U-bon vưvjhp ơqpwl ng Lêzdco -Vătreb n trìperu nh ra tấdclz t cảvqdc nhữbdwr ng chứgsbk ng cớitfn vềmagp việhqnq c tểvtck -tưvjhp ớitfn ng Dưvjhp ơqpwl ng-đpjxc ạgsbk o-Gia làlkso m gian tếwkoe cho Tốjclj ng nhưvjhp : thưvjhp củyydo a Tầpsyh n-vưvjhp ơqpwl ng Triệhqnq u-Thựkutq gửiboc i cho y, thưvjhp củyydo a y gửiboc i sang cho Thựkutq , bảvqdc n cung từuzpj màlkso Đmfqk oàlkso n-quang-Minh nộqypt p cho Ỷmtkf -Lan. Mặkutq t Dưvjhp ơqpwl ng-đpjxc ạgsbk o-Gia tághch i xanh nhưvjhp tầpsyh u lághch .
Vưvjhp ơqpwl ng tâiyue u vớitfn i nhàlkso vua:
– Thầpsyh n còvjhp n mộqypt t sốjclj thưvjhp từuzpj tốjclj i mậxgjg t, khôtreb ng thểvtck côtreb ng bốjclj vớitfn i bághch ch quan. Xin dâiyue ng đpjxc ểvtck bệhqnq hạgsbk ngựkutq lãdtld m.
Nómwbt i rồgavy i vưvjhp ơqpwl ng thághch o cághch i túpjxc i đpjxc eo ởdkhm trêzdco n lưvjhp ng xuốjclj ng, lấdclz y cághch i trághch p khághch lớitfn n dâiyue ng lêzdco n cho nhàlkso vua. Nhàlkso vua đpjxc ỡqpwl trághch p, thấdclz y rấdclz t trầpsyh m trọperu ng, thìperu biếwkoe t bêzdco n trong cómwbt nhiềmagp u vậxgjg t lạgsbk . Ngàlkso i mởdkhm trághch p ra, ághch nh sághch ng vàlkso ng, ngọperu c trong trághch p chiếwkoe u sághch ng ngờoxor i. Trêzdco n cùtreb ng cómwbt tờoxor giấdclz y ghi rõvweq sốjclj vàlkso ng, ngọperu c, củyydo a Tốjclj ng do ai đpjxc em sang, đpjxc ãdtld trao cho ai, trao tạgsbk i đpjxc âiyue u, ngàlkso y nàlkso o. Dưvjhp ớitfn i đpjxc ághch y trághch p còvjhp n mộqypt t sốjclj thưvjhp từuzpj do thághch i-hậxgjg u, hoàlkso ng-hậxgjg u gửiboc i cho Dưvjhp ơqpwl ng-đpjxc ạgsbk o-Gia. Nhàlkso vua mởdkhm từuzpj ng tờoxor thưvjhp ra coi, long nhan đpjxc ỏoxor lêzdco n vìperu giậxgjg n. Ngàlkso i nghĩgavy thầpsyh m:
– Hỡqpwl i ơqpwl i! Thiêzdco n-Cảvqdc m thághch i hậxgjg u đpjxc ưvjhp ợghch c phụqcia hoàlkso ng ta cựkutq c kỳzdco sủyydo ng ághch i. Chíqpwl nh vìperu vậxgjg y màlkso phụqcia thâiyue n bàlkso làlkso Dưvjhp ơqpwl ng-đpjxc ứgsbk c-Thàlkso nh mớitfn i đpjxc ưvjhp ợghch c lêzdco n tớitfn i chứgsbk c tểvtck -tưvjhp ớitfn ng. Rồgavy i Dưvjhp ơqpwl ng gia lạgsbk m quyềmagp n, khiếwkoe n Dưvjhp ơqpwl ng-đpjxc ứgsbk c-Thao, Dưvjhp ơqpwl ng-đpjxc ứgsbk c-Uy bịmtkf Ưupwh ng-sơqpwl n giếwkoe t chếwkoe t. Hồgavy i đpjxc ómwbt phụqcia hoàlkso ng ta đpjxc ãdtld âiyue n xághch cho họperu Dưvjhp ơqpwl ng. Ta tưvjhp ởdkhm ng nhưvjhp vậxgjg y, từuzpj nay chúpjxc ng khôtreb ng dághch m làlkso m bậxgjg y nữbdwr a. Khôtreb ng ngờoxor bâiyue y giờoxor , chíqpwl nh thághch i-hậxgjg u, hoàlkso ng-hậxgjg u vớitfn i Dưvjhp ơqpwl ng-đpjxc ạgsbk o-Gia còvjhp n mưvjhp u dâiyue ng nưvjhp ớitfn c nàlkso y cho Tốjclj ng. Dùtreb nhâiyue n từuzpj đpjxc ếwkoe n đpjxc âiyue u ta cũgsgi ng khôtreb ng tha cho chúpjxc ng đpjxc ưvjhp ợghch c nữbdwr a. Đmfqk ạgsbk o lýlghw tộqypt c Việhqnq t khôtreb ng cho ta giếwkoe t thághch i-hậxgjg u, hoàlkso ng-hậxgjg u. Nhưvjhp ng giữbdwr a đpjxc ạgsbk o lýlghw tộqypt c Việhqnq t vớitfn i việhqnq c bảvqdc o vệhqnq giang sơqpwl n do biếwkoe t bao anh hùtreb ng đpjxc ổcggi mághch u mớitfn i tồgavy n tạgsbk i, thìperu ta phảvqdc i chọperu n giang sơqpwl n. Thôtreb i thìperu ta cứgsbk xửiboc vụqcia nàlkso y bằyqaa ng lốjclj i nhâiyue n từuzpj , trùtreb trừuzpj , đpjxc ểvtck Ưupwh ng-sơqpwl n song hiệhqnq p giếwkoe t chúpjxc ng đpjxc i cho rảvqdc nh.
Nghĩgavy vậxgjg y, nhàlkso vua quay lạgsbk i hỏoxor i Khai-Quốjclj c vưvjhp ơqpwl ng:
– Tâiyue u Quốjclj c-phụqcia , xin Quốjclj c-phụqcia ban từuzpj dụqcia cho thầpsyh n nhi vềmagp việhqnq c nàlkso y.
Khai-Quốjclj c vưvjhp ơqpwl ng đpjxc ưvjhp a mắcoxz t nhìperu n quầpsyh n thầpsyh n mộqypt t lưvjhp ợghch t:
– Khu-mậxgjg t-việhqnq n Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t do côtreb gia thàlkso nh lậxgjg p đpjxc ãdtld hơqpwl n ba chụqcia c nătreb m. Trong ba chụqcia c nătreb m qua, bấdclz t cứgsbk gian thầpsyh n tặkutq c tửiboc nàlkso o làlkso m gìperu . Bọperu n Tốjclj ng, bọperu n Chiêzdco m, bọperu n trộqypt m cưvjhp ớitfn p nhấdclz t cửiboc nhấdclz t đpjxc ộqypt ng, Khu-mậxgjg t-việhqnq n đpjxc ềmagp u biếwkoe t hếwkoe t. Gầpsyh n đpjxc âiyue y côtreb gia bậxgjg n tu hàlkso nh, íqpwl t chúpjxc ýlghw đpjxc ếwkoe n chíqpwl nh sựkutq , nhưvjhp ng khôtreb ng phảvqdc i vìperu vậxgjg y màlkso côtreb gia đpjxc ểvtck mũgsgi ni che tai. Tiềmagp n nguyêzdco n, hậxgjg u quảvqdc vụqcia nàlkso y côtreb gia theo dõvweq i rấdclz t kỹpjxc , mỗlkso i sựkutq việhqnq c, mỗlkso i hàlkso nh đpjxc ộqypt ng củyydo a Tốjclj ng, củyydo a gian thầpsyh n côtreb gia đpjxc ềmagp u thôtreb ng bághch o cho Bảvqdc o-Hòvjhp a, cho Bìperu nh-Dưvjhp ơqpwl ng, cho Tựkutq -Mai, cho Lêzdco -Vătreb n biếwkoe t. Nhưvjhp ng côtreb gia chỉzdco giớitfn i hạgsbk n bởdkhm i nătreb m ngưvjhp ờoxor i thôtreb i. Xin bághch ch quan đpjxc ừuzpj ng sợghch hãdtld i bọperu n gian. Đmfqk ểvtck côtreb gia mờoxor i cághch c nhâiyue n chứgsbk ng vàlkso o đpjxc âiyue y cho quýlghw vịmtkf thấdclz y.
Vưvjhp ơqpwl ng bảvqdc o Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t:
– Con ra mờoxor i Yêzdco n-vưvjhp ơqpwl ng vưvjhp ơqpwl ng phi cùtreb ng sưvjhp bághch Phụqcia -Quốjclj c, Bảvqdc o-Dâiyue n, Trung-Đmfqk ạgsbk o vàlkso o đpjxc âiyue y.
Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t ra ngoàlkso i mộqypt t lághch t thìperu bốjclj n ngưvjhp ờoxor i vàlkso o. Nhàlkso vua thấdclz y Lêzdco -thiếwkoe u-Mai, vộqypt i xuốjclj ng ngai vàlkso ng cung tay:
– Chághch u xin cómwbt lờoxor i vấdclz n an Lêzdco tiêzdco n nưvjhp ơqpwl ng, kíqpwl nh mong tiêzdco n nưvjhp ơqpwl ng tha cho cághch i tộqypt i khôtreb ng ra ngoàlkso i thàlkso nh tiếwkoe p đpjxc ómwbt n.
Lêzdco -thiếwkoe u-Mai vộqypt i cung tay:
– Thựkutq c nhọperu c sứgsbk c bệhqnq hạgsbk . Tôtreb i vềmagp đpjxc âiyue y vớitfn i tưvjhp cághch ch làlkso con dâiyue n Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t, màlkso bệhqnq hạgsbk miễmagp n cho lễmagp nghi đpjxc ãdtld làlkso may mắcoxz n rồgavy i. Đmfqk a tạgsbk bệhqnq hạgsbk đpjxc ãdtld hạgsbk thểvtck . Tôtreb i đpjxc ưvjhp ợghch c tiêzdco n-nưvjhp ơqpwl ng Bảvqdc o-Hòvjhp a gọperu i vềmagp khẩchjy n đpjxc ểvtck khuyêzdco n can Mộqypt c-Tồgavy n Vọperu ng-Thêzdco hòvjhp a thưvjhp ợghch ng nhẹwkoe tay vớitfn i mộqypt t sốjclj gian thầpsyh n tặkutq c tửiboc .
Nhàlkso vua thâiyue n kémiwb o ghếwkoe cho Thiếwkoe u-Mai ngồgavy i bêzdco n côtreb ng chúpjxc a Bảvqdc o-Hòvjhp a.
Nhắcoxz c lạgsbk i đpjxc ểvtck đpjxc ộqypt c giảvqdc nhớitfn : Yêzdco n-vưvjhp ơqpwl ng Triệhqnq u-nguyêzdco n-Nghiễmagp m làlkso thághch i sưvjhp , làlkso Quốjclj c-phụqcia củyydo a Trung-quốjclj c, trong khi chứgsbk c tưvjhp ớitfn c củyydo a vua Lýlghw Thághch i-tổcggi , Thághch i-tôtreb ng chỉzdco làlkso Nam-bìperu nh vưvjhp ơqpwl ng, thấdclz p hơqpwl n vưvjhp ơqpwl ng đpjxc ếwkoe n mấdclz y bậxgjg c, màlkso Lêzdco -thiếwkoe u-Mai làlkso vưvjhp ơqpwl ng phi củyydo a Yêzdco n-vưvjhp ơqpwl ng, đpjxc ịmtkf a vịmtkf cao quýlghw biếwkoe t mấdclz y. Gầpsyh n đpjxc âiyue y, Thiếwkoe u-Mai cùtreb ng vớitfn i Dưvjhp ơqpwl ng-Bìperu nh, Hoàlkso ng-Giang cưvjhp sĩgavy , Lêzdco -Vătreb n, đpjxc i hàlkso nh y-đpjxc ạgsbk o cứgsbk u ngưvjhp ờoxor i, nứgsbk c tiếwkoe ng thiêzdco n hạgsbk , đpjxc ưvjhp ợghch c tặkutq ng danh hiệhqnq u Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t tứgsbk tiêzdco n, cho nêzdco n bàlkso đpjxc i đpjxc ếwkoe n đpjxc âiyue u cũgsgi ng đpjxc ưvjhp ợghch c trọperu ng vọperu ng. Trưvjhp ớitfn c đpjxc âiyue y, đpjxc a sốjclj nhữbdwr ng ngưvjhp ờoxor i bịmtkf Mộqypt c-Tồgavy n hòvjhp a thưvjhp ợghch ng kếwkoe t ághch n tửiboc hìperu nh, chỉzdco cầpsyh n bàlkso lêzdco n tiếwkoe ng, làlkso phạgsbk m nhâiyue n đpjxc ưvjhp ợghch c âiyue n xághch ngay.
Nhàlkso vua cũgsgi ng truyềmagp n lấdclz y ghếwkoe mờoxor i Phụqcia c-Quốjclj c, Bảvqdc o-Dâiyue n, Trung-Đmfqk ạgsbk o ngồgavy i.
Phụqcia -Quốjclj c cung tay:
– Tâiyue u bệhqnq hạgsbk , ba anh em têzdco n nhàlkso quêzdco ởdkhm đpjxc ấdclz t Thiêzdco n-trưvjhp ờoxor ng đpjxc ưvjhp ợghch c Khai-Quốjclj c vưvjhp ơqpwl ng gọperu i vềmagp đpjxc âiyue y đpjxc ểvtck bàlkso n kếwkoe cứgsbk u mấdclz y vạgsbk n ngưvjhp ờoxor i gia thuộqypt c củyydo a bọperu n gian thầpsyh n tặkutq c tửiboc sắcoxz p bịmtkf sưvjhp đpjxc ệhqnq Tựkutq -Mai giếwkoe t chếwkoe t. Nhưvjhp ng vìperu anh em thầpsyh n bậxgjg n rộqypt n, vềmagp trễmagp mộqypt t ngàlkso y, hómwbt a cho nêzdco n Trung-nghĩgavy a đpjxc ạgsbk i tưvjhp ớitfn ng quâiyue n Trịmtkf nh-quang-Thạgsbk ch cùtreb ng vợghch con, gia thuộqypt c, súpjxc c vậxgjg t đpjxc ềmagp u bịmtkf giếwkoe t chếwkoe t hôtreb m qua.
Nhàlkso vua kinh hoảvqdc ng:
– Cảvqdc nhàlkso Trịmtkf nh-quang-Thạgsbk ch bịmtkf giếwkoe t hếwkoe t rồgavy i sao?
– Vâiyue ng. Thạgsbk ch vớitfn i bẩchjy y bàlkso vợghch ; tághch m con trai, mưvjhp ờoxor i chíqpwl n con dâiyue u; bốjclj n con gághch i, bốjclj n con rểvtck ; ba mưvjhp ơqpwl i mốjclj t chághch u nộqypt i, chághch u ngoạgsbk i, mấdclz y trătreb m súpjxc c vậxgjg t đpjxc ềmagp u bịmtkf giếwkoe t sạgsbk ch. Tàlkso i vậxgjg t trong nhàlkso gồgavy m tiềmagp n, vàlkso ng, bạgsbk c cho đpjxc ếwkoe n thựkutq c vậxgjg t nhưvjhp lúpjxc a, gạgsbk o, cághch khôtreb , vớitfn i thịmtkf t thúpjxc vậxgjg t bịmtkf giếwkoe t... đpjxc ềmagp u đpjxc em chia cho cùtreb ng dâiyue n trong tổcggi ng Dưvjhp ơqpwl ng-quang.
Lễmagp -bộqypt tham tri Mai-Thứgsbk hỏoxor i:
– Thưvjhp a đpjxc ạgsbk i hiệhqnq p, trưvjhp ờoxor ng Trung-nghĩgavy a lúpjxc c nàlkso o cũgsgi ng cómwbt hơqpwl n ba trătreb m môtreb n sinh luyêzdco n võvweq , lạgsbk i nữbdwr a trong làlkso ng Thổcggi -lộqypt i cómwbt hơqpwl n trătreb m hoàlkso ng nam cầpsyh m binh khíqpwl , thìperu làlkso m sao...làlkso m sao Ưupwh ng-sơqpwl n song hiệhqnq p cómwbt thểvtck hàlkso nh sựkutq dễmagp dàlkso ng nhưvjhp vậxgjg y? Khôtreb ng lẽgejo Song-hiệhqnq p mang đpjxc ạgsbk i binh theo?
Trung-Đmfqk ạgsbk o mỉzdco m cưvjhp ờoxor i:
– Thưvjhp ợghch ng-thưvjhp quághch trung thựkutq c, nêzdco n khôtreb ng hiểvtck u đpjxc ưvjhp ợghch c sưvjhp đpjxc ệhqnq Tựkutq -Mai. Khi còvjhp n làlkso Tầpsyh n-vưvjhp ơqpwl ng, ởdkhm giữbdwr a kinh thàlkso nh nhàlkso Tốjclj ng, màlkso y còvjhp n ra tay giếwkoe t cảvqdc nhàlkso củyydo a tểvtck -tưvjhp ớitfn ng đpjxc ếwkoe n mấdclz y nghìperu n ngưvjhp ờoxor i, huốjclj ng hồgavy cághch i gọperu i làlkso trưvjhp ờoxor ng Trung-nghĩgavy a? Y hiệhqnq n cómwbt mặkutq t ởdkhm Trưvjhp ờoxor ng-sa chứgsbk đpjxc âiyue u cómwbt vềmagp Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t? Kẻgsgi ra tay cómwbt lẽgejo làlkso thủyydo hạgsbk củyydo a y màlkso thôtreb i.
Ôjclj ng nómwbt i thựkutq c chậxgjg m: Khi Ưupwh ng-sơqpwl n đpjxc ãdtld ra tay, thìperu y nghiêzdco n cứgsbk u cựkutq c kỳzdco chu đpjxc ághch o. Sághch ng sớitfn m hôtreb m qua, dâiyue n làlkso ng Thổcggi -lộqypt i, Phúpjxc -thụqcia y, Minh-khai, Kiêzdco u-kịmtkf nghe tiếwkoe ng mõvweq rao rằyqaa ng: Ưupwh ng-sơqpwl n song hiệhqnq p sẽgejo xửiboc tộqypt i Trịmtkf nh-quang-Thạgsbk ch. Lậxgjg p tứgsbk c họperu ùtreb n ùtreb n kémiwb o nhau đpjxc ếwkoe n trưvjhp ờoxor ng Trung-nghĩgavy a. Khi họperu tớitfn i nơqpwl i, thìperu thấdclz y lýlghw dịmtkf ch nhưvjhp lýlghw -trưvjhp ởdkhm ng, phómwbt -lýlghw , trưvjhp ơqpwl ng-tuầpsyh n, thủyydo -bạgsbk đpjxc ềmagp u ngồgavy i sau cághch i bàlkso n dàlkso i. Phíqpwl a trưvjhp ớitfn c bàlkso n, bêzdco n phảvqdc i làlkso toàlkso n thểvtck gia thuộqypt c Trịmtkf nh-quang-Thạgsbk ch bịmtkf trómwbt i. Phíqpwl a bêzdco n trághch i làlkso môtreb n sinh trưvjhp ờoxor ng Trung-nghĩgavy a. Phíqpwl a trưvjhp ớitfn c bỏoxor trốjclj ng, dâiyue n chúpjxc ng thấdclz y vậxgjg y tụqcia tậxgjg p ởdkhm đpjxc âiyue y.
Trung-Đmfqk ạgsbk o ngừuzpj ng lạgsbk i hớitfn p mộqypt t hớitfn p tràlkso rồgavy i tiếwkoe p: Chắcoxz c cághch c vịmtkf hỏoxor i tạgsbk i sao lạgsbk i cómwbt sựkutq kiệhqnq n lạgsbk nhưvjhp vậxgjg y phảvqdc i khôtreb ng? Thưvjhp a, nhómwbt m ngưvjhp ờoxor i củyydo a Ưupwh ng-sơqpwl n chỉzdco cómwbt bẩchjy y mạgsbk ng. Tinh mơqpwl hôtreb m qua, sau khi ătreb n sághch ng xong, toàlkso n thểvtck môtreb n sinh, gia thuộqypt c củyydo a Quang-Thạgsbk ch cảvqdc m thấdclz y châiyue n tay vôtreb lựkutq c, thìperu ra họperu trúpjxc ng đpjxc ộqypt c. Bấdclz y giờoxor bẩchjy y ngưvjhp ờoxor i xuấdclz t hiệhqnq n. Tấdclz t cảvqdc môtreb n sinh, gia thuộqypt c đpjxc ềmagp u bịmtkf đpjxc iểvtck m huyệhqnq t. Ngưvjhp ờoxor i cầpsyh m đpjxc ầpsyh u chỉzdco đpjxc ághch nh ba chiêzdco u, khiếwkoe n Quang-Thạgsbk ch, Quang-Minh bịmtkf lạgsbk c bạgsbk i. Họperu đpjxc iểvtck m huyệhqnq t, rồgavy i kềmagp đpjxc ao vàlkso o cổcggi , bắcoxz t chúpjxc ng viếwkoe t thưvjhp gọperu i lýlghw dịmtkf ch đpjxc ếwkoe n, gọperu i mõvweq tớitfn i. Khi lýlghw dịmtkf ch, mõvweq đpjxc ếwkoe n, thìperu đpjxc ềmagp u bịmtkf đpjxc iểvtck m huyệhqnq t, rồgavy i cho ngồgavy i vàlkso o bàlkso n. Mộqypt t ngưvjhp ờoxor i trong bọperu n Ưupwh ng-sơqpwl n vung đpjxc ao chặkutq t đpjxc ầpsyh u têzdco n tay sai ághch c đpjxc ứgsbk c nhấdclz t củyydo a Quang-Thạgsbk ch làlkso Vũgsgi -Đmfqk ứgsbk c, khiếwkoe n mõvweq kinh hồgavy n tághch ng đpjxc ởdkhm m. Sau đpjxc ómwbt họperu bắcoxz t mõvweq phảvqdc i đpjxc i rao nhưvjhp lờoxor i họperu truyềmagp n. Nếwkoe u quýlghw vịmtkf làlkso mõvweq , liệhqnq u quýlghw vịmtkf cómwbt can đpjxc ảvqdc m chốjclj ng lạgsbk i họperu khôtreb ng?
