìusrr khôrehp ng còqppz n nghĩqtec đihdu ếpkzj n Nam xâbhix m nữurzv a. Cádqrb i kếpkzj hoạxlrn ch Ngũosrb -lôrehp i khôrehp ng ngưktqj ờxyxa i chủvaho trưktqj ơrdik ng trởihdu thàyjkb nh năjyin m cádqrb i phádqrb o tịxwbj t ngòqppz i.
Lầeorr n đihdu ầeorr u tiêtvtg n Ỷcdaf -Lan đihdu ưktqj ợwzhg c nghe đihdu ếpkzj n đihdu ạxlrn i sựyxbe . Nàyjkb ng hỏxwbj i:
– Xin sưktqj huynh cho muộbxvn i biếpkzj t Hoàyjkb ng-hậacgf u củvaho a Gia-hựyxbe u hoàyjkb ng đihdu ếpkzj (Nhâbhix n-tôrehp ng) làyjkb ngưktqj ờxyxa i nhưktqj thếpkzj nàyjkb o? Bàyjkb cóxlrn bảuzkj n lĩqtec nh bằyxbe ng Lưktqj u hậacgf u củvaho a vua Châbhix n-tôrehp ng trưktqj ớqxcw c đihdu âbhix y khôrehp ng?
Đofuq iềjcpz u Ỷcdaf -Lan hỏxwbj i làyjkb đihdu iềjcpz u cảuzkj triềjcpz u đihdu ìusrr nh đihdu ềjcpz u muốihdu n biếpkzj t. Thưktqj ờxyxa ng-Kiệsdyo t lấiubc y ra mộbxvn t tậacgf p giấiubc y, rồqyrq i đihdu ọivyd c:
– Tâbhix u phu nhâbhix n, Tốihdu ng triềjcpz u tuy làyjkb triềjcpz u đihdu ìusrr nh trọivyd ng Nho họivyd c, nhưktqj ng hậacgf u cung lạxlrn i thưktqj ờxyxa ng xen vàyjkb o việsdyo c triềjcpz u chílgkd nh hơrdik i nhiềjcpz u. Mộbxvn t làyjkb khởihdu i đihdu ầeorr u khi khi lậacgf p lêtvtg n triềjcpz u Tốihdu ng, sinh mẫwarb u củvaho a Thádqrb i-tổvbxu làyjkb Chiêtvtg u-huệsdyo Đofuq ỗqboo thádqrb i hậacgf u khuyêtvtg n nhàyjkb vua nêtvtg n nhưktqj ờxyxa ng ngôrehp i cho em, màyjkb khôrehp ng nhưktqj ờxyxa ng ngôrehp i cho con. Kếpkzj t quảuzkj đihdu ưktqj a đihdu ếpkzj n vua Thádqrb i-tôrehp ng đihdu ưktqj ợwzhg c lêtvtg n làyjkb m vua. Vụxyxa nàyjkb y tạxlrn o ra mộbxvn t tiềjcpz n lệsdyo cho cádqrb c bàyjkb thádqrb i-hậacgf u xen vàyjkb o việsdyo c triềjcpz u chílgkd nh. Hai làyjkb Tốihdu ng triềjcpz u phádqrb t triểofuq n họivyd c phong cho nữurzv giớqxcw i, nêtvtg n cádqrb c bàyjkb hoàyjkb ng, bàyjkb phi đihdu ưktqj ợwzhg c tuyểofuq n đihdu ềjcpz u cóxlrn thêtvtg m đihdu iềjcpz u kiệsdyo n phảuzkj i cóxlrn họivyd c. Thờxyxa i vua Châbhix n-tôrehp ng vềjcpz sau, hầeorr u hếpkzj t cádqrb c bàyjkb phi đihdu ềjcpz u cóxlrn cádqrb i họivyd c uyêtvtg n thâbhix m vềjcpz Nho. Bàyjkb nàyjkb o càyjkb ng cóxlrn họivyd c, càyjkb ng đihdu ưktqj ợwzhg c triềjcpz u thầeorr n xưktqj ng tụxyxa ng, nểofuq vìusrr , dễqppz leo lêtvtg n bậacgf c phi, bậacgf c hoàyjkb ng hậacgf u. Cho nêtvtg n khi mộbxvn t bàyjkb đihdu ưktqj ợwzhg c tuyểofuq n cung, dùwqlu đihdu ãxyxa cóxlrn họivyd c, nhưktqj ng vẫwarb n cốihdu gắwvns ng dùwqlu i màyjkb i kinh sửyxbe . Vốihdu n cóxlrn họivyd c, thìusrr cádqrb c bàyjkb luôrehp n luôrehp n làyjkb thầeorr y dạxlrn y khai tâbhix m cho con cádqrb i. Cho nêtvtg n con cádqrb c bàyjkb dùwqlu thàyjkb nh thâbhix n vưktqj ơrdik ng, dùwqlu thàyjkb nh Thádqrb i tửyxbe ; sau nàyjkb y lêtvtg n làyjkb m đihdu ạxlrn i thầeorr n, làyjkb m vua đihdu ềjcpz u ảuzkj nh hưktqj ởihdu ng củvaho a mẹacgf hơrdik n làyjkb ảuzkj nh hưktqj ởihdu ng củvaho a sưktqj -phóxlrn . Đofuq óxlrn làyjkb đihdu ềjcpz u cádqrb c bàyjkb luôrehp n luôrehp n nắwvns m quyềjcpz n khi con mớqxcw i lêtvtg n ngôrehp i vua.
