U-bon vưlext ơglsh ng Lêuxhu -Vătbuc n trìbamv nh ra tấsxms t cảskug nhữsput ng chứyhjy ng cớsrrw vềtbuc việwdkl c tểjtza -tưlext ớsrrw ng Dưlext ơglsh ng-đrhny ạmmab o-Gia làkynd m gian tếrdbw cho Tốtiuy ng nhưlext : thưlext củnpfl a Tầqfuz n-vưlext ơglsh ng Triệwdkl u-Thựfhby gửiisg i cho y, thưlext củnpfl a y gửiisg i sang cho Thựfhby , bảskug n cung từkbqf màkynd Đsput oàkynd n-quang-Minh nộiihy p cho Ỷbtxx -Lan. Mặrdbw t Dưlext ơglsh ng-đrhny ạmmab o-Gia táejfk i xanh nhưlext tầqfuz u láejfk .
Vưlext ơglsh ng tâqthf u vớsrrw i nhàkynd vua:
– Thầqfuz n cònpfl n mộiihy t sốtiuy thưlext từkbqf tốtiuy i mậwdkl t, khôivxw ng thểjtza côivxw ng bốtiuy vớsrrw i báejfk ch quan. Xin dâqthf ng đrhny ểjtza bệwdkl hạmmab ngựfhby lãoqdv m.
Nóupld i rồjbvk i vưlext ơglsh ng tháejfk o cáejfk i túejfk i đrhny eo ởghgz trêuxhu n lưlext ng xuốtiuy ng, lấsxms y cáejfk i tráejfk p kháejfk lớsrrw n dâqthf ng lêuxhu n cho nhàkynd vua. Nhàkynd vua đrhny ỡkynd tráejfk p, thấsxms y rấsxms t trầqfuz m trọyodu ng, thìbamv biếrdbw t bêuxhu n trong cóupld nhiềtbuc u vậwdkl t lạmmab . Ngàkynd i mởghgz tráejfk p ra, áejfk nh sáejfk ng vàkynd ng, ngọyodu c trong tráejfk p chiếrdbw u sáejfk ng ngờscvv i. Trêuxhu n cùgbzp ng cóupld tờscvv giấsxms y ghi rõbiry sốtiuy vàkynd ng, ngọyodu c, củnpfl a Tốtiuy ng do ai đrhny em sang, đrhny ãoqdv trao cho ai, trao tạmmab i đrhny âqthf u, ngàkynd y nàkynd o. Dưlext ớsrrw i đrhny áejfk y tráejfk p cònpfl n mộiihy t sốtiuy thưlext từkbqf do tháejfk i-hậwdkl u, hoàkynd ng-hậwdkl u gửiisg i cho Dưlext ơglsh ng-đrhny ạmmab o-Gia. Nhàkynd vua mởghgz từkbqf ng tờscvv thưlext ra coi, long nhan đrhny ỏunnt lêuxhu n vìbamv giậwdkl n. Ngàkynd i nghĩtiuy thầqfuz m:
– Hỡkynd i ơglsh i! Thiêuxhu n-Cảskug m tháejfk i hậwdkl u đrhny ưlext ợgwam c phụfhng hoàkynd ng ta cựfhby c kỳidtc sủnpfl ng áejfk i. Chíugqb nh vìbamv vậwdkl y màkynd phụfhng thâqthf n bàkynd làkynd Dưlext ơglsh ng-đrhny ứyhjy c-Thàkynd nh mớsrrw i đrhny ưlext ợgwam c lêuxhu n tớsrrw i chứyhjy c tểjtza -tưlext ớsrrw ng. Rồjbvk i Dưlext ơglsh ng gia lạmmab m quyềtbuc n, khiếrdbw n Dưlext ơglsh ng-đrhny ứyhjy c-Thao, Dưlext ơglsh ng-đrhny ứyhjy c-Uy bịyfve Ưmnlc ng-sơglsh n giếrdbw t chếrdbw t. Hồjbvk i đrhny óupld phụfhng hoàkynd ng ta đrhny ãoqdv âqthf n xáejfk cho họyodu Dưlext ơglsh ng. Ta tưlext ởghgz ng nhưlext vậwdkl y, từkbqf nay chúejfk ng khôivxw ng dáejfk m làkynd m bậwdkl y nữsput a. Khôivxw ng ngờscvv bâqthf y giờscvv , chíugqb nh tháejfk i-hậwdkl u, hoàkynd ng-hậwdkl u vớsrrw i Dưlext ơglsh ng-đrhny ạmmab o-Gia cònpfl n mưlext u dâqthf ng nưlext ớsrrw c nàkynd y cho Tốtiuy ng. Dùgbzp nhâqthf n từkbqf đrhny ếrdbw n đrhny âqthf u ta cũnick ng khôivxw ng tha cho chúejfk ng đrhny ưlext ợgwam c nữsput a. Đsput ạmmab o lýejfk tộiihy c Việwdkl t khôivxw ng cho ta giếrdbw t tháejfk i-hậwdkl u, hoàkynd ng-hậwdkl u. Nhưlext ng giữsput a đrhny ạmmab o lýejfk tộiihy c Việwdkl t vớsrrw i việwdkl c bảskug o vệwdkl giang sơglsh n do biếrdbw t bao anh hùgbzp ng đrhny ổgwam máejfk u mớsrrw i tồjbvk n tạmmab i, thìbamv ta phảskug i chọyodu n giang sơglsh n. Thôivxw i thìbamv ta cứyhjy xửiisg vụfhng nàkynd y bằyfve ng lốtiuy i nhâqthf n từkbqf , trùgbzp trừkbqf , đrhny ểjtza Ưmnlc ng-sơglsh n song hiệwdkl p giếrdbw t chúejfk ng đrhny i cho rảskug nh.
Nghĩtiuy vậwdkl y, nhàkynd vua quay lạmmab i hỏunnt i Khai-Quốtiuy c vưlext ơglsh ng:
– Tâqthf u Quốtiuy c-phụfhng , xin Quốtiuy c-phụfhng ban từkbqf dụfhng cho thầqfuz n nhi vềtbuc việwdkl c nàkynd y.
Khai-Quốtiuy c vưlext ơglsh ng đrhny ưlext a mắcmub t nhìbamv n quầqfuz n thầqfuz n mộiihy t lưlext ợgwam t:
– Khu-mậwdkl t-việwdkl n Đsput ạmmab i-Việwdkl t do côivxw gia thàkynd nh lậwdkl p đrhny ãoqdv hơglsh n ba chụfhng c nătbuc m. Trong ba chụfhng c nătbuc m qua, bấsxms t cứyhjy gian thầqfuz n tặrdbw c tửiisg nàkynd o làkynd m gìbamv . Bọyodu n Tốtiuy ng, bọyodu n Chiêuxhu m, bọyodu n trộiihy m cưlext ớsrrw p nhấsxms t cửiisg nhấsxms t đrhny ộiihy ng, Khu-mậwdkl t-việwdkl n đrhny ềtbuc u biếrdbw t hếrdbw t. Gầqfuz n đrhny âqthf y côivxw gia bậwdkl n tu hàkynd nh, íugqb t chúejfk ýejfk đrhny ếrdbw n chíugqb nh sựfhby , nhưlext ng khôivxw ng phảskug i vìbamv vậwdkl y màkynd côivxw gia đrhny ểjtza mũnick ni che tai. Tiềtbuc n nguyêuxhu n, hậwdkl u quảskug vụfhng nàkynd y côivxw gia theo dõbiry i rấsxms t kỹjbvk , mỗuxhu i sựfhby việwdkl c, mỗuxhu i hàkynd nh đrhny ộiihy ng củnpfl a Tốtiuy ng, củnpfl a gian thầqfuz n côivxw gia đrhny ềtbuc u thôivxw ng báejfk o cho Bảskug o-Hònpfl a, cho Bìbamv nh-Dưlext ơglsh ng, cho Tựfhby -Mai, cho Lêuxhu -Vătbuc n biếrdbw t. Nhưlext ng côivxw gia chỉfito giớsrrw i hạmmab n bởghgz i nătbuc m ngưlext ờscvv i thôivxw i. Xin báejfk ch quan đrhny ừkbqf ng sợgwam hãoqdv i bọyodu n gian. Đsput ểjtza côivxw gia mờscvv i cáejfk c nhâqthf n chứyhjy ng vàkynd o đrhny âqthf y cho quýejfk vịyfve thấsxms y.
Vưlext ơglsh ng bảskug o Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t:
– Con ra mờscvv i Yêuxhu n-vưlext ơglsh ng vưlext ơglsh ng phi cùgbzp ng sưlext báejfk Phụfhng -Quốtiuy c, Bảskug o-Dâqthf n, Trung-Đsput ạmmab o vàkynd o đrhny âqthf y.
Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t ra ngoàkynd i mộiihy t láejfk t thìbamv bốtiuy n ngưlext ờscvv i vàkynd o. Nhàkynd vua thấsxms y Lêuxhu -thiếrdbw u-Mai, vộiihy i xuốtiuy ng ngai vàkynd ng cung tay:
– Cháejfk u xin cóupld lờscvv i vấsxms n an Lêuxhu tiêuxhu n nưlext ơglsh ng, kíugqb nh mong tiêuxhu n nưlext ơglsh ng tha cho cáejfk i tộiihy i khôivxw ng ra ngoàkynd i thàkynd nh tiếrdbw p đrhny óupld n.
Lêuxhu -thiếrdbw u-Mai vộiihy i cung tay:
– Thựfhby c nhọyodu c sứyhjy c bệwdkl hạmmab . Tôivxw i vềtbuc đrhny âqthf y vớsrrw i tưlext cáejfk ch làkynd con dâqthf n Đsput ạmmab i-Việwdkl t, màkynd bệwdkl hạmmab miễrdbw n cho lễrdbw nghi đrhny ãoqdv làkynd may mắcmub n rồjbvk i. Đsput a tạmmab bệwdkl hạmmab đrhny ãoqdv hạmmab thểjtza . Tôivxw i đrhny ưlext ợgwam c tiêuxhu n-nưlext ơglsh ng Bảskug o-Hònpfl a gọyodu i vềtbuc khẩqwfl n đrhny ểjtza khuyêuxhu n can Mộiihy c-Tồjbvk n Vọyodu ng-Thêuxhu hònpfl a thưlext ợgwam ng nhẹecml tay vớsrrw i mộiihy t sốtiuy gian thầqfuz n tặrdbw c tửiisg .
Nhàkynd vua thâqthf n kéunnt o ghếrdbw cho Thiếrdbw u-Mai ngồjbvk i bêuxhu n côivxw ng chúejfk a Bảskug o-Hònpfl a.
Nhắcmub c lạmmab i đrhny ểjtza đrhny ộiihy c giảskug nhớsrrw : Yêuxhu n-vưlext ơglsh ng Triệwdkl u-nguyêuxhu n-Nghiễrdbw m làkynd tháejfk i sưlext , làkynd Quốtiuy c-phụfhng củnpfl a Trung-quốtiuy c, trong khi chứyhjy c tưlext ớsrrw c củnpfl a vua Lýejfk Tháejfk i-tổgwam , Tháejfk i-tôivxw ng chỉfito làkynd Nam-bìbamv nh vưlext ơglsh ng, thấsxms p hơglsh n vưlext ơglsh ng đrhny ếrdbw n mấsxms y bậwdkl c, màkynd Lêuxhu -thiếrdbw u-Mai làkynd vưlext ơglsh ng phi củnpfl a Yêuxhu n-vưlext ơglsh ng, đrhny ịyfve a vịyfve cao quýejfk biếrdbw t mấsxms y. Gầqfuz n đrhny âqthf y, Thiếrdbw u-Mai cùgbzp ng vớsrrw i Dưlext ơglsh ng-Bìbamv nh, Hoàkynd ng-Giang cưlext sĩtiuy , Lêuxhu -Vătbuc n, đrhny i hàkynd nh y-đrhny ạmmab o cứyhjy u ngưlext ờscvv i, nứyhjy c tiếrdbw ng thiêuxhu n hạmmab , đrhny ưlext ợgwam c tặrdbw ng danh hiệwdkl u Đsput ạmmab i-Việwdkl t tứyhjy tiêuxhu n, cho nêuxhu n bàkynd đrhny i đrhny ếrdbw n đrhny âqthf u cũnick ng đrhny ưlext ợgwam c trọyodu ng vọyodu ng. Trưlext ớsrrw c đrhny âqthf y, đrhny a sốtiuy nhữsput ng ngưlext ờscvv i bịyfve Mộiihy c-Tồjbvk n hònpfl a thưlext ợgwam ng kếrdbw t áejfk n tửiisg hìbamv nh, chỉfito cầqfuz n bàkynd lêuxhu n tiếrdbw ng, làkynd phạmmab m nhâqthf n đrhny ưlext ợgwam c âqthf n xáejfk ngay.
Nhàkynd vua cũnick ng truyềtbuc n lấsxms y ghếrdbw mờscvv i Phụfhng c-Quốtiuy c, Bảskug o-Dâqthf n, Trung-Đsput ạmmab o ngồjbvk i.
Phụfhng -Quốtiuy c cung tay:
– Tâqthf u bệwdkl hạmmab , ba anh em têuxhu n nhàkynd quêuxhu ởghgz đrhny ấsxms t Thiêuxhu n-trưlext ờscvv ng đrhny ưlext ợgwam c Khai-Quốtiuy c vưlext ơglsh ng gọyodu i vềtbuc đrhny âqthf y đrhny ểjtza bàkynd n kếrdbw cứyhjy u mấsxms y vạmmab n ngưlext ờscvv i gia thuộiihy c củnpfl a bọyodu n gian thầqfuz n tặrdbw c tửiisg sắcmub p bịyfve sưlext đrhny ệwdkl Tựfhby -Mai giếrdbw t chếrdbw t. Nhưlext ng vìbamv anh em thầqfuz n bậwdkl n rộiihy n, vềtbuc trễrdbw mộiihy t ngàkynd y, hóupld a cho nêuxhu n Trung-nghĩtiuy a đrhny ạmmab i tưlext ớsrrw ng quâqthf n Trịyfve nh-quang-Thạmmab ch cùgbzp ng vợgwam con, gia thuộiihy c, súejfk c vậwdkl t đrhny ềtbuc u bịyfve giếrdbw t chếrdbw t hôivxw m qua.
Nhàkynd vua kinh hoảskug ng:
– Cảskug nhàkynd Trịyfve nh-quang-Thạmmab ch bịyfve giếrdbw t hếrdbw t rồjbvk i sao?
– Vâqthf ng. Thạmmab ch vớsrrw i bẩqwfl y bàkynd vợgwam ; táejfk m con trai, mưlext ờscvv i chíugqb n con dâqthf u; bốtiuy n con gáejfk i, bốtiuy n con rểjtza ; ba mưlext ơglsh i mốtiuy t cháejfk u nộiihy i, cháejfk u ngoạmmab i, mấsxms y trătbuc m súejfk c vậwdkl t đrhny ềtbuc u bịyfve giếrdbw t sạmmab ch. Tàkynd i vậwdkl t trong nhàkynd gồjbvk m tiềtbuc n, vàkynd ng, bạmmab c cho đrhny ếrdbw n thựfhby c vậwdkl t nhưlext lúejfk a, gạmmab o, cáejfk khôivxw , vớsrrw i thịyfve t thúejfk vậwdkl t bịyfve giếrdbw t... đrhny ềtbuc u đrhny em chia cho cùgbzp ng dâqthf n trong tổgwam ng Dưlext ơglsh ng-quang.
Lễrdbw -bộiihy tham tri Mai-Thứyhjy hỏunnt i:
– Thưlext a đrhny ạmmab i hiệwdkl p, trưlext ờscvv ng Trung-nghĩtiuy a lúejfk c nàkynd o cũnick ng cóupld hơglsh n ba trătbuc m môivxw n sinh luyêuxhu n võbiry , lạmmab i nữsput a trong làkynd ng Thổgwam -lộiihy i cóupld hơglsh n trătbuc m hoàkynd ng nam cầqfuz m binh khíugqb , thìbamv làkynd m sao...làkynd m sao Ưmnlc ng-sơglsh n song hiệwdkl p cóupld thểjtza hàkynd nh sựfhby dễrdbw dàkynd ng nhưlext vậwdkl y? Khôivxw ng lẽjbvk Song-hiệwdkl p mang đrhny ạmmab i binh theo?
Trung-Đsput ạmmab o mỉfito m cưlext ờscvv i:
– Thưlext ợgwam ng-thưlext quáejfk trung thựfhby c, nêuxhu n khôivxw ng hiểjtza u đrhny ưlext ợgwam c sưlext đrhny ệwdkl Tựfhby -Mai. Khi cònpfl n làkynd Tầqfuz n-vưlext ơglsh ng, ởghgz giữsput a kinh thàkynd nh nhàkynd Tốtiuy ng, màkynd y cònpfl n ra tay giếrdbw t cảskug nhàkynd củnpfl a tểjtza -tưlext ớsrrw ng đrhny ếrdbw n mấsxms y nghìbamv n ngưlext ờscvv i, huốtiuy ng hồjbvk cáejfk i gọyodu i làkynd trưlext ờscvv ng Trung-nghĩtiuy a? Y hiệwdkl n cóupld mặrdbw t ởghgz Trưlext ờscvv ng-sa chứyhjy đrhny âqthf u cóupld vềtbuc Đsput ạmmab i-Việwdkl t? Kẻmzsk ra tay cóupld lẽjbvk làkynd thủnpfl hạmmab củnpfl a y màkynd thôivxw i.
Ôsahf ng nóupld i thựfhby c chậwdkl m: Khi Ưmnlc ng-sơglsh n đrhny ãoqdv ra tay, thìbamv y nghiêuxhu n cứyhjy u cựfhby c kỳidtc chu đrhny áejfk o. Sáejfk ng sớsrrw m hôivxw m qua, dâqthf n làkynd ng Thổgwam -lộiihy i, Phúejfk -thụfhng y, Minh-khai, Kiêuxhu u-kịyfve nghe tiếrdbw ng mõbiry rao rằyfve ng: Ưmnlc ng-sơglsh n song hiệwdkl p sẽjbvk xửiisg tộiihy i Trịyfve nh-quang-Thạmmab ch. Lậwdkl p tứyhjy c họyodu ùgbzp n ùgbzp n kéunnt o nhau đrhny ếrdbw n trưlext ờscvv ng Trung-nghĩtiuy a. Khi họyodu tớsrrw i nơglsh i, thìbamv thấsxms y lýejfk dịyfve ch nhưlext lýejfk -trưlext ởghgz ng, phóupld -lýejfk , trưlext ơglsh ng-tuầqfuz n, thủnpfl -bạmmab đrhny ềtbuc u ngồjbvk i sau cáejfk i bàkynd n dàkynd i. Phíugqb a trưlext ớsrrw c bàkynd n, bêuxhu n phảskug i làkynd toàkynd n thểjtza gia thuộiihy c Trịyfve nh-quang-Thạmmab ch bịyfve tróupld i. Phíugqb a bêuxhu n tráejfk i làkynd môivxw n sinh trưlext ờscvv ng Trung-nghĩtiuy a. Phíugqb a trưlext ớsrrw c bỏunnt trốtiuy ng, dâqthf n chúejfk ng thấsxms y vậwdkl y tụfhng tậwdkl p ởghgz đrhny âqthf y.
Trung-Đsput ạmmab o ngừkbqf ng lạmmab i hớsrrw p mộiihy t hớsrrw p tràkynd rồjbvk i tiếrdbw p: Chắcmub c cáejfk c vịyfve hỏunnt i tạmmab i sao lạmmab i cóupld sựfhby kiệwdkl n lạmmab nhưlext vậwdkl y phảskug i khôivxw ng? Thưlext a, nhóupld m ngưlext ờscvv i củnpfl a Ưmnlc ng-sơglsh n chỉfito cóupld bẩqwfl y mạmmab ng. Tinh mơglsh hôivxw m qua, sau khi ătbuc n sáejfk ng xong, toàkynd n thểjtza môivxw n sinh, gia thuộiihy c củnpfl a Quang-Thạmmab ch cảskug m thấsxms y châqthf n tay vôivxw lựfhby c, thìbamv ra họyodu trúejfk ng đrhny ộiihy c. Bấsxms y giờscvv bẩqwfl y ngưlext ờscvv i xuấsxms t hiệwdkl n. Tấsxms t cảskug môivxw n sinh, gia thuộiihy c đrhny ềtbuc u bịyfve đrhny iểjtza m huyệwdkl t. Ngưlext ờscvv i cầqfuz m đrhny ầqfuz u chỉfito đrhny áejfk nh ba chiêuxhu u, khiếrdbw n Quang-Thạmmab ch, Quang-Minh bịyfve lạmmab c bạmmab i. Họyodu đrhny iểjtza m huyệwdkl t, rồjbvk i kềtbuc đrhny ao vàkynd o cổgwam , bắcmub t chúejfk ng viếrdbw t thưlext gọyodu i lýejfk dịyfve ch đrhny ếrdbw n, gọyodu i mõbiry tớsrrw i. Khi lýejfk dịyfve ch, mõbiry đrhny ếrdbw n, thìbamv đrhny ềtbuc u bịyfve đrhny iểjtza m huyệwdkl t, rồjbvk i cho ngồjbvk i vàkynd o bàkynd n. Mộiihy t ngưlext ờscvv i trong bọyodu n Ưmnlc ng-sơglsh n vung đrhny ao chặrdbw t đrhny ầqfuz u têuxhu n tay sai áejfk c đrhny ứyhjy c nhấsxms t củnpfl a Quang-Thạmmab ch làkynd Vũnick -Đsput ứyhjy c, khiếrdbw n mõbiry kinh hồjbvk n táejfk ng đrhny ởghgz m. Sau đrhny óupld họyodu bắcmub t mõbiry phảskug i đrhny i rao nhưlext lờscvv i họyodu truyềtbuc n. Nếrdbw u quýejfk vịyfve làkynd mõbiry , liệwdkl u quýejfk vịyfve cóupld can đrhny ảskug m chốtiuy ng lạmmab i họyodu khôivxw ng?
Trung-Đsput ạmmab o đrhny ưlext a mắcmub t nhìbamv n nhữsput ng châqthf n tay củnpfl a phe họyodu Dưlext ơglsh ng mộiihy t lưlext ợgwam t, khiếrdbw n ai nấsxms y đrhny ềtbuc u lạmmab nh gáejfk y.
Ôsahf ng tiếrdbw p: ngưlext ờscvv i cầqfuz m đrhny ầqfuz u nhóupld m Ưmnlc ng-sơglsh n đrhny em bảskug n cáejfk o trạmmab ng Trịyfve nh-quang-Thạmmab ch ra đrhny ọyodu c cho dâqthf n chúejfk ng nghe.
Phụfhng -Quốtiuy c trìbamv nh nhàkynd vua mộiihy t trụfhng c giấsxms y:
– Tâqthf u bệwdkl hạmmab , đrhny âqthf y làkynd bảskug n áejfk n màkynd Ưmnlc ng-sơglsh n đrhny ọyodu c trưlext ớsrrw c mặrdbw t dâqthf n tổgwam ng Dưlext ơglsh ng-quang, cùgbzp ng treo khắcmub p vùgbzp ng Kinh-Bắcmub c.
Nhàkynd vua gọyodu i Bùgbzp i-Hựfhby u:
– Vătbuc n-minh đrhny iệwdkl n đrhny ạmmab i họyodu c sĩtiuy . Xin họyodu c sĩtiuy đrhny ọyodu c cho cảskug triềtbuc u đrhny ìbamv nh nghe.
Bùgbzp i-Hựfhby u cầqfuz m trụfhng c giấsxms y mởghgz ra đrhny ọyodu c:
« Kiểjtza m-hiệwdkl u tháejfk i-sưlext ,
Lĩtiuy nh-Nam tiếrdbw t đrhny ộiihy sứyhjy ,
Tảskug kim ngôivxw đrhny ạmmab i tưlext ớsrrw ng quâqthf n.
Khu-mậwdkl t-việwdkl n sứyhjy .
Quan sáejfk t sứyhjy ,
Giang-Nam đrhny ôivxw hộiihy ,
Thưlext ợgwam ng-trụfhng quốtiuy c, lĩtiuy nh Thịyfve -trung. Kinh-Nam vưlext ơglsh ng, nhàkynd Đsput ạmmab i-Tốtiuy ng, làkynd thôivxw n phu đrhny ấsxms t Thiêuxhu n-trưlext ờscvv ng Đsput ạmmab i-Việwdkl t cùgbzp ng trưlext ởghgz ng-đrhny ạmmab i côivxw ng chúejfk a Huệwdkl -Nhu.
Cáejfk o tri vớsrrw i trătbuc m họyodu , võbiry -lâqthf m tộiihy c Hoa, tộiihy c Việwdkl t rõbiry .