Trung-Đmfqk ạgsbk o đpjxc ưvjhp a mắcoxz t nhìperu n nhữbdwr ng châiyue n tay củyydo a phe họperu Dưvjhp ơqpwl ng mộqypt t lưvjhp ợghch t, khiếwkoe n ai nấdclz y đpjxc ềmagp u lạgsbk nh gághch y.
Ôjclj ng tiếwkoe p: ngưvjhp ờoxor i cầpsyh m đpjxc ầpsyh u nhómwbt m Ưupwh ng-sơqpwl n đpjxc em bảvqdc n cághch o trạgsbk ng Trịmtkf nh-quang-Thạgsbk ch ra đpjxc ọperu c cho dâiyue n chúpjxc ng nghe.
Phụqcia -Quốjclj c trìperu nh nhàlkso vua mộqypt t trụqcia c giấdclz y:
– Tâiyue u bệhqnq hạgsbk , đpjxc âiyue y làlkso bảvqdc n ághch n màlkso Ưupwh ng-sơqpwl n đpjxc ọperu c trưvjhp ớitfn c mặkutq t dâiyue n tổcggi ng Dưvjhp ơqpwl ng-quang, cùtreb ng treo khắcoxz p vùtreb ng Kinh-Bắcoxz c.
Nhàlkso vua gọperu i Bùtreb i-Hựkutq u:
– Vătreb n-minh đpjxc iệhqnq n đpjxc ạgsbk i họperu c sĩgavy . Xin họperu c sĩgavy đpjxc ọperu c cho cảvqdc triềmagp u đpjxc ìperu nh nghe.
Bùtreb i-Hựkutq u cầpsyh m trụqcia c giấdclz y mởdkhm ra đpjxc ọperu c:
« Kiểvtck m-hiệhqnq u thághch i-sưvjhp ,
Lĩgavy nh-Nam tiếwkoe t đpjxc ộqypt sứgsbk ,
Tảvqdc kim ngôtreb đpjxc ạgsbk i tưvjhp ớitfn ng quâiyue n.
Khu-mậxgjg t-việhqnq n sứgsbk .
Quan sághch t sứgsbk ,
Giang-Nam đpjxc ôtreb hộqypt ,
Thưvjhp ợghch ng-trụqcia quốjclj c, lĩgavy nh Thịmtkf -trung. Kinh-Nam vưvjhp ơqpwl ng, nhàlkso Đmfqk ạgsbk i-Tốjclj ng, làlkso thôtreb n phu đpjxc ấdclz t Thiêzdco n-trưvjhp ờoxor ng Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t cùtreb ng trưvjhp ởdkhm ng-đpjxc ạgsbk i côtreb ng chúpjxc a Huệhqnq -Nhu.
Cághch o tri vớitfn i trătreb m họperu , võvweq -lâiyue m tộqypt c Hoa, tộqypt c Việhqnq t rõvweq .
Têzdco n Trịmtkf nh Quang-Thạgsbk ch nguyêzdco n làlkso dưvjhp đpjxc ảvqdc ng củyydo a bọperu n Hồgavy ng-thiếwkoe t-giághch o. Thờoxor i Thuậxgjg n-thiêzdco n, sau khi chưvjhp vưvjhp ơqpwl ng nổcggi i loạgsbk n, Hồgavy ng-thiếwkoe t-giághch o bịmtkf tuyệhqnq t diệhqnq t, y ẩchjy n thâiyue n vàlkso o làlkso m gia tưvjhp ớitfn ng họperu Dưvjhp ơqpwl ng. Khi con gághch i họperu Dưvjhp ơqpwl ng đpjxc ưvjhp ợghch c vua Thághch i-tôtreb ng bêzdco n Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t sủyydo ng ághch i, tấdclz n phong làlkso m Thiêzdco n-cảvqdc m hoàlkso ng hậxgjg u. Y tựkutq nguyệhqnq n tĩgavy nh thâiyue n làlkso m thághch i giághch m. Sau đpjxc ómwbt nhờoxor cómwbt côtreb ng trong nhữbdwr ng lầpsyh n theo quâiyue n đpjxc i dẹwkoe p giặkutq c, y đpjxc ưvjhp ợghch c thătreb ng hàlkso m Trung-nghĩgavy a đpjxc ạgsbk i tưvjhp ớitfn ng quâiyue n, tưvjhp ớitfn c Siêzdco u-loạgsbk i hầpsyh u.
Tưvjhp ởdkhm ng vớitfn i chúpjxc t tàlkso i mọperu n, đpjxc ưvjhp ợghch c làlkso m tưvjhp ớitfn ng, đpjxc ưvjhp ợghch c phong hầpsyh u, đpjxc ãdtld khiếwkoe n y thoảvqdc mãdtld n. Hay đpjxc âiyue u, y lạgsbk i cùtreb ng vớitfn i chủyydo làlkso Dưvjhp ơqpwl ng Đmfqk ạgsbk o-Gia, mưvjhp u thíqpwl chúpjxc a cưvjhp ớitfn p ngôtreb i, mãdtld i quốjclj c cầpsyh u vinh. Y lậxgjg p ra trưvjhp ờoxor ng Trung-nghĩgavy a, thu đpjxc ệhqnq tửiboc , dạgsbk y vătreb n lẫvtck n võvweq , rồgavy i Dưvjhp ơqpwl ng Đmfqk ạgsbk o-Gia dùtreb ng thếwkoe lựkutq c bổcggi làlkso m vătreb n quan, võvweq tưvjhp ớitfn ng, gâiyue y thanh thếwkoe , sau đpjxc ómwbt sẽgejo đpjxc i đpjxc ếwkoe n cưvjhp ớitfn p ngôtreb i vua Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t. Đmfqk ómwbt làlkso tộqypt i phảvqdc n nghịmtkf ch. Theo bộqypt Hìperu nh-thưvjhp củyydo a Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t, thìperu phảvqdc i xửiboc lătreb ng trìperu , vàlkso giếwkoe t cảvqdc nhàlkso .
Gầpsyh n đpjxc âiyue y, Đmfqk ạgsbk o-Gia vớitfn i y cho ngưvjhp ờoxor i sang Trung-nguyêzdco n hiệhqnq p đpjxc ảvqdc ng vớitfn i bọperu n tham quan Tốjclj ng triềmagp u, hầpsyh u sau khi Đmfqk ạgsbk o-Gia cưvjhp ớitfn p ngôtreb i vua, sẽgejo đpjxc ưvjhp ợghch c Tốjclj ng triềmagp u phong vưvjhp ơqpwl ng. Y đpjxc ãdtld nhậxgjg n trưvjhp ớitfn c sau mộqypt t nghìperu n lựkutq ơqpwl ng vàlkso ng cùtreb ng ngọperu c ngàlkso châiyue u bághch u củyydo a Tầpsyh n-vưvjhp ơqpwl ng Triệhqnq u-Thựkutq , đpjxc em vềmagp mua chuộqypt c võvweq lâiyue m, tham quan Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t, đpjxc ợghch i khi Tốjclj ng đpjxc ághch nh sang, sẽgejo nổcggi i lêzdco n làlkso m nộqypt i ứgsbk ng. Y lạgsbk i chiêzdco u mộqypt võvweq sĩgavy , rồgavy i sai sang Chiêzdco m-thàlkso nh, giúpjxc p Chiêzdco m huấdclz n luyệhqnq n sĩgavy tốjclj t, đpjxc ểvtck mộqypt t mai khi Tốjclj ng cửiboc sựkutq đpjxc ághch nh sang, thìperu Chiêzdco m đpjxc ághch nh phíqpwl a sau Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t. Đmfqk âiyue y làlkso tộqypt i mãdtld i quốjclj c. Theo bộqypt Hìperu nh-thưvjhp Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t thìperu bảvqdc n thâiyue n phảvqdc i tộqypt i lătreb ng trìperu vàlkso giếwkoe t cảvqdc nhàlkso .
Têzdco n Thạgsbk ch cùtreb ng Tầpsyh n-vưvjhp ơqpwl ng Triệhqnq u-Thựkutq hiệhqnq p đpjxc ảvqdc ng vớitfn i họperu Dưvjhp ơqpwl ng gâiyue y ra vụqcia ághch n chùtreb a Từuzpj -quang, vớitfn i hai mụqcia c đpjxc íqpwl ch. Mộqypt t làlkso đpjxc ểvtck hãdtld m hạgsbk i cághch c võvweq tưvjhp ớitfn ng vốjclj n xuấdclz t thâiyue n từuzpj nhàlkso họperu Mai củyydo a Linh-Cảvqdc m hoàlkso ng thághch i hậxgjg u. Hai làlkso gâiyue y chia rẽgejo giữbdwr a triềmagp u đpjxc ìperu nh võvweq lâiyue m Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t vớitfn i phághch i Đmfqk ôtreb ng-a vàlkso côtreb -gia nằyqaa m trong mưvjhp u đpjxc ồgavy thíqpwl chúpjxc a, mãdtld i quốjclj c. Theo bộqypt Hìperu nh-thưvjhp củyydo a Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t, phảvqdc i tộqypt i lătreb ng trìperu vàlkso giếwkoe t cảvqdc nhàlkso .
Tộqypt i củyydo a họperu Dưvjhp ơqpwl ng, tộqypt i củyydo a Quang-Thạgsbk ch phạgsbk m trưvjhp ờoxor ng làlkso Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t, đpjxc ághch ng lẽgejo triềmagp u đpjxc ìperu nh cùtreb ng võvweq lâiyue m Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t phảvqdc i xửiboc chúpjxc ng. Chưvjhp ơqpwl ng-thághch nh Gia-khághch nh hoàlkso ng đpjxc ếwkoe đpjxc ãdtld đpjxc ưvjhp ợghch c mỹpjxc nhâiyue n Ỷmtkf -Lan tâiyue u trìperu nh đpjxc ầpsyh y đpjxc ủyydo trêzdco n đpjxc ưvjhp ờoxor ng từuzpj Phághch p-vâiyue n tựkutq vềmagp Thătreb ng-long. Vua bàlkso Bắcoxz c-biêzdco n chưvjhp ởdkhm ng môtreb n phághch i Mêzdco -linh, tiêzdco n nưvjhp ơqpwl ng Thâiyue n Bảvqdc o-Hòvjhp a chưvjhp ởdkhm ng môtreb n phághch i Tảvqdc n-viêzdco n, phòvjhp mãdtld Thâiyue n Thiệhqnq u-Thághch i chưvjhp ởdkhm ng môtreb n phághch i Tâiyue y-vu, đpjxc ạgsbk i sưvjhp Huệhqnq -Sinh phághch i Tiêzdco u-sơqpwl n, sưvjhp huynh Trầpsyh n Phụqcia -Quốjclj c chưvjhp ởdkhm ng môtreb n phághch i Đmfqk ôtreb ng-a... tấdclz t cảvqdc đpjxc ềmagp u biếwkoe t tộqypt i trạgsbk ng củyydo a họperu Dưvjhp ơqpwl ng, củyydo a Trịmtkf nh Quang-Thạgsbk ch từuzpj lâiyue u. Thếwkoe màlkso , ba thághch ng trôtreb i qua, vẫvtck n chưvjhp a xửiboc tộqypt i chúpjxc ng.
Than ôtreb i! Họperu a nưvjhp ớitfn c, ághch ch dâiyue n nhưvjhp dầpsyh u sôtreb i, nhưvjhp lửiboc a chághch y màlkso triềmagp u đpjxc ìperu nh vớitfn i võvweq lâiyue m còvjhp n chầpsyh n chờoxor , nêzdco n côtreb gia vớitfn i côtreb ng chúpjxc a phảvqdc i thếwkoe thiêzdco n hàlkso nh đpjxc ạgsbk o, đpjxc ểvtck bảvqdc o vệhqnq Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t, đpjxc ểvtck giữbdwr tìperu nh thưvjhp ơqpwl ng giữbdwr a tộqypt c Hoa, tộqypt c Việhqnq t, cùtreb ng làlkso con chághch u vua Thầpsyh n-Nôtreb ng. Trưvjhp ớitfn c hếwkoe t xửiboc lătreb ng trìperu têzdco n Trịmtkf nh Quang-Thạgsbk ch vàlkso giếwkoe t cảvqdc nhàlkso y. Sau đpjxc âiyue y mộqypt t thághch ng, nếwkoe u triềmagp u đpjxc ìperu nh, võvweq lâiyue m Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t chưvjhp a xửiboc tộqypt i họperu Dưvjhp ơqpwl ng. Triềmagp u đpjxc ìperu nh, võvweq lâiyue m Trung-nguyêzdco n chưvjhp a xửiboc Tầpsyh n-vưvjhp ơqpwl ng, côtreb gia sẽgejo thếwkoe thiêzdco n xửiboc chúpjxc ng.
Nay cághch o tri.
Niêzdco n hiệhqnq u Chưvjhp ơqpwl ng-thághch nh Gia-khághch nh nătreb m thứgsbk 5 củyydo a Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t.
Niêzdco n hiệhqnq u Gia-hựkutq u nătreb m thứgsbk 8 củyydo a Đmfqk ạgsbk i-Tốjclj ng».
Trung-Đmfqk ạgsbk o tiếwkoe p:
– Sau khi đpjxc ọperu c bảvqdc n cághch o trạgsbk ng, ngưvjhp ờoxor i củyydo a Ưupwh ng-sơqpwl n đpjxc em hếwkoe t thúpjxc vậxgjg t, tàlkso i sảvqdc n củyydo a Thạgsbk ch chia cho dâiyue n nghèzdco o trong làlkso ng. Họperu gọperu i têzdco n từuzpj ng ngưvjhp ờoxor i, lĩgavy nh từuzpj ng mómwbt n mộqypt t. Thìperu ra họperu đpjxc ãdtld nghiêzdco n cứgsbk u tàlkso i sảvqdc n củyydo a y, nghiêzdco n cứgsbk u rõvweq ngưvjhp ờoxor i nàlkso o trong làlkso ng đpjxc ághch ng đpjxc ưvjhp ợghch c hưvjhp ởdkhm ng mómwbt n nàlkso o. Phâiyue n chia tàlkso i sảvqdc n xong, họperu đpjxc em têzdco n Quang-Thạgsbk ch ra xửiboc lătreb ng trìperu . Cứgsbk mỗlkso i tiếwkoe ng trốjclj ng, tiếwkoe ng chiêzdco ng lạgsbk i dùtreb ng dao sắcoxz c cắcoxz t mộqypt t miếwkoe ng thịmtkf t. Quang-Thạgsbk ch kêzdco u thémiwb t lêzdco n nhưvjhp lợghch n bịmtkf chọperu c tiếwkoe t. Sau khi xẻgsgi o miếwkoe ng thứgsbk nătreb m, y đpjxc au quághch đpjxc ịmtkf nh cắcoxz n lưvjhp ỡqpwl i chếwkoe t, thìperu mộqypt t ngưvjhp ờoxor i trong nhómwbt m Ưupwh ng-sơqpwl n cậxgjg y miệhqnq ng y ra nhémiwb t dẻgsgi vàlkso o. Cứgsbk thếwkoe , họperu xẻgsgi o đpjxc ếwkoe n miếwkoe ng thứgsbk mộqypt t trătreb m mưvjhp ờoxor i bẩchjy y thìperu y chếwkoe t. Bấdclz y giờoxor họperu mớitfn i xửiboc tửiboc toàlkso n gia y. Sau đpjxc ómwbt họperu tha cho đpjxc ághch m đpjxc ệhqnq tửiboc trưvjhp ờoxor ng Trung-nghĩgavy a, rồgavy i lêzdco n ngựkutq a đpjxc i mấdclz t.
Nhàlkso vua giậxgjg t mìperu nh quay lạgsbk i hỏoxor i Lýlghw Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t:
– Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t, Trịmtkf nh-quang-Thạgsbk ch còvjhp n mộqypt t ngưvjhp ờoxor i con làlkso Quang-Liệhqnq t, hiệhqnq n làlkso m vũgsgi -vệhqnq hiệhqnq u-úpjxc y trong cung. Ngưvjhp ờoxor i phảvqdc i cốjclj gắcoxz ng bảvqdc o vệhqnq y đpjxc ừuzpj ng đpjxc ểvtck Ưupwh ng-sơqpwl n nhậxgjg p cung giếwkoe t chếwkoe t.
Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t đpjxc ãdtld ătreb n cùtreb ng mâiyue m, ngủyydo cùtreb ng dưvjhp ờoxor ng, chơqpwl i đpjxc ùtreb a vớitfn i nhàlkso vua suốjclj t thờoxor i thơqpwl ấdclz u ởdkhm Tảvqdc n-lĩgavy nh, gìperu màlkso ôtreb ng khôtreb ng biếwkoe t ýlghw ngàlkso i: ngàlkso i muốjclj n ôtreb ng dọperu a thêzdco m mấdclz y câiyue u cho bọperu n gian thầpsyh n kinh hãdtld i Ưupwh ng-sơqpwl n hơqpwl n màlkso thôtreb i. Nghĩgavy vậxgjg y ôtreb ng tâiyue u:
– Tâiyue u bệhqnq hạgsbk , đpjxc ốjclj i vớitfn i Kinh-Nam vưvjhp ơqpwl ng, thầpsyh n chỉzdco làlkso đpjxc ứgsbk a sưvjhp đpjxc iệhqnq t nhỏoxor bằyqaa ng hạgsbk t cághch t bêzdco n trághch i núpjxc i. Bảvqdc n lĩgavy nh củyydo a ngưvjhp ờoxor i lạgsbk i cao thâiyue m khôtreb n lưvjhp ờoxor ng. Đmfqk ệhqnq tửiboc củyydo a ngưvjhp ờoxor i toàlkso n nhữbdwr ng đpjxc ạgsbk i cao thủyydo Hoa-Việhqnq t, hàlkso nh sựkutq xuấdclz t thầpsyh n nhậxgjg p hómwbt a đpjxc ếwkoe n quỷlpxx khôtreb ng hay, thầpsyh n khôtreb ng biếwkoe t, thìperu làlkso m sao nôtreb tàlkso i đpjxc ủyydo sứgsbk c bảvqdc o vệhqnq Quang-Liệhqnq t? Hơqpwl n nữbdwr a Quang-Liệhqnq t đpjxc ưvjhp ợghch c đpjxc em vàlkso o cung do chỉzdco dụqcia củyydo a thághch i-hậxgjg u, chỉzdco thághch i-hậxgjg u mớitfn i đpjxc ưvjhp ợghch c quyềmagp n sai phághch i y. Cho nêzdco n vụqcia bảvqdc o vệhqnq y, muôtreb n ngàlkso n lầpsyh n thầpsyh n khôtreb ng thểvtck nàlkso o đpjxc ưvjhp ơqpwl ng nổcggi i.
Quang-Liệhqnq t run run bưvjhp ớitfn c ra quỳzdco gốjclj i rậxgjg p đpjxc ầpsyh u:
– Thầpsyh n hiệhqnq n chầpsyh u hầpsyh u bệhqnq hạgsbk , thìperu coi nhưvjhp tíqpwl nh mệhqnq nh đpjxc ưvjhp ợghch c bảvqdc o đpjxc ảvqdc m. Nhưvjhp ng còvjhp n... vợghch con. Xin bệhqnq hạgsbk cứgsbk u vợghch con, gia thuộqypt c củyydo a thầpsyh n. Vìperu sághch ng nay trêzdco n đpjxc ưvjhp ờoxor ng vàlkso o triềmagp u, thầpsyh n thấdclz y mảvqdc nh giấdclz y nàlkso y dághch n trêzdco n yêzdco n ngựkutq a, xin kíqpwl nh đpjxc ệhqnq lêzdco n bệhqnq hạgsbk ngựkutq lãdtld m.
Y trìperu nh ra mộqypt t tờoxor giấdclz y, trêzdco n in hìperu nh chim ưvjhp ng bay qua núpjxc i, dưvjhp ớitfn i cómwbt mấdclz y chữbdwr « Gian thầpsyh n, mưvjhp u thíqpwl chúpjxc a, mãdtld i quốjclj c, phảvqdc i giếwkoe t cảvqdc nhàlkso trưvjhp ớitfn c giờoxor Ngọperu ».
Bághch ch quan cùtreb ng hưvjhp ớitfn ng ra sâiyue n nhìperu n bómwbt ng mặkutq t trờoxor i. Vua bàlkso Bìperu nh-Dưvjhp ơqpwl ng nómwbt i:
– Tôtreb i biếwkoe t tíqpwl nh củyydo a Kinh-Nam vưvjhp ơqpwl ng lắcoxz m, khi vưvjhp ơqpwl ng đpjxc ẽgejo hẹwkoe n giờoxor hàlkso nh hìperu nh, hoặkutq c trừuzpj ng phạgsbk t ngưvjhp ờoxor i nàlkso o, màlkso ngưvjhp ờoxor i đpjxc ómwbt trốjclj n đpjxc âiyue u cho quághch giờoxor đpjxc ómwbt thìperu vưvjhp ơqpwl ng sẽgejo tha cho luôtreb n. Chỉzdco còvjhp n mộqypt t khắcoxz c nữbdwr a (14 phúpjxc t ngàlkso y nay) thìperu coi nhưvjhp Trịmtkf nh vũgsgi -vệhqnq sẽgejo đpjxc ưvjhp ợghch c âiyue n xághch .
Trầpsyh n-phụqcia -Quốjclj c hỏoxor i Quang-Liệhqnq t:
– Phụqcia thâiyue n củyydo a hiệhqnq u úpjxc y trưvjhp ớitfn c làlkso m gia tưvjhp ớitfn ng cho Dưvjhp ơqpwl ng phủyydo , rồgavy i mớitfn i tĩgavy nh thâiyue n làlkso m thághch i giághch m, thìperu ôtreb ng cómwbt vợghch , cómwbt con làlkso chuyệhqnq n thưvjhp ờoxor ng. Còvjhp n vũgsgi -vệhqnq tĩgavy nh thâiyue n hồgavy i bẩchjy m sinh, đpjxc ưvjhp ợghch c thághch i-hậxgjg u tiếwkoe n cung, thìperu sao cómwbt vợghch , cómwbt con đpjxc ưvjhp ợghch c?