Văjyin n-minh đihdu iệsdyo n đihdu ạxlrn i họivyd c sĩqtec Bùwqlu i Hựyxbe u phụxyxa họivyd a:
– Vìusrr vậacgf y, khi mộbxvn t bàyjkb hoàyjkb ng hậacgf u khôrehp ng cóxlrn con trai, mớqxcw i bắwvns t con ngưktqj ờxyxa i khádqrb c trong hoàyjkb ng tộbxvn c vềjcpz nuôrehp i. Nhưktqj Lưktqj u hoàyjkb ng-hậacgf u củvaho a vua Châbhix n-tôrehp ng, bắwvns t con củvaho a Lýbxxv thầeorr n phi đihdu em vềjcpz nuôrehp i, dốihdu i rằyxbe ng con mìusrr nh (3). Nêtvtg n khi vua Châbhix n-tôrehp ng băjyin ng hàyjkb , ngưktqj ờxyxa i con đihdu óxlrn lêtvtg n ngôrehp i vua, tứbbka c Gia-hựyxbe u hoàyjkb ng đihdu ếpkzj hiệsdyo n thờxyxa i. Bàyjkb đihdu ưktqj ợwzhg c phong làyjkb m Chưktqj ơrdik ng-hiếpkzj n minh-túlgkd c hoàyjkb ng thádqrb i hậacgf u. Bàyjkb nắwvns m quyềjcpz n trong mưktqj ờxyxa i mấiubc y năjyin m trờxyxa i, đihdu ếpkzj n nỗqboo i Yêtvtg n-vưktqj ơrdik ng Triệsdyo u-nguyêtvtg n-Nghiễqppz m làyjkb chúlgkd vua, nắwvns m quyềjcpz n nghiêtvtg ng nưktqj ớqxcw c, màyjkb phảuzkj i chờxyxa đihdu ếpkzj n khi Quốihdu c-phụxyxa sang sứbbka trợwzhg giúlgkd p mớqxcw i loạxlrn i đihdu ưktqj ợwzhg c bàyjkb (4). Vềjcpz Gia-hựyxbe u hoàyjkb ng đihdu ếpkzj , dưktqj ờxyxa ng nhưktqj trưktqj ớqxcw c đihdu âbhix y cóxlrn mộbxvn t hoàyjkb ng hậacgf u bịxwbj giếpkzj t, đihdu ếpkzj n nỗqboo i Ưgqlj ng-sơrdik n song hiệsdyo p nổvbxu i giậacgf n tru diệsdyo t đihdu ếpkzj n mấiubc y trăjyin m ngưktqj ờxyxa i giữurzv a Biệsdyo n-kinh thìusrr phảuzkj i?
Ghi chúlgkd ,
(3) Tấiubc t cảuzkj đihdu oạxlrn n trêtvtg n đihdu âbhix y nóxlrn i vềjcpz hậacgf u cung nhàyjkb Tốihdu ng, tôrehp i thuậacgf t đihdu úlgkd ng nguyêtvtg n văjyin n Tốihdu ng-sửyxbe , quyểofuq n 242, Hậacgf u-phi truyệsdyo n thưktqj ợwzhg ng, trang 8605 đihdu ếpkzj n 8628.
(4) Xin xem Anh-linh thầeorr n võgxpn tộbxvn c Việsdyo t củvaho a Yêtvtg n-tửyxbe cưktqj -sĩqtec .