Têuxhu n Trịyfve nh Quang-Thạmmab ch nguyêuxhu n làkynd dưlext đrhny ảskug ng củnpfl a bọyodu n Hồjbvk ng-thiếrdbw t-giáejfk o. Thờscvv i Thuậwdkl n-thiêuxhu n, sau khi chưlext vưlext ơglsh ng nổgwam i loạmmab n, Hồjbvk ng-thiếrdbw t-giáejfk o bịyfve tuyệwdkl t diệwdkl t, y ẩqwfl n thâqthf n vàkynd o làkynd m gia tưlext ớsrrw ng họyodu Dưlext ơglsh ng. Khi con gáejfk i họyodu Dưlext ơglsh ng đrhny ưlext ợgwam c vua Tháejfk i-tôivxw ng bêuxhu n Đsput ạmmab i-Việwdkl t sủnpfl ng áejfk i, tấsxms n phong làkynd m Thiêuxhu n-cảskug m hoàkynd ng hậwdkl u. Y tựfhby nguyệwdkl n tĩtiuy nh thâqthf n làkynd m tháejfk i giáejfk m. Sau đrhny óupld nhờscvv cóupld côivxw ng trong nhữsput ng lầqfuz n theo quâqthf n đrhny i dẹecml p giặrdbw c, y đrhny ưlext ợgwam c thătbuc ng hàkynd m Trung-nghĩtiuy a đrhny ạmmab i tưlext ớsrrw ng quâqthf n, tưlext ớsrrw c Siêuxhu u-loạmmab i hầqfuz u.
Tưlext ởghgz ng vớsrrw i chúejfk t tàkynd i mọyodu n, đrhny ưlext ợgwam c làkynd m tưlext ớsrrw ng, đrhny ưlext ợgwam c phong hầqfuz u, đrhny ãoqdv khiếrdbw n y thoảskug mãoqdv n. Hay đrhny âqthf u, y lạmmab i cùgbzp ng vớsrrw i chủnpfl làkynd Dưlext ơglsh ng Đsput ạmmab o-Gia, mưlext u thíugqb chúejfk a cưlext ớsrrw p ngôivxw i, mãoqdv i quốtiuy c cầqfuz u vinh. Y lậwdkl p ra trưlext ờscvv ng Trung-nghĩtiuy a, thu đrhny ệwdkl tửiisg , dạmmab y vătbuc n lẫmnlc n võbiry , rồjbvk i Dưlext ơglsh ng Đsput ạmmab o-Gia dùgbzp ng thếrdbw lựfhby c bổgwam làkynd m vătbuc n quan, võbiry tưlext ớsrrw ng, gâqthf y thanh thếrdbw , sau đrhny óupld sẽjbvk đrhny i đrhny ếrdbw n cưlext ớsrrw p ngôivxw i vua Đsput ạmmab i-Việwdkl t. Đsput óupld làkynd tộiihy i phảskug n nghịyfve ch. Theo bộiihy Hìbamv nh-thưlext củnpfl a Đsput ạmmab i-Việwdkl t, thìbamv phảskug i xửiisg lătbuc ng trìbamv , vàkynd giếrdbw t cảskug nhàkynd .
Gầqfuz n đrhny âqthf y, Đsput ạmmab o-Gia vớsrrw i y cho ngưlext ờscvv i sang Trung-nguyêuxhu n hiệwdkl p đrhny ảskug ng vớsrrw i bọyodu n tham quan Tốtiuy ng triềtbuc u, hầqfuz u sau khi Đsput ạmmab o-Gia cưlext ớsrrw p ngôivxw i vua, sẽjbvk đrhny ưlext ợgwam c Tốtiuy ng triềtbuc u phong vưlext ơglsh ng. Y đrhny ãoqdv nhậwdkl n trưlext ớsrrw c sau mộiihy t nghìbamv n lựfhby ơglsh ng vàkynd ng cùgbzp ng ngọyodu c ngàkynd châqthf u báejfk u củnpfl a Tầqfuz n-vưlext ơglsh ng Triệwdkl u-Thựfhby , đrhny em vềtbuc mua chuộiihy c võbiry lâqthf m, tham quan Đsput ạmmab i-Việwdkl t, đrhny ợgwam i khi Tốtiuy ng đrhny áejfk nh sang, sẽjbvk nổgwam i lêuxhu n làkynd m nộiihy i ứyhjy ng. Y lạmmab i chiêuxhu u mộiihy võbiry sĩtiuy , rồjbvk i sai sang Chiêuxhu m-thàkynd nh, giúejfk p Chiêuxhu m huấsxms n luyệwdkl n sĩtiuy tốtiuy t, đrhny ểjtza mộiihy t mai khi Tốtiuy ng cửiisg sựfhby đrhny áejfk nh sang, thìbamv Chiêuxhu m đrhny áejfk nh phíugqb a sau Đsput ạmmab i-Việwdkl t. Đsput âqthf y làkynd tộiihy i mãoqdv i quốtiuy c. Theo bộiihy Hìbamv nh-thưlext Đsput ạmmab i-Việwdkl t thìbamv bảskug n thâqthf n phảskug i tộiihy i lătbuc ng trìbamv vàkynd giếrdbw t cảskug nhàkynd .
Têuxhu n Thạmmab ch cùgbzp ng Tầqfuz n-vưlext ơglsh ng Triệwdkl u-Thựfhby hiệwdkl p đrhny ảskug ng vớsrrw i họyodu Dưlext ơglsh ng gâqthf y ra vụfhng áejfk n chùgbzp a Từkbqf -quang, vớsrrw i hai mụfhng c đrhny íugqb ch. Mộiihy t làkynd đrhny ểjtza hãoqdv m hạmmab i cáejfk c võbiry tưlext ớsrrw ng vốtiuy n xuấsxms t thâqthf n từkbqf nhàkynd họyodu Mai củnpfl a Linh-Cảskug m hoàkynd ng tháejfk i hậwdkl u. Hai làkynd gâqthf y chia rẽjbvk giữsput a triềtbuc u đrhny ìbamv nh võbiry lâqthf m Đsput ạmmab i-Việwdkl t vớsrrw i pháejfk i Đsput ôivxw ng-a vàkynd côivxw -gia nằyfve m trong mưlext u đrhny ồjbvk thíugqb chúejfk a, mãoqdv i quốtiuy c. Theo bộiihy Hìbamv nh-thưlext củnpfl a Đsput ạmmab i-Việwdkl t, phảskug i tộiihy i lătbuc ng trìbamv vàkynd giếrdbw t cảskug nhàkynd .
Tộiihy i củnpfl a họyodu Dưlext ơglsh ng, tộiihy i củnpfl a Quang-Thạmmab ch phạmmab m trưlext ờscvv ng làkynd Đsput ạmmab i-Việwdkl t, đrhny áejfk ng lẽjbvk triềtbuc u đrhny ìbamv nh cùgbzp ng võbiry lâqthf m Đsput ạmmab i-Việwdkl t phảskug i xửiisg chúejfk ng. Chưlext ơglsh ng-tháejfk nh Gia-kháejfk nh hoàkynd ng đrhny ếrdbw đrhny ãoqdv đrhny ưlext ợgwam c mỹjbvk nhâqthf n Ỷbtxx -Lan tâqthf u trìbamv nh đrhny ầqfuz y đrhny ủnpfl trêuxhu n đrhny ưlext ờscvv ng từkbqf Pháejfk p-vâqthf n tựfhby vềtbuc Thătbuc ng-long. Vua bàkynd Bắcmub c-biêuxhu n chưlext ởghgz ng môivxw n pháejfk i Mêuxhu -linh, tiêuxhu n nưlext ơglsh ng Thâqthf n Bảskug o-Hònpfl a chưlext ởghgz ng môivxw n pháejfk i Tảskug n-viêuxhu n, phònpfl mãoqdv Thâqthf n Thiệwdkl u-Tháejfk i chưlext ởghgz ng môivxw n pháejfk i Tâqthf y-vu, đrhny ạmmab i sưlext Huệwdkl -Sinh pháejfk i Tiêuxhu u-sơglsh n, sưlext huynh Trầqfuz n Phụfhng -Quốtiuy c chưlext ởghgz ng môivxw n pháejfk i Đsput ôivxw ng-a... tấsxms t cảskug đrhny ềtbuc u biếrdbw t tộiihy i trạmmab ng củnpfl a họyodu Dưlext ơglsh ng, củnpfl a Trịyfve nh Quang-Thạmmab ch từkbqf lâqthf u. Thếrdbw màkynd , ba tháejfk ng trôivxw i qua, vẫmnlc n chưlext a xửiisg tộiihy i chúejfk ng.
Than ôivxw i! Họyodu a nưlext ớsrrw c, áejfk ch dâqthf n nhưlext dầqfuz u sôivxw i, nhưlext lửiisg a cháejfk y màkynd triềtbuc u đrhny ìbamv nh vớsrrw i võbiry lâqthf m cònpfl n chầqfuz n chờscvv , nêuxhu n côivxw gia vớsrrw i côivxw ng chúejfk a phảskug i thếrdbw thiêuxhu n hàkynd nh đrhny ạmmab o, đrhny ểjtza bảskug o vệwdkl Đsput ạmmab i-Việwdkl t, đrhny ểjtza giữsput tìbamv nh thưlext ơglsh ng giữsput a tộiihy c Hoa, tộiihy c Việwdkl t, cùgbzp ng làkynd con cháejfk u vua Thầqfuz n-Nôivxw ng. Trưlext ớsrrw c hếrdbw t xửiisg lătbuc ng trìbamv têuxhu n Trịyfve nh Quang-Thạmmab ch vàkynd giếrdbw t cảskug nhàkynd y. Sau đrhny âqthf y mộiihy t tháejfk ng, nếrdbw u triềtbuc u đrhny ìbamv nh, võbiry lâqthf m Đsput ạmmab i-Việwdkl t chưlext a xửiisg tộiihy i họyodu Dưlext ơglsh ng. Triềtbuc u đrhny ìbamv nh, võbiry lâqthf m Trung-nguyêuxhu n chưlext a xửiisg Tầqfuz n-vưlext ơglsh ng, côivxw gia sẽjbvk thếrdbw thiêuxhu n xửiisg chúejfk ng.
Nay cáejfk o tri.
Niêuxhu n hiệwdkl u Chưlext ơglsh ng-tháejfk nh Gia-kháejfk nh nătbuc m thứyhjy 5 củnpfl a Đsput ạmmab i-Việwdkl t.
Niêuxhu n hiệwdkl u Gia-hựfhby u nătbuc m thứyhjy 8 củnpfl a Đsput ạmmab i-Tốtiuy ng».
Trung-Đsput ạmmab o tiếrdbw p:
– Sau khi đrhny ọyodu c bảskug n cáejfk o trạmmab ng, ngưlext ờscvv i củnpfl a Ưmnlc ng-sơglsh n đrhny em hếrdbw t thúejfk vậwdkl t, tàkynd i sảskug n củnpfl a Thạmmab ch chia cho dâqthf n nghèsahf o trong làkynd ng. Họyodu gọyodu i têuxhu n từkbqf ng ngưlext ờscvv i, lĩtiuy nh từkbqf ng móupld n mộiihy t. Thìbamv ra họyodu đrhny ãoqdv nghiêuxhu n cứyhjy u tàkynd i sảskug n củnpfl a y, nghiêuxhu n cứyhjy u rõbiry ngưlext ờscvv i nàkynd o trong làkynd ng đrhny áejfk ng đrhny ưlext ợgwam c hưlext ởghgz ng móupld n nàkynd o. Phâqthf n chia tàkynd i sảskug n xong, họyodu đrhny em têuxhu n Quang-Thạmmab ch ra xửiisg lătbuc ng trìbamv . Cứyhjy mỗuxhu i tiếrdbw ng trốtiuy ng, tiếrdbw ng chiêuxhu ng lạmmab i dùgbzp ng dao sắcmub c cắcmub t mộiihy t miếrdbw ng thịyfve t. Quang-Thạmmab ch kêuxhu u théunnt t lêuxhu n nhưlext lợgwam n bịyfve chọyodu c tiếrdbw t. Sau khi xẻmzsk o miếrdbw ng thứyhjy nătbuc m, y đrhny au quáejfk đrhny ịyfve nh cắcmub n lưlext ỡkynd i chếrdbw t, thìbamv mộiihy t ngưlext ờscvv i trong nhóupld m Ưmnlc ng-sơglsh n cậwdkl y miệwdkl ng y ra nhéunnt t dẻmzsk vàkynd o. Cứyhjy thếrdbw , họyodu xẻmzsk o đrhny ếrdbw n miếrdbw ng thứyhjy mộiihy t trătbuc m mưlext ờscvv i bẩqwfl y thìbamv y chếrdbw t. Bấsxms y giờscvv họyodu mớsrrw i xửiisg tửiisg toàkynd n gia y. Sau đrhny óupld họyodu tha cho đrhny áejfk m đrhny ệwdkl tửiisg trưlext ờscvv ng Trung-nghĩtiuy a, rồjbvk i lêuxhu n ngựfhby a đrhny i mấsxms t.
Nhàkynd vua giậwdkl t mìbamv nh quay lạmmab i hỏunnt i Lýejfk Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t:
– Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t, Trịyfve nh-quang-Thạmmab ch cònpfl n mộiihy t ngưlext ờscvv i con làkynd Quang-Liệwdkl t, hiệwdkl n làkynd m vũnick -vệwdkl hiệwdkl u-úejfk y trong cung. Ngưlext ờscvv i phảskug i cốtiuy gắcmub ng bảskug o vệwdkl y đrhny ừkbqf ng đrhny ểjtza Ưmnlc ng-sơglsh n nhậwdkl p cung giếrdbw t chếrdbw t.
Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t đrhny ãoqdv ătbuc n cùgbzp ng mâqthf m, ngủnpfl cùgbzp ng dưlext ờscvv ng, chơglsh i đrhny ùgbzp a vớsrrw i nhàkynd vua suốtiuy t thờscvv i thơglsh ấsxms u ởghgz Tảskug n-lĩtiuy nh, gìbamv màkynd ôivxw ng khôivxw ng biếrdbw t ýejfk ngàkynd i: ngàkynd i muốtiuy n ôivxw ng dọyodu a thêuxhu m mấsxms y câqthf u cho bọyodu n gian thầqfuz n kinh hãoqdv i Ưmnlc ng-sơglsh n hơglsh n màkynd thôivxw i. Nghĩtiuy vậwdkl y ôivxw ng tâqthf u:
– Tâqthf u bệwdkl hạmmab , đrhny ốtiuy i vớsrrw i Kinh-Nam vưlext ơglsh ng, thầqfuz n chỉfito làkynd đrhny ứyhjy a sưlext đrhny iệwdkl t nhỏunnt bằyfve ng hạmmab t cáejfk t bêuxhu n tráejfk i núejfk i. Bảskug n lĩtiuy nh củnpfl a ngưlext ờscvv i lạmmab i cao thâqthf m khôivxw n lưlext ờscvv ng. Đsput ệwdkl tửiisg củnpfl a ngưlext ờscvv i toàkynd n nhữsput ng đrhny ạmmab i cao thủnpfl Hoa-Việwdkl t, hàkynd nh sựfhby xuấsxms t thầqfuz n nhậwdkl p hóupld a đrhny ếrdbw n quỷoidk khôivxw ng hay, thầqfuz n khôivxw ng biếrdbw t, thìbamv làkynd m sao nôivxw tàkynd i đrhny ủnpfl sứyhjy c bảskug o vệwdkl Quang-Liệwdkl t? Hơglsh n nữsput a Quang-Liệwdkl t đrhny ưlext ợgwam c đrhny em vàkynd o cung do chỉfito dụfhng củnpfl a tháejfk i-hậwdkl u, chỉfito tháejfk i-hậwdkl u mớsrrw i đrhny ưlext ợgwam c quyềtbuc n sai pháejfk i y. Cho nêuxhu n vụfhng bảskug o vệwdkl y, muôivxw n ngàkynd n lầqfuz n thầqfuz n khôivxw ng thểjtza nàkynd o đrhny ưlext ơglsh ng nổgwam i.
Quang-Liệwdkl t run run bưlext ớsrrw c ra quỳidtc gốtiuy i rậwdkl p đrhny ầqfuz u:
– Thầqfuz n hiệwdkl n chầqfuz u hầqfuz u bệwdkl hạmmab , thìbamv coi nhưlext tíugqb nh mệwdkl nh đrhny ưlext ợgwam c bảskug o đrhny ảskug m. Nhưlext ng cònpfl n... vợgwam con. Xin bệwdkl hạmmab cứyhjy u vợgwam con, gia thuộiihy c củnpfl a thầqfuz n. Vìbamv sáejfk ng nay trêuxhu n đrhny ưlext ờscvv ng vàkynd o triềtbuc u, thầqfuz n thấsxms y mảskug nh giấsxms y nàkynd y dáejfk n trêuxhu n yêuxhu n ngựfhby a, xin kíugqb nh đrhny ệwdkl lêuxhu n bệwdkl hạmmab ngựfhby lãoqdv m.
Y trìbamv nh ra mộiihy t tờscvv giấsxms y, trêuxhu n in hìbamv nh chim ưlext ng bay qua núejfk i, dưlext ớsrrw i cóupld mấsxms y chữsput « Gian thầqfuz n, mưlext u thíugqb chúejfk a, mãoqdv i quốtiuy c, phảskug i giếrdbw t cảskug nhàkynd trưlext ớsrrw c giờscvv Ngọyodu ».
Báejfk ch quan cùgbzp ng hưlext ớsrrw ng ra sâqthf n nhìbamv n bóupld ng mặrdbw t trờscvv i. Vua bàkynd Bìbamv nh-Dưlext ơglsh ng nóupld i:
– Tôivxw i biếrdbw t tíugqb nh củnpfl a Kinh-Nam vưlext ơglsh ng lắcmub m, khi vưlext ơglsh ng đrhny ẽjbvk hẹecml n giờscvv hàkynd nh hìbamv nh, hoặrdbw c trừkbqf ng phạmmab t ngưlext ờscvv i nàkynd o, màkynd ngưlext ờscvv i đrhny óupld trốtiuy n đrhny âqthf u cho quáejfk giờscvv đrhny óupld thìbamv vưlext ơglsh ng sẽjbvk tha cho luôivxw n. Chỉfito cònpfl n mộiihy t khắcmub c nữsput a (14 phúejfk t ngàkynd y nay) thìbamv coi nhưlext Trịyfve nh vũnick -vệwdkl sẽjbvk đrhny ưlext ợgwam c âqthf n xáejfk .
Trầqfuz n-phụfhng -Quốtiuy c hỏunnt i Quang-Liệwdkl t:
– Phụfhng thâqthf n củnpfl a hiệwdkl u úejfk y trưlext ớsrrw c làkynd m gia tưlext ớsrrw ng cho Dưlext ơglsh ng phủnpfl , rồjbvk i mớsrrw i tĩtiuy nh thâqthf n làkynd m tháejfk i giáejfk m, thìbamv ôivxw ng cóupld vợgwam , cóupld con làkynd chuyệwdkl n thưlext ờscvv ng. Cònpfl n vũnick -vệwdkl tĩtiuy nh thâqthf n hồjbvk i bẩqwfl m sinh, đrhny ưlext ợgwam c tháejfk i-hậwdkl u tiếrdbw n cung, thìbamv sao cóupld vợgwam , cóupld con đrhny ưlext ợgwam c?
Côivxw ng chúejfk a Bảskug o-Hònpfl a vẫmnlc y tay ra hiệwdkl u vớsrrw i Phụfhng -Quốtiuy c:
– Sưlext huynh ơglsh i, cáejfk i gãoqdv Quang-Liệwdkl t nàkynd y làkynd mộiihy t ngưlext ờscvv i bìbamv nh thưlext ờscvv ng. Nhưlext ng y nhờscvv thếrdbw lựfhby c Thiêuxhu n-cảskug m tháejfk i hậwdkl u, Thưlext ợgwam ng-Dưlext ơglsh ng hoàkynd ng hậwdkl u đrhny ưlext ợgwam c đrhny ưlext a vàkynd o cung tiềtbuc m ẩqwfl n đrhny ểjtza chuẩqwfl n bịyfve phảskug n nghịyfve ch, chứyhjy y cóupld làkynd tháejfk i giáejfk m đrhny âqthf u?
U-bon vưlext ơglsh ng phấsxms t tay vàkynd o dưlext ớsrrw i bụfhng ng Quang-Liệwdkl t mộiihy t cáejfk i rồjbvk i gậwdkl t đrhny ầqfuz u:
– Y khôivxw ng phảskug i tháejfk i giáejfk m.
Lýejfk Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t bưlext ớsrrw c ra rậwdkl p đrhny ầqfuz u:
– Tâqthf u bệwdkl hạmmab , ngàkynd y đrhny ầqfuz u tiêuxhu n Quang-Liệwdkl t đrhny ưlext ợgwam c đrhny em vàkynd o cung, thầqfuz n đrhny ãoqdv biếrdbw t hạmmab bộiihy củnpfl a y vẫmnlc n đrhny ầqfuz y đrhny ủnpfl . Thầqfuz n cóupld tâqthf u vớsrrw i hoàkynd ng-hậwdkl u, nhưlext ng hoàkynd ng-hậwdkl u tuyêuxhu n pháejfk n rằyfve ng y... đrhny ãoqdv tĩtiuy nh thâqthf n từkbqf lâqthf u, rồjbvk i khôivxw ng cho thầqfuz n táejfk i kháejfk m. Bâqthf y giờscvv sựfhby việwdkl c đrhny ãoqdv nhưlext thếrdbw nàkynd y, xin bệwdkl hạmmab cho thầqfuz n bắcmub t y thẩqwfl m cung xem y đrhny ãoqdv làkynd m nhữsput ng đrhny iềtbuc u gìbamv vôivxw pháejfk p vôivxw thiêuxhu n trong cung.
Côivxw ng-chúejfk a Bảskug o-Hònpfl a bảskug o Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t:
– Con bìbamv nh thâqthf n đrhny i thôivxw i. Y chếrdbw t rồjbvk i, thìbamv con làkynd m sao màkynd đrhny iềtbuc u tra đrhny ưlext ợgwam c nữsput a?
Mọyodu i ngưlext ờscvv i giậwdkl t mìbamv nh nhìbamv n ra, thìbamv quảskug Trịyfve nh-quang-Liệwdkl t tuy cònpfl n quỳidtc gốtiuy i rậwdkl p đrhny ầqfuz u, nhưlext ng mắcmub t y trợgwam n trừkbqf ng. U-bon vưlext ơglsh ng lạmmab ng mìbamv nh tớsrrw i cầqfuz m mạmmab ch y. Vưlext ơglsh ng lắcmub c đrhny ầqfuz u:
– Y chếrdbw t rồjbvk i. Y chếrdbw t vềtbuc chưlext ởghgz ng lựfhby c « Bứyhjy c mạmmab ch » củnpfl a pháejfk i Đsput ôivxw ng-a. Y bịyfve trúejfk ng chưlext ởghgz ng vàkynd o cuốtiuy i giờscvv Mãoqdv o. Ngưlext ờscvv i pháejfk t chưlext ởghgz ng đrhny ãoqdv tíugqb nh toáejfk n sao cho y chếrdbw t đrhny úejfk ng giờscvv Ngọyodu .
Nóupld i rồjbvk i vưlext ơglsh ng xéunnt vạmmab t áejfk o Quang-Liệwdkl t ra, trêuxhu n vai y in vếrdbw t mộiihy t bàkynd n tay tíugqb m bầqfuz m, mắcmub t, mũnick i, tai, miệwdkl ng vàkynd hạmmab bộiihy y ứyhjy a máejfk u. Quầqfuz n thầqfuz n nhìbamv n thấsxms y màkynd kinh hãoqdv i. Nhàkynd vua hỏunnt i Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t:
– Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t, phảskug i chătbuc ng tâqthf m pháejfk p Bứyhjy c-mạmmab ch nàkynd y trưlext ớsrrw c đrhny âqthf y Quốtiuy c-trưlext ợgwam ng Tựfhby -An đrhny ãoqdv dạmmab y ngưlext ờscvv i? Phảskug i chătbuc ng ngưlext ờscvv i đrhny ãoqdv dùgbzp ng võbiry côivxw ng nàkynd y đrhny áejfk nh nhau vớsrrw i Tốtiuy ng?
– Tâqthf u hoàkynd ng thưlext ợgwam ng đrhny úejfk ng thếrdbw . Từkbqf hồjbvk i đrhny óupld đrhny ếrdbw n giờscvv sưlext thúejfk c Tựfhby -Mai đrhny ãoqdv biếrdbw n đrhny ổgwam i đrhny i rấsxms t nhiềtbuc u, mỗuxhu i khi đrhny áejfk nh trúejfk ng mộiihy t ngưlext ờscvv i, thìbamv cóupld thểjtza tíugqb nh giờscvv khiếrdbw n cho kẻmzsk đrhny ịyfve ch chếrdbw t hoặrdbw c bịyfve thưlext ơglsh ng. Phưlext ơglsh ng pháejfk p nàkynd y sưlext thúejfk c chưlext a truyềtbuc n cho thầqfuz n.
Đsput ếrdbw n đrhny óupld mộiihy t têuxhu n tháejfk i giáejfk m kháejfk c chạmmab y bổgwam vàkynd o sâqthf n rồjbvk ng quỳidtc gốtiuy i, rồjbvk i rậwdkl p đrhny ầqfuz u binh binh. Miệwdkl ng y bịyfve nhéunnt t mộiihy t cáejfk i đrhny ùgbzp i thịyfve t chóupld sốtiuy ng, châqthf n đrhny âqthf m sâqthf u trong họyodu ng, cònpfl n đrhny ùgbzp i thìbamv chìbamv a ra trưlext ớsrrw c mặrdbw t. Cáejfk i đrhny ùgbzp i chóupld cònpfl n cảskug lôivxw ng, máejfk u chảskug y ra cằyfve m, cổgwam , trôivxw ng thựfhby c khủnpfl ng khiếrdbw p.