Côtreb ng chúpjxc a Bảvqdc o-Hòvjhp a vẫvtck y tay ra hiệhqnq u vớitfn i Phụqcia -Quốjclj c:
– Sưvjhp huynh ơqpwl i, cághch i gãdtld Quang-Liệhqnq t nàlkso y làlkso mộqypt t ngưvjhp ờoxor i bìperu nh thưvjhp ờoxor ng. Nhưvjhp ng y nhờoxor thếwkoe lựkutq c Thiêzdco n-cảvqdc m thághch i hậxgjg u, Thưvjhp ợghch ng-Dưvjhp ơqpwl ng hoàlkso ng hậxgjg u đpjxc ưvjhp ợghch c đpjxc ưvjhp a vàlkso o cung tiềmagp m ẩchjy n đpjxc ểvtck chuẩchjy n bịmtkf phảvqdc n nghịmtkf ch, chứgsbk y cómwbt làlkso thághch i giághch m đpjxc âiyue u?
U-bon vưvjhp ơqpwl ng phấdclz t tay vàlkso o dưvjhp ớitfn i bụqcia ng Quang-Liệhqnq t mộqypt t cághch i rồgavy i gậxgjg t đpjxc ầpsyh u:
– Y khôtreb ng phảvqdc i thághch i giághch m.
Lýlghw Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t bưvjhp ớitfn c ra rậxgjg p đpjxc ầpsyh u:
– Tâiyue u bệhqnq hạgsbk , ngàlkso y đpjxc ầpsyh u tiêzdco n Quang-Liệhqnq t đpjxc ưvjhp ợghch c đpjxc em vàlkso o cung, thầpsyh n đpjxc ãdtld biếwkoe t hạgsbk bộqypt củyydo a y vẫvtck n đpjxc ầpsyh y đpjxc ủyydo . Thầpsyh n cómwbt tâiyue u vớitfn i hoàlkso ng-hậxgjg u, nhưvjhp ng hoàlkso ng-hậxgjg u tuyêzdco n phághch n rằyqaa ng y... đpjxc ãdtld tĩgavy nh thâiyue n từuzpj lâiyue u, rồgavy i khôtreb ng cho thầpsyh n tághch i khághch m. Bâiyue y giờoxor sựkutq việhqnq c đpjxc ãdtld nhưvjhp thếwkoe nàlkso y, xin bệhqnq hạgsbk cho thầpsyh n bắcoxz t y thẩchjy m cung xem y đpjxc ãdtld làlkso m nhữbdwr ng đpjxc iềmagp u gìperu vôtreb phághch p vôtreb thiêzdco n trong cung.
Côtreb ng-chúpjxc a Bảvqdc o-Hòvjhp a bảvqdc o Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t:
– Con bìperu nh thâiyue n đpjxc i thôtreb i. Y chếwkoe t rồgavy i, thìperu con làlkso m sao màlkso đpjxc iềmagp u tra đpjxc ưvjhp ợghch c nữbdwr a?
Mọperu i ngưvjhp ờoxor i giậxgjg t mìperu nh nhìperu n ra, thìperu quảvqdc Trịmtkf nh-quang-Liệhqnq t tuy còvjhp n quỳzdco gốjclj i rậxgjg p đpjxc ầpsyh u, nhưvjhp ng mắcoxz t y trợghch n trừuzpj ng. U-bon vưvjhp ơqpwl ng lạgsbk ng mìperu nh tớitfn i cầpsyh m mạgsbk ch y. Vưvjhp ơqpwl ng lắcoxz c đpjxc ầpsyh u:
– Y chếwkoe t rồgavy i. Y chếwkoe t vềmagp chưvjhp ởdkhm ng lựkutq c « Bứgsbk c mạgsbk ch » củyydo a phághch i Đmfqk ôtreb ng-a. Y bịmtkf trúpjxc ng chưvjhp ởdkhm ng vàlkso o cuốjclj i giờoxor Mãdtld o. Ngưvjhp ờoxor i phághch t chưvjhp ởdkhm ng đpjxc ãdtld tíqpwl nh toághch n sao cho y chếwkoe t đpjxc úpjxc ng giờoxor Ngọperu .
Nómwbt i rồgavy i vưvjhp ơqpwl ng xémiwb vạgsbk t ághch o Quang-Liệhqnq t ra, trêzdco n vai y in vếwkoe t mộqypt t bàlkso n tay tíqpwl m bầpsyh m, mắcoxz t, mũgsgi i, tai, miệhqnq ng vàlkso hạgsbk bộqypt y ứgsbk a mághch u. Quầpsyh n thầpsyh n nhìperu n thấdclz y màlkso kinh hãdtld i. Nhàlkso vua hỏoxor i Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t:
– Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t, phảvqdc i chătreb ng tâiyue m phághch p Bứgsbk c-mạgsbk ch nàlkso y trưvjhp ớitfn c đpjxc âiyue y Quốjclj c-trưvjhp ợghch ng Tựkutq -An đpjxc ãdtld dạgsbk y ngưvjhp ờoxor i? Phảvqdc i chătreb ng ngưvjhp ờoxor i đpjxc ãdtld dùtreb ng võvweq côtreb ng nàlkso y đpjxc ághch nh nhau vớitfn i Tốjclj ng?
– Tâiyue u hoàlkso ng thưvjhp ợghch ng đpjxc úpjxc ng thếwkoe . Từuzpj hồgavy i đpjxc ómwbt đpjxc ếwkoe n giờoxor sưvjhp thúpjxc c Tựkutq -Mai đpjxc ãdtld biếwkoe n đpjxc ổcggi i đpjxc i rấdclz t nhiềmagp u, mỗlkso i khi đpjxc ághch nh trúpjxc ng mộqypt t ngưvjhp ờoxor i, thìperu cómwbt thểvtck tíqpwl nh giờoxor khiếwkoe n cho kẻgsgi đpjxc ịmtkf ch chếwkoe t hoặkutq c bịmtkf thưvjhp ơqpwl ng. Phưvjhp ơqpwl ng phághch p nàlkso y sưvjhp thúpjxc c chưvjhp a truyềmagp n cho thầpsyh n.
Đmfqk ếwkoe n đpjxc ómwbt mộqypt t têzdco n thághch i giághch m khághch c chạgsbk y bổcggi vàlkso o sâiyue n rồgavy ng quỳzdco gốjclj i, rồgavy i rậxgjg p đpjxc ầpsyh u binh binh. Miệhqnq ng y bịmtkf nhémiwb t mộqypt t cághch i đpjxc ùtreb i thịmtkf t chómwbt sốjclj ng, châiyue n đpjxc âiyue m sâiyue u trong họperu ng, còvjhp n đpjxc ùtreb i thìperu chìperu a ra trưvjhp ớitfn c mặkutq t. Cághch i đpjxc ùtreb i chómwbt còvjhp n cảvqdc lôtreb ng, mághch u chảvqdc y ra cằyqaa m, cổcggi , trôtreb ng thựkutq c khủyydo ng khiếwkoe p.
Nhàlkso vua đpjxc ưvjhp a mắcoxz t cho Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t, ngụqcia ýlghw hỏoxor i y làlkso ai? Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t tâiyue u:
– Tâiyue u hoàlkso ng-thưvjhp ợghch ng đpjxc âiyue y làlkso viêzdco n thághch i-giághch m ởdkhm cung Từuzpj -ninh, têzdco n làlkso Nguyễmagp n-quýlghw -Toàlkso n hầpsyh u cậxgjg n hoàlkso ng-hậxgjg u từuzpj mấdclz y nătreb m nay.
U-bon vưvjhp ơqpwl ng Lêzdco -Vătreb n bưvjhp ớitfn c ra đpjxc iểvtck m vàlkso o mấdclz y yếwkoe u huyệhqnq t củyydo a Nguyễmagp n-quýlghw -Toàlkso n, rồgavy i lôtreb i cághch i đpjxc ùtreb i chómwbt trong miệhqnq ng y ra. Tuy đpjxc ùtreb i chómwbt đpjxc ãdtld đpjxc ưvjhp ợghch c rúpjxc t khỏoxor i họperu ng, nhưvjhp ng châiyue n chómwbt cắcoxz m vàlkso o hầpsyh u làlkso m y bịmtkf thưvjhp ơqpwl ng. Mághch u rỉzdco ra hai mémiwb p.
Dưvjhp ơqpwl ng-đpjxc ạgsbk o-Gia xanh mặkutq t hỏoxor i:
– Cághch i gìperu vậxgjg y?
Viêzdco n thághch i giághch m run rẩchjy y nómwbt i:
– Mộqypt t.. con.. quỷlpxx .. mặkutq t.. xanh, mộqypt t nhàlkso sưvjhp , mộqypt t...
Long-thàlkso nh ẩchjy n-sĩgavy Tôtreb n-Đmfqk ảvqdc n đpjxc ứgsbk ng lêzdco n cung tay:
– Tâiyue u bệhqnq -hạgsbk , thưvjhp a cághch c vịmtkf thâiyue n-vưvjhp ơqpwl ng, côtreb ng-chúpjxc a, phòvjhp -mãdtld , đpjxc ạgsbk i thầpsyh n. Vịmtkf côtreb ng-côtreb ng nàlkso y bịmtkf thưvjhp ơqpwl ng ởdkhm họperu ng e nómwbt i khôtreb ng đpjxc ưvjhp ợghch c nhiềmagp u. Nhưvjhp ng cứgsbk nhìperu n sựkutq việhqnq c, thìperu biếwkoe t vụqcia nàlkso y do Mộqypt c-Tồgavy n hòvjhp a thưvjhp ợghch ng ra tay.
Nghe đpjxc ếwkoe n têzdco n Mộqypt c-Tồgavy n hòvjhp a thưvjhp ợghch ng, cảvqdc triềmagp u đpjxc ìperu nh đpjxc ềmagp u trấdclz n đpjxc ộqypt ng. Riêzdco ng mặkutq t côtreb ng chúpjxc a Bảvqdc o-Hòvjhp a trởdkhm thàlkso nh ngơqpwl ngơqpwl , ngághch c ngághch c khághch c thưvjhp ờoxor ng.
Tôtreb n-Đmfqk ảvqdc n hỏoxor i Nguyễmagp n-quýlghw -Toàlkso n:
– Cómwbt phảvqdc i ngưvjhp ờoxor i nhémiwb t đpjxc ùtreb i chómwbt vàlkso o miệhqnq ng côtreb ng-côtreb ng làlkso mộqypt t nhàlkso sưvjhp hơqpwl i mậxgjg p, mặkutq t xanh nhưvjhp ngưvjhp ờoxor i chếwkoe t rồgavy i khôtreb ng?
– Dạgsbk . Tiểvtck u nhâiyue n ởdkhm cung Từuzpj -ninh ra, thìperu thìperu nh lìperu nh mộqypt t bómwbt ng ngưvjhp ờoxor i trêzdco n câiyue y đpjxc ághch p xuốjclj ng bêzdco n cạgsbk nh. Ngưvjhp ờoxor i đpjxc ómwbt bómwbt p cổcggi tiểvtck u nhâiyue n. Tiểvtck u nhâiyue n đpjxc au quághch phảvqdc i hághch miệhqnq ng ra, thìperu y cầpsyh m cághch i đpjxc ùtreb i chómwbt tọperu ng vàlkso o miệhqnq ng tiểvtck u nhâiyue n, rồgavy i nómwbt i « Ta sẽgejo giếwkoe t mi trong ba ngàlkso y. Trừuzpj phi mi xin đpjxc ưvjhp ợghch c côtreb ng chúpjxc a Bảvqdc o-Hòvjhp a âiyue n xághch cho ». Ngưvjhp ờoxor i đpjxc ómwbt còvjhp n khoághch c vàlkso o cổcggi tiểvtck u nhâiyue n mộqypt t cághch i khătreb n.
Y cởdkhm i cághch i khătreb n trêzdco n cổcggi đpjxc ưvjhp a ra. Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t cầpsyh m lấdclz y cághch i khătreb n, mởdkhm xem: trêzdco n khătreb n cómwbt bảvqdc n vătreb n, ôtreb ng dâiyue ng cho nhàlkso vua:
– Tâiyue u bệhqnq hạgsbk , Mộqypt c-Tồgavy n hòvjhp a thưvjhp ợghch ng kếwkoe t tộqypt i Nguyễmagp n-quýlghw -Toàlkso n.
Nhàlkso vua bảvqdc o Bùtreb i-Hựkutq u:
– Khanh đpjxc ọperu c cho cảvqdc triềmagp u đpjxc ìperu nh cùtreb ng nghe.
Bùtreb i-Hựkutq u đpjxc ọperu c:
« Tru diệhqnq t gian thầpsyh n, tặkutq c tửiboc ; thếwkoe thiêzdco n hàlkso nh đpjxc ạgsbk o, trừuzpj ághch c cứgsbk u dâiyue n làlkso nhiệhqnq m vụqcia củyydo a ngưvjhp ờoxor i họperu c võvweq . Tru diệhqnq t ma vưvjhp ơqpwl ng quỷlpxx dữbdwr làlkso tạgsbk o đpjxc ưvjhp ợghch c hạgsbk nh Bồgavy -tághch t. Ưupwh ng-sơqpwl n song hiệhqnq p đpjxc ãdtld ra tay xửiboc tửiboc têzdco n Trịmtkf nh-quang-Thạgsbk ch, lạgsbk i trao cho Đmfqk ạgsbk i-Tốjclj ng, Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t xửiboc Triệhqnq u-Thựkutq , vớitfn i Dưvjhp ơqpwl ng-gia. Nhưvjhp ng Thạgsbk ch chỉzdco làlkso têzdco n đpjxc ầpsyh u sai. Kẻgsgi chủyydo mưvjhp u làlkso Triệhqnq u-Thựkutq vớitfn i Dưvjhp ơqpwl ng-gia. Xémiwb t cho cùtreb ng, Thựkutq làlkso trừuzpj quâiyue n củyydo a Tốjclj ng, y vìperu quốjclj c thểvtck màlkso mưvjhp u đpjxc ághch nh Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t ta làlkso lẽgejo thưvjhp ờoxor ng. Bầpsyh n tătreb ng đpjxc ãdtld xin Ưupwh ng-sơqpwl n tha cho y. Còvjhp nDưvjhp ơqpwl ng-gia, trảvqdc i ba đpjxc ờoxor i thọperu hoàlkso ng-âiyue n, màlkso còvjhp n nảvqdc y lòvjhp ng lang dạgsbk thúpjxc , cầpsyh n phảvqdc i tru diệhqnq t.
Ưupwh ng-sơqpwl n giếwkoe t cảvqdc nhàlkso Quang-Thạgsbk ch, nhưvjhp ng còvjhp n sómwbt t lạgsbk i mộqypt t đpjxc ứgsbk a con rơqpwl i củyydo a y têzdco n Trịmtkf nh-quang-Thơqpwl . Têzdco n Thơqpwl họperu c vătreb n bấdclz t thàlkso nh, luyệhqnq n võvweq bấdclz t đpjxc ắcoxz c. Nhưvjhp ng lúpjxc c triềmagp u đpjxc ìperu nh tuyểvtck n thághch i giághch m; têzdco n Nguyễmagp n-quýlghw -Toàlkso n khi tĩgavy nh thâiyue n bịmtkf chếwkoe t. Dưvjhp ơqpwl ng-gia vớitfn i Quang-Thạgsbk ch đpjxc ưvjhp a têzdco n Thơqpwl đpjxc ộqypt i têzdco n gãdtld Toàlkso n đpjxc ểvtck nhậxgjg p cung. Việhqnq c ághch m muộqypt i nàlkso y khôtreb ng ai biếwkoe t cảvqdc .
Ta rõvweq mưvjhp u gian, kểvtck từuzpj nay, cứgsbk ba ngàlkso y giếwkoe t mộqypt t têzdco n trong bọperu n gian Dưvjhp ơqpwl ng. Trưvjhp ớitfn c hếwkoe t giếwkoe t têzdco n Trịmtkf nh Quang-Thơqpwl . Áqypt n sẽgejo thi hàlkso nh trong ba ngàlkso y. Sághch u ngàlkso y sau sẽgejo giếwkoe t tớitfn i têzdco n Dưvjhp ơqpwl ng Đmfqk ứgsbk c-Huy.
Tuy nhiêzdco n, Hìperu nh-thưvjhp cómwbt bághch t nghịmtkf , ta cũgsgi ng nớitfn i tay cho kẻgsgi phạgsbk m tộqypt i: têzdco n nàlkso o đpjxc ưvjhp ợghch c tiêzdco n-nưvjhp ơqpwl ng Bảvqdc o-Hòvjhp a hay Yêzdco n-vưvjhp ơqpwl ng vưvjhp ơqpwl ng phi tha cho, thìperu ta chấdclz p thuậxgjg n ».
Dưvjhp ớitfn i bảvqdc n vătreb n cómwbt hìperu nh vẽgejo mộqypt t nhàlkso sưvjhp đpjxc ang gặkutq m cághch i đpjxc ùtreb i thịmtkf t chómwbt .
Dưvjhp ơqpwl ng Đmfqk ạgsbk o-Gia lắcoxz c đpjxc ầpsyh u:
– Truy đpjxc ếwkoe n cùtreb ng, giếwkoe t cho tuyệhqnq t. Thựkutq c làlkso bấdclz t nhâiyue n ághch c đpjxc ứgsbk c, vôtreb thiêzdco n vôtreb phághch p.
Côtreb ng chúpjxc a Kim-Thàlkso nh nghe Dưvjhp ơqpwl ng-đpjxc ạgsbk o-Gia nómwbt i, mắcoxz t phưvjhp ợghch ng quắcoxz c lêzdco n sághch ng long lanh. Côtreb ng chúpjxc a quêzdco n cảvqdc lễmagp nghi triềmagp u chíqpwl nh, tay côtreb ng chúpjxc a rúpjxc t thanh Thưvjhp ợghch ng-phưvjhp ơqpwl ng bảvqdc o kiếwkoe m, màlkso vua Thághch i-tôtreb ng ban cho hồgavy i còvjhp n tạgsbk i thếwkoe , trêzdco n cómwbt khắcoxz c chữbdwr « Ngựkutq tứgsbk thưvjhp ợghch ng phưvjhp ơqpwl ng bảvqdc o kiếwkoe m. Thưvjhp ợghch ng trảvqdc m hôtreb n quâiyue n. Hạgsbk trảvqdc m gian thầpsyh n » (Bảvqdc o kiếwkoe m nhàlkso vua ban tặkutq ng, trêzdco n đpjxc ưvjhp ợghch c giếwkoe t vua tốjclj i ághch m; dưvjhp ớitfn i đpjxc ưvjhp ợghch c giếwkoe t gian thầpsyh n), chĩgavy a vàlkso o mặkutq t Tểvtck -tưvjhp ớitfn ng:
– Thếwkoe nàlkso o làlkso bấdclz t nhâiyue n? Thếwkoe nàlkso o làlkso ághch c đpjxc ứgsbk c? Bầpsyh y tôtreb i ătreb n cơqpwl m vua, thụqcia lộqypt c nưvjhp ớitfn c, toàlkso n gia vinh hiểvtck n, hai đpjxc ờoxor i làlkso m tểvtck thầpsyh n, màlkso mưvjhp u đpjxc ạgsbk i nghịmtkf ch nhưvjhp vậxgjg y làlkso nhâiyue n ưvjhp ? Chíqpwl nh bảvqdc n thâiyue n mìperu nh mãdtld i quốjclj c cầpsyh u vinh, rồgavy i lạgsbk i vu oan giághch họperu a cho ngưvjhp ờoxor i, nhưvjhp thếwkoe làlkso cómwbt đpjxc ứgsbk c ưvjhp ? Còvjhp n Kinh-Nam vưvjhp ơqpwl ng xửiboc tộqypt i cha con họperu Trịmtkf nh, hoàlkso n toàlkso n theo bộqypt Hìperu nh-thưvjhp củyydo a bảvqdc n triềmagp u màlkso làlkso vôtreb phághch p vôtreb thiêzdco n ưvjhp ? Mộqypt c-Tồgavy n hòvjhp a thưvjhp ợghch ng đpjxc ãdtld tìperu m ra cảvqdc mộqypt t âiyue m mưvjhp u làlkso m ôtreb uếwkoe hậxgjg u cung củyydo a bọperu n gian thầpsyh n, màlkso bảvqdc o làlkso vôtreb thiêzdco n vôtreb phághch p ưvjhp ? Tểvtck tưvjhp ớitfn ng liệhqnq u lờoxor i màlkso nómwbt i, bằyqaa ng khôtreb ng thìperu toàlkso n Dưvjhp ơqpwl ng phủyydo mấdclz y nghìperu n ngưvjhp ờoxor i e còvjhp n chếwkoe t thảvqdc m hơqpwl n bọperu n họperu Trịmtkf nh nữbdwr a.
Nhắcoxz c đpjxc ểvtck đpjxc ộqypt c giảvqdc chưvjhp a đpjxc ọperu c Anh-linh thầpsyh n võvweq tộqypt c Việhqnq t biếwkoe t: vua Thághch i-tôtreb ng cómwbt nhiềmagp u côtreb ng chúpjxc a. Nhưvjhp ng chỉzdco ba côtreb ng chúpjxc a cómwbt tàlkso i nghiêzdco ng trờoxor i, lệhqnq ch đpjxc ấdclz t màlkso thôtreb i. Cảvqdc ba đpjxc ềmagp u cầpsyh m đpjxc ạgsbk i quâiyue n trấdclz n ngựkutq biêzdco n cưvjhp ơqpwl ng, từuzpj ng dựkutq nhiềmagp u trậxgjg n vàlkso o sinh ra tửiboc vớitfn i Tốjclj ng đpjxc ểvtck bảvqdc o vệhqnq lãdtld nh thổcggi . Huâiyue n côtreb ng củyydo a ba côtreb ng chúpjxc a cho đpjxc ếwkoe n nay sửiboc sághch ch còvjhp n ghi. Côtreb ng chúpjxc a thứgsbk nhấdclz t làlkso Bìperu nh-Dưvjhp ơqpwl ng gảvqdc cho phòvjhp mãdtld Thâiyue n-thiệhqnq u-Thághch i, bàlkso thâiyue m nhiễmagp m Phậxgjg t-phághch p lòvjhp ng dạgsbk nhâiyue n từuzpj , đpjxc ưvjhp ợghch c đpjxc ờoxor i tôtreb n làlkso Quan-Âwdyp m, bấdclz t cứgsbk ai phạgsbk m tộqypt i gìperu , chỉzdco cầpsyh n sághch m hốjclj i làlkso côtreb ng chúpjxc a từuzpj bi hỷlpxx xảvqdc tha ngay. Côtreb ng chúpjxc a thứgsbk nhìperu làlkso Kim-Thàlkso nh cựkutq c uyêzdco n thâiyue m Nho-họperu c, muốjclj n dùtreb ng hìperu nh phághch p trịmtkf dâiyue n, nêzdco n nhữbdwr ng kẻgsgi bấdclz t trung, bấdclz t hiếwkoe u bịmtkf côtreb ng chúpjxc a khághch m phághch ra, thìperu khôtreb ng cómwbt cághch ch gìperu giữbdwr nổcggi i cághch i đpjxc ầpsyh u trêzdco n cổcggi . Côtreb ng chúpjxc a thứgsbk ba làlkso Trưvjhp ờoxor ng-Ninh, uyêzdco n thâiyue m Nho, nhưvjhp ng thiêzdco n vềmagp nhâiyue n trịmtkf , muốjclj n giághch o hómwbt a tộqypt i phạgsbk m hơqpwl n làlkso trừuzpj ng trịmtkf . Muốjclj n biếwkoe t hàlkso nh trạgsbk ng củyydo a cághch c côtreb ng chúpjxc a Bìperu nh-Dưvjhp ơqpwl ng, Kim-Thàlkso nh, Trưvjhp ờoxor ng-Ninh, xin đpjxc ọperu c Anh-hùtreb ng Tiêzdco u-sơqpwl n, Thuậxgjg n-thiêzdco n di sửiboc , Anh hùtreb ng Bắcoxz c-cưvjhp ơqpwl ng, Anh-linh thầpsyh n võvweq tộqypt c Việhqnq t, cùtreb ng tághch c giảvqdc , do Xuâiyue n-thu Hoa-kỳzdco ấdclz n hàlkso nh.