Thưktqj ờxyxa ng-Kiệsdyo t gậacgf t đihdu ầeorr u:
– Vâbhix ng quảuzkj thếpkzj . Vềjcpz cádqrb c bàyjkb phi, bàyjkb hậacgf u củvaho a Gia-hựyxbe u hoàyjkb ng đihdu ếpkzj thìusrr đihdu ầeorr u tiêtvtg n làyjkb Quádqrb ch hoàyjkb ng-hậacgf u. Hậacgf u làyjkb ngưktqj ờxyxa i châbhix u Ứyxbe ng, đihdu ấiubc t Kim-thàyjkb nh, chádqrb u củvaho a đihdu ạxlrn i thầeorr n Bìusrr nh-lỗqboo quâbhix n Tiếpkzj t-đihdu ộbxvn sứbbka . Niêtvtg n hiệsdyo u Thiêtvtg n-thádqrb nh thứbbka nhìusrr (Giádqrb p-týbxxv , 1024) đihdu ưktqj ợwzhg c phong hoàyjkb ng-hậacgf u. Lúlgkd c đihdu ầeorr u, nhàyjkb vua sủvaho ng ádqrb i Trưktqj ơrdik ng mỹflqh -nhâbhix n, muốihdu n lậacgf p làyjkb m hoàyjkb ng-hậacgf u. Nhưktqj ng Chưktqj ơrdik ng-hiếpkzj n minh túlgkd c hoàyjkb ng thádqrb i hậacgf u (Lưktqj u hậacgf u) bádqrb c bỏxwbj . Sau Thưktqj ợwzhg ng mỹflqh nhâbhix n, Dưktqj ơrdik ng mỹflqh nhâbhix n lạxlrn i đihdu ưktqj ợwzhg c nhàyjkb vua sủvaho ng ádqrb i. Hai bàyjkb nàyjkb y ỷmrfy đihdu ưktqj ợwzhg c sủvaho ng ádqrb i, lạxlrn i cậacgf y biếpkzj t võgxpn , thưktqj ờxyxa ng bấiubc t tuâbhix n chỉdydc củvaho a hậacgf u. Mộbxvn t hôrehp m, Thưktqj ợwzhg ng mỹflqh nhâbhix n hỗqboo n ládqrb o dádqrb m đihdu ádqrb nh hậacgf u. Vốihdu n làyjkb sưktqj tỷmrfy củvaho a côrehp ng chúlgkd a Huệsdyo -Nhu tứbbka c vưktqj ơrdik ng phi Kinh-Nam vưktqj ơrdik ng Trầeorr n-tựyxbe -Mai, võgxpn côrehp ng hậacgf u rấiubc t cao. Hậacgf u nổvbxu i giậacgf n phóxlrn ng chưktqj ởihdu ng đihdu ádqrb nh Thưktqj ợwzhg ng mỹflqh nhâbhix n. Hai ngưktqj ờxyxa i diễqppz n ra cuộbxvn c chiếpkzj n. Qua vàyjkb i chụxyxa c chiêtvtg u, Thưktqj ợwzhg ng mỹflqh nhâbhix n lạxlrn c bạxlrn i bịxwbj đihdu ádqrb nh ngãxyxa . Hậacgf u dádqrb ng xuốihdu ng mộbxvn t chưktqj ởihdu ng trầeorr m trọivyd ng, nhàyjkb vua thấiubc y vậacgf y nhảuzkj y lêtvtg n đihdu ỡuemo chưktqj ởihdu ng củvaho a hậacgf u. Nhưktqj ng côrehp ng lựyxbe c nhàyjkb vua thấiubc p quádqrb , hậacgf u lạxlrn i khôrehp ng thu đihdu ưktqj ợwzhg c chưktqj ởihdu ng vềjcpz , thàyjkb nh ra nhàyjkb vua trúlgkd ng chưktqj ởihdu ng bịxwbj bay tung đihdu i đihdu ếpkzj n hơrdik n trưktqj ợwzhg ng. Sau đihdu óxlrn hậacgf u cựyxbe c lựyxbe c tạxlrn tộbxvn i. Nhưktqj ng nhàyjkb vua vẫwarb n nổvbxu i giậacgf n, mưktqj u vớqxcw i viêtvtg n thádqrb i giádqrb m Văjyin n-Ứyxbe ng, lĩqtec nh chứbbka c Nhậacgf p-nộbxvn i đihdu ôrehp -tri đihdu ểofuq phếpkzj hậacgf u. Văjyin n-Ứyxbe ng khuyêtvtg n nhàyjkb vua đihdu ểofuq thưktqj ơrdik ng tílgkd ch tílgkd m bầeorr m trêtvtg n mặnujl t ra thiếpkzj t triềjcpz u, rồqyrq i cádqrb o vớqxcw i đihdu ìusrr nh thầeorr n biếpkzj t. Tểofuq tưktqj ớqxcw ng Lãxyxa Di-Giảuzkj n trưktqj ớqxcw c đihdu âbhix y theo phe Lưktqj u hậacgf u, dốihdu i vua; bịxwbj hậacgf u tâbhix u vua cádqrb ch chứbbka c. Nay Giảuzkj n đihdu ưktqj ợwzhg c dịxwbj p trảuzkj thùwqlu , khuyêtvtg n vua phếpkzj hậacgf u. Nhàyjkb vua nghe theo, phếpkzj