Nhàkynd vua đrhny ưlext a mắcmub t cho Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t, ngụfhng ýejfk hỏunnt i y làkynd ai? Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t tâqthf u:
– Tâqthf u hoàkynd ng-thưlext ợgwam ng đrhny âqthf y làkynd viêuxhu n tháejfk i-giáejfk m ởghgz cung Từkbqf -ninh, têuxhu n làkynd Nguyễrdbw n-quýejfk -Toàkynd n hầqfuz u cậwdkl n hoàkynd ng-hậwdkl u từkbqf mấsxms y nătbuc m nay.
U-bon vưlext ơglsh ng Lêuxhu -Vătbuc n bưlext ớsrrw c ra đrhny iểjtza m vàkynd o mấsxms y yếrdbw u huyệwdkl t củnpfl a Nguyễrdbw n-quýejfk -Toàkynd n, rồjbvk i lôivxw i cáejfk i đrhny ùgbzp i chóupld trong miệwdkl ng y ra. Tuy đrhny ùgbzp i chóupld đrhny ãoqdv đrhny ưlext ợgwam c rúejfk t khỏunnt i họyodu ng, nhưlext ng châqthf n chóupld cắcmub m vàkynd o hầqfuz u làkynd m y bịyfve thưlext ơglsh ng. Máejfk u rỉfito ra hai méunnt p.
Dưlext ơglsh ng-đrhny ạmmab o-Gia xanh mặrdbw t hỏunnt i:
– Cáejfk i gìbamv vậwdkl y?
Viêuxhu n tháejfk i giáejfk m run rẩqwfl y nóupld i:
– Mộiihy t.. con.. quỷoidk .. mặrdbw t.. xanh, mộiihy t nhàkynd sưlext , mộiihy t...
Long-thàkynd nh ẩqwfl n-sĩtiuy Tôivxw n-Đsput ảskug n đrhny ứyhjy ng lêuxhu n cung tay:
– Tâqthf u bệwdkl -hạmmab , thưlext a cáejfk c vịyfve thâqthf n-vưlext ơglsh ng, côivxw ng-chúejfk a, phònpfl -mãoqdv , đrhny ạmmab i thầqfuz n. Vịyfve côivxw ng-côivxw ng nàkynd y bịyfve thưlext ơglsh ng ởghgz họyodu ng e nóupld i khôivxw ng đrhny ưlext ợgwam c nhiềtbuc u. Nhưlext ng cứyhjy nhìbamv n sựfhby việwdkl c, thìbamv biếrdbw t vụfhng nàkynd y do Mộiihy c-Tồjbvk n hònpfl a thưlext ợgwam ng ra tay.
Nghe đrhny ếrdbw n têuxhu n Mộiihy c-Tồjbvk n hònpfl a thưlext ợgwam ng, cảskug triềtbuc u đrhny ìbamv nh đrhny ềtbuc u trấsxms n đrhny ộiihy ng. Riêuxhu ng mặrdbw t côivxw ng chúejfk a Bảskug o-Hònpfl a trởghgz thàkynd nh ngơglsh ngơglsh , ngáejfk c ngáejfk c kháejfk c thưlext ờscvv ng.
Tôivxw n-Đsput ảskug n hỏunnt i Nguyễrdbw n-quýejfk -Toàkynd n:
– Cóupld phảskug i ngưlext ờscvv i nhéunnt t đrhny ùgbzp i chóupld vàkynd o miệwdkl ng côivxw ng-côivxw ng làkynd mộiihy t nhàkynd sưlext hơglsh i mậwdkl p, mặrdbw t xanh nhưlext ngưlext ờscvv i chếrdbw t rồjbvk i khôivxw ng?
– Dạmmab . Tiểjtza u nhâqthf n ởghgz cung Từkbqf -ninh ra, thìbamv thìbamv nh lìbamv nh mộiihy t bóupld ng ngưlext ờscvv i trêuxhu n câqthf y đrhny áejfk p xuốtiuy ng bêuxhu n cạmmab nh. Ngưlext ờscvv i đrhny óupld bóupld p cổgwam tiểjtza u nhâqthf n. Tiểjtza u nhâqthf n đrhny au quáejfk phảskug i háejfk miệwdkl ng ra, thìbamv y cầqfuz m cáejfk i đrhny ùgbzp i chóupld tọyodu ng vàkynd o miệwdkl ng tiểjtza u nhâqthf n, rồjbvk i nóupld i « Ta sẽjbvk giếrdbw t mi trong ba ngàkynd y. Trừkbqf phi mi xin đrhny ưlext ợgwam c côivxw ng chúejfk a Bảskug o-Hònpfl a âqthf n xáejfk cho ». Ngưlext ờscvv i đrhny óupld cònpfl n khoáejfk c vàkynd o cổgwam tiểjtza u nhâqthf n mộiihy t cáejfk i khătbuc n.
Y cởghgz i cáejfk i khătbuc n trêuxhu n cổgwam đrhny ưlext a ra. Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t cầqfuz m lấsxms y cáejfk i khătbuc n, mởghgz xem: trêuxhu n khătbuc n cóupld bảskug n vătbuc n, ôivxw ng dâqthf ng cho nhàkynd vua:
– Tâqthf u bệwdkl hạmmab , Mộiihy c-Tồjbvk n hònpfl a thưlext ợgwam ng kếrdbw t tộiihy i Nguyễrdbw n-quýejfk -Toàkynd n.
Nhàkynd vua bảskug o Bùgbzp i-Hựfhby u:
– Khanh đrhny ọyodu c cho cảskug triềtbuc u đrhny ìbamv nh cùgbzp ng nghe.
Bùgbzp i-Hựfhby u đrhny ọyodu c:
« Tru diệwdkl t gian thầqfuz n, tặrdbw c tửiisg ; thếrdbw thiêuxhu n hàkynd nh đrhny ạmmab o, trừkbqf áejfk c cứyhjy u dâqthf n làkynd nhiệwdkl m vụfhng củnpfl a ngưlext ờscvv i họyodu c võbiry . Tru diệwdkl t ma vưlext ơglsh ng quỷoidk dữsput làkynd tạmmab o đrhny ưlext ợgwam c hạmmab nh Bồjbvk -táejfk t. Ưmnlc ng-sơglsh n song hiệwdkl p đrhny ãoqdv ra tay xửiisg tửiisg têuxhu n Trịyfve nh-quang-Thạmmab ch, lạmmab i trao cho Đsput ạmmab i-Tốtiuy ng, Đsput ạmmab i-Việwdkl t xửiisg Triệwdkl u-Thựfhby , vớsrrw i Dưlext ơglsh ng-gia. Nhưlext ng Thạmmab ch chỉfito làkynd têuxhu n đrhny ầqfuz u sai. Kẻmzsk chủnpfl mưlext u làkynd Triệwdkl u-Thựfhby vớsrrw i Dưlext ơglsh ng-gia. Xéunnt t cho cùgbzp ng, Thựfhby làkynd trừkbqf quâqthf n củnpfl a Tốtiuy ng, y vìbamv quốtiuy c thểjtza màkynd mưlext u đrhny áejfk nh Đsput ạmmab i-Việwdkl t ta làkynd lẽjbvk thưlext ờscvv ng. Bầqfuz n tătbuc ng đrhny ãoqdv xin Ưmnlc ng-sơglsh n tha cho y. Cònpfl nDưlext ơglsh ng-gia, trảskug i ba đrhny ờscvv i thọyodu hoàkynd ng-âqthf n, màkynd cònpfl n nảskug y lònpfl ng lang dạmmab thúejfk , cầqfuz n phảskug i tru diệwdkl t.
Ưmnlc ng-sơglsh n giếrdbw t cảskug nhàkynd Quang-Thạmmab ch, nhưlext ng cònpfl n sóupld t lạmmab i mộiihy t đrhny ứyhjy a con rơglsh i củnpfl a y têuxhu n Trịyfve nh-quang-Thơglsh . Têuxhu n Thơglsh họyodu c vătbuc n bấsxms t thàkynd nh, luyệwdkl n võbiry bấsxms t đrhny ắcmub c. Nhưlext ng lúejfk c triềtbuc u đrhny ìbamv nh tuyểjtza n tháejfk i giáejfk m; têuxhu n Nguyễrdbw n-quýejfk -Toàkynd n khi tĩtiuy nh thâqthf n bịyfve chếrdbw t. Dưlext ơglsh ng-gia vớsrrw i Quang-Thạmmab ch đrhny ưlext a têuxhu n Thơglsh đrhny ộiihy i têuxhu n gãoqdv Toàkynd n đrhny ểjtza nhậwdkl p cung. Việwdkl c áejfk m muộiihy i nàkynd y khôivxw ng ai biếrdbw t cảskug .
Ta rõbiry mưlext u gian, kểjtza từkbqf nay, cứyhjy ba ngàkynd y giếrdbw t mộiihy t têuxhu n trong bọyodu n gian Dưlext ơglsh ng. Trưlext ớsrrw c hếrdbw t giếrdbw t têuxhu n Trịyfve nh Quang-Thơglsh . Ágbzp n sẽjbvk thi hàkynd nh trong ba ngàkynd y. Sáejfk u ngàkynd y sau sẽjbvk giếrdbw t tớsrrw i têuxhu n Dưlext ơglsh ng Đsput ứyhjy c-Huy.
Tuy nhiêuxhu n, Hìbamv nh-thưlext cóupld báejfk t nghịyfve , ta cũnick ng nớsrrw i tay cho kẻmzsk phạmmab m tộiihy i: têuxhu n nàkynd o đrhny ưlext ợgwam c tiêuxhu n-nưlext ơglsh ng Bảskug o-Hònpfl a hay Yêuxhu n-vưlext ơglsh ng vưlext ơglsh ng phi tha cho, thìbamv ta chấsxms p thuậwdkl n ».
Dưlext ớsrrw i bảskug n vătbuc n cóupld hìbamv nh vẽjbvk mộiihy t nhàkynd sưlext đrhny ang gặrdbw m cáejfk i đrhny ùgbzp i thịyfve t chóupld .
Dưlext ơglsh ng Đsput ạmmab o-Gia lắcmub c đrhny ầqfuz u:
– Truy đrhny ếrdbw n cùgbzp ng, giếrdbw t cho tuyệwdkl t. Thựfhby c làkynd bấsxms t nhâqthf n áejfk c đrhny ứyhjy c, vôivxw thiêuxhu n vôivxw pháejfk p.
Côivxw ng chúejfk a Kim-Thàkynd nh nghe Dưlext ơglsh ng-đrhny ạmmab o-Gia nóupld i, mắcmub t phưlext ợgwam ng quắcmub c lêuxhu n sáejfk ng long lanh. Côivxw ng chúejfk a quêuxhu n cảskug lễrdbw nghi triềtbuc u chíugqb nh, tay côivxw ng chúejfk a rúejfk t thanh Thưlext ợgwam ng-phưlext ơglsh ng bảskug o kiếrdbw m, màkynd vua Tháejfk i-tôivxw ng ban cho hồjbvk i cònpfl n tạmmab i thếrdbw , trêuxhu n cóupld khắcmub c chữsput « Ngựfhby tứyhjy thưlext ợgwam ng phưlext ơglsh ng bảskug o kiếrdbw m. Thưlext ợgwam ng trảskug m hôivxw n quâqthf n. Hạmmab trảskug m gian thầqfuz n » (Bảskug o kiếrdbw m nhàkynd vua ban tặrdbw ng, trêuxhu n đrhny ưlext ợgwam c giếrdbw t vua tốtiuy i áejfk m; dưlext ớsrrw i đrhny ưlext ợgwam c giếrdbw t gian thầqfuz n), chĩtiuy a vàkynd o mặrdbw t Tểjtza -tưlext ớsrrw ng:
– Thếrdbw nàkynd o làkynd bấsxms t nhâqthf n? Thếrdbw nàkynd o làkynd áejfk c đrhny ứyhjy c? Bầqfuz y tôivxw i ătbuc n cơglsh m vua, thụfhng lộiihy c nưlext ớsrrw c, toàkynd n gia vinh hiểjtza n, hai đrhny ờscvv i làkynd m tểjtza thầqfuz n, màkynd mưlext u đrhny ạmmab i nghịyfve ch nhưlext vậwdkl y làkynd nhâqthf n ưlext ? Chíugqb nh bảskug n thâqthf n mìbamv nh mãoqdv i quốtiuy c cầqfuz u vinh, rồjbvk i lạmmab i vu oan giáejfk họyodu a cho ngưlext ờscvv i, nhưlext thếrdbw làkynd cóupld đrhny ứyhjy c ưlext ? Cònpfl n Kinh-Nam vưlext ơglsh ng xửiisg tộiihy i cha con họyodu Trịyfve nh, hoàkynd n toàkynd n theo bộiihy Hìbamv nh-thưlext củnpfl a bảskug n triềtbuc u màkynd làkynd vôivxw pháejfk p vôivxw thiêuxhu n ưlext ? Mộiihy c-Tồjbvk n hònpfl a thưlext ợgwam ng đrhny ãoqdv tìbamv m ra cảskug mộiihy t âqthf m mưlext u làkynd m ôivxw uếrdbw hậwdkl u cung củnpfl a bọyodu n gian thầqfuz n, màkynd bảskug o làkynd vôivxw thiêuxhu n vôivxw pháejfk p ưlext ? Tểjtza tưlext ớsrrw ng liệwdkl u lờscvv i màkynd nóupld i, bằyfve ng khôivxw ng thìbamv toàkynd n Dưlext ơglsh ng phủnpfl mấsxms y nghìbamv n ngưlext ờscvv i e cònpfl n chếrdbw t thảskug m hơglsh n bọyodu n họyodu Trịyfve nh nữsput a.
Nhắcmub c đrhny ểjtza đrhny ộiihy c giảskug chưlext a đrhny ọyodu c Anh-linh thầqfuz n võbiry tộiihy c Việwdkl t biếrdbw t: vua Tháejfk i-tôivxw ng cóupld nhiềtbuc u côivxw ng chúejfk a. Nhưlext ng chỉfito ba côivxw ng chúejfk a cóupld tàkynd i nghiêuxhu ng trờscvv i, lệwdkl ch đrhny ấsxms t màkynd thôivxw i. Cảskug ba đrhny ềtbuc u cầqfuz m đrhny ạmmab i quâqthf n trấsxms n ngựfhby biêuxhu n cưlext ơglsh ng, từkbqf ng dựfhby nhiềtbuc u trậwdkl n vàkynd o sinh ra tửiisg vớsrrw i Tốtiuy ng đrhny ểjtza bảskug o vệwdkl lãoqdv nh thổgwam . Huâqthf n côivxw ng củnpfl a ba côivxw ng chúejfk a cho đrhny ếrdbw n nay sửiisg sáejfk ch cònpfl n ghi. Côivxw ng chúejfk a thứyhjy nhấsxms t làkynd Bìbamv nh-Dưlext ơglsh ng gảskug cho phònpfl mãoqdv Thâqthf n-thiệwdkl u-Tháejfk i, bàkynd thâqthf m nhiễrdbw m Phậwdkl t-pháejfk p lònpfl ng dạmmab nhâqthf n từkbqf , đrhny ưlext ợgwam c đrhny ờscvv i tôivxw n làkynd Quan-Âsxms m, bấsxms t cứyhjy ai phạmmab m tộiihy i gìbamv , chỉfito cầqfuz n sáejfk m hốtiuy i làkynd côivxw ng chúejfk a từkbqf bi hỷoidk xảskug tha ngay. Côivxw ng chúejfk a thứyhjy nhìbamv làkynd Kim-Thàkynd nh cựfhby c uyêuxhu n thâqthf m Nho-họyodu c, muốtiuy n dùgbzp ng hìbamv nh pháejfk p trịyfve dâqthf n, nêuxhu n nhữsput ng kẻmzsk bấsxms t trung, bấsxms t hiếrdbw u bịyfve côivxw ng chúejfk a kháejfk m pháejfk ra, thìbamv khôivxw ng cóupld cáejfk ch gìbamv giữsput nổgwam i cáejfk i đrhny ầqfuz u trêuxhu n cổgwam . Côivxw ng chúejfk a thứyhjy ba làkynd Trưlext ờscvv ng-Ninh, uyêuxhu n thâqthf m Nho, nhưlext ng thiêuxhu n vềtbuc nhâqthf n trịyfve , muốtiuy n giáejfk o hóupld a tộiihy i phạmmab m hơglsh n làkynd trừkbqf ng trịyfve . Muốtiuy n biếrdbw t hàkynd nh trạmmab ng củnpfl a cáejfk c côivxw ng chúejfk a Bìbamv nh-Dưlext ơglsh ng, Kim-Thàkynd nh, Trưlext ờscvv ng-Ninh, xin đrhny ọyodu c Anh-hùgbzp ng Tiêuxhu u-sơglsh n, Thuậwdkl n-thiêuxhu n di sửiisg , Anh hùgbzp ng Bắcmub c-cưlext ơglsh ng, Anh-linh thầqfuz n võbiry tộiihy c Việwdkl t, cùgbzp ng táejfk c giảskug , do Xuâqthf n-thu Hoa-kỳidtc ấsxms n hàkynd nh.
Nhàkynd vua thấsxms y bàkynd chịyfve nổgwam i cơglsh n A-tu-la lêuxhu n, ngàkynd i sợgwam bàkynd giếrdbw t Dưlext ơglsh ng tểjtza tưlext ớsrrw ng ngay tạmmab i triềtbuc u thìbamv gâqthf y thùgbzp oáejfk n vớsrrw i tháejfk i-hậwdkl u, hoàkynd ng-hậwdkl u. Vìbamv vậwdkl y ngàkynd i vộiihy i can bằyfve ng ngôivxw n ngữsput bìbamv nh dâqthf n:
– Thưlext a chịyfve . Xin chịyfve nểjtza em màkynd hạmmab bớsrrw t cơglsh n thịyfve nh nộiihy .
Hồjbvk i thơglsh ấsxms u, vìbamv mẹecml mấsxms t sớsrrw m, côivxw ng chúejfk a Kim-Thàkynd nh thưlext ờscvv ng bếrdbw bồjbvk ng, chătbuc m nuôivxw i nhàkynd vua, nêuxhu n trêuxhu n danh thìbamv làkynd chịyfve em, màkynd tìbamv nh thìbamv làkynd mẹecml con. Côivxw ng chúejfk a tuy nổgwam i lôivxw i đrhny ìbamv nh, nhưlext ng khi nghe nhàkynd vua can giáejfk n, lònpfl ng bàkynd lạmmab i nhũnick n ra. Bàkynd cung tay:
– Xin hoàkynd ng thưlext ợgwam ng tha cho... chịyfve vềtbuc tộiihy i lộiihy ng quyềtbuc n.
Đsput ếrdbw n đrhny óupld mộiihy t bộiihy khoáejfk i củnpfl a phủnpfl thừkbqf a Thătbuc ng-long bưlext ớsrrw c tớsrrw i sâqthf n đrhny iệwdkl n, ghéunnt miệwdkl ng vàkynd o tai phủnpfl thừkbqf a nóupld i nhỏunnt mộiihy t lúejfk c. Khai-Quốtiuy c vưlext ơglsh ng hỏunnt i phủnpfl thừkbqf a Thătbuc ng-long:
– Cóupld việwdkl c gìbamv vậwdkl y?
Bộiihy khoáejfk i cúejfk i đrhny ầqfuz u chắcmub p tay:
– Tâqthf u Quốtiuy c-Phụfhng , toàkynd n gia củnpfl a vũnick -vệwdkl hiệwdkl u-úejfk y Trịyfve nh Quang-Liệwdkl t bịyfve giếrdbw t lúejfk c cuốtiuy i giờscvv Tỵfhng sang giờscvv Ngọyodu , kểjtza cảskug gia súejfk c. Thủnpfl phạmmab m đrhny ãoqdv dùgbzp ng đrhny ao chặrdbw t đrhny ầqfuz u 23 ngưlext ờscvv i. Lạmmab mộiihy t đrhny iềtbuc u, hung thủnpfl tha khôivxw ng giếrdbw t hai ngưlext ờscvv i nữsput tỳidtc , màkynd cònpfl n cho mỗuxhu i ngưlext ờscvv i mộiihy t néunnt n vàkynd ng, rồjbvk i bảskug o cứyhjy vềtbuc quêuxhu làkynd m ătbuc n. Nhưlext ng hai ngưlext ờscvv i nữsput tỳidtc đrhny óupld khôivxw ng dáejfk m bỏunnt đrhny i. Họyodu tớsrrw i phủnpfl thừkbqf a cấsxms p báejfk o. Cònpfl n thịyfve t lụfhng c súejfk c, gia bảskug o thìbamv hung thủnpfl đrhny em chia cho bọyodu n ătbuc n màkynd y trong kinh thàkynd nh.
Triềtbuc u thầqfuz n mặrdbw t nhìbamv n mặrdbw t kinh sợgwam .
Khai-Quốtiuy c vưlext ơglsh ng ban chỉfito dụfhng :
– Đsput em hai ngưlext ờscvv i nữsput tỳidtc đrhny óupld vàkynd o đrhny âqthf y cho côivxw gia thẩqwfl m cung.
Phủnpfl thừkbqf a Thătbuc ng-long vộiihy i vãoqdv lùgbzp i ra ngoàkynd i.
Dưlext ơglsh ng Đsput ạmmab o-Gia cùgbzp ng anh, em, phe đrhny ảskug ng cóupld đrhny ếrdbw n hơglsh n mưlext ờscvv i ngưlext ờscvv i hiệwdkl n diệwdkl n, chíugqb nh mắcmub t nhìbamv n thấsxms y cảskug nh Trịyfve nh-quang-Liệwdkl t thảskug m tửiisg , bâqthf y giờscvv nghe gia thuộiihy c y bịyfve giếrdbw t, đrhny ềtbuc u chếrdbw t lặrdbw ng đrhny ếrdbw n đrhny ộiihy nóupld i khôivxw ng lêuxhu n lờscvv i.
Côivxw ng chúejfk a Bảskug o-Hònpfl a tâqthf u vớsrrw i nhàkynd vua:
– Ban nãoqdv y Dưlext ơglsh ng tểjtza -tưlext ớsrrw ng cứyhjy chốtiuy i tộiihy i. Vậwdkl y em hãoqdv y coi nhưlext tểjtza – tưlext ớsrrw ng vôivxw tộiihy i. Triềtbuc u đrhny ìbamv nh khỏunnt i cầqfuz n xửiisg làkynd m gìbamv , đrhny ểjtza cho Ưmnlc ng-sơglsh n song hiệwdkl p xửiisg . Xưlext a nay Ưmnlc ng-sơglsh n khôivxw ng bao giờscvv xửiisg oan mộiihy t ngưlext ờscvv i nàkynd o cảskug . Hoặrdbw c triềtbuc u đrhny ìbamv nh cứyhjy đrhny iềtbuc u tra cho rõbiry ngay gian rồjbvk i hãoqdv y xửiisg . Đsput iềtbuc u tra càkynd ng lâqthf u càkynd ng tốtiuy t. Nhưlext vậwdkl y cứyhjy ba ngàkynd y Dưlext ơglsh ng gia lạmmab i cóupld ngưlext ờscvv i bịyfve Mộiihy c-Tồjbvk n hònpfl a thưlext ợgwam ng giếrdbw t, cuốtiuy i cùgbzp ng triềtbuc u đrhny ìbamv nh khỏunnt i phảskug i xửiisg cho lao tâqthf m đrhny ạmmab i thầqfuz n.
Dưlext ơglsh ng Đsput ạmmab o-Gia biếrdbw t rằyfve ng nhàkynd vua làkynd đrhny ấsxms ng nhâqthf n từkbqf cóupld mộiihy t khôivxw ng hai, nêuxhu n ngàkynd i tha tộiihy i cho y dễrdbw dàkynd ng. Vua bàkynd Bìbamv nh-Dưlext ơglsh ng làkynd Phậwdkl t bàkynd Quan-Âsxms m, đrhny ạmmab i từkbqf , đrhny ạmmab i bi, cứyhjy u khổgwam cứyhjy u nạmmab n cho đrhny ờscvv i, chắcmub c khôivxw ng nỡkynd giếrdbw t y. Chỉfito cóupld côivxw ng chúejfk a Bảskug o-Hònpfl a, tíugqb nh khíugqb cưlext ơglsh ng quyếrdbw t lạmmab i ghéunnt t gian tàkynd . Nếrdbw u van xin, may ra thoáejfk t nạmmab n. Y đrhny ếrdbw n trưlext ớsrrw c côivxw ng chúejfk a quỳidtc gốtiuy i rậwdkl p đrhny ầqfuz u binh, binh, binh mấsxms y cáejfk i:
– Trătbuc m lạmmab y tiêuxhu n-nưlext ơglsh ng, ngàkynd n lạmmab y tiêuxhu n-nưlext ơglsh ng, xin tiêuxhu n-nưlext ơglsh ng mởghgz lưlext ợgwam ng hảskug i hàkynd nớsrrw i rộiihy ng cho đrhny ệwdkl tửiisg đrhny ưlext ợgwam c phầqfuz n nàkynd o hay phầqfuz n ấsxms y.
Thếrdbw rồjbvk i cáejfk c vătbuc n quan xúejfk m vàkynd o nghịyfve luậwdkl n theo Khổgwam ng, theo Mạmmab nh, dùgbzp ng nhâqthf n nghĩtiuy a trịyfve dâqthf n nhưlext Nghiêuxhu u, Thuấsxms n, Vũnick , Thang. Ôsahf ng vua nàkynd o khôivxw ng giếrdbw t ngưlext ờscvv i, thìbamv làkynd m lêuxhu n nghiệwdkl p đrhny ếrdbw nhưlext lờscvv i Mạmmab nh-Tửiisg . Họyodu xin nhàkynd vua tha cho Dưlext ơglsh ng tểjtza tưlext ớsrrw ng.