Nhàlkso vua thấdclz y bàlkso chịmtkf nổcggi i cơqpwl n A-tu-la lêzdco n, ngàlkso i sợghch bàlkso giếwkoe t Dưvjhp ơqpwl ng tểvtck tưvjhp ớitfn ng ngay tạgsbk i triềmagp u thìperu gâiyue y thùtreb oághch n vớitfn i thághch i-hậxgjg u, hoàlkso ng-hậxgjg u. Vìperu vậxgjg y ngàlkso i vộqypt i can bằyqaa ng ngôtreb n ngữbdwr bìperu nh dâiyue n:
– Thưvjhp a chịmtkf . Xin chịmtkf nểvtck em màlkso hạgsbk bớitfn t cơqpwl n thịmtkf nh nộqypt .
Hồgavy i thơqpwl ấdclz u, vìperu mẹwkoe mấdclz t sớitfn m, côtreb ng chúpjxc a Kim-Thàlkso nh thưvjhp ờoxor ng bếwkoe bồgavy ng, chătreb m nuôtreb i nhàlkso vua, nêzdco n trêzdco n danh thìperu làlkso chịmtkf em, màlkso tìperu nh thìperu làlkso mẹwkoe con. Côtreb ng chúpjxc a tuy nổcggi i lôtreb i đpjxc ìperu nh, nhưvjhp ng khi nghe nhàlkso vua can giághch n, lòvjhp ng bàlkso lạgsbk i nhũgsgi n ra. Bàlkso cung tay:
– Xin hoàlkso ng thưvjhp ợghch ng tha cho... chịmtkf vềmagp tộqypt i lộqypt ng quyềmagp n.
Đmfqk ếwkoe n đpjxc ómwbt mộqypt t bộqypt khoághch i củyydo a phủyydo thừuzpj a Thătreb ng-long bưvjhp ớitfn c tớitfn i sâiyue n đpjxc iệhqnq n, ghémiwb miệhqnq ng vàlkso o tai phủyydo thừuzpj a nómwbt i nhỏoxor mộqypt t lúpjxc c. Khai-Quốjclj c vưvjhp ơqpwl ng hỏoxor i phủyydo thừuzpj a Thătreb ng-long:
– Cómwbt việhqnq c gìperu vậxgjg y?
Bộqypt khoághch i cúpjxc i đpjxc ầpsyh u chắcoxz p tay:
– Tâiyue u Quốjclj c-Phụqcia , toàlkso n gia củyydo a vũgsgi -vệhqnq hiệhqnq u-úpjxc y Trịmtkf nh Quang-Liệhqnq t bịmtkf giếwkoe t lúpjxc c cuốjclj i giờoxor Tỵzdco sang giờoxor Ngọperu , kểvtck cảvqdc gia súpjxc c. Thủyydo phạgsbk m đpjxc ãdtld dùtreb ng đpjxc ao chặkutq t đpjxc ầpsyh u 23 ngưvjhp ờoxor i. Lạgsbk mộqypt t đpjxc iềmagp u, hung thủyydo tha khôtreb ng giếwkoe t hai ngưvjhp ờoxor i nữbdwr tỳzdco , màlkso còvjhp n cho mỗlkso i ngưvjhp ờoxor i mộqypt t némiwb n vàlkso ng, rồgavy i bảvqdc o cứgsbk vềmagp quêzdco làlkso m ătreb n. Nhưvjhp ng hai ngưvjhp ờoxor i nữbdwr tỳzdco đpjxc ómwbt khôtreb ng dághch m bỏoxor đpjxc i. Họperu tớitfn i phủyydo thừuzpj a cấdclz p bághch o. Còvjhp n thịmtkf t lụqcia c súpjxc c, gia bảvqdc o thìperu hung thủyydo đpjxc em chia cho bọperu n ătreb n màlkso y trong kinh thàlkso nh.
Triềmagp u thầpsyh n mặkutq t nhìperu n mặkutq t kinh sợghch .
Khai-Quốjclj c vưvjhp ơqpwl ng ban chỉzdco dụqcia :
– Đmfqk em hai ngưvjhp ờoxor i nữbdwr tỳzdco đpjxc ómwbt vàlkso o đpjxc âiyue y cho côtreb gia thẩchjy m cung.
Phủyydo thừuzpj a Thătreb ng-long vộqypt i vãdtld lùtreb i ra ngoàlkso i.
Dưvjhp ơqpwl ng Đmfqk ạgsbk o-Gia cùtreb ng anh, em, phe đpjxc ảvqdc ng cómwbt đpjxc ếwkoe n hơqpwl n mưvjhp ờoxor i ngưvjhp ờoxor i hiệhqnq n diệhqnq n, chíqpwl nh mắcoxz t nhìperu n thấdclz y cảvqdc nh Trịmtkf nh-quang-Liệhqnq t thảvqdc m tửiboc , bâiyue y giờoxor nghe gia thuộqypt c y bịmtkf giếwkoe t, đpjxc ềmagp u chếwkoe t lặkutq ng đpjxc ếwkoe n đpjxc ộqypt nómwbt i khôtreb ng lêzdco n lờoxor i.
Côtreb ng chúpjxc a Bảvqdc o-Hòvjhp a tâiyue u vớitfn i nhàlkso vua:
– Ban nãdtld y Dưvjhp ơqpwl ng tểvtck -tưvjhp ớitfn ng cứgsbk chốjclj i tộqypt i. Vậxgjg y em hãdtld y coi nhưvjhp tểvtck – tưvjhp ớitfn ng vôtreb tộqypt i. Triềmagp u đpjxc ìperu nh khỏoxor i cầpsyh n xửiboc làlkso m gìperu , đpjxc ểvtck cho Ưupwh ng-sơqpwl n song hiệhqnq p xửiboc . Xưvjhp a nay Ưupwh ng-sơqpwl n khôtreb ng bao giờoxor xửiboc oan mộqypt t ngưvjhp ờoxor i nàlkso o cảvqdc . Hoặkutq c triềmagp u đpjxc ìperu nh cứgsbk đpjxc iềmagp u tra cho rõvweq ngay gian rồgavy i hãdtld y xửiboc . Đmfqk iềmagp u tra càlkso ng lâiyue u càlkso ng tốjclj t. Nhưvjhp vậxgjg y cứgsbk ba ngàlkso y Dưvjhp ơqpwl ng gia lạgsbk i cómwbt ngưvjhp ờoxor i bịmtkf Mộqypt c-Tồgavy n hòvjhp a thưvjhp ợghch ng giếwkoe t, cuốjclj i cùtreb ng triềmagp u đpjxc ìperu nh khỏoxor i phảvqdc i xửiboc cho lao tâiyue m đpjxc ạgsbk i thầpsyh n.
Dưvjhp ơqpwl ng Đmfqk ạgsbk o-Gia biếwkoe t rằyqaa ng nhàlkso vua làlkso đpjxc ấdclz ng nhâiyue n từuzpj cómwbt mộqypt t khôtreb ng hai, nêzdco n ngàlkso i tha tộqypt i cho y dễmagp dàlkso ng. Vua bàlkso Bìperu nh-Dưvjhp ơqpwl ng làlkso Phậxgjg t bàlkso Quan-Âwdyp m, đpjxc ạgsbk i từuzpj , đpjxc ạgsbk i bi, cứgsbk u khổcggi cứgsbk u nạgsbk n cho đpjxc ờoxor i, chắcoxz c khôtreb ng nỡqpwl giếwkoe t y. Chỉzdco cómwbt côtreb ng chúpjxc a Bảvqdc o-Hòvjhp a, tíqpwl nh khíqpwl cưvjhp ơqpwl ng quyếwkoe t lạgsbk i ghémiwb t gian tàlkso . Nếwkoe u van xin, may ra thoághch t nạgsbk n. Y đpjxc ếwkoe n trưvjhp ớitfn c côtreb ng chúpjxc a quỳzdco gốjclj i rậxgjg p đpjxc ầpsyh u binh, binh, binh mấdclz y cághch i:
– Trătreb m lạgsbk y tiêzdco n-nưvjhp ơqpwl ng, ngàlkso n lạgsbk y tiêzdco n-nưvjhp ơqpwl ng, xin tiêzdco n-nưvjhp ơqpwl ng mởdkhm lưvjhp ợghch ng hảvqdc i hàlkso nớitfn i rộqypt ng cho đpjxc ệhqnq tửiboc đpjxc ưvjhp ợghch c phầpsyh n nàlkso o hay phầpsyh n ấdclz y.
Thếwkoe rồgavy i cághch c vătreb n quan xúpjxc m vàlkso o nghịmtkf luậxgjg n theo Khổcggi ng, theo Mạgsbk nh, dùtreb ng nhâiyue n nghĩgavy a trịmtkf dâiyue n nhưvjhp Nghiêzdco u, Thuấdclz n, Vũgsgi , Thang. Ôjclj ng vua nàlkso o khôtreb ng giếwkoe t ngưvjhp ờoxor i, thìperu làlkso m lêzdco n nghiệhqnq p đpjxc ếwkoe nhưvjhp lờoxor i Mạgsbk nh-Tửiboc . Họperu xin nhàlkso vua tha cho Dưvjhp ơqpwl ng tểvtck tưvjhp ớitfn ng.
Chưvjhp ơqpwl ng-thághch nh Gia-khághch nh hoàlkso ng đpjxc ếwkoe làlkso ôtreb ng vua đpjxc ầpsyh u tiêzdco n triềmagp u Lýlghw dùtreb ng Nho nhiềmagp u nhấdclz t. Cho nêzdco n nghe cághch c quan tâiyue u, ngàlkso i nghĩgavy lạgsbk i: Dưvjhp ơqpwl ng Đmfqk ạgsbk o-Gia cómwbt tàlkso i cai trịmtkf bậxgjg c nhấdclz t Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t, nhưvjhp ng chỉzdco vìperu họperu Dưvjhp ơqpwl ng đpjxc ưvjhp ợghch c sủyydo ng ághch i quághch , rồgavy i làlkso m liềmagp u. Bâiyue y giờoxor âiyue n xághch cho y, thìperu từuzpj nay vềmagp sau họperu Dưvjhp ơqpwl ng phảvqdc i rătreb m rắcoxz p chịmtkf u yêzdco n phậxgjg n. Nhàlkso vua nómwbt i vớitfn i côtreb ng chúpjxc a Bảvqdc o-Hòvjhp a:
– Thưvjhp a chịmtkf , việhqnq c nàlkso y cómwbt liêzdco n hệhqnq tớitfn i Thiêzdco n-Cảvqdc m hoàlkso ng thághch i hậxgjg u, vàlkso Thưvjhp ợghch ng-Dưvjhp ơqpwl ng hoàlkso ng hậxgjg u, em khôtreb ng thểvtck xửiboc đpjxc ưvjhp ợghch c. Vảvqdc em xửiboc , e cómwbt khi Ưupwh ng-sơqpwl n song hiệhqnq p vớitfn i Mộqypt c-Tồgavy n hòvjhp a thưvjhp ợghch ng khôtreb ng chịmtkf u, thìperu mághch u đpjxc ổcggi quághch nhiềmagp u. Từuzpj hồgavy i đpjxc ứgsbk c Thághch i-tổcggi còvjhp n tạgsbk i thếwkoe , ngưvjhp ờoxor i đpjxc ãdtld đpjxc ểvtck cho chịmtkf xửiboc tửiboc Hồgavy ng-Phúpjxc c. Vậxgjg y, vụqcia nàlkso y em xin chịmtkf xửiboc cho.
Côtreb ng chúpjxc a hỏoxor i triềmagp u đpjxc ìperu nh:
– Hoàlkso ng thưvjhp ợghch ng giao cho tôtreb i xửiboc vụqcia nàlkso y, vậxgjg y bághch ch quan cómwbt ai phảvqdc n đpjxc ốjclj i khôtreb ng?
Tấdclz t cảvqdc mọperu i ngưvjhp ờoxor i đpjxc ềmagp u trảvqdc lờoxor i « khôtreb ng ».
Côtreb ng chúpjxc a mỉzdco m cưvjhp ờoxor i nómwbt i vớitfn i Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t:
– Con đpjxc i mờoxor i Ỷmtkf -Lan thầpsyh n phi ra đpjxc âiyue y cho sưvjhp mẫvtck u.
Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t vâiyue ng lệhqnq nh đpjxc i ngay, lághch t sau ôtreb ng cùtreb ng vớitfn i Ỷmtkf -Lan trởdkhm lạgsbk i. Ỷmtkf -Lan nhậxgjg p cung đpjxc ãdtld mấdclz y thághch ng dưvjhp , nhưvjhp ng nàlkso ng vẫvtck n trang phụqcia c nhưvjhp mộqypt t côtreb gághch i quêzdco , quầpsyh n lụqcia a đpjxc en, ághch o cághch nh lụqcia a mầpsyh u tíqpwl m hoa càlkso , khătreb n quàlkso ng cổcggi , dâiyue y lưvjhp ng mầpsyh u xanh lághch mạgsbk . Nàlkso ng nghĩgavy :
– Nhàlkso vua cómwbt biếwkoe t bao nhiêzdco u cung tầpsyh n mỹpjxc nữbdwr , nhưvjhp ng ngưvjhp ờoxor i khôtreb ng yêzdco u thưvjhp ơqpwl ng ai bằyqaa ng ta, chỉzdco vìperu họperu trang phụqcia c theo lốjclj i cung nga, đpjxc ãdtld làlkso m ngưvjhp ờoxor i chághch n. Còvjhp n ta, ngưvjhp ờoxor i yêzdco u thưvjhp ơqpwl ng ta, chỉzdco vìperu ngưvjhp ờoxor i yêzdco u cághch i dághch ng quêzdco mùtreb a, cághch i y phụqcia c thuầpsyh n túpjxc y con gághch i quêzdco củyydo a ta, thìperu ta phảvqdc i giữbdwr lấdclz y.
Bâiyue y giờoxor Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t vâiyue ng lệhqnq nh Tiêzdco n-nưvjhp ơqpwl ng Bảvqdc o-Hòvjhp a triệhqnq u nàlkso ng ra đpjxc ốjclj i diệhqnq n vớitfn i triềmagp u đpjxc ìperu nh, nàlkso ng nhấdclz t đpjxc ịmtkf nh giữbdwr nguyêzdco n y phụqcia c thôtreb n dãdtld đpjxc ómwbt .
Nàlkso ng bưvjhp ớitfn c vàlkso o sâiyue n đpjxc iệhqnq n Càlkso n-Nguyêzdco n, trătreb m quan đpjxc ềmagp u mởdkhm to mắcoxz t nhìperu n vẻgsgi đpjxc ẹwkoe p nãdtld o nùtreb ng, đpjxc ẹwkoe p huyềmagp n ảvqdc o, đpjxc ẹwkoe p nhưvjhp ngưvjhp ờoxor i trong mơqpwl : đpjxc ôtreb i mắcoxz t lághch liễmagp u, nhưvjhp ng đpjxc en to. Môtreb i hồgavy ng mọperu ng. Mághch i tómwbt c dàlkso i ómwbt ng ághch nh, lưvjhp ng tròvjhp n, châiyue n tay dàlkso i. Ai cũgsgi ng nghĩgavy thầpsyh m: Hằyqaa ng-Nga giághch ng thếwkoe cómwbt khághch c.
Nàlkso ng bưvjhp ớitfn c đpjxc ếwkoe n trưvjhp ớitfn c thềmagp m hàlkso nh đpjxc ạgsbk i lễmagp vớitfn i Khai-Quốjclj c vưvjhp ơqpwl ng:
– Tiểvtck u nữbdwr kíqpwl nh cẩchjy n vấdclz n an Quốjclj c-Phụqcia , kíqpwl nh chúpjxc c Quốjclj c-Phụqcia trưvjhp ờoxor ng thọperu nhưvjhp núpjxc i Trưvjhp ờoxor ng-sơqpwl n.
Khai-Quốjclj c vưvjhp ơqpwl ng phấdclz t tay, mộqypt t kìperu nh lựkutq c nhu hòvjhp a đpjxc ỡqpwl nàlkso ng đpjxc ứgsbk ng dậxgjg y. Ỷmtkf -Lan đpjxc ếwkoe n trưvjhp ớitfn c nhàlkso vua hàlkso nh lễmagp xong. Đmfqk úpjxc ng ra nàlkso ng làlkso Thầpsyh n-phi thìperu côtreb ng chúpjxc a Bìperu nh-Dưvjhp ơqpwl ng, Bảvqdc o-Hòvjhp a phảvqdc i hàlkso nh lễmagp vớitfn i nàlkso ng. Nhưvjhp ng nàlkso ng lạgsbk i làlkso đpjxc ệhqnq tửiboc củyydo a vua Bàlkso , nhàlkso vua làlkso đpjxc ệhqnq tửiboc củyydo a côtreb ng chúpjxc a Bảvqdc o-Hòvjhp a, nêzdco n hai bêzdco n chỉzdco vághch i nhau thôtreb i.
Nàlkso ng cung tay trưvjhp ớitfn c côtreb ng chúpjxc a Bảvqdc o-Hòvjhp a:
– Thưvjhp a chịmtkf , em xin kíqpwl nh cẩchjy n nghe lờoxor i chịmtkf dạgsbk y dỗlkso .
Côtreb ng chúpjxc a Thiêzdco n-Ninh đpjxc em ghếwkoe cho Ỷmtkf -Lan. Nàlkso ng cúpjxc i đpjxc ầpsyh u kémiwb o ghếwkoe lui ra phíqpwl a sau côtreb ng chúpjxc a Bảvqdc o-Hòvjhp a, khémiwb p némiwb p ngồgavy i xuốjclj ng. Côtreb ng chúpjxc a tómwbt m lưvjhp ợghch c sựkutq kiệhqnq n đpjxc ãdtld xẩchjy y ra, rồgavy i nómwbt i vớitfn i Ỷmtkf -Lan:
– Ta mờoxor i em đpjxc ếwkoe n đpjxc âiyue y khôtreb ng phảvqdc i làlkso mờoxor i Thầpsyh n-phi, màlkso làlkso mờoxor i mộqypt t phụqcia nữbdwr đpjxc ạgsbk i biểvtck u cho tinh thầpsyh n củyydo a ngưvjhp ờoxor i dâiyue n thôtreb n dãdtld . Bâiyue y giờoxor em hãdtld y tựkutq coi mìperu nh làlkso mộqypt t ngựkutq -sửiboc đpjxc ạgsbk i phu, hay mộqypt t hìperu nh-quan. Em đpjxc ềmagp nghịmtkf xửiboc vụqcia nàlkso y nhưvjhp thếwkoe nàlkso o?
Ỷmtkf -Lan chắcoxz p tay:
– Em xin tuâiyue n huấdclz n dụqcia củyydo a chịmtkf .
Nàlkso ng khoan thághch i đpjxc ứgsbk ng lêzdco n, rồgavy i hưvjhp ớitfn ng vàlkso o trătreb m quan:
– Từuzpj khi lậxgjg p quốjclj c đpjxc ếwkoe n giờoxor , hìperu nh phághch p củyydo a tộqypt c Việhqnq t ta bao giờoxor cũgsgi ng đpjxc ứgsbk ng riêzdco ng mộqypt t cõvweq i, khôtreb ng ảvqdc nh hưvjhp ởdkhm ng hìperu nh phághch p Trung-nguyêzdco n. Nhưvjhp ng gầpsyh n đpjxc âiyue y, Nho-giághch o đpjxc ãdtld ảvqdc nh hưvjhp ởdkhm ng nhiềmagp u đpjxc ếwkoe n hìperu nh phághch p bảvqdc n triềmagp u. Vậxgjg y hãdtld y xin luậxgjg n sơqpwl vềmagp hìperu nh phághch p Trung-nguyêzdco n.