hậacgf u, giádqrb ng làyjkb m Tịxwbj nh-phi, Ngọivyd c-kinh sung diệsdyo u tiêtvtg n sưktqj , cảuzkj i têtvtg n làyjkb Thanh-ngộbxvn , đihdu ầeorr y vàyjkb o cung Trưktqj ờxyxa ng-lạxlrn c. Cádqrb c đihdu ạxlrn i thầeorr n nhưktqj Khổvbxu ng Đofuq ạxlrn o-Phụxyxa , Phạxlrn m Trọivyd ng-Yêtvtg m, Đofuq oàyjkb n Thiếpkzj u-Vậacgf n đihdu ềjcpz u dâbhix ng biểofuq u nóxlrn i hậacgf u vôrehp tộbxvn i. Nhàyjkb vua nổvbxu i giậacgf n, cádqrb ch chứbbka c cảuzkj ba ngưktqj ờxyxa i. Niêtvtg n hiệsdyo u Cảuzkj nh-hựyxbe u nguyêtvtg n niêtvtg n (Giádqrb p-tuấiubc t, 1034), Kinh-Nam vưktqj ơrdik ng Trầeorr n Tựyxbe -Mai vàyjkb côrehp ng chúlgkd a Huệsdyo -Nhu thắwvns ng Tâbhix y-hạxlrn , hồqyrq i triềjcpz u. Vưktqj ơrdik ng hỏxwbj i thăjyin m hậacgf u tạxlrn i sao màyjkb bịxwbj đihdu ầeorr y? Nhàyjkb vua sợwzhg rằyxbe ng nếpkzj u khôrehp ng xửyxbe vụxyxa ádqrb n đihdu úlgkd ng luậacgf t, thìusrr vưktqj ơrdik ng sẽqxcw giếpkzj t Thưktqj ợwzhg ng, Dưktqj ơrdik ng mỹflqh nhâbhix n ngay. Vìusrr vậacgf y hậacgf u đihdu ưktqj ợwzhg c tha khỏxwbj i cung Trưktqj ờxyxa ng-lạxlrn c, cho vềjcpz ởihdu cung Dao-hoa, phong làyjkb m Kim-đihdu ìusrr nh giádqrb o chủvaho , Sung-tĩqtec nh nguyêtvtg n sưktqj . Nhàyjkb vua rấiubc t hốihdu i hậacgf n việsdyo c nàyjkb y, nhâbhix n đihdu óxlrn làyjkb m bàyjkb i nhạxlrn c-phủvaho , tặnujl ng hậacgf u. Hậacgf u hòqppz a lạxlrn i, lờxyxa i lẽqxcw cựyxbe c kỳiubc thốihdu ng thiếpkzj t bi ai. Thưktqj ợwzhg ng mỹflqh nhâbhix n bịxwbj giádqrb ng xuốihdu ng làyjkb m Đofuq ộbxvn ng-châbhix n cung nhâbhix n, Dưktqj ơrdik ng mỹflqh nhâbhix n bịxwbj giam ởihdu mộbxvn t khu vưktqj ờxyxa n trong cung. Mộbxvn t hôrehp m nhàyjkb vua nhớqxcw lạxlrn i tìusrr nh ádqrb i nồqyrq ng nàyjkb n vớqxcw i hậacgf u, mậacgf t sai sứbbka mờxyxa i hậacgf u. Hậacgf u tâbhix u: « Nếpkzj u bệsdyo hạxlrn muốihdu n vờxyxa i mộbxvn t hoàyjkb ng hậacgf u, thìusrr phảuzkj i họivyd p trăjyin m quan, ban sádqrb ch phong, phụxyxa c hồqyrq i ngôrehp i vịxwbj hoàyjkb ng hậacgf u đihdu ãxyxa ». Giữurzv a lúlgkd c đihdu óxlrn Kinh-Nam vưktqj ơrdik ng phảuzkj i trấiubc n nhậacgf m ởihdu phưktqj ơrdik ng Bắwvns c. Bọivyd n Nho thầeorr n Lãxyxa Di-Giảuzkj n lạxlrn i dèosrb m pha, nêtvtg n sádqrb ch phụxyxa c hồqyrq i hoàyjkb ng hậacgf u bịxwbj bỏxwbj . Nhâbhix n mộbxvn t lầeorr n hậacgf u bệsdyo nh, Văjyin n Ứyxbe ng dâbhix ng thuốihdu c, hai ngàyjkb y sau hậacgf u băjyin ng. Sau Kinh-Nam vưktqj ơrdik ng hồqyrq i triềjcpz u đihdu iềjcpz u tra ra vụxyxa Văjyin n Ứyxbe ng thuốihdu c hậacgf u chếpkzj t. Ưgqlj ng-sơrdik n song hiệsdyo p giếpkzj t cảuzkj nhàyjkb Văjyin n Ứyxbe ng hơrdik n trăjyin m ngưktqj ờxyxa i, kểofuq cảuzkj trâbhix u bòqppz , lừihdu a ngựyxbe a, chóxlrn mèosrb o, gàyjkb vịxwbj t.
Tểofuq -tưktqj ớqxcw ng Lýbxxv Đofuq ạxlrn o-Thàyjkb nh hỏxwbj i:
– Còqppz n đihdu ưktqj ơrdik ng kim Tàyjkb o hoàyjkb ng hậacgf u. Bàyjkb xuấiubc t thâbhix n ra sao?