Chưlext ơglsh ng-tháejfk nh Gia-kháejfk nh hoàkynd ng đrhny ếrdbw làkynd ôivxw ng vua đrhny ầqfuz u tiêuxhu n triềtbuc u Lýejfk dùgbzp ng Nho nhiềtbuc u nhấsxms t. Cho nêuxhu n nghe cáejfk c quan tâqthf u, ngàkynd i nghĩtiuy lạmmab i: Dưlext ơglsh ng Đsput ạmmab o-Gia cóupld tàkynd i cai trịyfve bậwdkl c nhấsxms t Đsput ạmmab i-Việwdkl t, nhưlext ng chỉfito vìbamv họyodu Dưlext ơglsh ng đrhny ưlext ợgwam c sủnpfl ng áejfk i quáejfk , rồjbvk i làkynd m liềtbuc u. Bâqthf y giờscvv âqthf n xáejfk cho y, thìbamv từkbqf nay vềtbuc sau họyodu Dưlext ơglsh ng phảskug i rătbuc m rắcmub p chịyfve u yêuxhu n phậwdkl n. Nhàkynd vua nóupld i vớsrrw i côivxw ng chúejfk a Bảskug o-Hònpfl a:
– Thưlext a chịyfve , việwdkl c nàkynd y cóupld liêuxhu n hệwdkl tớsrrw i Thiêuxhu n-Cảskug m hoàkynd ng tháejfk i hậwdkl u, vàkynd Thưlext ợgwam ng-Dưlext ơglsh ng hoàkynd ng hậwdkl u, em khôivxw ng thểjtza xửiisg đrhny ưlext ợgwam c. Vảskug em xửiisg , e cóupld khi Ưmnlc ng-sơglsh n song hiệwdkl p vớsrrw i Mộiihy c-Tồjbvk n hònpfl a thưlext ợgwam ng khôivxw ng chịyfve u, thìbamv máejfk u đrhny ổgwam quáejfk nhiềtbuc u. Từkbqf hồjbvk i đrhny ứyhjy c Tháejfk i-tổgwam cònpfl n tạmmab i thếrdbw , ngưlext ờscvv i đrhny ãoqdv đrhny ểjtza cho chịyfve xửiisg tửiisg Hồjbvk ng-Phúejfk c. Vậwdkl y, vụfhng nàkynd y em xin chịyfve xửiisg cho.
Côivxw ng chúejfk a hỏunnt i triềtbuc u đrhny ìbamv nh:
– Hoàkynd ng thưlext ợgwam ng giao cho tôivxw i xửiisg vụfhng nàkynd y, vậwdkl y báejfk ch quan cóupld ai phảskug n đrhny ốtiuy i khôivxw ng?
Tấsxms t cảskug mọyodu i ngưlext ờscvv i đrhny ềtbuc u trảskug lờscvv i « khôivxw ng ».
Côivxw ng chúejfk a mỉfito m cưlext ờscvv i nóupld i vớsrrw i Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t:
– Con đrhny i mờscvv i Ỷbtxx -Lan thầqfuz n phi ra đrhny âqthf y cho sưlext mẫmnlc u.
Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t vâqthf ng lệwdkl nh đrhny i ngay, láejfk t sau ôivxw ng cùgbzp ng vớsrrw i Ỷbtxx -Lan trởghgz lạmmab i. Ỷbtxx -Lan nhậwdkl p cung đrhny ãoqdv mấsxms y tháejfk ng dưlext , nhưlext ng nàkynd ng vẫmnlc n trang phụfhng c nhưlext mộiihy t côivxw gáejfk i quêuxhu , quầqfuz n lụfhng a đrhny en, áejfk o cáejfk nh lụfhng a mầqfuz u tíugqb m hoa càkynd , khătbuc n quàkynd ng cổgwam , dâqthf y lưlext ng mầqfuz u xanh láejfk mạmmab . Nàkynd ng nghĩtiuy :
– Nhàkynd vua cóupld biếrdbw t bao nhiêuxhu u cung tầqfuz n mỹjbvk nữsput , nhưlext ng ngưlext ờscvv i khôivxw ng yêuxhu u thưlext ơglsh ng ai bằyfve ng ta, chỉfito vìbamv họyodu trang phụfhng c theo lốtiuy i cung nga, đrhny ãoqdv làkynd m ngưlext ờscvv i cháejfk n. Cònpfl n ta, ngưlext ờscvv i yêuxhu u thưlext ơglsh ng ta, chỉfito vìbamv ngưlext ờscvv i yêuxhu u cáejfk i dáejfk ng quêuxhu mùgbzp a, cáejfk i y phụfhng c thuầqfuz n túejfk y con gáejfk i quêuxhu củnpfl a ta, thìbamv ta phảskug i giữsput lấsxms y.
Bâqthf y giờscvv Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t vâqthf ng lệwdkl nh Tiêuxhu n-nưlext ơglsh ng Bảskug o-Hònpfl a triệwdkl u nàkynd ng ra đrhny ốtiuy i diệwdkl n vớsrrw i triềtbuc u đrhny ìbamv nh, nàkynd ng nhấsxms t đrhny ịyfve nh giữsput nguyêuxhu n y phụfhng c thôivxw n dãoqdv đrhny óupld .
Nàkynd ng bưlext ớsrrw c vàkynd o sâqthf n đrhny iệwdkl n Càkynd n-Nguyêuxhu n, trătbuc m quan đrhny ềtbuc u mởghgz to mắcmub t nhìbamv n vẻmzsk đrhny ẹecml p nãoqdv o nùgbzp ng, đrhny ẹecml p huyềtbuc n ảskug o, đrhny ẹecml p nhưlext ngưlext ờscvv i trong mơglsh : đrhny ôivxw i mắcmub t láejfk liễrdbw u, nhưlext ng đrhny en to. Môivxw i hồjbvk ng mọyodu ng. Máejfk i tóupld c dàkynd i óupld ng áejfk nh, lưlext ng trònpfl n, châqthf n tay dàkynd i. Ai cũnick ng nghĩtiuy thầqfuz m: Hằyfve ng-Nga giáejfk ng thếrdbw cóupld kháejfk c.
Nàkynd ng bưlext ớsrrw c đrhny ếrdbw n trưlext ớsrrw c thềtbuc m hàkynd nh đrhny ạmmab i lễrdbw vớsrrw i Khai-Quốtiuy c vưlext ơglsh ng:
– Tiểjtza u nữsput kíugqb nh cẩqwfl n vấsxms n an Quốtiuy c-Phụfhng , kíugqb nh chúejfk c Quốtiuy c-Phụfhng trưlext ờscvv ng thọyodu nhưlext núejfk i Trưlext ờscvv ng-sơglsh n.
Khai-Quốtiuy c vưlext ơglsh ng phấsxms t tay, mộiihy t kìbamv nh lựfhby c nhu hònpfl a đrhny ỡkynd nàkynd ng đrhny ứyhjy ng dậwdkl y. Ỷbtxx -Lan đrhny ếrdbw n trưlext ớsrrw c nhàkynd vua hàkynd nh lễrdbw xong. Đsput úejfk ng ra nàkynd ng làkynd Thầqfuz n-phi thìbamv côivxw ng chúejfk a Bìbamv nh-Dưlext ơglsh ng, Bảskug o-Hònpfl a phảskug i hàkynd nh lễrdbw vớsrrw i nàkynd ng. Nhưlext ng nàkynd ng lạmmab i làkynd đrhny ệwdkl tửiisg củnpfl a vua Bàkynd , nhàkynd vua làkynd đrhny ệwdkl tửiisg củnpfl a côivxw ng chúejfk a Bảskug o-Hònpfl a, nêuxhu n hai bêuxhu n chỉfito váejfk i nhau thôivxw i.
Nàkynd ng cung tay trưlext ớsrrw c côivxw ng chúejfk a Bảskug o-Hònpfl a:
– Thưlext a chịyfve , em xin kíugqb nh cẩqwfl n nghe lờscvv i chịyfve dạmmab y dỗuxhu .
Côivxw ng chúejfk a Thiêuxhu n-Ninh đrhny em ghếrdbw cho Ỷbtxx -Lan. Nàkynd ng cúejfk i đrhny ầqfuz u kéunnt o ghếrdbw lui ra phíugqb a sau côivxw ng chúejfk a Bảskug o-Hònpfl a, khéunnt p néunnt p ngồjbvk i xuốtiuy ng. Côivxw ng chúejfk a tóupld m lưlext ợgwam c sựfhby kiệwdkl n đrhny ãoqdv xẩqwfl y ra, rồjbvk i nóupld i vớsrrw i Ỷbtxx -Lan:
– Ta mờscvv i em đrhny ếrdbw n đrhny âqthf y khôivxw ng phảskug i làkynd mờscvv i Thầqfuz n-phi, màkynd làkynd mờscvv i mộiihy t phụfhng nữsput đrhny ạmmab i biểjtza u cho tinh thầqfuz n củnpfl a ngưlext ờscvv i dâqthf n thôivxw n dãoqdv . Bâqthf y giờscvv em hãoqdv y tựfhby coi mìbamv nh làkynd mộiihy t ngựfhby -sửiisg đrhny ạmmab i phu, hay mộiihy t hìbamv nh-quan. Em đrhny ềtbuc nghịyfve xửiisg vụfhng nàkynd y nhưlext thếrdbw nàkynd o?
Ỷbtxx -Lan chắcmub p tay:
– Em xin tuâqthf n huấsxms n dụfhng củnpfl a chịyfve .
Nàkynd ng khoan tháejfk i đrhny ứyhjy ng lêuxhu n, rồjbvk i hưlext ớsrrw ng vàkynd o trătbuc m quan:
– Từkbqf khi lậwdkl p quốtiuy c đrhny ếrdbw n giờscvv , hìbamv nh pháejfk p củnpfl a tộiihy c Việwdkl t ta bao giờscvv cũnick ng đrhny ứyhjy ng riêuxhu ng mộiihy t cõbiry i, khôivxw ng ảskug nh hưlext ởghgz ng hìbamv nh pháejfk p Trung-nguyêuxhu n. Nhưlext ng gầqfuz n đrhny âqthf y, Nho-giáejfk o đrhny ãoqdv ảskug nh hưlext ởghgz ng nhiềtbuc u đrhny ếrdbw n hìbamv nh pháejfk p bảskug n triềtbuc u. Vậwdkl y hãoqdv y xin luậwdkl n sơglsh vềtbuc hìbamv nh pháejfk p Trung-nguyêuxhu n.
Quầqfuz n thầqfuz n đrhny ãoqdv nghe Ngôivxw Cẩqwfl m-Thi ca tụfhng ng Ỷbtxx -Lan đrhny ọyodu c thiêuxhu n kinh vạmmab n quyểjtza n. Tuy nhiêuxhu n họyodu khôivxw ng mấsxms y tin, nêuxhu n họyodu lắcmub ng tai nghe. Ỷbtxx -Lan tiếrdbw p:
– Hìbamv nh pháejfk p Trung-nguyêuxhu n trưlext ớsrrw c thờscvv i Xuâqthf n-Thu, Chiếrdbw n-quốtiuy c thìbamv chia làkynd m hai loạmmab i. Loạmmab i chủnpfl trưlext ơglsh ng nhâqthf n trịyfve vàkynd loạmmab i chủnpfl trưlext ơglsh ng pháejfk p trịyfve . Loạmmab i chủnpfl trưlext ơglsh ng nhâqthf n trịyfve chịyfve u ảskug nh hưlext ởghgz ng củnpfl a Khổgwam ng-Mạmmab nh, màkynd tinh yếrdbw u cònpfl n ghi trong sáejfk ch Đsput ạmmab i-họyodu c, Luậwdkl n-ngữsput vàkynd Mạmmab nh-tửiisg . Loạmmab i chủnpfl trưlext ơglsh ng pháejfk p trịyfve , chịyfve u ảskug nh hưlext ởghgz ng củnpfl a Quảskug n-tửiisg , Tuâqthf n-tửiisg , Hàkynd n-phi-tửiisg , Thưlext ơglsh ng-Ưmnlc ởghgz ng, Thâqthf n-bấsxms t-Hạmmab i, Lýejfk -Tưlext . Từkbqf thờscvv i Tầqfuz n-Háejfk n vềtbuc sau thìbamv hoàkynd n toàkynd n dùgbzp ng pháejfk p trịyfve . Bởghgz i nhâqthf n trịyfve khôivxw ng thểjtza giữsput đrhny ưlext ợgwam c nưlext ớsrrw c. Vềtbuc sau ngưlext ờscvv i ta gọyodu i nhâqthf n trịyfve làkynd vưlext ơglsh ng đrhny ạmmab o, vàkynd gọyodu i pháejfk p trịyfve làkynd báejfk đrhny ạmmab o. Chưlext vịyfve khuyêuxhu n hoàkynd ng-thưlext ợgwam ng đrhny em cáejfk i đrhny ạmmab o Nghiêuxhu u, Thuấsxms n, Vũnick , Thang ra trịyfve dâqthf n ưlext ? Tôivxw i cho rằyfve ng trịyfve dâqthf n nhưlext vậwdkl y làkynd đrhny em tíugqb nh mệwdkl nh dâqthf ng cho gian thầqfuz n, đrhny em đrhny ấsxms t nưlext ớsrrw c bốtiuy n nghìbamv n nătbuc m củnpfl a vua Hùgbzp ng, vua An-Dưlext ơglsh ng, vua Trưlext ng màkynd dâqthf ng cho Tốtiuy ng, cho Chiêuxhu m.
Đsput áejfk m quan vătbuc n sùgbzp ng Nho cùgbzp ng nhau lắcmub c đrhny ầqfuz u tỏunnt ýejfk khôivxw ng phụfhng c. Đsput ưlext a mắcmub t nhìbamv n mấsxms y vătbuc n quan, nàkynd ng thấsxms y dưlext ờscvv ng nhưlext họyodu coi thưlext ờscvv ng lờscvv i nàkynd ng. Nàkynd ng nghĩtiuy thầqfuz m:
– Ta phảskug i chinh phụfhng c họyodu . Họyodu cho làkynd ta dốtiuy t, ta phảskug i tỏunnt ra ta cũnick ng hiểjtza u biếrdbw t nhưlext họyodu .
Nàkynd ng híugqb t mộiihy t hơglsh i, lấsxms y giọyodu ng, rồjbvk i nóupld i:
– Xin hãoqdv y nóupld i vềtbuc Nhâqthf n-trịyfve trưlext ớsrrw c. Nhâqthf n-trịyfve củnpfl a Nho-gia chủnpfl trưlext ơglsh ng phảskug i giáejfk o hóupld a dâqthf n chúejfk ng, đrhny ặrdbw t vấsxms n đrhny ềtbuc giáejfk o hóupld a trêuxhu n hếrdbw t. Tôivxw i xin cửiisg tỷoidk dụfhng . Khổgwam ng-tửiisg tớsrrw i nưlext ớsrrw c Vệwdkl , thấsxms y dâqthf n đrhny ôivxw ng đrhny úejfk c, ngàkynd i khen: « Dâqthf n đrhny ôivxw ng thựfhby c ». Đsput ệwdkl tửiisg làkynd Nhiễrdbw m-Hữsput u hỏunnt i: « Đsput ôivxw ng rồjbvk i nêuxhu n thêuxhu m gìbamv nữsput a? ». Đsput áejfk p: « Làkynd m cho dâqthf n giầqfuz u ».Hỏunnt i: « Đsput ãoqdv giầqfuz u rồjbvk i lạmmab i thêuxhu m gìbamv nữsput a? ». Đsput áejfk p: « Phảskug i dạmmab y dâqthf n ».(1) Câqthf u nàkynd y khôivxw ng cóupld nghĩtiuy a làkynd đrhny ợgwam i cho dâqthf n giầqfuz u rồjbvk i mớsrrw i giáejfk o hóupld a, màkynd cóupld nghĩtiuy a côivxw ng việwdkl c giáejfk o hóupld a quan trọyodu ng bậwdkl c nhìbamv sau kinh tếrdbw , nôivxw ng nghiệwdkl p. Ngàkynd i lạmmab i nóupld i: « Nếrdbw u khôivxw ng dạmmab y dâqthf n, đrhny ểjtza dâqthf n phạmmab m tộiihy i rồjbvk i đrhny em giếrdbw t thìbamv đrhny iềtbuc u áejfk c đrhny óupld gọyodu i làkynd ngưlext ợgwam c. Nếrdbw u khôivxw ng sătbuc n sóupld c nhắcmub c nhởghgz màkynd đrhny ònpfl i dâqthf n phảskug i thàkynd nh ngưlext ờscvv i thìbamv đrhny iềtbuc u áejfk c đrhny óupld gọyodu i làkynd bạmmab o ». (2)
Ghi chúejfk ,
(1) Nguyêuxhu n vătbuc n:
Tửiisg thíugqb ch Vệwdkl . Nhiệwdkl m-Hữsput u bộiihy c. Tửiisg -viếrdbw t: »Thứyhjy hỹjbvk tai! ». Nhiễrdbw m-Hữsput u viếrdbw t: »Kýejfk thứyhjy hĩtiuy . Hựfhby u hàkynd gia yêuxhu n? ». Viếrdbw t: »Phúejfk chi ». Viếrdbw t: »Kýejfk phúejfk hĩtiuy , hựfhby u hàkynd gia yêuxhu n ». Viếrdbw t: »Giáejfk o chi ». (Luậwdkl n-ngữsput ,
(2) Nguyêuxhu n vătbuc n:
Bấsxms t giáejfk o nhi sáejfk t, vịyfve chi ngưlext ợgwam c, bấsxms t giớsrrw i thịyfve thàkynd nh, vịyfve chi bạmmab o.
Quan kiểjtza m-hiệwdkl u tháejfk i-phóupld Lýejfk -đrhny ạmmab o-Thàkynd nh cung tay hỏunnt i:
– Theo nhưlext Thầqfuz n-phi thìbamv Khổgwam ng-tửiisg dạmmab y dâqthf n nhưlext thếrdbw nàkynd o?
Ỷbtxx -Lan đrhny ãoqdv nghe nhàkynd vua nóupld i: Đsput ạmmab o-Thàkynd nh nguyêuxhu n họyodu Trầqfuz n, vìbamv cóupld côivxw ng nêuxhu n đrhny ưlext ợgwam c ban quốtiuy c tíugqb nh. Ôsahf ng làkynd thầqfuz y dạmmab y nho củnpfl a nhàkynd vua, khi nhàkynd vua cònpfl n làkynd tháejfk i-tửiisg , vìbamv vậwdkl y khi xưlext ng hôivxw , nhàkynd vua vẫmnlc n gọyodu i ôivxw ng làkynd thầqfuz y. Nàkynd ng cung tay:
– Quan Tháejfk i-phóupld hỏunnt i vậwdkl y thựfhby c phảskug i. Theo nhưlext tôivxw i nghĩtiuy , Khổgwam ng-tửiisg cho rằyfve ng dạmmab y ngưlext ờscvv i cóupld hai cáejfk ch. Mộiihy t làkynd lấsxms y bảskug n thâqthf n làkynd m gưlext ơglsh ng. Hai làkynd giảskug ng đrhny ạmmab o cho dâqthf n. Đsput ứyhjy c tháejfk nh coi trọyodu ng cáejfk ch làkynd m gưlext ơglsh ng hơglsh n làkynd giảskug ng đrhny ạmmab o. Cho nêuxhu n ngàkynd i nóupld i: « Ngưlext ờscvv i trêuxhu n màkynd thíugqb ch đrhny iềtbuc u lễrdbw thìbamv dâqthf n khôivxw ng ai dáejfk m bấsxms t kíugqb nh. Ngưlext ờscvv i trêuxhu n màkynd thíugqb ch đrhny iềtbuc u nghĩtiuy a thìbamv dâqthf n khôivxw ng ai dáejfk m khôivxw ng phụfhng c. Ngưlext ờscvv i trêuxhu n màkynd thíugqb ch đrhny iềtbuc u tíugqb n thìbamv dâqthf n khôivxw ng ai dáejfk m khôivxw ng thựfhby c tìbamv nh ». (3) Trong Đsput ạmmab i-họyodu c, chưlext ơglsh ng đrhny ầqfuz u đrhny ãoqdv nêuxhu u ra đrhny ầqfuz y đrhny ủnpfl ýejfk vềtbuc tu thâqthf n.
Ghi chúejfk ,
(3) Nguyêuxhu n vătbuc n:
Thưlext ợgwam ng hiếrdbw u lễrdbw tắcmub c dâqthf n mạmmab c cảskug m bấsxms t kíugqb nh. Thưlext ợgwam ng hiếrdbw u nghiãoqdv tắcmub c dâqthf n mạmmab c cảskug m bấsxms t phụfhng c. Thưlext ợgwam ng hiếrdbw u tíugqb n tắcmub c dâqthf n mạmmab c cảskug m bấsxms t dụfhng ng tìbamv nh.
Nàkynd ng ngừkbqf ng lạmmab i nhìbamv n đrhny áejfk m vătbuc n quan, rồjbvk i tiếrdbw p:
Đsput ạmmab i-họyodu c qui đrhny ịyfve nh tu thâqthf n thàkynd nh hệwdkl thốtiuy ng cóupld ba cưlext ơglsh ng lĩtiuy nh vàkynd táejfk m bậwdkl c. Ba cưlext ơglsh ng lĩtiuy nh gồjbvk m cóupld : Mộiihy t làkynd làkynd m sáejfk ng cáejfk i đrhny ứyhjy c sẵqfuz n cóupld . Hai làkynd thưlext ơglsh ng yêuxhu u dâqthf n. Ba làkynd ngừkbqf ng lạmmab i ởghgz mứyhjy c chíugqb thiệwdkl n. Tôivxw i xin đrhny ọyodu c nguyêuxhu n vătbuc n: Đsput ạmmab i-họyodu c chi đrhny ạmmab o, tạmmab i minh minh đrhny ứyhjy c, tạmmab i thâqthf n dâqthf n, tạmmab i chỉfito ưlext chíugqb thiệwdkl n. Táejfk m bậwdkl c gồjbvk m: Mộiihy t làkynd cáejfk ch vậwdkl t. Hai làkynd tríugqb tri. Ba làkynd thàkynd nh ýejfk . Bốtiuy n làkynd chíugqb nh tâqthf m. Nătbuc m làkynd tu thâqthf n. Sáejfk u làkynd tềtbuc gia. Bẩqwfl y làkynd trịyfve quốtiuy c. Táejfk m làkynd bìbamv nh thiêuxhu n hạmmab . (4). Nhưlext ng thưlext a quan tháejfk i-phóupld , cáejfk i đrhny ạmmab o nhâqthf n trịyfve đrhny óupld , ngay đrhny ưlext ơglsh ng thờscvv i Khổgwam ng-tửiisg đrhny ãoqdv bịyfve côivxw ng kíugqb ch, vàkynd suốtiuy t đrhny ờscvv i ngàkynd i bôivxw n tẩqwfl u, khôivxw ng nưlext ớsrrw c nàkynd o dùgbzp ng đrhny ạmmab o củnpfl a ngưlext ờscvv i. Đsput ểjtza phâqthf n biệwdkl t Nhâqthf n-trịyfve , Pháejfk p-trịyfve tôivxw i xin tóupld m lưlext ợgwam c nhưlext sau: Nhâqthf n-trịyfve trọyodu ng nhâqthf n vàkynd nghiãoqdv . Pháejfk p trịyfve trọyodu ng tíugqb n vàkynd thuậwdkl t. Nhâqthf n trịyfve trọyodu ng chíugqb nh giáejfk o. Pháejfk p-trịyfve trọyodu ng hìbamv nh pháejfk p. Trong thờscvv i Xuâqthf n-Thu đrhny ãoqdv cóupld nătbuc m ôivxw ng vua dùgbzp ng pháejfk p trịyfve màkynd thàkynd nh nghiệwdkl p báejfk , làkynd m cho nưlext ớsrrw c giầqfuz u binh mạmmab nh, thốtiuy ng lĩtiuy nh đrhny ưlext ợgwam c chưlext hầqfuz u, sửiisg gọyodu i làkynd Ngũnick -báejfk ; tứyhjy c Tềtbuc Hoàkynd n-Côivxw ng, Tấsxms n Vătbuc n-Côivxw ng, Tầqfuz n Mụfhng c-Côivxw ng, Tốtiuy ng Tưlext ơglsh ng-Côivxw ng, Sởghgz Trang-Côivxw ng. Cuốtiuy i đrhny ờscvv i Xuâqthf n-Thu cònpfl n thêuxhu m Ngôivxw -vưlext ơglsh ng Phùgbzp -Sai, Việwdkl t-vưlext ơglsh ng Câqthf u-Tiễrdbw n. Nhữsput ng vịyfve vua đrhny óupld , đrhny âqthf u cóupld dùgbzp ng nhâqthf n, nghĩtiuy a, nhờscvv tu thâqthf n, tềtbuc gia màkynd trịyfve đrhny ưlext ợgwam c thiêuxhu n hạmmab ? Chẳtrzb ng qua làkynd biếrdbw t dùgbzp ng nhữsput ng vịyfve cóupld tàkynd i vềtbuc kinh bang, tếrdbw thếrdbw , nhưlext Quảskug n-Trọyodu ng, Báejfk -lýejfk -Hềtbuc , Phạmmab m-Lãoqdv i, Vătbuc n-Chủnpfl ng...làkynd m cho dâqthf n giầqfuz u nưlext ớsrrw c mạmmab nh, binh lựfhby c hùgbzp ng tráejfk ng. Chíugqb nh Khổgwam ng-tửiisg cùgbzp ng đrhny ãoqdv hếrdbw t lờscvv i ca tụfhng ng Quảskug n-Trọyodu ng rằyfve ng nếrdbw u khôivxw ng cóupld Quảskug n, thìbamv ngưlext ờscvv i Hoa vẫmnlc n khôivxw ng hơglsh n bọyodu n mọyodu i rợgwam phưlext ơglsh ng Bắcmub c.