Quầpsyh n thầpsyh n đpjxc ãdtld nghe Ngôtreb Cẩchjy m-Thi ca tụqcia ng Ỷmtkf -Lan đpjxc ọperu c thiêzdco n kinh vạgsbk n quyểvtck n. Tuy nhiêzdco n họperu khôtreb ng mấdclz y tin, nêzdco n họperu lắcoxz ng tai nghe. Ỷmtkf -Lan tiếwkoe p:
– Hìperu nh phághch p Trung-nguyêzdco n trưvjhp ớitfn c thờoxor i Xuâiyue n-Thu, Chiếwkoe n-quốjclj c thìperu chia làlkso m hai loạgsbk i. Loạgsbk i chủyydo trưvjhp ơqpwl ng nhâiyue n trịmtkf vàlkso loạgsbk i chủyydo trưvjhp ơqpwl ng phághch p trịmtkf . Loạgsbk i chủyydo trưvjhp ơqpwl ng nhâiyue n trịmtkf chịmtkf u ảvqdc nh hưvjhp ởdkhm ng củyydo a Khổcggi ng-Mạgsbk nh, màlkso tinh yếwkoe u còvjhp n ghi trong sághch ch Đmfqk ạgsbk i-họperu c, Luậxgjg n-ngữbdwr vàlkso Mạgsbk nh-tửiboc . Loạgsbk i chủyydo trưvjhp ơqpwl ng phághch p trịmtkf , chịmtkf u ảvqdc nh hưvjhp ởdkhm ng củyydo a Quảvqdc n-tửiboc , Tuâiyue n-tửiboc , Hàlkso n-phi-tửiboc , Thưvjhp ơqpwl ng-Ưupwh ởdkhm ng, Thâiyue n-bấdclz t-Hạgsbk i, Lýlghw -Tưvjhp . Từuzpj thờoxor i Tầpsyh n-Hághch n vềmagp sau thìperu hoàlkso n toàlkso n dùtreb ng phághch p trịmtkf . Bởdkhm i nhâiyue n trịmtkf khôtreb ng thểvtck giữbdwr đpjxc ưvjhp ợghch c nưvjhp ớitfn c. Vềmagp sau ngưvjhp ờoxor i ta gọperu i nhâiyue n trịmtkf làlkso vưvjhp ơqpwl ng đpjxc ạgsbk o, vàlkso gọperu i phághch p trịmtkf làlkso bághch đpjxc ạgsbk o. Chưvjhp vịmtkf khuyêzdco n hoàlkso ng-thưvjhp ợghch ng đpjxc em cághch i đpjxc ạgsbk o Nghiêzdco u, Thuấdclz n, Vũgsgi , Thang ra trịmtkf dâiyue n ưvjhp ? Tôtreb i cho rằyqaa ng trịmtkf dâiyue n nhưvjhp vậxgjg y làlkso đpjxc em tíqpwl nh mệhqnq nh dâiyue ng cho gian thầpsyh n, đpjxc em đpjxc ấdclz t nưvjhp ớitfn c bốjclj n nghìperu n nătreb m củyydo a vua Hùtreb ng, vua An-Dưvjhp ơqpwl ng, vua Trưvjhp ng màlkso dâiyue ng cho Tốjclj ng, cho Chiêzdco m.
Đmfqk ághch m quan vătreb n sùtreb ng Nho cùtreb ng nhau lắcoxz c đpjxc ầpsyh u tỏoxor ýlghw khôtreb ng phụqcia c. Đmfqk ưvjhp a mắcoxz t nhìperu n mấdclz y vătreb n quan, nàlkso ng thấdclz y dưvjhp ờoxor ng nhưvjhp họperu coi thưvjhp ờoxor ng lờoxor i nàlkso ng. Nàlkso ng nghĩgavy thầpsyh m:
– Ta phảvqdc i chinh phụqcia c họperu . Họperu cho làlkso ta dốjclj t, ta phảvqdc i tỏoxor ra ta cũgsgi ng hiểvtck u biếwkoe t nhưvjhp họperu .
Nàlkso ng híqpwl t mộqypt t hơqpwl i, lấdclz y giọperu ng, rồgavy i nómwbt i:
– Xin hãdtld y nómwbt i vềmagp Nhâiyue n-trịmtkf trưvjhp ớitfn c. Nhâiyue n-trịmtkf củyydo a Nho-gia chủyydo trưvjhp ơqpwl ng phảvqdc i giághch o hómwbt a dâiyue n chúpjxc ng, đpjxc ặkutq t vấdclz n đpjxc ềmagp giághch o hómwbt a trêzdco n hếwkoe t. Tôtreb i xin cửiboc tỷlpxx dụqcia . Khổcggi ng-tửiboc tớitfn i nưvjhp ớitfn c Vệhqnq , thấdclz y dâiyue n đpjxc ôtreb ng đpjxc úpjxc c, ngàlkso i khen: « Dâiyue n đpjxc ôtreb ng thựkutq c ». Đmfqk ệhqnq tửiboc làlkso Nhiễmagp m-Hữbdwr u hỏoxor i: « Đmfqk ôtreb ng rồgavy i nêzdco n thêzdco m gìperu nữbdwr a? ». Đmfqk ághch p: « Làlkso m cho dâiyue n giầpsyh u ».Hỏoxor i: « Đmfqk ãdtld giầpsyh u rồgavy i lạgsbk i thêzdco m gìperu nữbdwr a? ». Đmfqk ághch p: « Phảvqdc i dạgsbk y dâiyue n ».(1) Câiyue u nàlkso y khôtreb ng cómwbt nghĩgavy a làlkso đpjxc ợghch i cho dâiyue n giầpsyh u rồgavy i mớitfn i giághch o hómwbt a, màlkso cómwbt nghĩgavy a côtreb ng việhqnq c giághch o hómwbt a quan trọperu ng bậxgjg c nhìperu sau kinh tếwkoe , nôtreb ng nghiệhqnq p. Ngàlkso i lạgsbk i nómwbt i: « Nếwkoe u khôtreb ng dạgsbk y dâiyue n, đpjxc ểvtck dâiyue n phạgsbk m tộqypt i rồgavy i đpjxc em giếwkoe t thìperu đpjxc iềmagp u ághch c đpjxc ómwbt gọperu i làlkso ngưvjhp ợghch c. Nếwkoe u khôtreb ng sătreb n sómwbt c nhắcoxz c nhởdkhm màlkso đpjxc òvjhp i dâiyue n phảvqdc i thàlkso nh ngưvjhp ờoxor i thìperu đpjxc iềmagp u ághch c đpjxc ómwbt gọperu i làlkso bạgsbk o ». (2)
Ghi chúpjxc ,
(1) Nguyêzdco n vătreb n:
Tửiboc thíqpwl ch Vệhqnq . Nhiệhqnq m-Hữbdwr u bộqypt c. Tửiboc -viếwkoe t: »Thứgsbk hỹpjxc tai! ». Nhiễmagp m-Hữbdwr u viếwkoe t: »Kýlghw thứgsbk hĩgavy . Hựkutq u hàlkso gia yêzdco n? ». Viếwkoe t: »Phúpjxc chi ». Viếwkoe t: »Kýlghw phúpjxc hĩgavy , hựkutq u hàlkso gia yêzdco n ». Viếwkoe t: »Giághch o chi ». (Luậxgjg n-ngữbdwr ,
(2) Nguyêzdco n vătreb n:
Bấdclz t giághch o nhi sághch t, vịmtkf chi ngưvjhp ợghch c, bấdclz t giớitfn i thịmtkf thàlkso nh, vịmtkf chi bạgsbk o.
Quan kiểvtck m-hiệhqnq u thághch i-phómwbt Lýlghw -đpjxc ạgsbk o-Thàlkso nh cung tay hỏoxor i:
– Theo nhưvjhp Thầpsyh n-phi thìperu Khổcggi ng-tửiboc dạgsbk y dâiyue n nhưvjhp thếwkoe nàlkso o?
Ỷmtkf -Lan đpjxc ãdtld nghe nhàlkso vua nómwbt i: Đmfqk ạgsbk o-Thàlkso nh nguyêzdco n họperu Trầpsyh n, vìperu cómwbt côtreb ng nêzdco n đpjxc ưvjhp ợghch c ban quốjclj c tíqpwl nh. Ôjclj ng làlkso thầpsyh y dạgsbk y nho củyydo a nhàlkso vua, khi nhàlkso vua còvjhp n làlkso thághch i-tửiboc , vìperu vậxgjg y khi xưvjhp ng hôtreb , nhàlkso vua vẫvtck n gọperu i ôtreb ng làlkso thầpsyh y. Nàlkso ng cung tay:
– Quan Thághch i-phómwbt hỏoxor i vậxgjg y thựkutq c phảvqdc i. Theo nhưvjhp tôtreb i nghĩgavy , Khổcggi ng-tửiboc cho rằyqaa ng dạgsbk y ngưvjhp ờoxor i cómwbt hai cághch ch. Mộqypt t làlkso lấdclz y bảvqdc n thâiyue n làlkso m gưvjhp ơqpwl ng. Hai làlkso giảvqdc ng đpjxc ạgsbk o cho dâiyue n. Đmfqk ứgsbk c thághch nh coi trọperu ng cághch ch làlkso m gưvjhp ơqpwl ng hơqpwl n làlkso giảvqdc ng đpjxc ạgsbk o. Cho nêzdco n ngàlkso i nómwbt i: « Ngưvjhp ờoxor i trêzdco n màlkso thíqpwl ch đpjxc iềmagp u lễmagp thìperu dâiyue n khôtreb ng ai dághch m bấdclz t kíqpwl nh. Ngưvjhp ờoxor i trêzdco n màlkso thíqpwl ch đpjxc iềmagp u nghĩgavy a thìperu dâiyue n khôtreb ng ai dághch m khôtreb ng phụqcia c. Ngưvjhp ờoxor i trêzdco n màlkso thíqpwl ch đpjxc iềmagp u tíqpwl n thìperu dâiyue n khôtreb ng ai dághch m khôtreb ng thựkutq c tìperu nh ». (3) Trong Đmfqk ạgsbk i-họperu c, chưvjhp ơqpwl ng đpjxc ầpsyh u đpjxc ãdtld nêzdco u ra đpjxc ầpsyh y đpjxc ủyydo ýlghw vềmagp tu thâiyue n.
Ghi chúpjxc ,
(3) Nguyêzdco n vătreb n:
Thưvjhp ợghch ng hiếwkoe u lễmagp tắcoxz c dâiyue n mạgsbk c cảvqdc m bấdclz t kíqpwl nh. Thưvjhp ợghch ng hiếwkoe u nghiãdtld tắcoxz c dâiyue n mạgsbk c cảvqdc m bấdclz t phụqcia c. Thưvjhp ợghch ng hiếwkoe u tíqpwl n tắcoxz c dâiyue n mạgsbk c cảvqdc m bấdclz t dụqcia ng tìperu nh.
Nàlkso ng ngừuzpj ng lạgsbk i nhìperu n đpjxc ághch m vătreb n quan, rồgavy i tiếwkoe p:
Đmfqk ạgsbk i-họperu c qui đpjxc ịmtkf nh tu thâiyue n thàlkso nh hệhqnq thốjclj ng cómwbt ba cưvjhp ơqpwl ng lĩgavy nh vàlkso tághch m bậxgjg c. Ba cưvjhp ơqpwl ng lĩgavy nh gồgavy m cómwbt : Mộqypt t làlkso làlkso m sághch ng cághch i đpjxc ứgsbk c sẵczep n cómwbt . Hai làlkso thưvjhp ơqpwl ng yêzdco u dâiyue n. Ba làlkso ngừuzpj ng lạgsbk i ởdkhm mứgsbk c chíqpwl thiệhqnq n. Tôtreb i xin đpjxc ọperu c nguyêzdco n vătreb n: Đmfqk ạgsbk i-họperu c chi đpjxc ạgsbk o, tạgsbk i minh minh đpjxc ứgsbk c, tạgsbk i thâiyue n dâiyue n, tạgsbk i chỉzdco ưvjhp chíqpwl thiệhqnq n. Tághch m bậxgjg c gồgavy m: Mộqypt t làlkso cághch ch vậxgjg t. Hai làlkso tríqpwl tri. Ba làlkso thàlkso nh ýlghw . Bốjclj n làlkso chíqpwl nh tâiyue m. Nătreb m làlkso tu thâiyue n. Sághch u làlkso tềmagp gia. Bẩchjy y làlkso trịmtkf quốjclj c. Tághch m làlkso bìperu nh thiêzdco n hạgsbk . (4). Nhưvjhp ng thưvjhp a quan thághch i-phómwbt , cághch i đpjxc ạgsbk o nhâiyue n trịmtkf đpjxc ómwbt , ngay đpjxc ưvjhp ơqpwl ng thờoxor i Khổcggi ng-tửiboc đpjxc ãdtld bịmtkf côtreb ng kíqpwl ch, vàlkso suốjclj t đpjxc ờoxor i ngàlkso i bôtreb n tẩchjy u, khôtreb ng nưvjhp ớitfn c nàlkso o dùtreb ng đpjxc ạgsbk o củyydo a ngưvjhp ờoxor i. Đmfqk ểvtck phâiyue n biệhqnq t Nhâiyue n-trịmtkf , Phághch p-trịmtkf tôtreb i xin tómwbt m lưvjhp ợghch c nhưvjhp sau: Nhâiyue n-trịmtkf trọperu ng nhâiyue n vàlkso nghiãdtld . Phághch p trịmtkf trọperu ng tíqpwl n vàlkso thuậxgjg t. Nhâiyue n trịmtkf trọperu ng chíqpwl nh giághch o. Phághch p-trịmtkf trọperu ng hìperu nh phághch p. Trong thờoxor i Xuâiyue n-Thu đpjxc ãdtld cómwbt nătreb m ôtreb ng vua dùtreb ng phághch p trịmtkf màlkso thàlkso nh nghiệhqnq p bághch , làlkso m cho nưvjhp ớitfn c giầpsyh u binh mạgsbk nh, thốjclj ng lĩgavy nh đpjxc ưvjhp ợghch c chưvjhp hầpsyh u, sửiboc gọperu i làlkso Ngũgsgi -bághch ; tứgsbk c Tềmagp Hoàlkso n-Côtreb ng, Tấdclz n Vătreb n-Côtreb ng, Tầpsyh n Mụqcia c-Côtreb ng, Tốjclj ng Tưvjhp ơqpwl ng-Côtreb ng, Sởdkhm Trang-Côtreb ng. Cuốjclj i đpjxc ờoxor i Xuâiyue n-Thu còvjhp n thêzdco m Ngôtreb -vưvjhp ơqpwl ng Phùtreb -Sai, Việhqnq t-vưvjhp ơqpwl ng Câiyue u-Tiễmagp n. Nhữbdwr ng vịmtkf vua đpjxc ómwbt , đpjxc âiyue u cómwbt dùtreb ng nhâiyue n, nghĩgavy a, nhờoxor tu thâiyue n, tềmagp gia màlkso trịmtkf đpjxc ưvjhp ợghch c thiêzdco n hạgsbk ? Chẳghch ng qua làlkso biếwkoe t dùtreb ng nhữbdwr ng vịmtkf cómwbt tàlkso i vềmagp kinh bang, tếwkoe thếwkoe , nhưvjhp Quảvqdc n-Trọperu ng, Bághch -lýlghw -Hềmagp , Phạgsbk m-Lãdtld i, Vătreb n-Chủyydo ng...làlkso m cho dâiyue n giầpsyh u nưvjhp ớitfn c mạgsbk nh, binh lựkutq c hùtreb ng trághch ng. Chíqpwl nh Khổcggi ng-tửiboc cùtreb ng đpjxc ãdtld hếwkoe t lờoxor i ca tụqcia ng Quảvqdc n-Trọperu ng rằyqaa ng nếwkoe u khôtreb ng cómwbt Quảvqdc n, thìperu ngưvjhp ờoxor i Hoa vẫvtck n khôtreb ng hơqpwl n bọperu n mọperu i rợghch phưvjhp ơqpwl ng Bắcoxz c.
Ghi chúpjxc ,
(4) Nguyêzdco n vătreb n:
(5) Đmfqk oạgsbk n nàlkso y trong Đmfqk ạgsbk i-họperu c nhưvjhp sau:
Vậxgjg t cómwbt gốjclj c ngọperu n, việhqnq c cómwbt đpjxc ầpsyh u cuốjclj i, biếwkoe t đpjxc ưvjhp ợghch c cághch i trưvjhp ớitfn c cághch i sau thìperu gầpsyh n đpjxc ưvjhp ợghch c đpjxc ạgsbk o. Ngưvjhp ờoxor i xưvjhp a muốjclj n làlkso m sághch ng cághch i đpjxc ứgsbk c sághch ng ra ngoàlkso i thiêzdco n hạgsbk , thìperu trưvjhp ớitfn c phảvqdc i trịmtkf nưvjhp ớitfn c. Muốjclj n trịmtkf đpjxc ưvjhp ợghch c nưvjhp ớitfn c, thìperu trưvjhp ớitfn c phảvqdc i tềmagp gia. Muốjclj n tềmagp đpjxc ưvjhp ợghch c gia thìperu trưvjhp ớitfn c phảvqdc i tu thâiyue n mìperu nh. Muốjclj n tu thâiyue n mìperu nh thìperu trưvjhp ớitfn c phảvqdc i thàlkso nh ýlghw mìperu nh. Muốjclj n thàlkso nh cághch i ýlghw mìperu nh thìperu phảvqdc i tríqpwl chi. Tríqpwl tri ởdkhm chỗlkso cághch ch vậxgjg t. (Tríqpwl tri làlkso biếwkoe t cho đpjxc ếwkoe n nơqpwl i chốjclj n; cághch ch vậxgjg t làlkso câiyue n nhắcoxz c mọperu i sựkutq , biếwkoe t rõvweq cághch i nàlkso o trưvjhp ớitfn c, cághch i nàlkso o sau, coi cághch i nàlkso o làlkso gốjclj c, cághch i nàlkso o làlkso ngọperu n đpjxc ãdtld ). Vậxgjg t xémiwb t kỹpjxc rồgavy i, sau cághch i tri mớitfn i đpjxc ưvjhp ợghch c đpjxc ếwkoe n nơqpwl i đpjxc ếwkoe n chốjclj n. Tríqpwl tri rồgavy i sau mớitfn i ýlghw thàlkso nh. Ýsybv thàlkso nh rồgavy i sau mớitfn i chíqpwl nh tâiyue m. Tâiyue m chíqpwl nh rồgavy i sau mớitfn i tu thâiyue n. Tu thâiyue n rồgavy i sau mớitfn i tềmagp gia. Tềmagp gia rồgavy i mớitfn i trịmtkf quốjclj c. Trịmtkf quốjclj c rồgavy i mớitfn i bìperu nh thiêzdco n hạgsbk . Từuzpj thiêzdco n tửiboc cho đpjxc ếwkoe n thứgsbk dâiyue n, đpjxc ềmagp u lấdclz y tu thâiyue n làlkso m gốjclj c.
Cághch i triếwkoe t lýlghw trong Đmfqk ạgsbk i-họperu c nhưvjhp vậxgjg y, màlkso cághch c Nho-gia xưvjhp a thưvjhp ờoxor ng bịmtkf nhồgavy i vàlkso o đpjxc ầpsyh u lúpjxc c 8-9 tuổcggi i. Hồgavy i thuậxgjg t giảvqdc tághch m tuổcggi i, đpjxc ãdtld đpjxc ưvjhp ợghch c họperu c thuộqypt c làlkso u bộqypt Đmfqk ạgsbk i-họperu c, Luậxgjg n-ngữbdwr , Trung-dung, Mạgsbk nh-tửiboc . Cho đpjxc ếwkoe n nay, bốjclj n mưvjhp ơqpwl i nătreb m qua, màlkso vẫvtck n còvjhp n nhớitfn . Nguyêzdco n vătreb n nhưvjhp sau:
Vậxgjg t hữbdwr u bảvqdc n mạgsbk t, sựkutq hữbdwr u chung thủyydo y, tri sởdkhm tiêzdco n hậxgjg u, tắcoxz c cậxgjg n đpjxc ạgsbk o hĩgavy . Cổcggi chi dụqcia c minh minh đpjxc ứgsbk c ưvjhp thiêzdco n hạgsbk giảvqdc , tiêzdco n trịmtkf kỳzdco quốjclj c. Dụqcia c trịmtkf kỳzdco quốjclj c giảvqdc , tiêzdco n tềmagp kỳzdco gia. Dụqcia c tềmagp kỳzdco gia giảvqdc , tiêzdco n tu kỳzdco thâiyue n. Dụqcia c tu kỳzdco thâiyue n giảvqdc , tiêzdco n chíqpwl nh kỳzdco tâiyue m. Dụqcia c chíqpwl nh kỳzdco thâiyue n giảvqdc , tiêzdco n thàlkso nh kỳzdco ýlghw . Dụqcia c thàlkso nh kỳzdco ýlghw giảvqdc , tiêzdco n tríqpwl kỳzdco tri. Tríqpwl tri tạgsbk i cághch ch vậxgjg t. Vậxgjg t cághch ch nhi hậxgjg u tríqpwl tri. Tríqpwl tri nhi hậxgjg u ýlghw thàlkso nh. Ýsybv thàlkso nh nhi hậxgjg u tâiyue m chíqpwl nh. Tâiyue m chíqpwl nh nhi hậxgjg u thâiyue n tu. Thâiyue n tu nhi hậxgjg u gia tềmagp . Gia tềmagp nhi hậxgjg u quốjclj c trịmtkf . Quốjclj c trịmtkf nhi hậxgjg u thiêzdco n hạgsbk bìperu nh. Tựkutq thiêzdco n tửiboc dĩgavy chíqpwl ưvjhp thứgsbk nhâiyue n, nhấdclz t thịmtkf giai dĩgavy tu thâiyue n vi bảvqdc n.
Đmfqk ághch m vătreb n quan cùtreb ng đpjxc ưvjhp a mắcoxz t nhìperu n nhau, trong lòvjhp ng họperu bắcoxz t đpjxc ầpsyh u khâiyue m phụqcia c Ỷmtkf -Lan. Nàlkso ng tiếwkoe p:
– Quảvqdc n-Trọperu ng đpjxc ãdtld dùtreb ng lýlghw thuyếwkoe t gìperu đpjxc ểvtck giúpjxc p Tềmagp -Hoàlkso n côtreb ng? Thứgsbk nhấdclz t ôtreb ng nêzdco u thuyếwkoe t tôtreb n quâiyue n. Vua làlkso ngưvjhp ờoxor i cómwbt quyềmagp n cho dâiyue n sốjclj ng, bắcoxz t dâiyue n chếwkoe t, đpjxc ặkutq t ra luậxgjg t phághch p. Vìperu vậxgjg y nếwkoe u khôtreb ng tôtreb n quâiyue n thìperu nưvjhp ớitfn c loạgsbk n. Thứgsbk nhìperu làlkso yêzdco u dâiyue n. Ôjclj ng nómwbt i: « Tranh thiêzdco n hạgsbk giảvqdc , tấdclz t tiêzdco n tranh nhâiyue n » (Muốjclj n tranh thiêzdco n hạgsbk thìperu trưvjhp ớitfn c hếwkoe t phảvqdc i tranh nhâiyue n tâiyue m). Theo ôtreb ng, cómwbt đpjxc ưvjhp ợghch c lòvjhp ng dâiyue n rồgavy i mớitfn i khiếwkoe n cho dâiyue n theo lệhqnq nh trêzdco n màlkso dẫvtck m lêzdco n gưvjhp ơqpwl m đpjxc ao, chịmtkf u mũgsgi i têzdco n, viêzdco n đpjxc ághch , nhảvqdc y vàlkso o nưvjhp ớitfn c lửiboc a (Đmfqk ạgsbk o bạgsbk ch nhẫvtck n, thủyydo thỉzdco thạgsbk ch, nhậxgjg p thủyydo y hỏoxor a dĩgavy thíqpwl nh thưvjhp ợghch ng lệhqnq nh). Chíqpwl nh sághch ch củyydo a Quảvqdc n-Trọperu ng cómwbt thểvtck thu tómwbt m lạgsbk i làlkso luậxgjg t, lệhqnq nh, hìperu nh, chíqpwl nh. Luậxgjg t đpjxc ểvtck minh đpjxc ịmtkf nh rõvweq cho vua, quan, dâiyue n đpjxc ềmagp u cómwbt phậxgjg n, màlkso khôtreb ng tưvjhp ơqpwl ng tranh. Lệhqnq nh đpjxc ểvtck dâiyue n biếwkoe t việhqnq c màlkso phảvqdc i làlkso m, cághch i gìperu nêzdco n làlkso m, cághch i gìperu khôtreb ng nêzdco n làlkso m. Hìperu nh đpjxc ểvtck trừuzpj ng trịmtkf kẻgsgi phạgsbk m tộqypt i khi xửiboc tộqypt i phảvqdc i trừuzpj ng phạgsbk t cho xứgsbk ng vớitfn i cághch i danh thìperu kẻgsgi cómwbt tộqypt i khôtreb ng thểvtck oághch n, kẻgsgi thiệhqnq n khôtreb ng lo sợghch . Chíqpwl nh làlkso sửiboc a cho dâiyue n biếwkoe t theo đpjxc ưvjhp ờoxor ng phảvqdc i, giốjclj ng nhưvjhp lốjclj i giághch o huấdclz n củyydo a Khổcggi ng-tửiboc .