– Trìusrr nh Tểofuq -tưktqj ớqxcw ng đihdu ưktqj ơrdik ng kim Hoàyjkb ng-hậacgf u củvaho a Gia-hựyxbe u hoàyjkb ng đihdu ếpkzj , bàyjkb làyjkb ngưktqj ờxyxa i cóxlrn họivyd c, võgxpn côrehp ng cao, lạxlrn i can đihdu ảuzkj m, đihdu ạxlrn o đihdu ứbbka c, nêtvtg n rấiubc t nhiềjcpz u uy tílgkd n. Tuy bàyjkb khôrehp ng cóxlrn con trai, nhưktqj ng bàyjkb nuôrehp i dạxlrn y thádqrb i-tửyxbe Triệsdyo u Thựyxbe từihdu hồqyrq i thơrdik ấiubc u. Sau nàyjkb y lớqxcw n lêtvtg n, Triệsdyo u Thựyxbe uấiubc t ứbbka c vìusrr cádqrb i chếpkzj t củvaho a cha đihdu ẻktqj mìusrr nh do Kinh-Nam vưktqj ơrdik ng giếpkzj t, nêtvtg n khôrehp ng theo chủvaho trưktqj ơrdik ng hoàyjkb hoãxyxa n Nam-phưktqj ơrdik ng củvaho a bàyjkb , màyjkb chủvaho trưktqj ơrdik ng Nam xâbhix m. Bàyjkb họivyd Tàyjkb o, gốihdu c ngưktqj ờxyxa i Châbhix n-đihdu ịxwbj nh, chádqrb u củvaho a Khu-mậacgf t việsdyo n sứbbka Chu-vũosrb Huệsdyo -vưktqj ơrdik ng Tàyjkb o Lâbhix m, khai quốihdu c côrehp ng thầeorr n thờxyxa i Tốihdu ng Thádqrb i-tổvbxu . Hồqyrq i còqppz n làyjkb khuêtvtg nữurzv , bàyjkb cóxlrn họivyd c võgxpn , họivyd c văjyin n vớqxcw i Phiêtvtg u-kịxwbj đihdu ạxlrn i tưktqj ớqxcw ng quâbhix n, lĩqtec nh Tưktqj -mãxyxa Kinh-châbhix u Trầeorr n Trung-Đofuq ạxlrn o. Vìusrr vậacgf y võgxpn côrehp ng củvaho a bàyjkb rấiubc t cao thâbhix m, lạxlrn i đihdu àyjkb n ngọivyd t, hádqrb t hay, cóxlrn tàyjkb i hộbxvn i họivyd a. Bàyjkb chếpkzj ra loạxlrn i sơrdik n vẽqxcw trêtvtg n lụxyxa a, trêtvtg n gấiubc m đihdu ểofuq may quầeorr n ádqrb o.
Triềjcpz u đihdu ìusrr nh cùwqlu ng bậacgf t lêtvtg n tiếpkzj ng «Ồwbsp ».
Thưktqj ờxyxa ng-Kiệsdyo t đihdu ưktqj a mắwvns t nhìusrr n Ỷcdaf -Lan rồqyrq i nóxlrn i tiếpkzj p:
– Niêtvtg n hiệsdyo u Minh-Đofuq ạxlrn o thứbbka nhìusrr (Quýbxxv -Hợwzhg i, 1023) Quádqrb ch hậacgf u bịxwbj phếpkzj , bàyjkb đihdu ưktqj ợwzhg c chiếpkzj u vờxyxa i nhậacgf p cung. Thádqrb ng chílgkd n, niêtvtg n hiệsdyo u Cảuzkj nh-hựyxbe u nguyêtvtg n-niêtvtg n (Giádqrb p-Tuấiubc t, 1034) sádqrb ch phong làyjkb m hoàyjkb ng hậacgf u. Tuy làyjkb m Hoàyjkb ng-hậacgf u, làyjkb chịxwbj dâbhix u củvaho a Kinh-Nam vưktqj ơrdik ng Trầeorr n Tựyxbe -Mai vớqxcw i côrehp ng chúlgkd a Huệsdyo -Nhu, nhưktqj ng khi gặnujl p hai vịxwbj nàyjkb y, bàyjkb vẫwarb n gọivyd i vưktqj ơrdik ng làyjkb sưktqj thúlgkd c, xưktqj ng làyjkb đihdu ệsdyo tửyxbe .
Tham-tri Quádqrb ch Sĩqtec -An mớqxcw i vềjcpz triềjcpz u làyjkb m quan, ôrehp ng khôrehp ng biếpkzj t nhiềjcpz u vềjcpz chuyệsdyo n võgxpn lâbhix m, nêtvtg n hỏxwbj i:
– Xin Thiếpkzj u-bảuzkj o cho biếpkzj t rõgxpn hơrdik n, tạxlrn i sao bàyjkb lạxlrn i gọivyd i Kinh-Nam vưktqj ơrdik ng làyjkb sưktqj thúlgkd c?