Ghi chúejfk ,
(4) Nguyêuxhu n vătbuc n:
(5) Đsput oạmmab n nàkynd y trong Đsput ạmmab i-họyodu c nhưlext sau:
Vậwdkl t cóupld gốtiuy c ngọyodu n, việwdkl c cóupld đrhny ầqfuz u cuốtiuy i, biếrdbw t đrhny ưlext ợgwam c cáejfk i trưlext ớsrrw c cáejfk i sau thìbamv gầqfuz n đrhny ưlext ợgwam c đrhny ạmmab o. Ngưlext ờscvv i xưlext a muốtiuy n làkynd m sáejfk ng cáejfk i đrhny ứyhjy c sáejfk ng ra ngoàkynd i thiêuxhu n hạmmab , thìbamv trưlext ớsrrw c phảskug i trịyfve nưlext ớsrrw c. Muốtiuy n trịyfve đrhny ưlext ợgwam c nưlext ớsrrw c, thìbamv trưlext ớsrrw c phảskug i tềtbuc gia. Muốtiuy n tềtbuc đrhny ưlext ợgwam c gia thìbamv trưlext ớsrrw c phảskug i tu thâqthf n mìbamv nh. Muốtiuy n tu thâqthf n mìbamv nh thìbamv trưlext ớsrrw c phảskug i thàkynd nh ýejfk mìbamv nh. Muốtiuy n thàkynd nh cáejfk i ýejfk mìbamv nh thìbamv phảskug i tríugqb chi. Tríugqb tri ởghgz chỗuxhu cáejfk ch vậwdkl t. (Tríugqb tri làkynd biếrdbw t cho đrhny ếrdbw n nơglsh i chốtiuy n; cáejfk ch vậwdkl t làkynd câqthf n nhắcmub c mọyodu i sựfhby , biếrdbw t rõbiry cáejfk i nàkynd o trưlext ớsrrw c, cáejfk i nàkynd o sau, coi cáejfk i nàkynd o làkynd gốtiuy c, cáejfk i nàkynd o làkynd ngọyodu n đrhny ãoqdv ). Vậwdkl t xéunnt t kỹjbvk rồjbvk i, sau cáejfk i tri mớsrrw i đrhny ưlext ợgwam c đrhny ếrdbw n nơglsh i đrhny ếrdbw n chốtiuy n. Tríugqb tri rồjbvk i sau mớsrrw i ýejfk thàkynd nh. Ýzrpe thàkynd nh rồjbvk i sau mớsrrw i chíugqb nh tâqthf m. Tâqthf m chíugqb nh rồjbvk i sau mớsrrw i tu thâqthf n. Tu thâqthf n rồjbvk i sau mớsrrw i tềtbuc gia. Tềtbuc gia rồjbvk i mớsrrw i trịyfve quốtiuy c. Trịyfve quốtiuy c rồjbvk i mớsrrw i bìbamv nh thiêuxhu n hạmmab . Từkbqf thiêuxhu n tửiisg cho đrhny ếrdbw n thứyhjy dâqthf n, đrhny ềtbuc u lấsxms y tu thâqthf n làkynd m gốtiuy c.
Cáejfk i triếrdbw t lýejfk trong Đsput ạmmab i-họyodu c nhưlext vậwdkl y, màkynd cáejfk c Nho-gia xưlext a thưlext ờscvv ng bịyfve nhồjbvk i vàkynd o đrhny ầqfuz u lúejfk c 8-9 tuổgwam i. Hồjbvk i thuậwdkl t giảskug táejfk m tuổgwam i, đrhny ãoqdv đrhny ưlext ợgwam c họyodu c thuộiihy c làkynd u bộiihy Đsput ạmmab i-họyodu c, Luậwdkl n-ngữsput , Trung-dung, Mạmmab nh-tửiisg . Cho đrhny ếrdbw n nay, bốtiuy n mưlext ơglsh i nătbuc m qua, màkynd vẫmnlc n cònpfl n nhớsrrw . Nguyêuxhu n vătbuc n nhưlext sau:
Vậwdkl t hữsput u bảskug n mạmmab t, sựfhby hữsput u chung thủnpfl y, tri sởghgz tiêuxhu n hậwdkl u, tắcmub c cậwdkl n đrhny ạmmab o hĩtiuy . Cổgwam chi dụfhng c minh minh đrhny ứyhjy c ưlext thiêuxhu n hạmmab giảskug , tiêuxhu n trịyfve kỳidtc quốtiuy c. Dụfhng c trịyfve kỳidtc quốtiuy c giảskug , tiêuxhu n tềtbuc kỳidtc gia. Dụfhng c tềtbuc kỳidtc gia giảskug , tiêuxhu n tu kỳidtc thâqthf n. Dụfhng c tu kỳidtc thâqthf n giảskug , tiêuxhu n chíugqb nh kỳidtc tâqthf m. Dụfhng c chíugqb nh kỳidtc thâqthf n giảskug , tiêuxhu n thàkynd nh kỳidtc ýejfk . Dụfhng c thàkynd nh kỳidtc ýejfk giảskug , tiêuxhu n tríugqb kỳidtc tri. Tríugqb tri tạmmab i cáejfk ch vậwdkl t. Vậwdkl t cáejfk ch nhi hậwdkl u tríugqb tri. Tríugqb tri nhi hậwdkl u ýejfk thàkynd nh. Ýzrpe thàkynd nh nhi hậwdkl u tâqthf m chíugqb nh. Tâqthf m chíugqb nh nhi hậwdkl u thâqthf n tu. Thâqthf n tu nhi hậwdkl u gia tềtbuc . Gia tềtbuc nhi hậwdkl u quốtiuy c trịyfve . Quốtiuy c trịyfve nhi hậwdkl u thiêuxhu n hạmmab bìbamv nh. Tựfhby thiêuxhu n tửiisg dĩtiuy chíugqb ưlext thứyhjy nhâqthf n, nhấsxms t thịyfve giai dĩtiuy tu thâqthf n vi bảskug n.
Đsput áejfk m vătbuc n quan cùgbzp ng đrhny ưlext a mắcmub t nhìbamv n nhau, trong lònpfl ng họyodu bắcmub t đrhny ầqfuz u khâqthf m phụfhng c Ỷbtxx -Lan. Nàkynd ng tiếrdbw p:
– Quảskug n-Trọyodu ng đrhny ãoqdv dùgbzp ng lýejfk thuyếrdbw t gìbamv đrhny ểjtza giúejfk p Tềtbuc -Hoàkynd n côivxw ng? Thứyhjy nhấsxms t ôivxw ng nêuxhu u thuyếrdbw t tôivxw n quâqthf n. Vua làkynd ngưlext ờscvv i cóupld quyềtbuc n cho dâqthf n sốtiuy ng, bắcmub t dâqthf n chếrdbw t, đrhny ặrdbw t ra luậwdkl t pháejfk p. Vìbamv vậwdkl y nếrdbw u khôivxw ng tôivxw n quâqthf n thìbamv nưlext ớsrrw c loạmmab n. Thứyhjy nhìbamv làkynd yêuxhu u dâqthf n. Ôsahf ng nóupld i: « Tranh thiêuxhu n hạmmab giảskug , tấsxms t tiêuxhu n tranh nhâqthf n » (Muốtiuy n tranh thiêuxhu n hạmmab thìbamv trưlext ớsrrw c hếrdbw t phảskug i tranh nhâqthf n tâqthf m). Theo ôivxw ng, cóupld đrhny ưlext ợgwam c lònpfl ng dâqthf n rồjbvk i mớsrrw i khiếrdbw n cho dâqthf n theo lệwdkl nh trêuxhu n màkynd dẫmnlc m lêuxhu n gưlext ơglsh m đrhny ao, chịyfve u mũnick i têuxhu n, viêuxhu n đrhny áejfk , nhảskug y vàkynd o nưlext ớsrrw c lửiisg a (Đsput ạmmab o bạmmab ch nhẫmnlc n, thủnpfl thỉfito thạmmab ch, nhậwdkl p thủnpfl y hỏunnt a dĩtiuy thíugqb nh thưlext ợgwam ng lệwdkl nh). Chíugqb nh sáejfk ch củnpfl a Quảskug n-Trọyodu ng cóupld thểjtza thu tóupld m lạmmab i làkynd luậwdkl t, lệwdkl nh, hìbamv nh, chíugqb nh. Luậwdkl t đrhny ểjtza minh đrhny ịyfve nh rõbiry cho vua, quan, dâqthf n đrhny ềtbuc u cóupld phậwdkl n, màkynd khôivxw ng tưlext ơglsh ng tranh. Lệwdkl nh đrhny ểjtza dâqthf n biếrdbw t việwdkl c màkynd phảskug i làkynd m, cáejfk i gìbamv nêuxhu n làkynd m, cáejfk i gìbamv khôivxw ng nêuxhu n làkynd m. Hìbamv nh đrhny ểjtza trừkbqf ng trịyfve kẻmzsk phạmmab m tộiihy i khi xửiisg tộiihy i phảskug i trừkbqf ng phạmmab t cho xứyhjy ng vớsrrw i cáejfk i danh thìbamv kẻmzsk cóupld tộiihy i khôivxw ng thểjtza oáejfk n, kẻmzsk thiệwdkl n khôivxw ng lo sợgwam . Chíugqb nh làkynd sửiisg a cho dâqthf n biếrdbw t theo đrhny ưlext ờscvv ng phảskug i, giốtiuy ng nhưlext lốtiuy i giáejfk o huấsxms n củnpfl a Khổgwam ng-tửiisg .
Nàkynd ng đrhny ưlext a mắcmub t nhìbamv n đrhny áejfk m gian đrhny ảskug ng củnpfl a họyodu Dưlext ơglsh ng, thấsxms y dưlext ờscvv ng nhưlext chúejfk ng khôivxw ng cònpfl n chốtiuy ng đrhny ốtiuy i nữsput a, nàkynd ng tiếrdbw p:
– Đsput ấsxms y làkynd đrhny ạmmab i cưlext ơglsh ng chíugqb nh sáejfk ch củnpfl a Quảskug n-Trọyodu ng. Song ởghgz đrhny âqthf y, Tiêuxhu n-nưlext ơglsh ng chỉfito muốtiuy n tôivxw i nóupld i vềtbuc hìbamv nh. Vậwdkl y xin thuậwdkl t vềtbuc hìbamv nh theo Quảskug n. Luậwdkl t làkynd đrhny ểjtza cho dâqthf n biếrdbw t đrhny iềtbuc u nàkynd o nêuxhu n làkynd m, đrhny iềtbuc u nàkynd o khôivxw ng nêuxhu n làkynd m. Luậwdkl t làkynd m ra phảskug i tùgbzp y theo thiêuxhu n thờscvv i, đrhny ịyfve a lợgwam i, nhâqthf n hònpfl a. Vềtbuc thiêuxhu n thờscvv i, phảskug i tùgbzp y theo thờscvv i tiếrdbw t màkynd ra lệwdkl nh cho dâqthf n. Nhưlext đrhny ang mùgbzp a gặrdbw t, mùgbzp a cấsxms y màkynd ra lệwdkl nh cho dâqthf n làkynd m xâqthf u, đrhny ắcmub p đrhny ưlext ờscvv ng thìbamv hỏunnt ng. Vềtbuc đrhny ịyfve a lợgwam i, thìbamv nhưlext dâqthf n miềtbuc n núejfk i, ra lệwdkl nh cho họyodu cấsxms y ngôivxw , cấsxms y sắcmub n, dâqthf n miềtbuc n đrhny ồjbvk ng lầqfuz y thìbamv ra lệwdkl nh cho họyodu trồjbvk ng lúejfk a, nuôivxw i cáejfk , nuôivxw i tôivxw m cua. Khôivxw ng thểjtza bắcmub t dâqthf n miềtbuc n núejfk i nuôivxw i tôivxw m cua, bắcmub t dâqthf n đrhny ồjbvk ng lầqfuz y màkynd cấsxms y ngôivxw , cấsxms y sắcmub n. Cònpfl n nhâqthf n hònpfl a, thìbamv phảskug i theo tâqthf m lýejfk , tíugqb nh tìbamv nh củnpfl a họyodu màkynd ra lệwdkl nh. Vấsxms n đrhny ềtbuc nàkynd y thìbamv thờscvv i vua Trưlext ng, đrhny ờscvv i đrhny ứyhjy c Tháejfk i-tổgwam , Tháejfk i-tôivxw ng nhàkynd ta hơglsh n hẳtrzb n cáejfk c vua Trung-nguyêuxhu n. Hãoqdv y xin cửiisg tỷoidk dụfhng .
Nàkynd ng đrhny ưlext a mắcmub t nhìbamv n Khai-Quốtiuy c vưlext ơglsh ng:
– Nhưlext Quốtiuy c-Phụfhng , thựfhby c tàkynd i tríugqb gồjbvk m cảskug côivxw ng chúejfk a Nguyệwdkl t-Đsput ứyhjy c Phùgbzp ng-vĩtiuy nh-Hoa, Bìbamv nh-Ngôivxw đrhny ạmmab i tưlext ớsrrw ng quâqthf n Tháejfk nh-Thiêuxhu n, tểjtza -tưlext ớsrrw ng Phưlext ơglsh ng-Dung. Giữsput a lúejfk c di chúejfk c củnpfl a đrhny ứyhjy c Tháejfk i-tổgwam truyềtbuc n ngôivxw i cho ngưlext ờscvv i. Ngưlext ờscvv i lạmmab i đrhny ưlext ợgwam c võbiry lâqthf m, triềtbuc u thầqfuz n tôivxw n phụfhng c. Nhưlext ng ngưlext ờscvv i nhậwdkl n thấsxms y bấsxms y giờscvv đrhny ấsxms t nưlext ớsrrw c khôivxw ng cầqfuz n đrhny ếrdbw n tàkynd i đrhny iềtbuc u quâqthf n dẹecml p loạmmab n màkynd cầqfuz n đrhny ếrdbw n tàkynd i cai trịyfve , nêuxhu n ngưlext ờscvv i nhưlext ờscvv ng ngôivxw i cho đrhny ứyhjy c Tháejfk i-tôivxw ng, chỉfito vìbamv đrhny ứyhjy c Tháejfk i-tôivxw ng cóupld cáejfk i tàkynd i cai trịyfve củnpfl a Quảskug n-Trọyodu ng. Nóupld i chung, thờscvv i vua Trưlext ng, thờscvv i đrhny ứyhjy c Tháejfk i-tổgwam , Tháejfk i-tôivxw ng, tổgwam chứyhjy c binh bịyfve thựfhby c hùgbzp ng mạmmab nh, nhưlext ng khôivxw ng phiềtbuc n nhiễrdbw u đrhny ếrdbw n việwdkl c làkynd m ătbuc n củnpfl a dâqthf n chúejfk ng. Ngàkynd i ban chỉfito cho họyodu c dưlext ờscvv ng, cáejfk c võbiry pháejfk i, kểjtza cảskug cáejfk c trưlext ờscvv ng huấsxms n luyệwdkl n binh bịyfve , đrhny ềtbuc u đrhny óupld ng cửiisg a trong gặrdbw t, mùgbzp a cấsxms y lúejfk a. đrhny ểjtza làkynd m ruộiihy ng. Vìbamv vậwdkl y màkynd dâqthf n giầqfuz u cóupld hơglsh n hẳtrzb n Trung-nguyêuxhu n.
Côivxw ng-chúejfk a Kim-Thàkynd nh đrhny ứyhjy ng lêuxhu n, bưlext ng chung tràkynd đrhny ưlext a cho Ỷbtxx -Lan:
– Thầqfuz n-phi uốtiuy ng chung tràkynd lấsxms y giọyodu ng.
Cửiisg chỉfito nàkynd y củnpfl a côivxw ng chúejfk a, phe đrhny ảskug ng củnpfl a họyodu Dưlext ơglsh ng gìbamv màkynd khôivxw ng nhậwdkl n ra rằyfve ng côivxw ng chúejfk a khuyếrdbw n khíugqb ch Ỷbtxx -Lan. Ỷbtxx -Lan cầqfuz m chung tràkynd :
– Em xin cảskug m ơglsh n chịyfve .
Rồjbvk i nàkynd ng uốtiuy ng mộiihy t hơglsh i hếrdbw t. Cổgwam bớsrrw t khôivxw , Ỷbtxx -Lan tiếrdbw p:
– Trởghgz lạmmab i vớsrrw i Quảskug n-Trọyodu ng, theo ôivxw ng, muốtiuy n luậwdkl t pháejfk p đrhny ưlext ợgwam c thi hàkynd nh thìbamv phảskug i dạmmab y dâqthf n biếrdbw t pháejfk p luậwdkl t rồjbvk i mớsrrw i áejfk p dụfhng ng, nếrdbw u khôivxw ng dạmmab y dâqthf n trưlext ớsrrw c màkynd phạmmab t họyodu thìbamv làkynd bạmmab o ngưlext ợgwam c. Vềtbuc tuâqthf n thủnpfl luậwdkl t, thìbamv ngưlext ờscvv i trêuxhu n phảskug i làkynd m gưlext ơglsh ng trưlext ớsrrw c. Ôsahf ng nóupld i: « Ngưlext ờscvv i trêuxhu n màkynd khôivxw ng thi hàkynd nh pháejfk p luậwdkl t thìbamv dâqthf n khôivxw ng theo ».
Nàkynd ng hỏunnt i Hìbamv nh-bộiihy thưlext ợgwam ng thưlext Nguyễrdbw n-quýejfk -Thuyếrdbw t:
– Quan Hìbamv nh-bộiihy , cóupld đrhny úejfk ng Quảskug n-Trọyodu ng nóupld i vậwdkl y khôivxw ng?
Nguyễrdbw n-quýejfk -Thuyếrdbw t cúejfk i đrhny ầqfuz u:
– Thầqfuz n-phi dạmmab y khôivxw ng sai.
– Sau cùgbzp ng làkynd phảskug i côivxw ng bằyfve ng, khôivxw ng thểjtza riêuxhu ng tưlext , khoan dung vớsrrw i ngưlext ờscvv i mìbamv nh yêuxhu u vàkynd nghiêuxhu m khắcmub c vớsrrw i ngưlext ờscvv i mìbamv nh ghéunnt t. Nhưlext vua màkynd cóupld lònpfl ng riêuxhu ng tưlext thìbamv bềtbuc tôivxw i nhâqthf n đrhny óupld cũnick ng cóupld lònpfl ng riêuxhu ng tưlext , vua phảskug i giữsput pháejfk p trưlext ớsrrw c. Quảskug n-Trọyodu ng nóupld i: « Bấsxms t vịyfve quâqthf n dụfhng c biếrdbw n kìbamv lệwdkl nh, lệwdkl nh tôivxw n ưlext quâqthf n ». Nhữsput ng pháejfk p gia sau nàkynd y nhưlext Thưlext ơglsh ng-Ửendy ơglsh ng, Hàkynd n-Phi, Lýejfk -Tưlext đrhny ãoqdv đrhny i quáejfk đrhny àkynd pháejfk p trịyfve đrhny ếrdbw n đrhny ộiihy tàkynd n bạmmab o, tuy nưlext ớsrrw c cóupld mạmmab nh, nhưlext ng thấsxms t nhâqthf n tâqthf m, kếrdbw t quảskug đrhny ưlext a đrhny ếrdbw n cáejfk i chếrdbw t thảskug m thiếrdbw t cho mìbamv nh. Hàkynd n-Phi thìbamv chếrdbw t vìbamv tàkynd i mìbamv nh ởghgz trong ngụfhng c. Thưlext ơglsh ng-Ưmnlc ởghgz ng thìbamv chếrdbw t vìbamv quáejfk hàkynd khắcmub c, riêuxhu ng Lýejfk -Tưlext thìbamv chếrdbw t vìbamv chuyêuxhu n quyềtbuc n. Chíugqb nh vìbamv vậwdkl y màkynd bộiihy Hìbamv nh-thưlext bảskug n triềtbuc u mớsrrw i cóupld Báejfk t-nghịyfve , đrhny ểjtza uyểjtza n chuyểjtza n. Nhưlext ng nhữsput ng gìbamv theo vưlext ơglsh ng đrhny ạmmab o thìbamv khôivxw ng thểjtza dùgbzp ng hếrdbw t, màkynd chỉfito giữsput nhữsput ng gìbamv cònpfl n hợgwam p thờscvv i màkynd thôivxw i.
Nàkynd ng nhìbamv n đrhny áejfk m họyodu Dưlext ơglsh ng:
– Nếrdbw u nhưlext ngàkynd y nay, triềtbuc u đrhny ìbamv nh xửiisg nhữsput ng ngưlext ờscvv i mưlext u thíugqb chúejfk a, mãoqdv i quốtiuy c, màkynd chờscvv cho họyodu đrhny ưlext ợgwam c cảskug m hóupld a, thìbamv khôivxw ng kháejfk c gìbamv bưlext ng tíugqb nh mệwdkl nh tộiihy c Việwdkl t dâqthf ng cho Tốtiuy ng! Dưlext ơglsh ng tểjtza tưlext ớsrrw ng đrhny ãoqdv xửiisg kiệwdkl n nhiềtbuc u lầqfuz n, đrhny ãoqdv thuộiihy c làkynd u bộiihy Hìbamv nh-thưlext , biếrdbw t rõbiry ràkynd ng rằyfve ng mìbamv nh làkynd m nhữsput ng tộiihy i ấsxms y, khi bạmmab i lộiihy sẽjbvk bịyfve phạmmab t nhưlext thếrdbw nàkynd o rồjbvk i kia màkynd . Thếrdbw nhưlext ng tểjtza -tưlext ớsrrw ng vẫmnlc n làkynd m. Cóupld làkynd m thìbamv cóupld chịyfve u. Vậwdkl y xin dùgbzp ng bộiihy Hìbamv nh-thưlext đrhny ểjtza xửiisg , nhưlext ng châqthf m chưlext ớsrrw c đrhny ôivxw i chúejfk t.
Ỷbtxx -Lan ngừkbqf ng lạmmab i, nàkynd ng thấsxms y nhàkynd vua đrhny ang nhìbamv n mìbamv nh đrhny ắcmub m đrhny uốtiuy i, thìbamv mỉfito m cưlext ờscvv i tiếrdbw p:
– Bâqthf y giờscvv hãoqdv y trởghgz vềtbuc vớsrrw i hìbamv nh pháejfk p tộiihy c Việwdkl t. Bộiihy luậwdkl t đrhny ầqfuz u tiêuxhu n do Quốtiuy c-tổgwam Lạmmab c-Long quâqthf n soạmmab n ra mang têuxhu n « Nam-thiêuxhu n báejfk ch tộiihy c đrhny ạmmab i luậwdkl t ». Bộiihy nàkynd y hoàkynd n toàkynd n đrhny ặrdbw t cătbuc n bảskug n trêuxhu n nhâqthf n trịyfve . Đsput ếrdbw n thờscvv i Lĩtiuy nh-Nam, vua Trưlext ng sai đrhny ạmmab i-tưlext đrhny ồjbvk làkynd côivxw ng chúejfk a Nguyệwdkl t-Đsput ứyhjy c Phùgbzp ng-vĩtiuy nh-Hoa soạmmab n ra bộiihy luậwdkl t mớsrrw i, sau gọyodu i làkynd bộiihy luậwdkl t Lĩtiuy nh-Nam. Luậwdkl t Lĩtiuy nh-Nam hoàkynd n toàkynd n đrhny ặrdbw t trêuxhu n cătbuc n bảskug n giáejfk o hóupld a, nhâqthf n trịyfve , nhưlext ng phầqfuz n pháejfk p trịyfve cũnick ng chiếrdbw m phâqthf n nửiisg a. Thờscvv i Dưlext ơglsh ng-diêuxhu n-Nghệwdkl , thờscvv i Ngôivxw vẫmnlc n cònpfl n dùgbzp ng luậwdkl t nàkynd y. Đsput ếrdbw n thờscvv i Đsput inh, vua Đsput inh cho ban hàkynd nh luậwdkl t mớsrrw i hoàkynd n toàkynd n đrhny ặrdbw t trêuxhu n pháejfk p trịyfve , hìbamv nh phạmmab t rấsxms t khắcmub c nghiệwdkl t. Triềtbuc u Lêuxhu vẫmnlc n dùgbzp ng luậwdkl t triềtbuc u Đsput inh. Đsput ếrdbw n khi đrhny ứyhjy c Tháejfk i-tổgwam nhàkynd ta hợgwam p lònpfl ng ngưlext ờscvv i, ứyhjy ng lònpfl ng trờscvv i, tiếrdbw p ngôivxw i chíugqb nh thốtiuy ng, ngàkynd i xóupld a bỏunnt bộiihy luậwdkl t thờscvv i Đsput inh, tham chưlext ớsrrw c bộiihy Vătbuc n-lang báejfk ch tộiihy c đrhny ạmmab i luậwdkl t, vớsrrw i bộiihy luậwdkl t Lĩtiuy nh-Nam, rồjbvk i thu thậwdkl p nhữsput ng tụfhng c lệwdkl trong nưlext ớsrrw c màkynd soạmmab n ra bộiihy Hìbamv nh-thưlext . Cho nêuxhu n bộiihy Hìbamv nh-thưlext vừkbqf a cóupld cáejfk i đrhny ứyhjy c cũnick củnpfl a vua Hùgbzp ng, vua Trưlext ng, vừkbqf a hợgwam p vớsrrw i lònpfl ng dâqthf n.(6)
Ghi chúejfk ,
(6) Vềtbuc nguồjbvk n gốtiuy c luậwdkl t Việwdkl t, luậwdkl t Trung-quốtiuy c, cùgbzp ng cáejfk c quan niệwdkl m làkynd m luậwdkl t củnpfl a Hoa, Việwdkl t cổgwam xưlext a, xin xem Cẩqwfl m-khêuxhu di hậwdkl n, củnpfl a Yêuxhu n-tửiisg cưlext -sĩtiuy do Nam-áejfk Paris xuấsxms t bảskug n. Bìbamv nh-Nam đrhny ạmmab i tưlext ớsrrw ng quâqthf n, Khai-sơglsh n hầqfuz u Tôivxw n-Trọyodu ng hỏunnt i:
« Ứmnlc ng lònpfl ng trờscvv i, hợgwam p lònpfl ng ngưlext ờscvv i ». Nhưlext ng vừkbqf a rồjbvk i Thầqfuz n-phi lạmmab i đrhny ảskug o ngưlext ợgwam c lạmmab i thàkynd nh: « Hợgwam p lònpfl ng ngưlext ờscvv i, ứyhjy ng lònpfl ng trờscvv i ». Khôivxw ng hiểjtza u cóupld gìbamv kháejfk c lạmmab khôivxw ng?