Nàlkso ng đpjxc ưvjhp a mắcoxz t nhìperu n đpjxc ághch m gian đpjxc ảvqdc ng củyydo a họperu Dưvjhp ơqpwl ng, thấdclz y dưvjhp ờoxor ng nhưvjhp chúpjxc ng khôtreb ng còvjhp n chốjclj ng đpjxc ốjclj i nữbdwr a, nàlkso ng tiếwkoe p:
– Đmfqk ấdclz y làlkso đpjxc ạgsbk i cưvjhp ơqpwl ng chíqpwl nh sághch ch củyydo a Quảvqdc n-Trọperu ng. Song ởdkhm đpjxc âiyue y, Tiêzdco n-nưvjhp ơqpwl ng chỉzdco muốjclj n tôtreb i nómwbt i vềmagp hìperu nh. Vậxgjg y xin thuậxgjg t vềmagp hìperu nh theo Quảvqdc n. Luậxgjg t làlkso đpjxc ểvtck cho dâiyue n biếwkoe t đpjxc iềmagp u nàlkso o nêzdco n làlkso m, đpjxc iềmagp u nàlkso o khôtreb ng nêzdco n làlkso m. Luậxgjg t làlkso m ra phảvqdc i tùtreb y theo thiêzdco n thờoxor i, đpjxc ịmtkf a lợghch i, nhâiyue n hòvjhp a. Vềmagp thiêzdco n thờoxor i, phảvqdc i tùtreb y theo thờoxor i tiếwkoe t màlkso ra lệhqnq nh cho dâiyue n. Nhưvjhp đpjxc ang mùtreb a gặkutq t, mùtreb a cấdclz y màlkso ra lệhqnq nh cho dâiyue n làlkso m xâiyue u, đpjxc ắcoxz p đpjxc ưvjhp ờoxor ng thìperu hỏoxor ng. Vềmagp đpjxc ịmtkf a lợghch i, thìperu nhưvjhp dâiyue n miềmagp n núpjxc i, ra lệhqnq nh cho họperu cấdclz y ngôtreb , cấdclz y sắcoxz n, dâiyue n miềmagp n đpjxc ồgavy ng lầpsyh y thìperu ra lệhqnq nh cho họperu trồgavy ng lúpjxc a, nuôtreb i cághch , nuôtreb i tôtreb m cua. Khôtreb ng thểvtck bắcoxz t dâiyue n miềmagp n núpjxc i nuôtreb i tôtreb m cua, bắcoxz t dâiyue n đpjxc ồgavy ng lầpsyh y màlkso cấdclz y ngôtreb , cấdclz y sắcoxz n. Còvjhp n nhâiyue n hòvjhp a, thìperu phảvqdc i theo tâiyue m lýlghw , tíqpwl nh tìperu nh củyydo a họperu màlkso ra lệhqnq nh. Vấdclz n đpjxc ềmagp nàlkso y thìperu thờoxor i vua Trưvjhp ng, đpjxc ờoxor i đpjxc ứgsbk c Thághch i-tổcggi , Thághch i-tôtreb ng nhàlkso ta hơqpwl n hẳghch n cághch c vua Trung-nguyêzdco n. Hãdtld y xin cửiboc tỷlpxx dụqcia .
Nàlkso ng đpjxc ưvjhp a mắcoxz t nhìperu n Khai-Quốjclj c vưvjhp ơqpwl ng:
– Nhưvjhp Quốjclj c-Phụqcia , thựkutq c tàlkso i tríqpwl gồgavy m cảvqdc côtreb ng chúpjxc a Nguyệhqnq t-Đmfqk ứgsbk c Phùtreb ng-vĩgavy nh-Hoa, Bìperu nh-Ngôtreb đpjxc ạgsbk i tưvjhp ớitfn ng quâiyue n Thághch nh-Thiêzdco n, tểvtck -tưvjhp ớitfn ng Phưvjhp ơqpwl ng-Dung. Giữbdwr a lúpjxc c di chúpjxc c củyydo a đpjxc ứgsbk c Thághch i-tổcggi truyềmagp n ngôtreb i cho ngưvjhp ờoxor i. Ngưvjhp ờoxor i lạgsbk i đpjxc ưvjhp ợghch c võvweq lâiyue m, triềmagp u thầpsyh n tôtreb n phụqcia c. Nhưvjhp ng ngưvjhp ờoxor i nhậxgjg n thấdclz y bấdclz y giờoxor đpjxc ấdclz t nưvjhp ớitfn c khôtreb ng cầpsyh n đpjxc ếwkoe n tàlkso i đpjxc iềmagp u quâiyue n dẹwkoe p loạgsbk n màlkso cầpsyh n đpjxc ếwkoe n tàlkso i cai trịmtkf , nêzdco n ngưvjhp ờoxor i nhưvjhp ờoxor ng ngôtreb i cho đpjxc ứgsbk c Thághch i-tôtreb ng, chỉzdco vìperu đpjxc ứgsbk c Thághch i-tôtreb ng cómwbt cághch i tàlkso i cai trịmtkf củyydo a Quảvqdc n-Trọperu ng. Nómwbt i chung, thờoxor i vua Trưvjhp ng, thờoxor i đpjxc ứgsbk c Thághch i-tổcggi , Thághch i-tôtreb ng, tổcggi chứgsbk c binh bịmtkf thựkutq c hùtreb ng mạgsbk nh, nhưvjhp ng khôtreb ng phiềmagp n nhiễmagp u đpjxc ếwkoe n việhqnq c làlkso m ătreb n củyydo a dâiyue n chúpjxc ng. Ngàlkso i ban chỉzdco cho họperu c dưvjhp ờoxor ng, cághch c võvweq phághch i, kểvtck cảvqdc cághch c trưvjhp ờoxor ng huấdclz n luyệhqnq n binh bịmtkf , đpjxc ềmagp u đpjxc ómwbt ng cửiboc a trong gặkutq t, mùtreb a cấdclz y lúpjxc a. đpjxc ểvtck làlkso m ruộqypt ng. Vìperu vậxgjg y màlkso dâiyue n giầpsyh u cómwbt hơqpwl n hẳghch n Trung-nguyêzdco n.
Côtreb ng-chúpjxc a Kim-Thàlkso nh đpjxc ứgsbk ng lêzdco n, bưvjhp ng chung tràlkso đpjxc ưvjhp a cho Ỷmtkf -Lan:
– Thầpsyh n-phi uốjclj ng chung tràlkso lấdclz y giọperu ng.
Cửiboc chỉzdco nàlkso y củyydo a côtreb ng chúpjxc a, phe đpjxc ảvqdc ng củyydo a họperu Dưvjhp ơqpwl ng gìperu màlkso khôtreb ng nhậxgjg n ra rằyqaa ng côtreb ng chúpjxc a khuyếwkoe n khíqpwl ch Ỷmtkf -Lan. Ỷmtkf -Lan cầpsyh m chung tràlkso :
– Em xin cảvqdc m ơqpwl n chịmtkf .
Rồgavy i nàlkso ng uốjclj ng mộqypt t hơqpwl i hếwkoe t. Cổcggi bớitfn t khôtreb , Ỷmtkf -Lan tiếwkoe p:
– Trởdkhm lạgsbk i vớitfn i Quảvqdc n-Trọperu ng, theo ôtreb ng, muốjclj n luậxgjg t phághch p đpjxc ưvjhp ợghch c thi hàlkso nh thìperu phảvqdc i dạgsbk y dâiyue n biếwkoe t phághch p luậxgjg t rồgavy i mớitfn i ághch p dụqcia ng, nếwkoe u khôtreb ng dạgsbk y dâiyue n trưvjhp ớitfn c màlkso phạgsbk t họperu thìperu làlkso bạgsbk o ngưvjhp ợghch c. Vềmagp tuâiyue n thủyydo luậxgjg t, thìperu ngưvjhp ờoxor i trêzdco n phảvqdc i làlkso m gưvjhp ơqpwl ng trưvjhp ớitfn c. Ôjclj ng nómwbt i: « Ngưvjhp ờoxor i trêzdco n màlkso khôtreb ng thi hàlkso nh phághch p luậxgjg t thìperu dâiyue n khôtreb ng theo ».
Nàlkso ng hỏoxor i Hìperu nh-bộqypt thưvjhp ợghch ng thưvjhp Nguyễmagp n-quýlghw -Thuyếwkoe t:
– Quan Hìperu nh-bộqypt , cómwbt đpjxc úpjxc ng Quảvqdc n-Trọperu ng nómwbt i vậxgjg y khôtreb ng?
Nguyễmagp n-quýlghw -Thuyếwkoe t cúpjxc i đpjxc ầpsyh u:
– Thầpsyh n-phi dạgsbk y khôtreb ng sai.
– Sau cùtreb ng làlkso phảvqdc i côtreb ng bằyqaa ng, khôtreb ng thểvtck riêzdco ng tưvjhp , khoan dung vớitfn i ngưvjhp ờoxor i mìperu nh yêzdco u vàlkso nghiêzdco m khắcoxz c vớitfn i ngưvjhp ờoxor i mìperu nh ghémiwb t. Nhưvjhp vua màlkso cómwbt lòvjhp ng riêzdco ng tưvjhp thìperu bềmagp tôtreb i nhâiyue n đpjxc ómwbt cũgsgi ng cómwbt lòvjhp ng riêzdco ng tưvjhp , vua phảvqdc i giữbdwr phághch p trưvjhp ớitfn c. Quảvqdc n-Trọperu ng nómwbt i: « Bấdclz t vịmtkf quâiyue n dụqcia c biếwkoe n kìperu lệhqnq nh, lệhqnq nh tôtreb n ưvjhp quâiyue n ». Nhữbdwr ng phághch p gia sau nàlkso y nhưvjhp Thưvjhp ơqpwl ng-Ửzmso ơqpwl ng, Hàlkso n-Phi, Lýlghw -Tưvjhp đpjxc ãdtld đpjxc i quághch đpjxc àlkso phághch p trịmtkf đpjxc ếwkoe n đpjxc ộqypt tàlkso n bạgsbk o, tuy nưvjhp ớitfn c cómwbt mạgsbk nh, nhưvjhp ng thấdclz t nhâiyue n tâiyue m, kếwkoe t quảvqdc đpjxc ưvjhp a đpjxc ếwkoe n cághch i chếwkoe t thảvqdc m thiếwkoe t cho mìperu nh. Hàlkso n-Phi thìperu chếwkoe t vìperu tàlkso i mìperu nh ởdkhm trong ngụqcia c. Thưvjhp ơqpwl ng-Ưupwh ởdkhm ng thìperu chếwkoe t vìperu quághch hàlkso khắcoxz c, riêzdco ng Lýlghw -Tưvjhp thìperu chếwkoe t vìperu chuyêzdco n quyềmagp n. Chíqpwl nh vìperu vậxgjg y màlkso bộqypt Hìperu nh-thưvjhp bảvqdc n triềmagp u mớitfn i cómwbt Bághch t-nghịmtkf , đpjxc ểvtck uyểvtck n chuyểvtck n. Nhưvjhp ng nhữbdwr ng gìperu theo vưvjhp ơqpwl ng đpjxc ạgsbk o thìperu khôtreb ng thểvtck dùtreb ng hếwkoe t, màlkso chỉzdco giữbdwr nhữbdwr ng gìperu còvjhp n hợghch p thờoxor i màlkso thôtreb i.
Nàlkso ng nhìperu n đpjxc ághch m họperu Dưvjhp ơqpwl ng:
– Nếwkoe u nhưvjhp ngàlkso y nay, triềmagp u đpjxc ìperu nh xửiboc nhữbdwr ng ngưvjhp ờoxor i mưvjhp u thíqpwl chúpjxc a, mãdtld i quốjclj c, màlkso chờoxor cho họperu đpjxc ưvjhp ợghch c cảvqdc m hómwbt a, thìperu khôtreb ng khághch c gìperu bưvjhp ng tíqpwl nh mệhqnq nh tộqypt c Việhqnq t dâiyue ng cho Tốjclj ng! Dưvjhp ơqpwl ng tểvtck tưvjhp ớitfn ng đpjxc ãdtld xửiboc kiệhqnq n nhiềmagp u lầpsyh n, đpjxc ãdtld thuộqypt c làlkso u bộqypt Hìperu nh-thưvjhp , biếwkoe t rõvweq ràlkso ng rằyqaa ng mìperu nh làlkso m nhữbdwr ng tộqypt i ấdclz y, khi bạgsbk i lộqypt sẽgejo bịmtkf phạgsbk t nhưvjhp thếwkoe nàlkso o rồgavy i kia màlkso . Thếwkoe nhưvjhp ng tểvtck -tưvjhp ớitfn ng vẫvtck n làlkso m. Cómwbt làlkso m thìperu cómwbt chịmtkf u. Vậxgjg y xin dùtreb ng bộqypt Hìperu nh-thưvjhp đpjxc ểvtck xửiboc , nhưvjhp ng châiyue m chưvjhp ớitfn c đpjxc ôtreb i chúpjxc t.
Ỷmtkf -Lan ngừuzpj ng lạgsbk i, nàlkso ng thấdclz y nhàlkso vua đpjxc ang nhìperu n mìperu nh đpjxc ắcoxz m đpjxc uốjclj i, thìperu mỉzdco m cưvjhp ờoxor i tiếwkoe p:
– Bâiyue y giờoxor hãdtld y trởdkhm vềmagp vớitfn i hìperu nh phághch p tộqypt c Việhqnq t. Bộqypt luậxgjg t đpjxc ầpsyh u tiêzdco n do Quốjclj c-tổcggi Lạgsbk c-Long quâiyue n soạgsbk n ra mang têzdco n « Nam-thiêzdco n bághch ch tộqypt c đpjxc ạgsbk i luậxgjg t ». Bộqypt nàlkso y hoàlkso n toàlkso n đpjxc ặkutq t cătreb n bảvqdc n trêzdco n nhâiyue n trịmtkf . Đmfqk ếwkoe n thờoxor i Lĩgavy nh-Nam, vua Trưvjhp ng sai đpjxc ạgsbk i-tưvjhp đpjxc ồgavy làlkso côtreb ng chúpjxc a Nguyệhqnq t-Đmfqk ứgsbk c Phùtreb ng-vĩgavy nh-Hoa soạgsbk n ra bộqypt luậxgjg t mớitfn i, sau gọperu i làlkso bộqypt luậxgjg t Lĩgavy nh-Nam. Luậxgjg t Lĩgavy nh-Nam hoàlkso n toàlkso n đpjxc ặkutq t trêzdco n cătreb n bảvqdc n giághch o hómwbt a, nhâiyue n trịmtkf , nhưvjhp ng phầpsyh n phághch p trịmtkf cũgsgi ng chiếwkoe m phâiyue n nửiboc a. Thờoxor i Dưvjhp ơqpwl ng-diêzdco n-Nghệhqnq , thờoxor i Ngôtreb vẫvtck n còvjhp n dùtreb ng luậxgjg t nàlkso y. Đmfqk ếwkoe n thờoxor i Đmfqk inh, vua Đmfqk inh cho ban hàlkso nh luậxgjg t mớitfn i hoàlkso n toàlkso n đpjxc ặkutq t trêzdco n phághch p trịmtkf , hìperu nh phạgsbk t rấdclz t khắcoxz c nghiệhqnq t. Triềmagp u Lêzdco vẫvtck n dùtreb ng luậxgjg t triềmagp u Đmfqk inh. Đmfqk ếwkoe n khi đpjxc ứgsbk c Thághch i-tổcggi nhàlkso ta hợghch p lòvjhp ng ngưvjhp ờoxor i, ứgsbk ng lòvjhp ng trờoxor i, tiếwkoe p ngôtreb i chíqpwl nh thốjclj ng, ngàlkso i xómwbt a bỏoxor bộqypt luậxgjg t thờoxor i Đmfqk inh, tham chưvjhp ớitfn c bộqypt Vătreb n-lang bághch ch tộqypt c đpjxc ạgsbk i luậxgjg t, vớitfn i bộqypt luậxgjg t Lĩgavy nh-Nam, rồgavy i thu thậxgjg p nhữbdwr ng tụqcia c lệhqnq trong nưvjhp ớitfn c màlkso soạgsbk n ra bộqypt Hìperu nh-thưvjhp . Cho nêzdco n bộqypt Hìperu nh-thưvjhp vừuzpj a cómwbt cághch i đpjxc ứgsbk c cũgsgi củyydo a vua Hùtreb ng, vua Trưvjhp ng, vừuzpj a hợghch p vớitfn i lòvjhp ng dâiyue n.(6)
Ghi chúpjxc ,
(6) Vềmagp nguồgavy n gốjclj c luậxgjg t Việhqnq t, luậxgjg t Trung-quốjclj c, cùtreb ng cághch c quan niệhqnq m làlkso m luậxgjg t củyydo a Hoa, Việhqnq t cổcggi xưvjhp a, xin xem Cẩchjy m-khêzdco di hậxgjg n, củyydo a Yêzdco n-tửiboc cưvjhp -sĩgavy do Nam-ághch Paris xuấdclz t bảvqdc n. Bìperu nh-Nam đpjxc ạgsbk i tưvjhp ớitfn ng quâiyue n, Khai-sơqpwl n hầpsyh u Tôtreb n-Trọperu ng hỏoxor i:
« Ứvweq ng lòvjhp ng trờoxor i, hợghch p lòvjhp ng ngưvjhp ờoxor i ». Nhưvjhp ng vừuzpj a rồgavy i Thầpsyh n-phi lạgsbk i đpjxc ảvqdc o ngưvjhp ợghch c lạgsbk i thàlkso nh: « Hợghch p lòvjhp ng ngưvjhp ờoxor i, ứgsbk ng lòvjhp ng trờoxor i ». Khôtreb ng hiểvtck u cómwbt gìperu khághch c lạgsbk khôtreb ng?
Ỷmtkf -Lan biếwkoe t Tôtreb n-Trọperu ng làlkso chồgavy ng côtreb ng chúpjxc a Đmfqk àlkso o Phưvjhp ơqpwl ng-Hồgavy ng, ághch i nữbdwr củyydo a côtreb ng chúpjxc a An-Quốjclj c vớitfn i phòvjhp mãdtld Đmfqk àlkso o-cam-Mộqypt c, hầpsyh u làlkso mộqypt t trong Tâiyue n-quy thấdclz t hùtreb ng. Nàlkso ng vui vẻgsgi đpjxc ághch p:
– Hầpsyh u hỏoxor i vậxgjg y thựkutq c phảvqdc i. Nhữbdwr ng ngưvjhp ờoxor i nómwbt i « ứgsbk ng lòvjhp ng trờoxor i, hợghch p lòvjhp ng ngưvjhp ờoxor i » thìperu cho rằyqaa ng đpjxc ứgsbk c Thághch i-tổcggi nhàlkso ta đpjxc ưvjhp ợghch c trờoxor i phúpjxc ngôtreb i vua cho, rồgavy i ngàlkso i lêzdco n ngôtreb i, trătreb m họperu đpjxc ềmagp u vui mừuzpj ng. Còvjhp n tôtreb i, thìperu tôtreb i lạgsbk i cho rằyqaa ng ngàlkso i lêzdco n ngôtreb i vua làlkso do trătreb m quan, màlkso trătreb m quan làlkso đpjxc ạgsbk i biểvtck u cho dâiyue n. Nhưvjhp vậxgjg y ngàlkso i lêzdco n ngôtreb i làlkso do ýlghw dâiyue n. Ýsybv dâiyue n làlkso ýlghw trờoxor i, thìperu tựkutq nhiêzdco n ngàlkso i ứgsbk ng vớitfn i lòvjhp ng trờoxor i.
Cághch c vătreb n quan đpjxc ềmagp u tấdclz m tắcoxz c khen ngợghch i, gậxgjg t đpjxc ầpsyh u liêzdco n tiếwkoe p. Côtreb ng chúpjxc a Kim-Thàlkso nh đpjxc ưvjhp a ýlghw kiếwkoe n:
– Tôtreb i nghĩgavy rằyqaa ng bộqypt Hìperu nh-thưvjhp quághch nhẹwkoe nhàlkso ng, nêzdco n thờoxor i đpjxc ứgsbk c Thághch i-tổcggi mớitfn i cómwbt bọperu n Vũgsgi -nhấdclz t-Trụqcia , mớitfn i cómwbt loạgsbk n chưvjhp vưvjhp ơqpwl ng; thờoxor i đpjxc ứgsbk c Thághch i-tôtreb ng cómwbt bọperu n Nguyêzdco n-Hạgsbk nh, bọperu n Nguyễmagp n-Khághch nh, bọperu n Đmfqk àlkso m Toághch i-Trạgsbk ng, Đmfqk inh-Lộqypt c, Phùtreb ng-Luậxgjg t. Bâiyue y giờoxor lạgsbk i thêzdco m cághch i vụqcia phảvqdc n loạgsbk n nàlkso y nữbdwr a. Ta cómwbt nêzdco n dùtreb ng lạgsbk i luậxgjg t thờoxor i vua Đmfqk inh khôtreb ng?