– Nguyêtvtg n Kinh-Nam vưktqj ơrdik ng Trầeorr n Tựyxbe -Mai, xuấiubc t thâbhix n từihdu phádqrb i Đofuq ôrehp ng-a, làyjkb em kếpkzj t nghĩqtec a củvaho a Tốihdu ng đihdu ếpkzj . Nhưktqj ng vưktqj ơrdik ng làyjkb sưktqj đihdu ệsdyo củvaho a Tưktqj -mãxyxa Kinh-châbhix u Trầeorr n Trung-Đofuq ạxlrn o. Nếpkzj u xéwarb t vềjcpz phílgkd a nhàyjkb vua, thìusrr hậacgf u làyjkb chịxwbj dâbhix u củvaho a vưktqj ơrdik ng. Còqppz n xéwarb t vềjcpz võgxpn họivyd c, thìusrr vưktqj ơrdik ng làyjkb sưktqj thúlgkd c củvaho a hậacgf u.
Nhàyjkb vua gậacgf t đihdu ầeorr u tỏxwbj ýbxxv hàyjkb i lòqppz ng, ngàyjkb i phádqrb n vớqxcw i Lýbxxv Thưktqj ờxyxa ng-Kiệsdyo t:
– Cũosrb ng nhưktqj Ỷcdaf -Lan, tuy làyjkb m phu nhâbhix n củvaho a trẫwarb m, ởihdu ngôrehp i nghĩqtec a mẫwarb u củvaho a khanh, nhưktqj ng vẫwarb n trọivyd ng vai sưktqj huynh củvaho a khanh vậacgf y.
– Tílgkd nh hậacgf u ôrehp n nhu văjyin n nhãxyxa , từihdu ádqrb i, kiệsdyo m ưktqj ớqxcw c. Tấiubc t cảuzkj hoa cảuzkj nh trong Thưktqj ợwzhg ng-uyểofuq n đihdu ềjcpz u chílgkd nh tay hậacgf u vớqxcw i cung nga trồqyrq ng. Gấiubc m vóxlrn c, lụxyxa a làyjkb trong cung cũosrb ng chílgkd nh hậacgf u dạxlrn y cung nữurzv dệsdyo t. Niêtvtg n hiệsdyo u Khádqrb nh-lịxwbj ch thứbbka tádqrb m, thádqrb ng giêtvtg ng (Mậacgf u-Týbxxv , 1048), nhâbhix n hộbxvn i hoa đihdu ăjyin ng, nhàyjkb vua muốihdu n dạxlrn o chơrdik i kinh thàyjkb nh. Hậacgf u cựyxbe c lựyxbe c can giádqrb n vìusrr cảuzkj m thấiubc y nhưktqj sắwvns p cóxlrn biếpkzj n cốihdu gìusrr . Quảuzkj nhiêtvtg n sau đihdu óxlrn ba ngàyjkb y, mộbxvn t sốihdu thịxwbj -vệsdyo gádqrb c Hoàyjkb ng-thàyjkb nh, đihdu ang đihdu êtvtg m làyjkb m loạxlrn n. Chúlgkd ng tìusrr m nhàyjkb vua ởihdu tẩlgkd m đihdu iệsdyo n. Bấiubc y giờxyxa hậacgf u đihdu ang hầeorr u nhàyjkb vua, thấiubc y nhàyjkb vua đihdu ịxwbj nh chạxlrn y trốihdu n. Hậacgf u sai đihdu óxlrn ng cửyxbe a cung, truyềjcpz n cho Nhậacgf p-nộbxvn i đihdu ôrehp -tri Vưktqj ơrdik ng Thủvaho -Trung đihdu em thịxwbj -vệsdyo tớqxcw i cứbbka u giádqrb . Cuộbxvn c chiếpkzj n đihdu ang diễqppz n ra, nhiềjcpz u cung nga, thádqrb i giádqrb m bịxwbj giếpkzj t. Mộbxvn t sốihdu cádqrb c bàyjkb phi ngồqyrq i run sợwzhg khóxlrn c lóxlrn c. Hậacgf u rúlgkd t kiếpkzj m ra quádqrb t lớqxcw n: hãxyxa y đihdu ứbbka ng lêtvtg n chốihdu ng giặnujl c, còqppz n hơrdik n ngồqyrq i khóxlrn c chờxyxa giặnujl c giếpkzj t. Hậacgf u đihdu oádqrb n giặnujl c tấiubc n côrehp ng khôrehp ng xong, tấiubc t phóxlrn ng hỏxwbj a, nêtvtg n truyềjcpz n cung nga, thádqrb i giádqrb m múlgkd c nưktqj ớqxcw c dộbxvn i lêtvtg n cửyxbe a cung. Quảuzkj nhiêtvtg n giặnujl c phóxlrn ng hỏxwbj a, cung khôrehp ng chádqrb y. Sau cùwqlu ng hậacgf u rúlgkd t kiếpkzj m xung ra phádqrb vòqppz ng vậacgf y. Thủvaho lĩqtec nh giặnujl c đihdu ấiubc u vớqxcw i hậacgf u hơrdik n hai trăjyin m chiêtvtg u, bịxwbj hậacgf u giếpkzj t. Giữurzv a lúlgkd c đihdu óxlrn cứbbka u binh tớqxcw i, giặnujl c tan. Hậacgf u gọivyd i tấiubc t cảuzkj cung nga, thádqrb i giádqrb m, thịxwbj -vệsdyo chiếpkzj n đihdu ấiubc u tạxlrn i tẩlgkd m cung đihdu ếpkzj n trưktqj ớqxcw c mặnujl t, vung kiếpkzj m cắwvns t hếpkzj t búlgkd i tóxlrn c. Ngưktqj ờxyxa i ngưktqj ờxyxa i tádqrb i mặnujl t, khôrehp ng ai hiểofuq u tạxlrn i sao cảuzkj .