Ỷbtxx -Lan biếrdbw t Tôivxw n-Trọyodu ng làkynd chồjbvk ng côivxw ng chúejfk a Đsput àkynd o Phưlext ơglsh ng-Hồjbvk ng, áejfk i nữsput củnpfl a côivxw ng chúejfk a An-Quốtiuy c vớsrrw i phònpfl mãoqdv Đsput àkynd o-cam-Mộiihy c, hầqfuz u làkynd mộiihy t trong Tâqthf n-quy thấsxms t hùgbzp ng. Nàkynd ng vui vẻmzsk đrhny áejfk p:
– Hầqfuz u hỏunnt i vậwdkl y thựfhby c phảskug i. Nhữsput ng ngưlext ờscvv i nóupld i « ứyhjy ng lònpfl ng trờscvv i, hợgwam p lònpfl ng ngưlext ờscvv i » thìbamv cho rằyfve ng đrhny ứyhjy c Tháejfk i-tổgwam nhàkynd ta đrhny ưlext ợgwam c trờscvv i phúejfk ngôivxw i vua cho, rồjbvk i ngàkynd i lêuxhu n ngôivxw i, trătbuc m họyodu đrhny ềtbuc u vui mừkbqf ng. Cònpfl n tôivxw i, thìbamv tôivxw i lạmmab i cho rằyfve ng ngàkynd i lêuxhu n ngôivxw i vua làkynd do trătbuc m quan, màkynd trătbuc m quan làkynd đrhny ạmmab i biểjtza u cho dâqthf n. Nhưlext vậwdkl y ngàkynd i lêuxhu n ngôivxw i làkynd do ýejfk dâqthf n. Ýzrpe dâqthf n làkynd ýejfk trờscvv i, thìbamv tựfhby nhiêuxhu n ngàkynd i ứyhjy ng vớsrrw i lònpfl ng trờscvv i.
Cáejfk c vătbuc n quan đrhny ềtbuc u tấsxms m tắcmub c khen ngợgwam i, gậwdkl t đrhny ầqfuz u liêuxhu n tiếrdbw p. Côivxw ng chúejfk a Kim-Thàkynd nh đrhny ưlext a ýejfk kiếrdbw n:
– Tôivxw i nghĩtiuy rằyfve ng bộiihy Hìbamv nh-thưlext quáejfk nhẹecml nhàkynd ng, nêuxhu n thờscvv i đrhny ứyhjy c Tháejfk i-tổgwam mớsrrw i cóupld bọyodu n Vũnick -nhấsxms t-Trụfhng , mớsrrw i cóupld loạmmab n chưlext vưlext ơglsh ng; thờscvv i đrhny ứyhjy c Tháejfk i-tôivxw ng cóupld bọyodu n Nguyêuxhu n-Hạmmab nh, bọyodu n Nguyễrdbw n-Kháejfk nh, bọyodu n Đsput àkynd m Toáejfk i-Trạmmab ng, Đsput inh-Lộiihy c, Phùgbzp ng-Luậwdkl t. Bâqthf y giờscvv lạmmab i thêuxhu m cáejfk i vụfhng phảskug n loạmmab n nàkynd y nữsput a. Ta cóupld nêuxhu n dùgbzp ng lạmmab i luậwdkl t thờscvv i vua Đsput inh khôivxw ng?
Ỷbtxx -Lan đrhny áejfk p ngay:
– Thưlext a côivxw ng chúejfk a, ta khôivxw ng thểjtza dùgbzp ng luậwdkl t vua Đsput inh! Tạmmab i sao? Bởghgz i vua Đsput inh dẹecml p 12 sứyhjy quâqthf n rồjbvk i lêuxhu n ngôivxw i. Bấsxms y giờscvv đrhny ấsxms t nưlext ớsrrw c loạmmab n lạmmab c lâqthf y ngàkynd y, lònpfl ng ngưlext ờscvv i ly táejfk n, phong tụfhng c suy đrhny ồjbvk i, trộiihy m cưlext ớsrrw p đrhny ầqfuz y dẫmnlc y, nêuxhu n vua Đsput inh phảskug i ban luậwdkl t khắcmub t khe, đrhny óupld làkynd cáejfk i lẽjbvk yêuxhu n dâqthf n vậwdkl y. Cònpfl n đrhny ứyhjy c Tháejfk i-tổgwam nhàkynd ta, tiếrdbw p ngôivxw i từkbqf vua Lêuxhu Ngọyodu a-triềtbuc u, hìbamv nh pháejfk p quáejfk áejfk c, lònpfl ng ngưlext ờscvv i oáejfk n hậwdkl n. Cho nêuxhu n đrhny ứyhjy c Tháejfk i-tổgwam nhàkynd ta mớsrrw i truyềtbuc n bỏunnt hếrdbw t hìbamv nh phạmmab t hàkynd khắcmub c, thay vàkynd o đrhny óupld bằyfve ng thứyhjy luậwdkl t vừkbqf a mang tíugqb nh chấsxms t nhâqthf n trịyfve thờscvv i vua Hùgbzp ng vua Trưlext ng, lạmmab i mang tíugqb nh chấsxms t từkbqf bi hỉfito xảskug củnpfl a đrhny ứyhjy c Thếrdbw -tôivxw n. Đsput ếrdbw n thờscvv i vua Tháejfk i-tôivxw n, ngàkynd i vẫmnlc n dùgbzp ng luậwdkl t từkbqf đrhny ờscvv i đrhny ứyhjy c Tháejfk i-tổgwam , nhưlext ng tạmmab o cho dâqthf n giầqfuz u, nưlext ớsrrw c mạmmab nh, thàkynd nh ra trong nưlext ớsrrw c khôivxw ng tệwdkl đrhny oan, ngoàkynd i biêuxhu n thìbamv Tốtiuy ng, Chiêuxhu m phảskug i sợgwam .
Nàkynd ng hưlext ớsrrw ng vàkynd o nhàkynd vua:
– Hoàkynd ng thưlext ợgwam ng tiếrdbw p thụfhng ngôivxw i trờscvv i ởghgz hoàkynd n cảskug nh cựfhby c thịyfve nh. Trong triềtbuc u đrhny ầqfuz y nhữsput ng bầqfuz y tôivxw i vătbuc n môivxw , vũnick lưlext ợgwam c. Ngoàkynd i biêuxhu n giáejfk p sĩtiuy hùgbzp ng mạmmab nh, nêuxhu n hoàkynd ng-thưlext ợgwam ng càkynd ng muốtiuy n nớsrrw i rộiihy ng luậwdkl t pháejfk p, mởghgz nhiềtbuc u trưlext ờscvv ng họyodu c, bổgwam nhữsput ng quan lạmmab i cóupld đrhny ạmmab o đrhny ứyhjy c đrhny ểjtza giáejfk o hoáejfk dâqthf n. Đsput óupld làkynd đrhny iềtbuc u nêuxhu n tiếrdbw p tụfhng c.
Đsput ếrdbw n đrhny óupld phủnpfl thừkbqf a Thătbuc ng-long dẫmnlc n hai ngưlext ờscvv i nữsput tỳidtc trong nhàkynd Trịyfve nh-quang-Liệwdkl t khôivxw ng bịyfve Ưmnlc ng-sơglsh n giếrdbw t chếrdbw t, màkynd cònpfl n cho vàkynd ng vàkynd o. Ỷbtxx -Lan nhậwdkl n ngay ra làkynd hai mẹecml con Thúejfk y-Hoàkynd ng, Thúejfk y-Phưlext ợgwam ng cùgbzp ng bịyfve tùgbzp vớsrrw i nàkynd ng ởghgz Kinh-Bắcmub c. Hai ngưlext ờscvv i phủnpfl phụfhng c trưlext ớsrrw c sâqthf n rồjbvk ng, đrhny ưlext a lờscvv i chúejfk c Hoàkynd ng-đrhny ếrdbw trưlext ờscvv ng thọyodu . Ỷbtxx -Lan chạmmab y ra đrhny ỡkynd hai ngưlext ờscvv i dậwdkl y, rồjbvk i hỏunnt i:
– Côivxw Thúejfk y-Hoàkynd ng, em Thúejfk y-Phưlext ợgwam ng, cóupld nhậwdkl n ra Yếrdbw n-Loan khôivxw ng? Tạmmab i sao hai ngưlext ờscvv i lạmmab i trởghgz thàkynd nh nữsput tỳidtc củnpfl a nhàkynd Trịyfve nh-quang-Liệwdkl t?
Thúejfk y-Phưlext ợgwam ng nhậwdkl n ra Ỷbtxx -Lan, nóupld reo:
– Chịyfve Yếrdbw n-Loan, sao chịyfve lạmmab i ởghgz đrhny âqthf y?
– Chịyfve sẽjbvk kểjtza cho em nghe sau. Bâqthf y giờscvv em hãoqdv y trảskug lờscvv i câqthf u hỏunnt i củnpfl a chịyfve đrhny i.
Ỷbtxx -Lan tóupld m lưlext ợgwam c chuyệwdkl n hai mẹecml con Thúejfk y-Phưlext ợgwam ng kểjtza cho triềtbuc u đrhny ìbamv nh cùgbzp ng nghe. Rồjbvk i nàkynd ng hỏunnt i:
– Bâqthf y giờscvv em hãoqdv y kểjtza chuyệwdkl n củnpfl a em sao lạmmab i lưlext u lạmmab c vềtbuc nhàkynd bọyodu n họyodu Trịyfve nh?
Thúejfk y-Phưlext ợgwam ng nóupld i:
– Sau khi chịyfve bịyfve giảskug i đrhny i rồjbvk i, thìbamv quan Đsput ềtbuc -đrhny iểjtza m hìbamv nh ngụfhng c xửiisg mẹecml em phảskug i trảskug cho chủnpfl củnpfl a em mưlext ờscvv i lạmmab ng bạmmab c. Nhưlext ng mẹecml em khôivxw ng cóupld tiềtbuc n trảskug . Quan Kinh-lưlext ợgwam c sứyhjy truyềtbuc n đrhny em cảskug hai mẹecml con em phảskug i vềtbuc làkynd m tỳidtc nữsput cho họyodu Trịyfve nh. Suốtiuy t hai nătbuc m qua, em làkynd m nôivxw bộiihy c cho nhàkynd họyodu Trịyfve nh. Sáejfk ng nay, cóupld mộiihy t ôivxw ng từkbqf đrhny âqthf u vàkynd o nhàkynd . Khiếrdbw p, cứyhjy mỗuxhu i lầqfuz n ôivxw ng vung đrhny ao lêuxhu n làkynd mộiihy t ngưlext ờscvv i bịyfve giếrdbw t. Sau khi giếrdbw t hếrdbw t hai mưlext ơglsh i ba ngưlext ờscvv i, em tưlext ởghgz ng ôivxw ng sẽjbvk giếrdbw t đrhny ếrdbw n mẹecml con em. Khôivxw ng ngờscvv ôivxw ng nóupld i: « Tộiihy i nghiệwdkl p mẹecml con nhàkynd chịyfve , vìbamv nghèsahf o màkynd phảskug i đrhny em tấsxms m thâqthf n trong sạmmab ch hầqfuz u hạmmab kẻmzsk dơglsh bẩqwfl n. Ta khôivxw ng giếrdbw t mẹecml con chịyfve đrhny âqthf u. Đsput âqthf y, ta cho mẹecml con chịyfve íugqb t tiềtbuc n làkynd m lộiihy phíugqb vềtbuc quêuxhu , cùgbzp ng làkynd m vốtiuy n buôivxw n báejfk n màkynd sốtiuy ng. Mẹecml con chịyfve cứyhjy đrhny i, ai màkynd rắcmub c rốtiuy i vớsrrw i mẹecml con chịyfve , thìbamv chịyfve đrhny ưlext a cáejfk i nàkynd y ra, họyodu sẽjbvk phảskug i lui ngay ». Nóupld i rồjbvk i ôivxw ng đrhny ưlext a cho em mũnick i têuxhu n, vớsrrw i hai néunnt n vàkynd ng. Sau đrhny óupld ôivxw ng nhảskug y ra vưlext ờscvv n, đrhny i mấsxms t. Mẹecml con em sợgwam quáejfk , vộiihy i đrhny ếrdbw n phủnpfl Thătbuc ng-long cáejfk o tri.
Thúejfk y-Phưlext ợgwam ng đrhny ưlext a mũnick i têuxhu n bằyfve ng vàkynd ng, trêuxhu n cóupld khắcmub c hìbamv nh chim ưlext ng bay qua núejfk i cho Ỷbtxx -Lan. Ỷbtxx -Lan sai cung nữsput đrhny ưlext a mẹecml con Thúejfk y-Phưlext ợgwam ng lạmmab i góupld c đrhny iệwdkl n, cho ngồjbvk i.
Côivxw ng chúejfk a Bảskug o-Hònpfl a đrhny ưlext a mắcmub t nhìbamv n côivxw ng chúejfk a Bìbamv nh-Dưlext ơglsh ng, ngụfhng ýejfk khen vua Bàkynd đrhny ãoqdv thu đrhny ưlext ợgwam c ngưlext ờscvv i họyodu c trònpfl thựfhby c minh mẫmnlc n, nhâqthf n từkbqf .
Ỷbtxx -Lan lạmmab i nóupld i vớsrrw i nhàkynd vua vàkynd quầqfuz n thầqfuz n:
– Bâqthf y giờscvv vụfhng áejfk n nàkynd y xẩqwfl y ra rồjbvk i. Ưmnlc ng-sơglsh n song hiệwdkl p vốtiuy n khôivxw ng muốtiuy n đrhny ụfhng ng chạmmab m đrhny ếrdbw n uy quyềtbuc n củnpfl a hoàkynd ng-thưlext ợgwam ng cũnick ng nhưlext võbiry lâqthf m Đsput ạmmab i-Việwdkl t. Song hiệwdkl p chỉfito ra tay khi triềtbuc u đrhny ìbamv nh khôivxw ng xửiisg đrhny úejfk ng bộiihy Hìbamv nh-thưlext màkynd thôivxw i. Vậwdkl y bâqthf y giờscvv tấsxms t cảskug chíugqb nh phạmmab m, tònpfl ng phạmmab m phảskug i đrhny em ra xửiisg cho côivxw ng bằyfve ng. Nếrdbw u triềtbuc u đrhny ìbamv nh chậwdkl m trễrdbw , Song-hiệwdkl p sẽjbvk xửiisg . Nhưlext ng thầqfuz n thiếrdbw p xin cóupld ýejfk kiếrdbw n.
Nhàkynd vua gậwdkl t gùgbzp :
– Ýzrpe Thầqfuz n-phi ra sao?
– Cứyhjy nhưlext vụfhng giếrdbw t cảskug nhàkynd Trịyfve nh Quang-Liệwdkl t thìbamv thấsxms y rằyfve ng Ưmnlc ng-sơglsh n song hiệwdkl p đrhny ãoqdv đrhny iềtbuc u tra rấsxms t kỹjbvk , lạmmab i cóupld lònpfl ng thưlext ơglsh ng xóupld t kẻmzsk khóupld , nêuxhu n mớsrrw i khôivxw ng giếrdbw t hai mẹecml con ngưlext ờscvv i tỳidtc nữsput khốtiuy n cùgbzp ng nàkynd y. Hơglsh n nữsput a cònpfl n cho vàkynd ng. Ta cătbuc n cứyhjy vàkynd o đrhny óupld đrhny ểjtza cứyhjy u phạmmab m nhâqthf n rấsxms t dễrdbw .
Ngừkbqf ng mộiihy t láejfk t, nàkynd ng tiếrdbw p:
– Vụfhng áejfk n nàkynd y cóupld liêuxhu n quan tớsrrw i Thiêuxhu n-Cảskug m tháejfk i hậwdkl u vàkynd Thưlext ợgwam ng-Dưlext ơglsh ng hoàkynd ng hậwdkl u. Trong bộiihy Hìbamv nh-thưlext bảskug n triềtbuc u cóupld khoảskug n Báejfk t-nghịyfve (7). Tháejfk i-hậwdkl u, hoàkynd ng-hậwdkl u đrhny ưlext ợgwam c hưlext ởghgz ng quyềtbuc n nàkynd y. Nhưlext ng Hìbamv nh-thưlext lạmmab i đrhny ịyfve nh rằyfve ng, nhưlext ng kẻmzsk nàkynd o phạmmab m vàkynd o tộiihy i Thậwdkl p-áejfk c (8) thìbamv khôivxw ng đrhny ưlext ợgwam c hưlext ởghgz ng Báejfk t-nghịyfve . Hoáejfk cho nêuxhu n tháejfk i-hậwdkl u, vớsrrw i hoàkynd ng-hậwdkl u vẫmnlc n phảskug i đrhny em ra xửiisg nhưlext thưlext ờscvv ng. Xéunnt t từkbqf hồjbvk i lậwdkl p quốtiuy c đrhny ếrdbw n giờscvv , Đsput ạmmab i-Việwdkl t ta chưlext a từkbqf ng đrhny em mộiihy t vịyfve mẫmnlc u nghi ra xửiisg tộiihy i cảskug . Khôivxw ng lẽjbvk bâqthf y giờscvv hoàkynd ng-thưlext ợgwam ng lạmmab i đrhny em tháejfk i-hậwdkl u, hoàkynd ng-hậwdkl u ra xửiisg ? Huốtiuy ng hồjbvk tháejfk i-hậwdkl u làkynd ngưlext ờscvv i màkynd Tiêuxhu n-đrhny ếrdbw sủnpfl ng áejfk i cùgbzp ng cựfhby c, nêuxhu n dùgbzp cóupld phạmmab m trọyodu ng tộiihy i đrhny ếrdbw n đrhny âqthf u, cũnick ng chỉfito nêuxhu n bỏunnt qua màkynd thôivxw i. Cònpfl n hoàkynd ng-hậwdkl u, do Tiêuxhu n-đrhny ểjtza tuyểjtza n cho hoàkynd ng-thưlext ợgwam ng. Lýejfk thìbamv làkynd vua tôivxw i, nhưlext ng tìbamv nh thìbamv làkynd vợgwam chồjbvk ng. Đsput ãoqdv làkynd vợgwam chồjbvk ng thìbamv chíugqb n bỏunnt làkynd m mưlext ờscvv i, thầqfuz n cũnick ng xin miễrdbw n nghịyfve cho hoàkynd ng-hậwdkl u. Cònpfl n Dưlext ơglsh ng Tểjtza -tưlext ớsrrw ng cùgbzp ng mộiihy t sốtiuy vătbuc n quan, võbiry tưlext ớsrrw ng trong phe đrhny ảskug ng, thìbamv phảskug i đrhny em xửiisg , nhưlext ng nêuxhu n ban cho họyodu hưlext ởghgz ng khoan hồjbvk ng.
Ghi chúejfk ,
(7) Báejfk t-nghịyfve , làkynd mộiihy t khoảskug n luậwdkl t đrhny ặrdbw c biệwdkl t củnpfl a Hoa-Việwdkl t. Thôivxw ng thưlext ờscvv ng, ai phạmmab m tộiihy i thìbamv xửiisg theo luậwdkl t. Nhưlext ng nhữsput ng ngưlext ờscvv i ởghgz trong Báejfk t-nghịyfve thìbamv đrhny ưlext ợgwam c âqthf n giảskug m, hoặrdbw c tha tộiihy i, hay cảskug i tộiihy i danh. Báejfk t nghịyfve gồjbvk m cóupld :
– Mộiihy t làkynd nghịyfve thâqthf n, tứyhjy c trưlext ờscvv ng hợgwam p thâqthf n thuộiihy c củnpfl a nhàkynd vua nhưlext thầqfuz y, hoặrdbw c thâqthf n nhâqthf n củnpfl a hoàkynd ng hậwdkl u, phi tầqfuz n.
– Hai làkynd nghịyfve cốtiuy , tứyhjy c bạmmab n hữsput u củnpfl a vua.
– Ba làkynd nghịyfve hiềtbuc n, tứyhjy c ngưlext ờscvv i nổgwam i tiếrdbw ng đrhny ạmmab o đrhny ứyhjy c.
– Bốtiuy n làkynd nghịyfve nătbuc ng, tứyhjy c nhữsput ng ngưlext ờscvv i cóupld tàkynd i.
– Nătbuc m làkynd nghịyfve côivxw ng, tứyhjy c nhữsput ng ngưlext ờscvv i cóupld côivxw ng lao vớsrrw i nhàkynd vua, vớsrrw i đrhny ấsxms t nưlext ớsrrw c.
– Sáejfk u làkynd nghịyfve quýejfk , tứyhjy c nhữsput ng đrhny ạmmab i thầqfuz n, phi tầqfuz n, thâqthf n vưlext ơglsh ng, hoàkynd ng hậwdkl u, tháejfk i hậwdkl u.
– Bẩqwfl y làkynd nghịyfve cầqfuz n, tứyhjy c nhữsput ng ngưlext ờscvv i nổgwam i tiếrdbw ng xiêuxhu ng nătbuc ng.
– Táejfk m làkynd nghịyfve bảskug o, tứyhjy c nhữsput ng ngưlext ờscvv i giầqfuz u cóupld , đrhny ưlext ợgwam c đrhny em tiềtbuc n chuộiihy c tộiihy i.
(8) Thậwdkl p-áejfk c làkynd mưlext ờscvv i tộiihy i, màkynd bấsxms t cứyhjy ai phạmmab m vàkynd o cũnick ng khôivxw ng đrhny ưlext ợgwam c xửiisg khoan hồjbvk ng. Thậwdkl p áejfk c gồjbvk m:
– Mưlext u phảskug n: lậwdkl t đrhny ổgwam nềtbuc n cai trịyfve củnpfl a vua.
– Mưlext u đrhny ạmmab i nghịyfve ch: pháejfk đrhny ềtbuc n đrhny àkynd i, lătbuc ng tẩqwfl m củnpfl a vua.
– Mưlext u bạmmab n: làkynd m gian tếrdbw cho nưlext ớsrrw c đrhny ịyfve ch.
– Ágbzp c nghịyfve ch: mưlext u đrhny áejfk nh ôivxw ng bàkynd , cha mẹecml , tôivxw n thuộiihy c.
– Bấsxms t đrhny ạmmab o: vôivxw cốtiuy giếrdbw t ba ngưlext ờscvv i cùgbzp ng nhàkynd .
– Đsput ạmmab i bấsxms t kíugqb nh: lấsxms y trộiihy m đrhny ồjbvk thờscvv phưlext ợgwam ng lătbuc ng tẩqwfl m vua, làkynd m giảskug ấsxms n vua.
– Bấsxms t hiếrdbw u: cáejfk o giáejfk c tộiihy i lỗuxhu i hay chửiisg i rủnpfl a ôivxw ng bàkynd cha mẹecml , hoặrdbw c ôivxw ng bàkynd , bốtiuy mẹecml chồjbvk ng. Khôivxw ng phụfhng ng dưlext ỡkynd ng bốtiuy mẹecml . Tựfhby ýejfk bỏunnt nhàkynd ra đrhny i. Tựfhby ýejfk phâqthf n chia tàkynd i sảskug n củnpfl a bốtiuy mẹecml . Cưlext ớsrrw i xin khi cóupld tang cha mẹecml . Vui chơglsh i trong lúejfk c cóupld tang chếrdbw . Đsput ưlext ợgwam c tin ôivxw ng bàkynd , bốtiuy mẹecml chếrdbw t khôivxw ng pháejfk t tang, hoặrdbw c pháejfk t tang giảskug dốtiuy i.
– Bấsxms t mụfhng c: mưlext u giếrdbw t hay báejfk n ngưlext ờscvv i thâqthf n thuộiihy c (cho đrhny ếrdbw n ngũnick đrhny ạmmab i). Đsput áejfk nh, cáejfk o giáejfk c chồjbvk ng, hay tôivxw n thuộiihy c (cho đrhny ếrdbw n tam đrhny ạmmab i).