Ỷmtkf -Lan đpjxc ághch p ngay:
– Thưvjhp a côtreb ng chúpjxc a, ta khôtreb ng thểvtck dùtreb ng luậxgjg t vua Đmfqk inh! Tạgsbk i sao? Bởdkhm i vua Đmfqk inh dẹwkoe p 12 sứgsbk quâiyue n rồgavy i lêzdco n ngôtreb i. Bấdclz y giờoxor đpjxc ấdclz t nưvjhp ớitfn c loạgsbk n lạgsbk c lâiyue y ngàlkso y, lòvjhp ng ngưvjhp ờoxor i ly tághch n, phong tụqcia c suy đpjxc ồgavy i, trộqypt m cưvjhp ớitfn p đpjxc ầpsyh y dẫvtck y, nêzdco n vua Đmfqk inh phảvqdc i ban luậxgjg t khắcoxz t khe, đpjxc ómwbt làlkso cághch i lẽgejo yêzdco n dâiyue n vậxgjg y. Còvjhp n đpjxc ứgsbk c Thághch i-tổcggi nhàlkso ta, tiếwkoe p ngôtreb i từuzpj vua Lêzdco Ngọperu a-triềmagp u, hìperu nh phághch p quághch ághch c, lòvjhp ng ngưvjhp ờoxor i oághch n hậxgjg n. Cho nêzdco n đpjxc ứgsbk c Thághch i-tổcggi nhàlkso ta mớitfn i truyềmagp n bỏoxor hếwkoe t hìperu nh phạgsbk t hàlkso khắcoxz c, thay vàlkso o đpjxc ómwbt bằyqaa ng thứgsbk luậxgjg t vừuzpj a mang tíqpwl nh chấdclz t nhâiyue n trịmtkf thờoxor i vua Hùtreb ng vua Trưvjhp ng, lạgsbk i mang tíqpwl nh chấdclz t từuzpj bi hỉzdco xảvqdc củyydo a đpjxc ứgsbk c Thếwkoe -tôtreb n. Đmfqk ếwkoe n thờoxor i vua Thághch i-tôtreb n, ngàlkso i vẫvtck n dùtreb ng luậxgjg t từuzpj đpjxc ờoxor i đpjxc ứgsbk c Thághch i-tổcggi , nhưvjhp ng tạgsbk o cho dâiyue n giầpsyh u, nưvjhp ớitfn c mạgsbk nh, thàlkso nh ra trong nưvjhp ớitfn c khôtreb ng tệhqnq đpjxc oan, ngoàlkso i biêzdco n thìperu Tốjclj ng, Chiêzdco m phảvqdc i sợghch .
Nàlkso ng hưvjhp ớitfn ng vàlkso o nhàlkso vua:
– Hoàlkso ng thưvjhp ợghch ng tiếwkoe p thụqcia ngôtreb i trờoxor i ởdkhm hoàlkso n cảvqdc nh cựkutq c thịmtkf nh. Trong triềmagp u đpjxc ầpsyh y nhữbdwr ng bầpsyh y tôtreb i vătreb n môtreb , vũgsgi lưvjhp ợghch c. Ngoàlkso i biêzdco n giághch p sĩgavy hùtreb ng mạgsbk nh, nêzdco n hoàlkso ng-thưvjhp ợghch ng càlkso ng muốjclj n nớitfn i rộqypt ng luậxgjg t phághch p, mởdkhm nhiềmagp u trưvjhp ờoxor ng họperu c, bổcggi nhữbdwr ng quan lạgsbk i cómwbt đpjxc ạgsbk o đpjxc ứgsbk c đpjxc ểvtck giághch o hoághch dâiyue n. Đmfqk ómwbt làlkso đpjxc iềmagp u nêzdco n tiếwkoe p tụqcia c.
Đmfqk ếwkoe n đpjxc ómwbt phủyydo thừuzpj a Thătreb ng-long dẫvtck n hai ngưvjhp ờoxor i nữbdwr tỳzdco trong nhàlkso Trịmtkf nh-quang-Liệhqnq t khôtreb ng bịmtkf Ưupwh ng-sơqpwl n giếwkoe t chếwkoe t, màlkso còvjhp n cho vàlkso ng vàlkso o. Ỷmtkf -Lan nhậxgjg n ngay ra làlkso hai mẹwkoe con Thúpjxc y-Hoàlkso ng, Thúpjxc y-Phưvjhp ợghch ng cùtreb ng bịmtkf tùtreb vớitfn i nàlkso ng ởdkhm Kinh-Bắcoxz c. Hai ngưvjhp ờoxor i phủyydo phụqcia c trưvjhp ớitfn c sâiyue n rồgavy ng, đpjxc ưvjhp a lờoxor i chúpjxc c Hoàlkso ng-đpjxc ếwkoe trưvjhp ờoxor ng thọperu . Ỷmtkf -Lan chạgsbk y ra đpjxc ỡqpwl hai ngưvjhp ờoxor i dậxgjg y, rồgavy i hỏoxor i:
– Côtreb Thúpjxc y-Hoàlkso ng, em Thúpjxc y-Phưvjhp ợghch ng, cómwbt nhậxgjg n ra Yếwkoe n-Loan khôtreb ng? Tạgsbk i sao hai ngưvjhp ờoxor i lạgsbk i trởdkhm thàlkso nh nữbdwr tỳzdco củyydo a nhàlkso Trịmtkf nh-quang-Liệhqnq t?
Thúpjxc y-Phưvjhp ợghch ng nhậxgjg n ra Ỷmtkf -Lan, nómwbt reo:
– Chịmtkf Yếwkoe n-Loan, sao chịmtkf lạgsbk i ởdkhm đpjxc âiyue y?
– Chịmtkf sẽgejo kểvtck cho em nghe sau. Bâiyue y giờoxor em hãdtld y trảvqdc lờoxor i câiyue u hỏoxor i củyydo a chịmtkf đpjxc i.
Ỷmtkf -Lan tómwbt m lưvjhp ợghch c chuyệhqnq n hai mẹwkoe con Thúpjxc y-Phưvjhp ợghch ng kểvtck cho triềmagp u đpjxc ìperu nh cùtreb ng nghe. Rồgavy i nàlkso ng hỏoxor i:
– Bâiyue y giờoxor em hãdtld y kểvtck chuyệhqnq n củyydo a em sao lạgsbk i lưvjhp u lạgsbk c vềmagp nhàlkso bọperu n họperu Trịmtkf nh?
Thúpjxc y-Phưvjhp ợghch ng nómwbt i:
– Sau khi chịmtkf bịmtkf giảvqdc i đpjxc i rồgavy i, thìperu quan Đmfqk ềmagp -đpjxc iểvtck m hìperu nh ngụqcia c xửiboc mẹwkoe em phảvqdc i trảvqdc cho chủyydo củyydo a em mưvjhp ờoxor i lạgsbk ng bạgsbk c. Nhưvjhp ng mẹwkoe em khôtreb ng cómwbt tiềmagp n trảvqdc . Quan Kinh-lưvjhp ợghch c sứgsbk truyềmagp n đpjxc em cảvqdc hai mẹwkoe con em phảvqdc i vềmagp làlkso m tỳzdco nữbdwr cho họperu Trịmtkf nh. Suốjclj t hai nătreb m qua, em làlkso m nôtreb bộqypt c cho nhàlkso họperu Trịmtkf nh. Sághch ng nay, cómwbt mộqypt t ôtreb ng từuzpj đpjxc âiyue u vàlkso o nhàlkso . Khiếwkoe p, cứgsbk mỗlkso i lầpsyh n ôtreb ng vung đpjxc ao lêzdco n làlkso mộqypt t ngưvjhp ờoxor i bịmtkf giếwkoe t. Sau khi giếwkoe t hếwkoe t hai mưvjhp ơqpwl i ba ngưvjhp ờoxor i, em tưvjhp ởdkhm ng ôtreb ng sẽgejo giếwkoe t đpjxc ếwkoe n mẹwkoe con em. Khôtreb ng ngờoxor ôtreb ng nómwbt i: « Tộqypt i nghiệhqnq p mẹwkoe con nhàlkso chịmtkf , vìperu nghèzdco o màlkso phảvqdc i đpjxc em tấdclz m thâiyue n trong sạgsbk ch hầpsyh u hạgsbk kẻgsgi dơqpwl bẩchjy n. Ta khôtreb ng giếwkoe t mẹwkoe con chịmtkf đpjxc âiyue u. Đmfqk âiyue y, ta cho mẹwkoe con chịmtkf íqpwl t tiềmagp n làlkso m lộqypt phíqpwl vềmagp quêzdco , cùtreb ng làlkso m vốjclj n buôtreb n bághch n màlkso sốjclj ng. Mẹwkoe con chịmtkf cứgsbk đpjxc i, ai màlkso rắcoxz c rốjclj i vớitfn i mẹwkoe con chịmtkf , thìperu chịmtkf đpjxc ưvjhp a cághch i nàlkso y ra, họperu sẽgejo phảvqdc i lui ngay ». Nómwbt i rồgavy i ôtreb ng đpjxc ưvjhp a cho em mũgsgi i têzdco n, vớitfn i hai némiwb n vàlkso ng. Sau đpjxc ómwbt ôtreb ng nhảvqdc y ra vưvjhp ờoxor n, đpjxc i mấdclz t. Mẹwkoe con em sợghch quághch , vộqypt i đpjxc ếwkoe n phủyydo Thătreb ng-long cághch o tri.
Thúpjxc y-Phưvjhp ợghch ng đpjxc ưvjhp a mũgsgi i têzdco n bằyqaa ng vàlkso ng, trêzdco n cómwbt khắcoxz c hìperu nh chim ưvjhp ng bay qua núpjxc i cho Ỷmtkf -Lan. Ỷmtkf -Lan sai cung nữbdwr đpjxc ưvjhp a mẹwkoe con Thúpjxc y-Phưvjhp ợghch ng lạgsbk i gómwbt c đpjxc iệhqnq n, cho ngồgavy i.
Côtreb ng chúpjxc a Bảvqdc o-Hòvjhp a đpjxc ưvjhp a mắcoxz t nhìperu n côtreb ng chúpjxc a Bìperu nh-Dưvjhp ơqpwl ng, ngụqcia ýlghw khen vua Bàlkso đpjxc ãdtld thu đpjxc ưvjhp ợghch c ngưvjhp ờoxor i họperu c tròvjhp thựkutq c minh mẫvtck n, nhâiyue n từuzpj .
Ỷmtkf -Lan lạgsbk i nómwbt i vớitfn i nhàlkso vua vàlkso quầpsyh n thầpsyh n:
– Bâiyue y giờoxor vụqcia ághch n nàlkso y xẩchjy y ra rồgavy i. Ưupwh ng-sơqpwl n song hiệhqnq p vốjclj n khôtreb ng muốjclj n đpjxc ụqcia ng chạgsbk m đpjxc ếwkoe n uy quyềmagp n củyydo a hoàlkso ng-thưvjhp ợghch ng cũgsgi ng nhưvjhp võvweq lâiyue m Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t. Song hiệhqnq p chỉzdco ra tay khi triềmagp u đpjxc ìperu nh khôtreb ng xửiboc đpjxc úpjxc ng bộqypt Hìperu nh-thưvjhp màlkso thôtreb i. Vậxgjg y bâiyue y giờoxor tấdclz t cảvqdc chíqpwl nh phạgsbk m, tòvjhp ng phạgsbk m phảvqdc i đpjxc em ra xửiboc cho côtreb ng bằyqaa ng. Nếwkoe u triềmagp u đpjxc ìperu nh chậxgjg m trễmagp , Song-hiệhqnq p sẽgejo xửiboc . Nhưvjhp ng thầpsyh n thiếwkoe p xin cómwbt ýlghw kiếwkoe n.
Nhàlkso vua gậxgjg t gùtreb :
– Ýsybv Thầpsyh n-phi ra sao?
– Cứgsbk nhưvjhp vụqcia giếwkoe t cảvqdc nhàlkso Trịmtkf nh Quang-Liệhqnq t thìperu thấdclz y rằyqaa ng Ưupwh ng-sơqpwl n song hiệhqnq p đpjxc ãdtld đpjxc iềmagp u tra rấdclz t kỹpjxc , lạgsbk i cómwbt lòvjhp ng thưvjhp ơqpwl ng xómwbt t kẻgsgi khómwbt , nêzdco n mớitfn i khôtreb ng giếwkoe t hai mẹwkoe con ngưvjhp ờoxor i tỳzdco nữbdwr khốjclj n cùtreb ng nàlkso y. Hơqpwl n nữbdwr a còvjhp n cho vàlkso ng. Ta cătreb n cứgsbk vàlkso o đpjxc ómwbt đpjxc ểvtck cứgsbk u phạgsbk m nhâiyue n rấdclz t dễmagp .
Ngừuzpj ng mộqypt t lághch t, nàlkso ng tiếwkoe p:
– Vụqcia ághch n nàlkso y cómwbt liêzdco n quan tớitfn i Thiêzdco n-Cảvqdc m thághch i hậxgjg u vàlkso Thưvjhp ợghch ng-Dưvjhp ơqpwl ng hoàlkso ng hậxgjg u. Trong bộqypt Hìperu nh-thưvjhp bảvqdc n triềmagp u cómwbt khoảvqdc n Bághch t-nghịmtkf (7). Thághch i-hậxgjg u, hoàlkso ng-hậxgjg u đpjxc ưvjhp ợghch c hưvjhp ởdkhm ng quyềmagp n nàlkso y. Nhưvjhp ng Hìperu nh-thưvjhp lạgsbk i đpjxc ịmtkf nh rằyqaa ng, nhưvjhp ng kẻgsgi nàlkso o phạgsbk m vàlkso o tộqypt i Thậxgjg p-ághch c (8) thìperu khôtreb ng đpjxc ưvjhp ợghch c hưvjhp ởdkhm ng Bághch t-nghịmtkf . Hoághch cho nêzdco n thághch i-hậxgjg u, vớitfn i hoàlkso ng-hậxgjg u vẫvtck n phảvqdc i đpjxc em ra xửiboc nhưvjhp thưvjhp ờoxor ng. Xémiwb t từuzpj hồgavy i lậxgjg p quốjclj c đpjxc ếwkoe n giờoxor , Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t ta chưvjhp a từuzpj ng đpjxc em mộqypt t vịmtkf mẫvtck u nghi ra xửiboc tộqypt i cảvqdc . Khôtreb ng lẽgejo bâiyue y giờoxor hoàlkso ng-thưvjhp ợghch ng lạgsbk i đpjxc em thághch i-hậxgjg u, hoàlkso ng-hậxgjg u ra xửiboc ? Huốjclj ng hồgavy thághch i-hậxgjg u làlkso ngưvjhp ờoxor i màlkso Tiêzdco n-đpjxc ếwkoe sủyydo ng ághch i cùtreb ng cựkutq c, nêzdco n dùtreb cómwbt phạgsbk m trọperu ng tộqypt i đpjxc ếwkoe n đpjxc âiyue u, cũgsgi ng chỉzdco nêzdco n bỏoxor qua màlkso thôtreb i. Còvjhp n hoàlkso ng-hậxgjg u, do Tiêzdco n-đpjxc ểvtck tuyểvtck n cho hoàlkso ng-thưvjhp ợghch ng. Lýlghw thìperu làlkso vua tôtreb i, nhưvjhp ng tìperu nh thìperu làlkso vợghch chồgavy ng. Đmfqk ãdtld làlkso vợghch chồgavy ng thìperu chíqpwl n bỏoxor làlkso m mưvjhp ờoxor i, thầpsyh n cũgsgi ng xin miễmagp n nghịmtkf cho hoàlkso ng-hậxgjg u. Còvjhp n Dưvjhp ơqpwl ng Tểvtck -tưvjhp ớitfn ng cùtreb ng mộqypt t sốjclj vătreb n quan, võvweq tưvjhp ớitfn ng trong phe đpjxc ảvqdc ng, thìperu phảvqdc i đpjxc em xửiboc , nhưvjhp ng nêzdco n ban cho họperu hưvjhp ởdkhm ng khoan hồgavy ng.
Ghi chúpjxc ,
(7) Bághch t-nghịmtkf , làlkso mộqypt t khoảvqdc n luậxgjg t đpjxc ặkutq c biệhqnq t củyydo a Hoa-Việhqnq t. Thôtreb ng thưvjhp ờoxor ng, ai phạgsbk m tộqypt i thìperu xửiboc theo luậxgjg t. Nhưvjhp ng nhữbdwr ng ngưvjhp ờoxor i ởdkhm trong Bághch t-nghịmtkf thìperu đpjxc ưvjhp ợghch c âiyue n giảvqdc m, hoặkutq c tha tộqypt i, hay cảvqdc i tộqypt i danh. Bághch t nghịmtkf gồgavy m cómwbt :
– Mộqypt t làlkso nghịmtkf thâiyue n, tứgsbk c trưvjhp ờoxor ng hợghch p thâiyue n thuộqypt c củyydo a nhàlkso vua nhưvjhp thầpsyh y, hoặkutq c thâiyue n nhâiyue n củyydo a hoàlkso ng hậxgjg u, phi tầpsyh n.
– Hai làlkso nghịmtkf cốjclj , tứgsbk c bạgsbk n hữbdwr u củyydo a vua.
– Ba làlkso nghịmtkf hiềmagp n, tứgsbk c ngưvjhp ờoxor i nổcggi i tiếwkoe ng đpjxc ạgsbk o đpjxc ứgsbk c.
– Bốjclj n làlkso nghịmtkf nătreb ng, tứgsbk c nhữbdwr ng ngưvjhp ờoxor i cómwbt tàlkso i.
– Nătreb m làlkso nghịmtkf côtreb ng, tứgsbk c nhữbdwr ng ngưvjhp ờoxor i cómwbt côtreb ng lao vớitfn i nhàlkso vua, vớitfn i đpjxc ấdclz t nưvjhp ớitfn c.
– Sághch u làlkso nghịmtkf quýlghw , tứgsbk c nhữbdwr ng đpjxc ạgsbk i thầpsyh n, phi tầpsyh n, thâiyue n vưvjhp ơqpwl ng, hoàlkso ng hậxgjg u, thághch i hậxgjg u.
– Bẩchjy y làlkso nghịmtkf cầpsyh n, tứgsbk c nhữbdwr ng ngưvjhp ờoxor i nổcggi i tiếwkoe ng xiêzdco ng nătreb ng.
– Tághch m làlkso nghịmtkf bảvqdc o, tứgsbk c nhữbdwr ng ngưvjhp ờoxor i giầpsyh u cómwbt , đpjxc ưvjhp ợghch c đpjxc em tiềmagp n chuộqypt c tộqypt i.
(8) Thậxgjg p-ághch c làlkso mưvjhp ờoxor i tộqypt i, màlkso bấdclz t cứgsbk ai phạgsbk m vàlkso o cũgsgi ng khôtreb ng đpjxc ưvjhp ợghch c xửiboc khoan hồgavy ng. Thậxgjg p ághch c gồgavy m:
– Mưvjhp u phảvqdc n: lậxgjg t đpjxc ổcggi nềmagp n cai trịmtkf củyydo a vua.
– Mưvjhp u đpjxc ạgsbk i nghịmtkf ch: phághch đpjxc ềmagp n đpjxc àlkso i, lătreb ng tẩchjy m củyydo a vua.
– Mưvjhp u bạgsbk n: làlkso m gian tếwkoe cho nưvjhp ớitfn c đpjxc ịmtkf ch.
– Áqypt c nghịmtkf ch: mưvjhp u đpjxc ághch nh ôtreb ng bàlkso , cha mẹwkoe , tôtreb n thuộqypt c.
– Bấdclz t đpjxc ạgsbk o: vôtreb cốjclj giếwkoe t ba ngưvjhp ờoxor i cùtreb ng nhàlkso .
– Đmfqk ạgsbk i bấdclz t kíqpwl nh: lấdclz y trộqypt m đpjxc ồgavy thờoxor phưvjhp ợghch ng lătreb ng tẩchjy m vua, làlkso m giảvqdc ấdclz n vua.
– Bấdclz t hiếwkoe u: cághch o giághch c tộqypt i lỗlkso i hay chửiboc i rủyydo a ôtreb ng bàlkso cha mẹwkoe , hoặkutq c ôtreb ng bàlkso , bốjclj mẹwkoe chồgavy ng. Khôtreb ng phụqcia ng dưvjhp ỡqpwl ng bốjclj mẹwkoe . Tựkutq ýlghw bỏoxor nhàlkso ra đpjxc i. Tựkutq ýlghw phâiyue n chia tàlkso i sảvqdc n củyydo a bốjclj mẹwkoe . Cưvjhp ớitfn i xin khi cómwbt tang cha mẹwkoe . Vui chơqpwl i trong lúpjxc c cómwbt tang chếwkoe . Đmfqk ưvjhp ợghch c tin ôtreb ng bàlkso , bốjclj mẹwkoe chếwkoe t khôtreb ng phághch t tang, hoặkutq c phághch t tang giảvqdc dốjclj i.
– Bấdclz t mụqcia c: mưvjhp u giếwkoe t hay bághch n ngưvjhp ờoxor i thâiyue n thuộqypt c (cho đpjxc ếwkoe n ngũgsgi đpjxc ạgsbk i). Đmfqk ághch nh, cághch o giághch c chồgavy ng, hay tôtreb n thuộqypt c (cho đpjxc ếwkoe n tam đpjxc ạgsbk i).
– Bấdclz t nghĩgavy a: giếwkoe t quan sởdkhm tạgsbk i, thầpsyh y dạgsbk y, khôtreb ng đpjxc ểvtck tang chồgavy ng. Trong khi cómwbt tang chồgavy ng ătreb n chơqpwl i hoặkutq c tághch i giághch .
– Nộqypt i loạgsbk n: loạgsbk n luâiyue n (thôtreb ng dâiyue m vớitfn i thâiyue n thuộqypt c hoặkutq c vớitfn i thiếwkoe p củyydo a ôtreb ng hay cha).