Ỷcdaf -Lan than:
– Bàyjkb thôrehp ng minh thựyxbe c.
Nhàyjkb vua hỏxwbj i:
– Khanh khen bàyjkb làyjkb ýbxxv gìusrr vậacgf y?
– Tâbhix u, trong khi giặnujl c nổvbxu i lêtvtg n, cóxlrn ngưktqj ờxyxa i theo giặnujl c, cóxlrn ngưktqj ờxyxa i chiếpkzj n đihdu ấiubc u chốihdu ng giặnujl c. Nhưktqj vậacgf y sau khi giặnujl c tan, thiếpkzj u gìusrr kẻktqj theo giặnujl c vỗqboo ngựyxbe c tựyxbe xưktqj ng làyjkb chiếpkzj n đihdu ấiubc u chốihdu ng giặnujl c cứbbka u giádqrb ? Nàyjkb y Thádqrb i-bảuzkj o sưktqj huynh. Muộbxvn i nghĩqtec , sau khi dẹacgf p giặnujl c, Hoàyjkb ng-hậacgf u sẽqxcw cho tậacgf p trung cung nga, thádqrb i giádqrb m, thịxwbj vệsdyo lạxlrn i, chia làyjkb m hai loạxlrn i. Loạxlrn i y phụxyxa c sạxlrn ch làyjkb loạxlrn i hèosrb n nhádqrb t trốihdu n trádqrb nh. Còqppz n loạxlrn i y phụxyxa c dơrdik bẩlgkd n, tro bụxyxa i đihdu ầeorr y ngưktqj ờxyxa i, sẽqxcw chia làyjkb m hai. Ai còqppz n nguyêtvtg n tóxlrn c làyjkb theo giặnujl c. Ai bịxwbj cắwvns t tóxlrn c làyjkb cóxlrn côrehp ng cứbbka u giádqrb .
– Tâbhix u phu nhâbhix n đihdu úlgkd ng thếpkzj . Sau khi dẹacgf p xong giặnujl c, ai cũosrb ng vỗqboo ngựyxbe c xưktqj ng làyjkb đihdu ãxyxa liềjcpz u chếpkzj t cứbbka u giádqrb . Nhàyjkb vua đihdu ịxwbj nh phong thưktqj ởihdu ng cho tấiubc t cảuzkj . Hậacgf u đihdu ãxyxa phâbhix n loạxlrn i nhưktqj trêtvtg n. Nhữurzv ng ai hèosrb n nhádqrb t thìusrr tha tộbxvn i. Kẻktqj theo phảuzkj n loạxlrn n thìusrr đihdu em xửyxbe tửyxbe hếpkzj t. Còqppz n nhữurzv ng ngưktqj ờxyxa i cóxlrn côrehp ng thìusrr đihdu ưktqj ợwzhg c phong thưktqj ởihdu ng. Từihdu ngàyjkb y ấiubc y đihdu ếpkzj n giờxyxa uy tílgkd n củvaho a hậacgf u rấiubc t cao.
Đofuq ếpkzj n đihdu óxlrn thìusrr lễqppz quan vàyjkb o tâbhix u:
– Quốihdu c-côrehp ng Thâbhix n Thiệsdyo u-Cựyxbe c vừihdu a vềjcpz triềjcpz u, xin yếpkzj t kiếpkzj n khẩlgkd n cấiubc p.
Nhàyjkb vua thâbhix n đihdu ứbbka ng dậacgf y ra đihdu óxlrn n Thiệsdyo u-Cựyxbe c. Ngàyjkb i nắwvns m tay ôrehp ng:
– Biểofuq u huynh thựyxbe c vìusrr xãxyxa tắwvns c màyjkb lao khổvbxu quádqrb đihdu ộbxvn .