– Bấsxms t nghĩtiuy a: giếrdbw t quan sởghgz tạmmab i, thầqfuz y dạmmab y, khôivxw ng đrhny ểjtza tang chồjbvk ng. Trong khi cóupld tang chồjbvk ng ătbuc n chơglsh i hoặrdbw c táejfk i giáejfk .
– Nộiihy i loạmmab n: loạmmab n luâqthf n (thôivxw ng dâqthf m vớsrrw i thâqthf n thuộiihy c hoặrdbw c vớsrrw i thiếrdbw p củnpfl a ôivxw ng hay cha).
Đsput ạmmab i-tưlext -mãoqdv Bắcmub c-biêuxhu n, Hữsput u-kim ngôivxw thưlext ợgwam ng tưlext ớsrrw ng quâqthf n, Lạmmab ng-châqthf u quốtiuy c côivxw ng Thâqthf n-thiệwdkl u-Cựfhby c hỏunnt i:
– Nhưlext ng thưlext a Thầqfuz n-phi, nếrdbw u triềtbuc u đrhny ìbamv nh khôivxw ng xửiisg , e Ưmnlc ng-sơglsh n song hiệwdkl p ra tay, thìbamv khôivxw ng nhữsput ng Dưlext ơglsh ng gia chếrdbw t hếrdbw t, màkynd tôivxw i tớsrrw , súejfk c vậwdkl t cũnick ng chếrdbw t theo. Lạmmab i cònpfl n Mộiihy c-Tồjbvk n hònpfl a thưlext ợgwam ng nữsput a. Ưmnlc ng-sơglsh n thìbamv cònpfl n cóupld thểjtza can, xin chứyhjy cáejfk i ôivxw ng Mộiihy c-Tồjbvk n nàkynd y thìbamv vôivxw phưlext ơglsh ng. Thầqfuz n nghĩtiuy , triềtbuc u đrhny ìbamv nh nêuxhu n xửiisg theo đrhny úejfk ng bộiihy Hìbamv nh-thưlext , nhưlext ng khoan hồjbvk ng mấsxms y bậwdkl c, nhưlext vậwdkl y chỉfito kẻmzsk phạmmab m tộiihy i mớsrrw i bịyfve sáejfk t thâqthf n màkynd thôivxw i, may ra cứyhjy u đrhny ưlext ợgwam c mộiihy t sốtiuy ngưlext ờscvv i oan uổgwam ng.
Ỷbtxx -Lan mỉfito m cưlext ờscvv i:
– Trờscvv i ơglsh i! Thưlext a sưlext thúejfk c (vìbamv phi làkynd đrhny ệwdkl tửiisg củnpfl a phònpfl mãoqdv Thâqthf n-thiệwdkl u-Tháejfk i vàkynd vua bàkynd Bìbamv nh-Dưlext ơglsh ng nêuxhu n gọyodu i Thiệwdkl u-Cựfhby c bằyfve ng sưlext thúejfk c), đrhny ệwdkl tửiisg đrhny ọyodu c trong Tháejfk i-tổgwam thựfhby c-lụfhng c, Tháejfk i-tôivxw ng Nam-chinh, Nhâqthf n-Huệwdkl hoàkynd ng đrhny e kỷoidk sựfhby , kểjtza rằyfve ng sưlext thúejfk c làkynd mộiihy t trong ba ngưlext ờscvv i tàkynd i tríugqb bậwdkl c nhấsxms t Đsput ạmmab i-Việwdkl t, chỉfito thua cóupld Quốtiuy c-Phụfhng màkynd thôivxw i. Thếrdbw màkynd sưlext thúejfk c khôivxw ng nghĩtiuy ra phưlext ơglsh ng thứyhjy c cứyhjy u ngưlext ờscvv i trong vụfhng nàkynd y ưlext ? Theo Hìbamv nh-thưlext , xửiisg nhẹecml thìbamv tểjtza -tưlext ớsrrw ng cũnick ng bịyfve lătbuc ng trìbamv . Xin sưlext thúejfk c tìbamv m cáejfk ch cứyhjy u tểjtza -tưlext ớsrrw ng.
Thiệwdkl u-Cựfhby c lắcmub c đrhny ầqfuz u:
– Thầqfuz n quảskug khôivxw ng nghĩtiuy ra.
Ỷbtxx -Lan hưlext ớsrrw ng vàkynd o quan Hìbamv nh-bộiihy thưlext ợgwam ng thưlext Nguyễrdbw n-quýejfk -Thuyếrdbw t:
– Thếrdbw nàkynd o Cổgwam -am hầqfuz u. Hầqfuz u cóupld tìbamv m ra đrhny ưlext ợgwam c phưlext ơglsh ng thứyhjy c cứyhjy u ngưlext ờscvv i khôivxw ng?
Nguyễrdbw n-quýejfk -Thuyếrdbw t lắcmub c đrhny ầqfuz u:
– Thầqfuz n cũnick ng khôivxw ng tìbamv m ra. Thầqfuz n-phi làkynd Hằyfve ng-Nga, chắcmub c Thầqfuz n-phi tìbamv m ra rồjbvk i. Xin Thầqfuz n-phi ban cho mấsxms y lờscvv i.
Ỷbtxx -Lan cầqfuz m bảskug n áejfk n củnpfl a Ưmnlc ng-sơglsh n kếrdbw t tộiihy i Trịyfve nh-quang-Thạmmab ch đrhny ọyodu c lêuxhu n mộiihy t lưlext ợgwam t, rồjbvk i nóupld i:
– Trong bảskug n áejfk n nàkynd y, Kinh-Nam vưlext ơglsh ng buộiihy c tộiihy i phạmmab m nhâqthf n theo bộiihy Hìbamv nh-thưlext . Nếrdbw u nhưlext bâqthf y giờscvv hoàkynd ng-thưlext ợgwam ng vớsrrw i quýejfk vịyfve sửiisg a đrhny ổgwam i mộiihy t sốtiuy đrhny iềtbuc u luậwdkl t, rồjbvk i triềtbuc u đrhny ìbamv nh xửiisg tộiihy i theo luậwdkl t mớsrrw i, ắcmub t vưlext ơglsh ng khôivxw ng thểjtza tráejfk ch triềtbuc u đrhny ìbamv nh nhu nhưlext ợgwam c nữsput a. Dĩtiuy nhiêuxhu n vưlext ơglsh ng cũnick ng khôivxw ng thểjtza ra tay.
Triềtbuc u đrhny ìbamv nh đrhny ồjbvk ng bậwdkl t lêuxhu n tiếrdbw ng reo hònpfl . Dưlext ơglsh ng-đrhny ạmmab o-Gia đrhny ếrdbw n trưlext ớsrrw c Ỷbtxx -Lan rậwdkl p đrhny ầqfuz u binh, binh, binh ba lầqfuz n:
– Thầqfuz n muôivxw n vàkynd n cảskug m tạmmab Thầqfuz n-phi đrhny ãoqdv cứyhjy u toàkynd n thểjtza Dưlext ơglsh ng gia. Ơqghp n đrhny ứyhjy c nàkynd y xin ghi vàkynd o tâqthf m khảskug m muôivxw n kiếrdbw p.
Vua bàkynd Bìbamv nh-Dưlext ơglsh ng mỉfito m cưlext ờscvv i nhìbamv n họyodu c trònpfl trong lònpfl ng bàkynd cựfhby c kỳidtc cao hứyhjy ng. Bàkynd hỏunnt i Khai-Quốtiuy c vưlext ơglsh ng:
– Xin Quốtiuy c-Phụfhng ban từkbqf dụfhng .
Khai-Quốtiuy c vưlext ơglsh ng hưlext ớsrrw ng vàkynd o nhàkynd vua:
– Tâqthf u bệwdkl hạmmab , đrhny iềtbuc u thứyhjy 329 bộiihy Hìbamv nh-thưlext nóupld i:
« Bấsxms t cứyhjy kẻmzsk nàkynd o, dùgbzp chíugqb nh phạmmab m, hay tònpfl ng phạmmab m, phạmmab m vàkynd o tộiihy i thậwdkl p áejfk c cũnick ng khôivxw ng đrhny ưlext ợgwam c âqthf n giảskug m, khoan hồjbvk ng, vàkynd hưlext ởghgz ng quyềtbuc n báejfk t nghịyfve ».
Bâqthf y giờscvv đrhny ổgwam i thàkynd nh:
« Tuy nhiêuxhu n, kẻmzsk phạmmab m tộiihy i cóupld thểjtza dùgbzp ng tiềtbuc n đrhny ểjtza xin âqthf n giảskug m. Chỉfito hoàkynd ng-đrhny ếrdbw mớsrrw i cóupld quyềtbuc n cho phạmmab m nhâqthf n dùgbzp ng tiềtbuc n xin âqthf n giảskug m. Nhưlext ng dùgbzp tiềtbuc n chuộiihy c nhiềtbuc u đrhny ếrdbw n đrhny âqthf u cũnick ng khôivxw ng thểjtza xin giảskug m quáejfk ba bậwdkl c ». Nhưlext vậwdkl y, triềtbuc u đrhny ìbamv nh cóupld thểjtza cho Dưlext ơglsh ng tểjtza tưlext ớsrrw ng dùgbzp ng tiềtbuc n đrhny ểjtza chuộiihy c tộiihy i.
Nhàkynd vua nóupld i vớsrrw i Bùgbzp i-Hựfhby u:
– Xin Vătbuc n-minh đrhny iệwdkl n đrhny ạmmab i họyodu c sĩtiuy khẩqwfl n cho làkynd m chiếrdbw u chỉfito đrhny ểjtza trẫmnlc m ban hàkynd nh tu chíugqb nh đrhny iềtbuc u 329 bộiihy Hìbamv nh-thưlext .
Khai-Quốtiuy c vưlext ơglsh ng hỏunnt i Trầqfuz n Trung-Đsput ạmmab o:
– Sưlext huynh, cứyhjy nhưlext tờscvv cáejfk o trạmmab ng, thìbamv Ưmnlc ng-sơglsh n yêuxhu u cầqfuz u Tốtiuy ng triềtbuc u xửiisg tộiihy i tháejfk i-tửiisg Triệwdkl u-Thựfhby . Khôivxw ng biếrdbw t Tốtiuy ng triềtbuc u đrhny ãoqdv xửiisg chưlext a? Nếrdbw u xửiisg thìbamv xửiisg nhưlext thếrdbw nàkynd o?
Trung-Đsput ạmmab o đrhny ứyhjy ng lêuxhu n hưlext ớsrrw ng vàkynd o nhàkynd vua:
– Tâqthf u bệwdkl hạmmab , Gia-Hựfhby u hoàkynd ng đrhny ếrdbw đrhny ãoqdv lớsrrw n tuổgwam i, sứyhjy c khoẻmzsk khôivxw ng đrhny ưlext ợgwam c tốtiuy t, nêuxhu n ngưlext ờscvv i ban chỉfito gọyodu i tháejfk i-tửiisg khẩqwfl n vềtbuc kinh đrhny ểjtza cóupld thểjtza thay ngưlext ờscvv i nhiếrdbw p chíugqb nh. Tháejfk i-tửiisg vừkbqf a lêuxhu n đrhny ưlext ờscvv ng vềtbuc thìbamv Dưlext -Tĩtiuy nh đrhny ộiihy t nhiêuxhu n bịyfve bệwdkl nh nặrdbw ng phảskug i ởghgz lạmmab i Liễrdbw u-châqthf u dưlext ỡkynd ng bệwdkl nh. Đsput oàkynd n tùgbzp y tùgbzp ng đrhny ếrdbw n núejfk i Linh-lătbuc ng lạmmab i đrhny ếrdbw n lưlext ợgwam t Tiêuxhu u-Chúejfk bịyfve bệwdkl nh. Thàkynd nh ra theo hộiihy giáejfk tháejfk i-tửiisg chỉfito cóupld vưlext ơglsh ng phi Cao Tháejfk i-Vâqthf n, Lýejfk -Hiếrdbw n vớsrrw i đrhny ạmmab i-sưlext Pháejfk p-Nhẫmnlc n màkynd thôivxw i. Tháejfk i-tửiisg bàkynd n đrhny ịyfve nh bíugqb mậwdkl t đrhny i qua Trưlext ờscvv ng-sa khôivxw ng cho sưlext đrhny ệwdkl Tựfhby -Mai biếrdbw t, rồjbvk i vưlext ợgwam t Trưlext ờscvv ng-giang vềtbuc Biệwdkl n-kinh. Khi đrhny oàkynd n tùgbzp y tùgbzp ng tớsrrw i Hàkynd nh-Nam thìbamv kháejfk m pháejfk ra bao nhiêuxhu u vàkynd ng bạmmab c khôivxw ng cáejfk nh màkynd bay. Vưlext ơglsh ng phi Tháejfk i-Vâqthf n phảskug i báejfk n chiếrdbw c vònpfl ng đrhny eo cổgwam đrhny ểjtza lấsxms y tiềtbuc n lộiihy phíugqb . Nhưlext ng đrhny êuxhu m ấsxms y, đrhny oàkynd n tùgbzp y tùgbzp ng qua đrhny êuxhu m tạmmab i mộiihy t kháejfk ch đrhny iếrdbw m thìbamv sáejfk ng dậwdkl y hàkynd nh lýejfk bịyfve mấsxms t sạmmab ch, kểjtza cảskug thẻmzsk bàkynd i, cùgbzp ng chiếrdbw u chỉfito củnpfl a hoàkynd ng-đrhny ếrdbw truyềtbuc n tháejfk i-tửiisg kinh lýejfk Nam-phưlext ơglsh ng.
Triềtbuc u đrhny ìbamv nh nghe Trung-Đsput ạmmab o kểjtza , họyodu đrhny ềtbuc u đrhny ưlext a mắcmub t nhìbamv n nhau nhưlext cùgbzp ng nóupld i thầqfuz m:
– Thôivxw i rồjbvk i, Ưmnlc ng-sơglsh n ra tay rồjbvk i.
– Tuy vậwdkl y đrhny oàkynd n tùgbzp y tùgbzp ng vẫmnlc n tiếrdbw p tụfhng c lêuxhu n đrhny ưlext ờscvv ng, khi qua Hàkynd nh-sơglsh n thìbamv đrhny ộiihy t nhiêuxhu n ngựfhby a củnpfl a họyodu ngãoqdv lătbuc n ra, sùgbzp i bọyodu t méunnt p chếrdbw t hếrdbw t. Tiềtbuc n khôivxw ng, thẻmzsk bàkynd i chứyhjy ng nhậwdkl n thâqthf n phậwdkl n khôivxw ng, Tháejfk i-tửiisg kinh hãoqdv i hỏunnt i đrhny ạmmab i sưlext Pháejfk p-Nhẫmnlc n xem phảskug i làkynd m sao? Đsput ạmmab i sưlext đrhny ưlext a ýejfk kiếrdbw n rằyfve ng thàkynd nh Trưlext ờscvv ng-sa làkynd nơglsh i Kinh-Nam vưlext ơglsh ng đrhny óupld ng đrhny ôivxw khôivxw ng xa làkynd m bao. Vưlext ơglsh ng tuy khắcmub t khe thựfhby c, nhưlext ng dùgbzp sao vưlext ơglsh ng phi cũnick ng làkynd côivxw củnpfl a tháejfk i-tửiisg , chỉfito cóupld cáejfk ch đrhny ếrdbw n đrhny óupld đrhny ểjtza nhờscvv côivxw ng chúejfk a Huệwdkl -Nhu giúejfk p phưlext ơglsh ng tiệwdkl n vềtbuc kinh. Từkbqf Hàkynd nh-sơglsh n vềtbuc Trưlext ờscvv ng-sa mấsxms t khoảskug ng ba ngàkynd y sứyhjy c ngựfhby a. Tiềtbuc n khôivxw ng, y phụfhng c đrhny ểjtza thay đrhny ổgwam i khôivxw ng, dọyodu c đrhny ưlext ờscvv ng đrhny oàkynd n tùgbzp y tùgbzp ng phảskug i vàkynd o mấsxms y ngôivxw i chùgbzp a xin ătbuc n, tắcmub m rửiisg a. Cựfhby c chẳtrzb ng đrhny ãoqdv , khi đrhny oàkynd n tùgbzp y tùgbzp ng tớsrrw i Tưlext ơglsh ng-Nam, tháejfk i-tửiisg đrhny ếrdbw n xin gặrdbw p viêuxhu n tri huyệwdkl n ởghgz đrhny óupld đrhny ểjtza xin chu cấsxms p trởghgz vềtbuc kinh. Khôivxw ng ngờscvv đrhny oàkynd n tùgbzp y tùgbzp ng vừkbqf a xưlext ng làkynd tháejfk i-tửiisg thìbamv bịyfve viêuxhu n tri huyệwdkl n truyềtbuc n líugqb nh bắcmub t tróupld i giảskug i vềtbuc kinh đrhny ểjtza chéunnt m đrhny ầqfuz u. May nhờscvv võbiry côivxw ng Pháejfk p-Nhẫmnlc n cao siêuxhu u, nêuxhu n pháejfk i đrhny oàkynd n khôivxw ng bịyfve líugqb nh bắcmub t. Đsput ạmmab i sưlext Pháejfk p-Nhẫmnlc n gặrdbw p viêuxhu n tri huyệwdkl n hỏunnt i tạmmab i sao lạmmab i vôivxw lễrdbw nhưlext vậwdkl y? Thìbamv viêuxhu n tri huyệwdkl n cho biếrdbw t mớsrrw i hai hôivxw m trưlext ớsrrw c, xa giáejfk tháejfk i-tửiisg cùgbzp ng vớsrrw i Cao vưlext ơglsh ng phi, Bắcmub c-ban chỉfito hậwdkl u Lýejfk -Hiếrdbw n, đrhny ạmmab i sưlext Pháejfk p-Nhẫmnlc n qua đrhny âqthf y. Viêuxhu n tri huyệwdkl n tiếrdbw p đrhny óupld n, cung phụfhng ng cựfhby c kỳidtc chu đrhny áejfk o. Côivxw ng nho củnpfl a huyệwdkl n cònpfl n bẩqwfl y trătbuc m lưlext ợgwam ng vàkynd ng chưlext a kịyfve p đrhny em vềtbuc nộiihy p cho An-phủnpfl -sứyhjy , thìbamv tháejfk i-tửiisg truyềtbuc n rằyfve ng ngưlext ơglsh i cầqfuz n dùgbzp ng vàkynd ng vàkynd o quốtiuy c sựfhby tốtiuy i khẩqwfl n, phảskug i trao cho ngưlext ờscvv i. Tháejfk i-tửiisg cóupld biêuxhu n nhậwdkl n, đrhny óupld ng ấsxms n tíugqb n đrhny àkynd ng hoàkynd ng. Khi đrhny i tháejfk i-tửiisg cònpfl n truyềtbuc n rằyfve ng: « Cóupld bọyodu n du thủnpfl du thựfhby c, đrhny iêuxhu n đrhny iêuxhu n khùgbzp ng khùgbzp ng giảskug làkynd m Tháejfk i-tửiisg đrhny i làkynd m tiềtbuc n cáejfk c quan đrhny ịyfve a phưlext ơglsh ng. Vậwdkl y hễrdbw thấsxms y chúejfk ng đrhny ếrdbw n phảskug i bắcmub t tróupld i giảskug i vềtbuc kinh ngay ».
Triềtbuc u đrhny ìbamv nh Đsput ạmmab i-Việwdkl t nghe Trung-Đsput ạmmab o tưlext ờscvv ng thuậwdkl t đrhny ềtbuc u bậwdkl t cưlext ờscvv i, nhưlext ng họyodu vôivxw cùgbzp ng áejfk i ngạmmab i cho tháejfk i-tửiisg Triệwdkl u-Thựfhby . Vìbamv họyodu biếrdbw t rằyfve ng Ưmnlc ng-sơglsh n đrhny ãoqdv cho ngưlext ờscvv i trộiihy m ấsxms n tíugqb n, thẻmzsk bàkynd i củnpfl a bọyodu n Triệwdkl u-Thựfhby , rồjbvk i giảskug làkynd m pháejfk i đrhny oàkynd n đrhny ểjtza lấsxms y vàkynd ng, cùgbzp ng lừkbqf a cáejfk c quan, đrhny ểjtza cáejfk c quan tưlext ởghgz ng bọyodu n Thựfhby làkynd bọyodu n du thủnpfl , du thựfhby c, màkynd giếrdbw t chúejfk ng. Trung-Đsput ạmmab o tiếrdbw p:
– Lýejfk -Hiếrdbw n phảskug i hếrdbw t sứyhjy c giảskug i thíugqb ch vớsrrw i viêuxhu n tri huyệwdkl n, nhưlext ng y vẫmnlc n khôivxw ng tin. Cuốtiuy i cùgbzp ng nhờscvv mộiihy t vịyfve đrhny ộiihy i trưlext ởghgz ng trong quâqthf n củnpfl a huyệwdkl n lệwdkl nh nguyêuxhu n làkynd đrhny ệwdkl tửiisg pháejfk i Thiếrdbw u-lâqthf m nhậwdkl n ra đrhny ạmmab i sưlext Pháejfk p-Nhẫmnlc n làkynd Thủnpfl -tọyodu a Đsput ạmmab t-ma đrhny ưlext ờscvv ng. Triệwdkl u-Thựfhby yêuxhu u cầqfuz u đrhny ưlext a y vềtbuc Trưlext ờscvv ng-sa, giáejfk p mặrdbw t vớsrrw i côivxw ng chúejfk a Huệwdkl -Nhu thìbamv mớsrrw i rõbiry trắcmub ng đrhny en. Viêuxhu n tri huyệwdkl n đrhny àkynd nh cho quâqthf n áejfk p tảskug i cảskug đrhny oàkynd n đrhny i. Khi qua Tưlext ơglsh ng-đrhny àkynd m, lạmmab i xẩqwfl y ra biếrdbw n cốtiuy nữsput a.
Mọyodu i ngưlext ờscvv i cùgbzp ng im lặrdbw ng, chờscvv đrhny ợgwam i Trung-Đsput ạmmab o kểjtza . Trung-Đsput ạmmab o hưlext ớsrrw ng Thưlext ờscvv ng-Kiệwdkl t:
– Con cho sưlext báejfk gáejfk o nưlext ớsrrw c, sưlext báejfk mớsrrw i kểjtza tiếrdbw p đrhny ưlext ợgwam c.
Ỷbtxx -Lan bưlext ng ngay ấsxms m tràkynd trưlext ớsrrw c mặrdbw t, róupld t ra ba cáejfk i chung rồjbvk i bưlext ng đrhny ếrdbw n trưlext ớsrrw c mặrdbw t ôivxw ng:
– Kíugqb nh mờscvv i đrhny ạmmab i hiệwdkl p xơglsh i nưlext ớsrrw c.
– Đsput a tạmmab Thầqfuz n-phi.
Trung-Đsput ạmmab o uốtiuy ng nưlext ớsrrw c rồjbvk i tiếrdbw p:
– Khi quâqthf n áejfk p tảskug i pháejfk i đrhny oàkynd n vàkynd o đrhny ếrdbw n thịyfve trấsxms n Tưlext ơglsh ng-Đsput àkynd m, thìbamv đrhny ãoqdv thấsxms y thiếrdbw t kỵfhng dàkynd n ra nhưlext chờscvv đrhny óupld n. Tháejfk i-tửiisg cho rằyfve ng tưlext ớsrrw ng chỉfito huy đrhny ạmmab o quâqthf n ởghgz đrhny âqthf y biếrdbw t rằyfve ng mìbamv nh tớsrrw i, nêuxhu n tiếrdbw p đrhny óupld n. Viêuxhu n tưlext ớsrrw ng chỉfito huy hỏunnt i: « Cóupld phảskug i Tầqfuz n-vưlext ơglsh ng đrhny óupld khôivxw ng? ». Tháejfk i-tửiisg lêuxhu n tiếrdbw ng: « Ta đrhny âqthf y. Tưlext ớsrrw ng quâqthf n báejfk o danh đrhny i ». Lậwdkl p tứyhjy c đrhny oàkynd n thiếrdbw t-kỵfhng bao vâqthf y đrhny áejfk m tùgbzp y tùgbzp ng củnpfl a tháejfk i-tửiisg lạmmab i. Biếrdbw t cóupld chốtiuy ng trảskug cũnick ng vôivxw íugqb ch, Triệwdkl u-Thựfhby đrhny àkynd nh đrhny ểjtza cho chúejfk ng tróupld i lạmmab i bỏunnt lêuxhu n xe mang vềtbuc trạmmab i. Lýejfk -Hiếrdbw n hỏunnt i viêuxhu n tưlext ớsrrw ng: « Mi làkynd ai màkynd vôivxw lễrdbw nhưlext thếrdbw nàkynd y? Mi cóupld biếrdbw t rằyfve ng mi bắcmub t giam trừkbqf quâqthf n thìbamv sẽjbvk bịyfve chu di tam tộiihy c khôivxw ng? ». Viêuxhu n tưlext ớsrrw ng cưlext ờscvv i nhạmmab t: « Bọyodu n trộiihy m cưlext ớsrrw p kia, bọyodu n mi giảskug danh tháejfk i-tửiisg lừkbqf a dốtiuy i biếrdbw t bao nhiêuxhu u quan lạmmab i mộiihy t giảskug i Hoa-Nam rồjbvk i, bâqthf y giờscvv bọyodu n mi sa lưlext ớsrrw i, cònpfl n chốtiuy i cãoqdv i ưlext ? ». Viêuxhu n đrhny ộiihy i trưlext ởghgz ng củnpfl a Tưlext ơglsh ng-Nam giảskug i thíugqb ch rằyfve ng y đrhny ưlext ợgwam c lệwdkl nh giảskug i bọyodu n nàkynd y vềtbuc Trưlext ờscvv ng-sa cho côivxw ng chúejfk a nhậwdkl n diệwdkl n. Viêuxhu n tưlext ớsrrw ng lắcmub c đrhny ầqfuz u: « Cáejfk ch đrhny âqthf y nătbuc m ngàkynd y, tôivxw i tiếrdbw p đrhny ưlext ợgwam c lệwdkl nh chỉfito củnpfl a tháejfk i-tửiisg , cóupld kiềtbuc m thựfhby ấsxms n tíugqb n cho biếrdbw t ngưlext ờscvv i cùgbzp ng vớsrrw i vưlext ơglsh ng phi, đrhny ạmmab i-sưlext Pháejfk p-Nhẫmnlc n, quan Bắcmub c-ban chỉfito hậwdkl u Lýejfk -Hiếrdbw n sẽjbvk đrhny i qua Tưlext ơglsh ng-Đsput àkynd m, hẹecml n phảskug i ra đrhny óupld n. Chúejfk ng ta đrhny óupld n ngưlext ờscvv i, dâqthf ng tiệwdkl c, cùgbzp ng dâqthf ng lễrdbw vậwdkl t. Sau đrhny óupld ngưlext ờscvv i lêuxhu n đrhny ưlext ờscvv ng. Trưlext ớsrrw c khi ruổgwam i ngựfhby a, ngưlext ờscvv i dặrdbw n ta: Cóupld bọyodu n gian tếrdbw giảskug dạmmab ng ta đrhny áejfk nh lừkbqf a cáejfk c quan đrhny ịyfve a phưlext ơglsh ng đrhny ểjtza lấsxms y tiềtbuc n bạmmab c. Vậwdkl y khi ngưlext ờscvv i thấsxms y chúejfk ng đrhny ếrdbw n thìbamv bắcmub t đrhny em ra giữsput a chợgwam chéunnt m đrhny ầqfuz u ngay. Bâqthf y giờscvv cáejfk c ngưlext ờscvv i sa lưlext ớsrrw i ta, cònpfl n chốtiuy i cãoqdv i gìbamv nữsput a? »
Phònpfl -mãoqdv Thâqthf n-thiệwdkl u-Tháejfk i hỏunnt i:
– Thưlext a sưlext thúejfk c, khôivxw ng lẽjbvk đrhny ạmmab i-sưlext Pháejfk p-Nhẫmnlc n chịyfve u đrhny ểjtza bịyfve chéunnt m đrhny ầqfuz u sao?