Ngàyjkb i dẫwarb n ôrehp ng vàyjkb o, kéwarb o ghếpkzj đihdu ểofuq ngồqyrq i cạxlrn nh, lạxlrn i thâbhix n róxlrn t chéwarb n sâbhix m thang ban cho ôrehp ng. Thiệsdyo u-Cựyxbe c tâbhix u:
– Sau khi gửyxbe i tấiubc u chưktqj ơrdik ng cho chim ưktqj ng mang đihdu i, thầeorr n vẫwarb n khôrehp ng yêtvtg n tâbhix m, phảuzkj i trởihdu vềjcpz đihdu ểofuq diệsdyo n tấiubc u.
Tểofuq -tưktqj ớqxcw ng Lýbxxv Đofuq ạxlrn o-Thàyjkb nh tóxlrn m lưktqj ợwzhg c nhữurzv ng đihdu iềjcpz u đihdu ãxyxa nghịxwbj sựyxbe cho Thiệsdyo u-Cựyxbe c nghe.
Tuy đ
Hơ
Bâ
– Nà
– Thư
– Có
– Như
Ỷ
– Đ
Ngà
– Ngư
Buổ
– Hoà
Viê
– Nà
Thằ
– Cò
Bỗ
– Kì
Nă
Dù
Đ
– Hoà
Đ
– Miễ
Đ
Lễ
Nhà
– Chắ
Hai hoà
Ỷ
– Chị
Nhà
– Đ
Ỷ
– Dậ
Phạ
– Chị
Đ
– Chị
– Ố
Nguyê
Ỷ
– Bọ
Nhà
– Anh em mì
Nhà
Lý
– Từ
– Khô
Nà
– Bâ
Bọ
Theo luậ
Nhà
Lệ
Khi thiế
Hô
Trư
Ba hồ
– Chư
Tể
– Thầ
Nhà
– Xin mờ
– Đ
– Thầ
Nhà
– Trẫ
– Tâ
Ỷ
– Thư
– Tâ
Nhà
– Khanh đ
– Tâ
Ỷ
Nhà
– Nế
– Bệ
Nà
Nhà
– Như
Nhà
Cá
– Nế
Nhà
– Ỷ
– Tâ
Ghi chú
(1) Đ
– Đ
Lễ
Lý
Tự
Thiê
Chấ
Đ
Chư
Bạ
Duy kì
Bi nhiê
Bả
Bang gia chi ki.(2)
(2) Dị
Tự
Đ
Nhiệ
Quyế
Tố
Duy có
Vui vẻ
Bả
Gố
Nhạ
– Cá
Từ
– Tu bổ
Nó
– Khi xư
Nghĩ
– Trư
Cá
Cô
– Thư
– Thư
Thiê
– Thư
– Ruộ
Quan thá
– Thự
Ỷ
– Vấ
Nhà
– Thiệ
Ỷ
– Trư
Hộ
– Tâ
Nhà
– Muố
Ngà
– Hiệ
Ỷ
– Nhữ
Nhà
– Vừ
Nhà
– Đ
Nhà
– Đ
Nhà
– Vă
Cá
– Thầ
Lạ
– Tâ
– Thư
Ỷ
– Tệ
Nà
– Tệ
Nhà
– Xin thầ
Ỷ
– Thư
Ỷ
– Khanh nó
– Tâ
– Khanh kể
... Có
– Tô
Thế
– Cá
Cá
– Hỏ
Cả
– Tê
Cụ
– Khô
Đ
– Rõ
Nhà
– Thế
– Tâ
Đ
– Khô
Hì
– Tâ
– Thư
Nà
– Đ
Nà
– Ban nã
Nhà
– Khanh thự
Tể
– Tâ
– Cá
Nhà
– Ngư
Lễ
– Hoà
Viê
– Đ
Nà
– Hoà
« Xử
Tiê
Nhà
– Kí
Ba tâ
– Đ
Ỷ
– Khô
Nhà
– Hô
Nhà
– Chư
Lý
– Đ
Nhà
– Thầ
Tể
– Tâ
Từ
– Thầ
– Ninh nhi hã
– Tâ
Quan Thá
– Xin Bệ
Nhà
– Cò
– Phá
Từ
– Phá
Nhà
– Đ
– Tâ
Nhà
– Phá
– Ngũ
Nhà
– Vă
Nhà
– Tạ
Tể
– Trong cá
Nhà
– Thầ
– Mộ
Ỷ
– Hoà
Nhà
– Thiê
Cô
– Đ
Cô
– Tâ
Vừ
«... Đ
Chư
– Chư
Lý
– Kể
Nhà
– Khanh hã
Tâ
Lầ
– Xin sư
Đ
– Tâ
Vă
– Vì
Ghi chú
(3) Tấ
(4) Xin xem Anh-linh thầ
Thư
– Vâ
Tể
– Cò
– Trì
Triề
Thư
– Niê
Tham-tri Quá
– Xin Thiế
– Nguyê
Nhà
– Cũ
– Tí
Ỷ
– Bà
Nhà
– Khanh khen bà
– Tâ
– Tâ
Đ
– Quố
Nhà
– Biể
Ngà
– Sau khi gử
Tể
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