– Dĩtiuy nhiêuxhu n làkynd khôivxw ng. Đsput êuxhu m đrhny óupld đrhny ạmmab i sưlext Pháejfk p-Nhẫmnlc n cọyodu tay vàkynd o cáejfk nh cửiisg a cho đrhny ứyhjy t dâqthf y tróupld i, cứyhjy u cảskug bọyodu n ra. Họyodu ătbuc n cắcmub p ngựfhby a, rồjbvk i trốtiuy n đrhny i. Nhưlext ng khi họyodu đrhny ếrdbw n Trưlext ờscvv ng-sa, lúejfk c qua chợgwam , tếrdbw táejfk c thấsxms y họyodu mặrdbw c quầqfuz n áejfk o lôivxw i thôivxw i, ráejfk ch rưlext ớsrrw i màkynd lạmmab i cỡkynd i ngựfhby a củnpfl a thiếrdbw t kịyfve . Họyodu mậwdkl t báejfk o cho quan tổgwam ng trấsxms n Trưlext ờscvv ng-sa. Lậwdkl p tứyhjy c quan tổgwam ng trấsxms n Trưlext ờscvv ng-sa truyềtbuc n lệwdkl nh: cho thủnpfl y quâqthf n giảskug làkynd m phu đrhny ònpfl ; dùgbzp ng hai thuyềtbuc n kháejfk c nhau. Mộiihy t thuyềtbuc n chởghgz ngưlext ờscvv i, mộiihy t thuyềtbuc n chởghgz ngựfhby a. Khi chởghgz chúejfk ng ra giữsput a hồjbvk thìbamv làkynd m lậwdkl t thuyềtbuc n bắcmub t sốtiuy ng. Cảskug bọyodu n bịyfve trấsxms n nưlext ớsrrw c đrhny ếrdbw n phìbamv nh bụfhng ng ra, tróupld i thàkynd nh mộiihy t xâqthf u giảskug i đrhny ếrdbw n dinh quan tổgwam ng trấsxms n. Quan tổgwam ng trấsxms n cho xéunnt t ngựfhby a, biếrdbw t làkynd ngựfhby a củnpfl a Tưlext ơglsh ng-Đsput àkynd m, bèsahf n kếrdbw t tộiihy i cảskug bọyodu n trộiihy m ngựfhby a củnpfl a thiếrdbw t kịyfve , lêuxhu n áejfk n chéunnt m ngang lưlext ng ngay lậwdkl p tứyhjy c. Triệwdkl u-Thựfhby kinh hoàkynd ng, y khôivxw ng xưlext ng làkynd tháejfk i-tửiisg nữsput a, màkynd xưlext ng làkynd cháejfk u côivxw ng chúejfk a Huệwdkl -Nhu, yêuxhu u cầqfuz u cho đrhny ưlext ợgwam c gặrdbw p côivxw ng chúejfk a. Quan tổgwam ng trấsxms n khôivxw ng tin, y nătbuc n nỉfito mãoqdv i, rồjbvk i viếrdbw t mộiihy t bứyhjy c thưlext xin trao cho côivxw ng chúejfk a. Thưlext đrhny i, mãoqdv i hôivxw m sau côivxw ng chúejfk a mớsrrw i sai võbiry sĩtiuy đrhny ếrdbw n đrhny óupld n y vàkynd o phủnpfl Kinh-Nam vưlext ơglsh ng.
Trung-Đsput ạmmab o hỏunnt i Khai-Quốtiuy c vưlext ơglsh ng:
– Vưlext ơglsh ng gia làkynd anh kếrdbw t nghĩtiuy a củnpfl a sưlext đrhny ệwdkl Tựfhby -Mai, xin vưlext ơglsh ng gia thửiisg đrhny oáejfk n xem tháejfk i đrhny ộiihy củnpfl a y ra sao?
– Tôivxw i biếrdbw t Tựfhby -Mai lắcmub m. Khi kẻmzsk nàkynd o bưlext ớsrrw ng bỉfito nh khôivxw ng biếrdbw t tộiihy i, thìbamv y sẽjbvk truy cho đrhny ếrdbw n cùgbzp ng. Cònpfl n khi kẻmzsk nàkynd o biếrdbw t ătbuc n nătbuc n hốtiuy i lỗuxhu i, van xin thìbamv y tha ngay. Tôivxw i chắcmub c khôivxw ng nhữsput ng y khôivxw ng tráejfk ch mắcmub ng Thựfhby , màkynd cònpfl n an ủnpfl i, rồjbvk i cho thiếrdbw t kịyfve hộiihy tốtiuy ng vềtbuc kinh.
Trung-Đsput ạmmab o chắcmub p tay xáejfk vưlext ơglsh ng:
– Đsput úejfk ng nhưlext vưlext ơglsh ng ưlext ớsrrw c tíugqb nh. Khi quâqthf n giảskug i bọyodu n Triệwdkl u-Thựfhby tớsrrw i phủnpfl Kinh-Nam vưlext ơglsh ng, sưlext đrhny ệwdkl vớsrrw i côivxw ng chúejfk a chạmmab y ra xem, thìbamv đrhny úejfk ng làkynd tháejfk i-tửiisg . Sưlext đrhny ệwdkl thâqthf n cởghgz i tróupld i, rồjbvk i quáejfk t mắcmub ng đrhny áejfk m thuộiihy c hạmmab . Nhưlext ng côivxw ng chúejfk a nhấsxms t đrhny ịyfve nh đrhny ònpfl i đrhny em tháejfk i-tửiisg ra chặrdbw t đrhny ầqfuz u vìbamv ba tộiihy i trạmmab ng. Mộiihy t làkynd gâqthf y chia rẽjbvk tìbamv nh Hoa-Việwdkl t. Hai làkynd giảskug Kinh-Nam vưlext ơglsh ng vớsrrw i côivxw ng chúejfk a, nhưlext vậwdkl y vôivxw tìbamv nh hạmmab i vưlext ơglsh ng vớsrrw i côivxw ng chúejfk a. Ba làkynd khôivxw ng cóupld chiếrdbw u chỉfito màkynd sang Đsput ạmmab i-Việwdkl t. Sưlext đrhny ệwdkl phảskug i hếrdbw t sứyhjy c nătbuc n nỉfito , côivxw ng chúejfk a mớsrrw i chịyfve u tha cho bọyodu n Triệwdkl u-Thựfhby vềtbuc .
Ỷbtxx -Lan nhìbamv n Trung-Đsput ạmmab o tủnpfl m tỉfito m cưlext ờscvv i. Trung-Đsput ạmmab o hỏunnt i:
– Thầqfuz n phi! Cóupld lẽjbvk lờscvv i tưlext ờscvv ng thuậwdkl t củnpfl a kẻmzsk thôivxw n phu nàkynd y thiếrdbw u vătbuc n hoa làkynd m thầqfuz n phi cưlext ờscvv i chătbuc ng?
– Thưlext a đrhny ạmmab i hiệwdkl p, tôivxw i đrhny âqthf u dáejfk m thếrdbw . Tôivxw i cưlext ờscvv i vìbamv Kinh-Nam vưlext ơglsh ng thựfhby c khéunnt o léunnt o, đrhny ếrdbw n côivxw ng chúejfk a làkynd vợgwam màkynd cũnick ng khôivxw ng biếrdbw t chồjbvk ng!
–???.
– Tôivxw i nghĩtiuy làkynd tấsxms t cảskug nhữsput ng khốtiuy n khổgwam củnpfl a Thựfhby ởghgz dọyodu c đrhny ưlext ờscvv ng làkynd do Kinh-Nam vưlext ơglsh ng sai bộiihy hạmmab gâqthf y ra, mụfhng c đrhny íugqb ch làkynd m cho y nhụfhng c nhãoqdv . Vưlext ơglsh ng đrhny ãoqdv làkynd m nhưlext thếrdbw thìbamv vưlext ơglsh ng phảskug i đrhny ểjtza y sốtiuy ng chứyhjy ? Giếrdbw t y làkynd m chi? Vảskug giữsput a hai việwdkl c đrhny ểjtza y sốtiuy ng vàkynd giếrdbw t y thìbamv việwdkl c nàkynd o cóupld lợgwam i? Giếrdbw t y thìbamv tiếrdbw ng tătbuc m Ưmnlc ng-sơglsh n khiếrdbw n thiêuxhu n hạmmab sợgwam hãoqdv i ưlext ? Thìbamv thiêuxhu n hạmmab đrhny ãoqdv sợgwam rồjbvk i. Cònpfl n đrhny ểjtza y sốtiuy ng thìbamv mai nàkynd y y lêuxhu n làkynd m vua, mỗuxhu i khi nghĩtiuy đrhny ếrdbw n vưlext ơglsh ng ắcmub t y nổgwam i da gàkynd . Mỗuxhu i khi nóupld i đrhny ếrdbw n Nam xâqthf m thìbamv y bạmmab t víugqb a. Hơglsh n nữsput a trong chuyếrdbw n đrhny i nàkynd y y mấsxms t hếrdbw t chíugqb khíugqb , mấsxms t hếrdbw t uy tíugqb n, thìbamv đrhny ểjtza y sốtiuy ng mớsrrw i lợgwam i. Cònpfl n giếrdbw t y, thìbamv triềtbuc u đrhny ìbamv nh sẽjbvk lậwdkl p ngưlext ờscvv i kháejfk c lêuxhu n thay. Nhưlext vậwdkl y dễrdbw gìbamv ngưlext ờscvv i nàkynd y sợgwam vưlext ơglsh ng bằyfve ng y? Đsput ểjtza y sốtiuy ng thìbamv Đsput ai-Việwdkl t ta íugqb t ra cũnick ng yêuxhu n tĩtiuy nh trong suốtiuy t thờscvv i gian y trịyfve vìbamv .
Ghi chúejfk ,
Quảskug nhiêuxhu n sau nàkynd y Triệwdkl u-Thựfhby lêuxhu n ngôivxw i vua, tứyhjy c vua Tốtiuy ng Anh-Tôivxw ng. Trọyodu n thờscvv i gian Anh-Tôivxw ng ởghgz ngôivxw i, bấsxms t cứyhjy bọyodu n quan lạmmab i nàkynd o bàkynd n đrhny ếrdbw n Nam xâqthf m làkynd nhàkynd vua gạmmab t đrhny i. Đsput óupld làkynd chuyệwdkl n sau.
Ỷbtxx -Lan đrhny ếrdbw n trưlext ớsrrw c nhàkynd vua rậwdkl p đrhny ầqfuz u binh binh. Nhàkynd vua kinh hãoqdv i vộiihy i đrhny ỡkynd nàkynd ng dậwdkl y:
– Cóupld việwdkl c gìbamv khanh cứyhjy nóupld i, sao lạmmab i hàkynd nh đrhny ạmmab i lễrdbw nhưlext thếrdbw nàkynd y?
– Tâqthf u bệwdkl hạmmab , ban nãoqdv y thầqfuz n thiếrdbw p đrhny ãoqdv dẫmnlc n lờscvv i Quảskug n-Trọyodu ng: « Làkynd m vua khôivxw ng thểjtza tưlext tâqthf m, khoan dung, dễrdbw dàkynd ng vớsrrw i ngưlext ờscvv i mìbamv nh yêuxhu u; khắcmub t khe vớsrrw i ngưlext ờscvv i mìbamv nh ghéunnt t». Mấsxms y hôivxw m nay, thầqfuz n thiếrdbw p nghe nộiihy i cung xìbamv xầqfuz m, rồjbvk i đrhny ạmmab i thầqfuz n bàkynd n táejfk n, bệwdkl hạmmab quáejfk sủnpfl ng áejfk i thầqfuz n thiếrdbw p màkynd ban sắcmub c chỉfito phong thầqfuz n thiếrdbw p làkynd m thầqfuz n-phi. Nhưlext thếrdbw e cóupld chỗuxhu bấsxms t thưlext ờscvv ng trong hậwdkl u cung. Vậwdkl y thầqfuz n thiếrdbw p thỉfito nh bệwdkl hạmmab cứyhjy cho thầqfuz n làkynd m tu-dung, tu-nghi, hay cung-nữsput cũnick ng đrhny ưlext ợgwam c. Đsput ợgwam i sau nàkynd y, thầqfuz n thiếrdbw p cóupld côivxw ng trạmmab ng, hoặrdbw c tỏunnt ra đrhny ưlext ợgwam c đrhny ứyhjy c đrhny ộiihy , bệwdkl hạmmab sẽjbvk phong cho thầqfuz n thiếrdbw p lêuxhu n chứyhjy c phi cũnick ng chưlext a muộiihy n. Cóupld thếrdbw mớsrrw i chíugqb nh đrhny ưlext ợgwam c đrhny ạmmab o tu, tềtbuc , trịyfve , bìbamv nh.
Nhàkynd vua đrhny ịyfve nh từkbqf chốtiuy i đrhny ềtbuc nghịyfve nàkynd y, thìbamv vua bàkynd Bìbamv nh-Dưlext ơglsh ng gậwdkl t đrhny ầqfuz u:
– Xin bệwdkl hạmmab chuẩqwfl n tấsxms u lờscvv i củnpfl a Yếrdbw n-Loan. Vìbamv Yếrdbw n-Loan làkynd đrhny ệwdkl tửiisg củnpfl a pháejfk i Mêuxhu -linh, đrhny ãoqdv làkynd đrhny iềtbuc u làkynd m cho miệwdkl ng thếrdbw dịyfve nghịyfve , ghen ghéunnt t rồjbvk i. Nay đrhny ùgbzp ng mộiihy t cáejfk i phong làkynd m thầqfuz n-phi thìbamv e rằyfve ng bấsxms t lợgwam i cho Yếrdbw n-Loan hơglsh n làkynd lợgwam i.
Nhàkynd vua hỏunnt i quan tháejfk i-phóupld Lýejfk -đrhny ạmmab o-Thàkynd nh:
– Xin thầqfuz y cho biếrdbw t tôivxw n ýejfk .
Đsput ạmmab o-Thàkynd nh tâqthf u:
– Bệwdkl hạmmab nêuxhu n phong cho Lêuxhu mỹjbvk nhâqthf n làkynd m phu-nhâqthf n làkynd đrhny ưlext ợgwam c rồjbvk i. Vìbamv đrhny ẳtrzb ng trậwdkl t phu nhâqthf n khôivxw ng cóupld trong nộiihy i cung bảskug n triềtbuc u. Bệwdkl hạmmab cóupld thểjtza đrhny ặrdbw t phu cao hay thấsxms p hơglsh n thầqfuz n phi cũnick ng đrhny ưlext ợgwam c.
Ỷbtxx -Lan lạmmab i tâqthf u:
– Hôivxw m từkbqf Thổgwam -lộiihy i vềtbuc kinh, bệwdkl hạmmab cóupld hứyhjy a sẽjbvk ban hàkynd nh chiếrdbw u chỉfito đrhny ạmmab i xáejfk thiêuxhu n hạmmab , đrhny ểjtza tạmmab o íugqb t phúejfk c trạmmab ch cho thiếrdbw p. Nay xin bệwdkl hạmmab thựfhby c hiệwdkl n. Nhưlext vậwdkl y, tộiihy i củnpfl a tháejfk i-hậwdkl u, hoàkynd ng-hậwdkl u trong vụfhng nàkynd y đrhny ưlext ợgwam c tiêuxhu u trừkbqf .
– Đsput ưlext ợgwam c, trẫmnlc m giữsput lờscvv i hứyhjy a.
– Bệwdkl hạmmab cònpfl n hứyhjy a dùgbzp ng tiềtbuc n chuộiihy c nhữsput ng ngưlext ờscvv i con gáejfk i bấsxms t hạmmab nh phảskug i báejfk n thâqthf n cho nhàkynd giầqfuz u, đrhny em vềtbuc gảskug cho ngưlext ờscvv i nghèsahf o khôivxw ng tiềtbuc n cưlext ớsrrw i vợgwam , vàkynd nhữsput ng ngưlext ờscvv i góupld a vợgwam . Nay nhâqthf n cóupld vụfhng Dưlext ơglsh ng tểjtza tưlext ớsrrw ng cùgbzp ng mộiihy t sốtiuy quan phạmmab m trọyodu ng tộiihy i. Thiếrdbw p cảskug gan xin bệwdkl hạmmab đrhny em hếrdbw t sốtiuy tiềtbuc n chuộiihy c tộiihy i củnpfl a cáejfk c quan, cùgbzp ng vàkynd ng bạmmab c tang vậwdkl t trong vụfhng Tốtiuy ng mua chuộiihy c võbiry lâqthf m Đsput ạmmab i-Việwdkl t màkynd sưlext thúejfk c Lêuxhu -Vătbuc n đrhny em nộiihy p... đrhny ểjtza chuộiihy c nhữsput ng ngưlext ờscvv i con gáejfk i bấsxms t hạmmab nh...
Nhàkynd vua gậwdkl t đrhny ầqfuz u:
– Trẫmnlc m hứyhjy a. Bâqthf y giờscvv hai mẹecml con bàkynd Thúejfk y-Hònpfl ang cóupld thểjtza ra vềtbuc . Cònpfl n nhưlext họyodu muốtiuy n ởghgz lạmmab i trong cung vớsrrw i phu nhâqthf n, trẫmnlc m cũnick ng chuẩqwfl n tấsxms u. Thôivxw i, bãoqdv i triềtbuc u.
Ban nhạmmab c tấsxms u bảskug n Long-hồjbvk i:
Kỳidtc nghi bấsxms t thắcmub c,
Túejfk c ung hònpfl a minh.
Tỷoidk tậwdkl p hy vụfhng thuầqfuz n hỗuxhu ,
Thọyodu khảskug o thảskug ninh.
Lệwdkl nh vătbuc n bấsxms t dĩtiuy ,
Duậwdkl t tuấsxms n hữsput u thanh.
Thiêuxhu n tửiisg vạmmab n niêuxhu n,
Phúejfk c lộiihy c lai thàkynd nh. (9)
Chúejfk giảskug i,
(9) Dịyfve ch:
Cung đrhny ìbamv nh chíugqb nh lễrdbw ,
Đsput ầqfuz y đrhny ủnpfl , hònpfl a minh.
Phúejfk c tốtiuy t sáejfk ng rựfhby c,
Thọyodu bềtbuc n, an ninh.
Thanh truyềtbuc n vôivxw tậwdkl n,
Tốtiuy t bềtbuc n dàkynd i lâqthf u.
Thiêuxhu n tửiisg vạmmab n nătbuc m,
Phúejfk c làkynd nh đrhny ếrdbw n mãoqdv i
Vư
– Thầ
Nó
– Hỡ
Nghĩ
– Tâ
Khai-Quố
– Khu-mậ
Vư
– Con ra mờ
Thư
– Chá
Lê
– Thự
Nhà
Nhắ
Nhà
Phụ
– Tâ
Nhà
– Cả
– Vâ
Lễ
– Thư
Trung-Đ
– Thư
Ô
Trung-Đ
Trung-Đ
Ô
Phụ
– Tâ
Nhà
– Vă
Bù
« Kiể
Lĩ
Tả
Khu-mậ
Quan sá
Giang-Nam đ
Thư
Cá
Tê
Tư
Gầ
Tê
Tộ
Than ô
Nay cá
Niê
Niê
Trung-Đ
– Sau khi đ
Nhà
– Thư
Thư
– Tâ
Quang-Liệ
– Thầ
Y trì
Bá
– Tô
Trầ
– Phụ
Cô
– Sư
U-bon vư
– Y khô
Lý
– Tâ
Cô
– Con bì
Mọ
– Y chế
Nó
– Thư
– Tâ
Đ
Nhà
– Tâ
U-bon vư
Dư
– Cá
Viê
– Mộ
Long-thà
– Tâ
Nghe đ
Tô
– Có
– Dạ
Y cở
– Tâ
Nhà
– Khanh đ
Bù
« Tru diệ
Ư
Ta rõ
Tuy nhiê
Dư
Dư
– Truy đ
Cô
– Thế
Nhắ
Nhà
– Thư
Hồ
– Xin hoà
Đ
– Có
Bộ
– Tâ
Triề
Khai-Quố
– Đ
Phủ
Dư
Cô
– Ban nã
Dư
– Tră
Thế
Chư
– Thư
Cô
– Hoà
Tấ
Cô
– Con đ
Thư
– Nhà
Bâ
Nà
Nà
– Tiể
Khai-Quố
Nà
– Thư
Cô
– Ta mờ
Ỷ
– Em xin tuâ
Nà
– Từ
Quầ
– Hì
Đ
– Ta phả
Nà
– Xin hã
Ghi chú
(1) Nguyê
Tử
(2) Nguyê
Bấ
Quan kiể
– Theo như
Ỷ
– Quan Thá
Ghi chú
(3) Nguyê
Thư
Nà
Đ
Ghi chú
(4) Nguyê
(5) Đ
Vậ
Cá
Vậ
Đ
– Quả
Nà
– Đ
Nà
– Như
Cô
– Thầ
Cử
– Em xin cả
Rồ
– Trở
Nà
– Quan Hì
Nguyễ
– Thầ
– Sau cù
Nà
– Nế
Ỷ
– Bâ
Ghi chú
(6) Về
« Ứ
Ỷ
– Hầ
Cá
– Tô
Ỷ
– Thư
Nà
– Hoà
Đ
– Cô
Thú
– Chị
– Chị
Ỷ
– Bâ
Thú
– Sau khi chị
Thú
Cô
Ỷ
– Bâ
Nhà
– Ý
– Cứ
Ngừ
– Vụ
Ghi chú
(7) Bá
– Mộ
– Hai là
– Ba là
– Bố
– Nă
– Sá
– Bẩ
– Tá
(8) Thậ
– Mư
– Mư
– Mư
– Á
– Bấ
– Đ
– Bấ
– Bấ
– Bấ
– Nộ
Đ
– Như
Ỷ
– Trờ
Thiệ
– Thầ
Ỷ
– Thế
Nguyễ
– Thầ
Ỷ
– Trong bả
Triề
– Thầ
Vua bà
– Xin Quố
Khai-Quố
– Tâ
« Bấ
Bâ
« Tuy nhiê
Nhà
– Xin Vă
Khai-Quố
– Sư
Trung-Đ
– Tâ
Triề
– Thô
– Tuy vậ
Triề
– Lý
Mọ
– Con cho sư
Ỷ
– Kí
– Đ
Trung-Đ
– Khi quâ
Phò
– Thư
– Dĩ
Trung-Đ
– Vư
– Tô
Trung-Đ
– Đ
Ỷ
– Thầ
– Thư
–???.
– Tô
Ghi chú
Quả
Ỷ
– Có
– Tâ
Nhà
– Xin bệ
Nhà
– Xin thầ
Đ
– Bệ
Ỷ
– Hô
– Đ
– Bệ
Nhà
– Trẫ
Ban nhạ
Kỳ
Tú
Tỷ
Thọ
Lệ
Duậ
Thiê
Phú
Chú
(9) Dị
Cung đ
Đ
Phú
Thọ
Thanh truyề
Tố
Thiê
Phú
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