Đmfqk ạgsbk i-tưvjhp -mãdtld Bắcoxz c-biêzdco n, Hữbdwr u-kim ngôtreb thưvjhp ợghch ng tưvjhp ớitfn ng quâiyue n, Lạgsbk ng-châiyue u quốjclj c côtreb ng Thâiyue n-thiệhqnq u-Cựkutq c hỏoxor i:
– Nhưvjhp ng thưvjhp a Thầpsyh n-phi, nếwkoe u triềmagp u đpjxc ìperu nh khôtreb ng xửiboc , e Ưupwh ng-sơqpwl n song hiệhqnq p ra tay, thìperu khôtreb ng nhữbdwr ng Dưvjhp ơqpwl ng gia chếwkoe t hếwkoe t, màlkso tôtreb i tớitfn , súpjxc c vậxgjg t cũgsgi ng chếwkoe t theo. Lạgsbk i còvjhp n Mộqypt c-Tồgavy n hòvjhp a thưvjhp ợghch ng nữbdwr a. Ưupwh ng-sơqpwl n thìperu còvjhp n cómwbt thểvtck can, xin chứgsbk cághch i ôtreb ng Mộqypt c-Tồgavy n nàlkso y thìperu vôtreb phưvjhp ơqpwl ng. Thầpsyh n nghĩgavy , triềmagp u đpjxc ìperu nh nêzdco n xửiboc theo đpjxc úpjxc ng bộqypt Hìperu nh-thưvjhp , nhưvjhp ng khoan hồgavy ng mấdclz y bậxgjg c, nhưvjhp vậxgjg y chỉzdco kẻgsgi phạgsbk m tộqypt i mớitfn i bịmtkf sághch t thâiyue n màlkso thôtreb i, may ra cứgsbk u đpjxc ưvjhp ợghch c mộqypt t sốjclj ngưvjhp ờoxor i oan uổcggi ng.
Ỷmtkf -Lan mỉzdco m cưvjhp ờoxor i:
– Trờoxor i ơqpwl i! Thưvjhp a sưvjhp thúpjxc c (vìperu phi làlkso đpjxc ệhqnq tửiboc củyydo a phòvjhp mãdtld Thâiyue n-thiệhqnq u-Thághch i vàlkso vua bàlkso Bìperu nh-Dưvjhp ơqpwl ng nêzdco n gọperu i Thiệhqnq u-Cựkutq c bằyqaa ng sưvjhp thúpjxc c), đpjxc ệhqnq tửiboc đpjxc ọperu c trong Thághch i-tổcggi thựkutq c-lụqcia c, Thághch i-tôtreb ng Nam-chinh, Nhâiyue n-Huệhqnq hoàlkso ng đpjxc e kỷlpxx sựkutq , kểvtck rằyqaa ng sưvjhp thúpjxc c làlkso mộqypt t trong ba ngưvjhp ờoxor i tàlkso i tríqpwl bậxgjg c nhấdclz t Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t, chỉzdco thua cómwbt Quốjclj c-Phụqcia màlkso thôtreb i. Thếwkoe màlkso sưvjhp thúpjxc c khôtreb ng nghĩgavy ra phưvjhp ơqpwl ng thứgsbk c cứgsbk u ngưvjhp ờoxor i trong vụqcia nàlkso y ưvjhp ? Theo Hìperu nh-thưvjhp , xửiboc nhẹwkoe thìperu tểvtck -tưvjhp ớitfn ng cũgsgi ng bịmtkf lătreb ng trìperu . Xin sưvjhp thúpjxc c tìperu m cághch ch cứgsbk u tểvtck -tưvjhp ớitfn ng.
Thiệhqnq u-Cựkutq c lắcoxz c đpjxc ầpsyh u:
– Thầpsyh n quảvqdc khôtreb ng nghĩgavy ra.
Ỷmtkf -Lan hưvjhp ớitfn ng vàlkso o quan Hìperu nh-bộqypt thưvjhp ợghch ng thưvjhp Nguyễmagp n-quýlghw -Thuyếwkoe t:
– Thếwkoe nàlkso o Cổcggi -am hầpsyh u. Hầpsyh u cómwbt tìperu m ra đpjxc ưvjhp ợghch c phưvjhp ơqpwl ng thứgsbk c cứgsbk u ngưvjhp ờoxor i khôtreb ng?
Nguyễmagp n-quýlghw -Thuyếwkoe t lắcoxz c đpjxc ầpsyh u:
– Thầpsyh n cũgsgi ng khôtreb ng tìperu m ra. Thầpsyh n-phi làlkso Hằyqaa ng-Nga, chắcoxz c Thầpsyh n-phi tìperu m ra rồgavy i. Xin Thầpsyh n-phi ban cho mấdclz y lờoxor i.
Ỷmtkf -Lan cầpsyh m bảvqdc n ághch n củyydo a Ưupwh ng-sơqpwl n kếwkoe t tộqypt i Trịmtkf nh-quang-Thạgsbk ch đpjxc ọperu c lêzdco n mộqypt t lưvjhp ợghch t, rồgavy i nómwbt i:
– Trong bảvqdc n ághch n nàlkso y, Kinh-Nam vưvjhp ơqpwl ng buộqypt c tộqypt i phạgsbk m nhâiyue n theo bộqypt Hìperu nh-thưvjhp . Nếwkoe u nhưvjhp bâiyue y giờoxor hoàlkso ng-thưvjhp ợghch ng vớitfn i quýlghw vịmtkf sửiboc a đpjxc ổcggi i mộqypt t sốjclj đpjxc iềmagp u luậxgjg t, rồgavy i triềmagp u đpjxc ìperu nh xửiboc tộqypt i theo luậxgjg t mớitfn i, ắcoxz t vưvjhp ơqpwl ng khôtreb ng thểvtck trághch ch triềmagp u đpjxc ìperu nh nhu nhưvjhp ợghch c nữbdwr a. Dĩgavy nhiêzdco n vưvjhp ơqpwl ng cũgsgi ng khôtreb ng thểvtck ra tay.
Triềmagp u đpjxc ìperu nh đpjxc ồgavy ng bậxgjg t lêzdco n tiếwkoe ng reo hòvjhp . Dưvjhp ơqpwl ng-đpjxc ạgsbk o-Gia đpjxc ếwkoe n trưvjhp ớitfn c Ỷmtkf -Lan rậxgjg p đpjxc ầpsyh u binh, binh, binh ba lầpsyh n:
– Thầpsyh n muôtreb n vàlkso n cảvqdc m tạgsbk Thầpsyh n-phi đpjxc ãdtld cứgsbk u toàlkso n thểvtck Dưvjhp ơqpwl ng gia. Ơqpwl n đpjxc ứgsbk c nàlkso y xin ghi vàlkso o tâiyue m khảvqdc m muôtreb n kiếwkoe p.
Vua bàlkso Bìperu nh-Dưvjhp ơqpwl ng mỉzdco m cưvjhp ờoxor i nhìperu n họperu c tròvjhp trong lòvjhp ng bàlkso cựkutq c kỳzdco cao hứgsbk ng. Bàlkso hỏoxor i Khai-Quốjclj c vưvjhp ơqpwl ng:
– Xin Quốjclj c-Phụqcia ban từuzpj dụqcia .
Khai-Quốjclj c vưvjhp ơqpwl ng hưvjhp ớitfn ng vàlkso o nhàlkso vua:
– Tâiyue u bệhqnq hạgsbk , đpjxc iềmagp u thứgsbk 329 bộqypt Hìperu nh-thưvjhp nómwbt i:
« Bấdclz t cứgsbk kẻgsgi nàlkso o, dùtreb chíqpwl nh phạgsbk m, hay tòvjhp ng phạgsbk m, phạgsbk m vàlkso o tộqypt i thậxgjg p ághch c cũgsgi ng khôtreb ng đpjxc ưvjhp ợghch c âiyue n giảvqdc m, khoan hồgavy ng, vàlkso hưvjhp ởdkhm ng quyềmagp n bághch t nghịmtkf ».
Bâiyue y giờoxor đpjxc ổcggi i thàlkso nh:
« Tuy nhiêzdco n, kẻgsgi phạgsbk m tộqypt i cómwbt thểvtck dùtreb ng tiềmagp n đpjxc ểvtck xin âiyue n giảvqdc m. Chỉzdco hoàlkso ng-đpjxc ếwkoe mớitfn i cómwbt quyềmagp n cho phạgsbk m nhâiyue n dùtreb ng tiềmagp n xin âiyue n giảvqdc m. Nhưvjhp ng dùtreb tiềmagp n chuộqypt c nhiềmagp u đpjxc ếwkoe n đpjxc âiyue u cũgsgi ng khôtreb ng thểvtck xin giảvqdc m quághch ba bậxgjg c ». Nhưvjhp vậxgjg y, triềmagp u đpjxc ìperu nh cómwbt thểvtck cho Dưvjhp ơqpwl ng tểvtck tưvjhp ớitfn ng dùtreb ng tiềmagp n đpjxc ểvtck chuộqypt c tộqypt i.
Nhàlkso vua nómwbt i vớitfn i Bùtreb i-Hựkutq u:
– Xin Vătreb n-minh đpjxc iệhqnq n đpjxc ạgsbk i họperu c sĩgavy khẩchjy n cho làlkso m chiếwkoe u chỉzdco đpjxc ểvtck trẫvtck m ban hàlkso nh tu chíqpwl nh đpjxc iềmagp u 329 bộqypt Hìperu nh-thưvjhp .
Khai-Quốjclj c vưvjhp ơqpwl ng hỏoxor i Trầpsyh n Trung-Đmfqk ạgsbk o:
– Sưvjhp huynh, cứgsbk nhưvjhp tờoxor cághch o trạgsbk ng, thìperu Ưupwh ng-sơqpwl n yêzdco u cầpsyh u Tốjclj ng triềmagp u xửiboc tộqypt i thághch i-tửiboc Triệhqnq u-Thựkutq . Khôtreb ng biếwkoe t Tốjclj ng triềmagp u đpjxc ãdtld xửiboc chưvjhp a? Nếwkoe u xửiboc thìperu xửiboc nhưvjhp thếwkoe nàlkso o?
Trung-Đmfqk ạgsbk o đpjxc ứgsbk ng lêzdco n hưvjhp ớitfn ng vàlkso o nhàlkso vua:
– Tâiyue u bệhqnq hạgsbk , Gia-Hựkutq u hoàlkso ng đpjxc ếwkoe đpjxc ãdtld lớitfn n tuổcggi i, sứgsbk c khoẻgsgi khôtreb ng đpjxc ưvjhp ợghch c tốjclj t, nêzdco n ngưvjhp ờoxor i ban chỉzdco gọperu i thághch i-tửiboc khẩchjy n vềmagp kinh đpjxc ểvtck cómwbt thểvtck thay ngưvjhp ờoxor i nhiếwkoe p chíqpwl nh. Thághch i-tửiboc vừuzpj a lêzdco n đpjxc ưvjhp ờoxor ng vềmagp thìperu Dưvjhp -Tĩgavy nh đpjxc ộqypt t nhiêzdco n bịmtkf bệhqnq nh nặkutq ng phảvqdc i ởdkhm lạgsbk i Liễmagp u-châiyue u dưvjhp ỡqpwl ng bệhqnq nh. Đmfqk oàlkso n tùtreb y tùtreb ng đpjxc ếwkoe n núpjxc i Linh-lătreb ng lạgsbk i đpjxc ếwkoe n lưvjhp ợghch t Tiêzdco u-Chúpjxc bịmtkf bệhqnq nh. Thàlkso nh ra theo hộqypt giághch thághch i-tửiboc chỉzdco cómwbt vưvjhp ơqpwl ng phi Cao Thághch i-Vâiyue n, Lýlghw -Hiếwkoe n vớitfn i đpjxc ạgsbk i-sưvjhp Phághch p-Nhẫvtck n màlkso thôtreb i. Thághch i-tửiboc bàlkso n đpjxc ịmtkf nh bíqpwl mậxgjg t đpjxc i qua Trưvjhp ờoxor ng-sa khôtreb ng cho sưvjhp đpjxc ệhqnq Tựkutq -Mai biếwkoe t, rồgavy i vưvjhp ợghch t Trưvjhp ờoxor ng-giang vềmagp Biệhqnq n-kinh. Khi đpjxc oàlkso n tùtreb y tùtreb ng tớitfn i Hàlkso nh-Nam thìperu khághch m phághch ra bao nhiêzdco u vàlkso ng bạgsbk c khôtreb ng cághch nh màlkso bay. Vưvjhp ơqpwl ng phi Thághch i-Vâiyue n phảvqdc i bághch n chiếwkoe c vòvjhp ng đpjxc eo cổcggi đpjxc ểvtck lấdclz y tiềmagp n lộqypt phíqpwl . Nhưvjhp ng đpjxc êzdco m ấdclz y, đpjxc oàlkso n tùtreb y tùtreb ng qua đpjxc êzdco m tạgsbk i mộqypt t khághch ch đpjxc iếwkoe m thìperu sághch ng dậxgjg y hàlkso nh lýlghw bịmtkf mấdclz t sạgsbk ch, kểvtck cảvqdc thẻgsgi bàlkso i, cùtreb ng chiếwkoe u chỉzdco củyydo a hoàlkso ng-đpjxc ếwkoe truyềmagp n thághch i-tửiboc kinh lýlghw Nam-phưvjhp ơqpwl ng.
Triềmagp u đpjxc ìperu nh nghe Trung-Đmfqk ạgsbk o kểvtck , họperu đpjxc ềmagp u đpjxc ưvjhp a mắcoxz t nhìperu n nhau nhưvjhp cùtreb ng nómwbt i thầpsyh m:
– Thôtreb i rồgavy i, Ưupwh ng-sơqpwl n ra tay rồgavy i.
– Tuy vậxgjg y đpjxc oàlkso n tùtreb y tùtreb ng vẫvtck n tiếwkoe p tụqcia c lêzdco n đpjxc ưvjhp ờoxor ng, khi qua Hàlkso nh-sơqpwl n thìperu đpjxc ộqypt t nhiêzdco n ngựkutq a củyydo a họperu ngãdtld lătreb n ra, sùtreb i bọperu t mémiwb p chếwkoe t hếwkoe t. Tiềmagp n khôtreb ng, thẻgsgi bàlkso i chứgsbk ng nhậxgjg n thâiyue n phậxgjg n khôtreb ng, Thághch i-tửiboc kinh hãdtld i hỏoxor i đpjxc ạgsbk i sưvjhp Phághch p-Nhẫvtck n xem phảvqdc i làlkso m sao? Đmfqk ạgsbk i sưvjhp đpjxc ưvjhp a ýlghw kiếwkoe n rằyqaa ng thàlkso nh Trưvjhp ờoxor ng-sa làlkso nơqpwl i Kinh-Nam vưvjhp ơqpwl ng đpjxc ómwbt ng đpjxc ôtreb khôtreb ng xa làlkso m bao. Vưvjhp ơqpwl ng tuy khắcoxz t khe thựkutq c, nhưvjhp ng dùtreb sao vưvjhp ơqpwl ng phi cũgsgi ng làlkso côtreb củyydo a thághch i-tửiboc , chỉzdco cómwbt cághch ch đpjxc ếwkoe n đpjxc ómwbt đpjxc ểvtck nhờoxor côtreb ng chúpjxc a Huệhqnq -Nhu giúpjxc p phưvjhp ơqpwl ng tiệhqnq n vềmagp kinh. Từuzpj Hàlkso nh-sơqpwl n vềmagp Trưvjhp ờoxor ng-sa mấdclz t khoảvqdc ng ba ngàlkso y sứgsbk c ngựkutq a. Tiềmagp n khôtreb ng, y phụqcia c đpjxc ểvtck thay đpjxc ổcggi i khôtreb ng, dọperu c đpjxc ưvjhp ờoxor ng đpjxc oàlkso n tùtreb y tùtreb ng phảvqdc i vàlkso o mấdclz y ngôtreb i chùtreb a xin ătreb n, tắcoxz m rửiboc a. Cựkutq c chẳghch ng đpjxc ãdtld , khi đpjxc oàlkso n tùtreb y tùtreb ng tớitfn i Tưvjhp ơqpwl ng-Nam, thághch i-tửiboc đpjxc ếwkoe n xin gặkutq p viêzdco n tri huyệhqnq n ởdkhm đpjxc ómwbt đpjxc ểvtck xin chu cấdclz p trởdkhm vềmagp kinh. Khôtreb ng ngờoxor đpjxc oàlkso n tùtreb y tùtreb ng vừuzpj a xưvjhp ng làlkso thághch i-tửiboc thìperu bịmtkf viêzdco n tri huyệhqnq n truyềmagp n líqpwl nh bắcoxz t trómwbt i giảvqdc i vềmagp kinh đpjxc ểvtck chémiwb m đpjxc ầpsyh u. May nhờoxor võvweq côtreb ng Phághch p-Nhẫvtck n cao siêzdco u, nêzdco n phághch i đpjxc oàlkso n khôtreb ng bịmtkf líqpwl nh bắcoxz t. Đmfqk ạgsbk i sưvjhp Phághch p-Nhẫvtck n gặkutq p viêzdco n tri huyệhqnq n hỏoxor i tạgsbk i sao lạgsbk i vôtreb lễmagp nhưvjhp vậxgjg y? Thìperu viêzdco n tri huyệhqnq n cho biếwkoe t mớitfn i hai hôtreb m trưvjhp ớitfn c, xa giághch thághch i-tửiboc cùtreb ng vớitfn i Cao vưvjhp ơqpwl ng phi, Bắcoxz c-ban chỉzdco hậxgjg u Lýlghw -Hiếwkoe n, đpjxc ạgsbk i sưvjhp Phághch p-Nhẫvtck n qua đpjxc âiyue y. Viêzdco n tri huyệhqnq n tiếwkoe p đpjxc ómwbt n, cung phụqcia ng cựkutq c kỳzdco chu đpjxc ághch o. Côtreb ng nho củyydo a huyệhqnq n còvjhp n bẩchjy y trătreb m lưvjhp ợghch ng vàlkso ng chưvjhp a kịmtkf p đpjxc em vềmagp nộqypt p cho An-phủyydo -sứgsbk , thìperu thághch i-tửiboc truyềmagp n rằyqaa ng ngưvjhp ơqpwl i cầpsyh n dùtreb ng vàlkso ng vàlkso o quốjclj c sựkutq tốjclj i khẩchjy n, phảvqdc i trao cho ngưvjhp ờoxor i. Thághch i-tửiboc cómwbt biêzdco n nhậxgjg n, đpjxc ómwbt ng ấdclz n tíqpwl n đpjxc àlkso ng hoàlkso ng. Khi đpjxc i thághch i-tửiboc còvjhp n truyềmagp n rằyqaa ng: « Cómwbt bọperu n du thủyydo du thựkutq c, đpjxc iêzdco n đpjxc iêzdco n khùtreb ng khùtreb ng giảvqdc làlkso m Thághch i-tửiboc đpjxc i làlkso m tiềmagp n cághch c quan đpjxc ịmtkf a phưvjhp ơqpwl ng. Vậxgjg y hễmagp thấdclz y chúpjxc ng đpjxc ếwkoe n phảvqdc i bắcoxz t trómwbt i giảvqdc i vềmagp kinh ngay ».
Triềmagp u đpjxc ìperu nh Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t nghe Trung-Đmfqk ạgsbk o tưvjhp ờoxor ng thuậxgjg t đpjxc ềmagp u bậxgjg t cưvjhp ờoxor i, nhưvjhp ng họperu vôtreb cùtreb ng ághch i ngạgsbk i cho thághch i-tửiboc Triệhqnq u-Thựkutq . Vìperu họperu biếwkoe t rằyqaa ng Ưupwh ng-sơqpwl n đpjxc ãdtld cho ngưvjhp ờoxor i trộqypt m ấdclz n tíqpwl n, thẻgsgi bàlkso i củyydo a bọperu n Triệhqnq u-Thựkutq , rồgavy i giảvqdc làlkso m phághch i đpjxc oàlkso n đpjxc ểvtck lấdclz y vàlkso ng, cùtreb ng lừuzpj a cághch c quan, đpjxc ểvtck cághch c quan tưvjhp ởdkhm ng bọperu n Thựkutq làlkso bọperu n du thủyydo , du thựkutq c, màlkso giếwkoe t chúpjxc ng. Trung-Đmfqk ạgsbk o tiếwkoe p:
– Lýlghw -Hiếwkoe n phảvqdc i hếwkoe t sứgsbk c giảvqdc i thíqpwl ch vớitfn i viêzdco n tri huyệhqnq n, nhưvjhp ng y vẫvtck n khôtreb ng tin. Cuốjclj i cùtreb ng nhờoxor mộqypt t vịmtkf đpjxc ộqypt i trưvjhp ởdkhm ng trong quâiyue n củyydo a huyệhqnq n lệhqnq nh nguyêzdco n làlkso đpjxc ệhqnq tửiboc phághch i Thiếwkoe u-lâiyue m nhậxgjg n ra đpjxc ạgsbk i sưvjhp Phághch p-Nhẫvtck n làlkso Thủyydo -tọperu a Đmfqk ạgsbk t-ma đpjxc ưvjhp ờoxor ng. Triệhqnq u-Thựkutq yêzdco u cầpsyh u đpjxc ưvjhp a y vềmagp Trưvjhp ờoxor ng-sa, giághch p mặkutq t vớitfn i côtreb ng chúpjxc a Huệhqnq -Nhu thìperu mớitfn i rõvweq trắcoxz ng đpjxc en. Viêzdco n tri huyệhqnq n đpjxc àlkso nh cho quâiyue n ághch p tảvqdc i cảvqdc đpjxc oàlkso n đpjxc i. Khi qua Tưvjhp ơqpwl ng-đpjxc àlkso m, lạgsbk i xẩchjy y ra biếwkoe n cốjclj nữbdwr a.
Mọperu i ngưvjhp ờoxor i cùtreb ng im lặkutq ng, chờoxor đpjxc ợghch i Trung-Đmfqk ạgsbk o kểvtck . Trung-Đmfqk ạgsbk o hưvjhp ớitfn ng Thưvjhp ờoxor ng-Kiệhqnq t:
– Con cho sưvjhp bághch gághch o nưvjhp ớitfn c, sưvjhp bághch mớitfn i kểvtck tiếwkoe p đpjxc ưvjhp ợghch c.
Ỷmtkf -Lan bưvjhp ng ngay ấdclz m tràlkso trưvjhp ớitfn c mặkutq t, rómwbt t ra ba cághch i chung rồgavy i bưvjhp ng đpjxc ếwkoe n trưvjhp ớitfn c mặkutq t ôtreb ng:
– Kíqpwl nh mờoxor i đpjxc ạgsbk i hiệhqnq p xơqpwl i nưvjhp ớitfn c.
– Đmfqk a tạgsbk Thầpsyh n-phi.
Trung-Đmfqk ạgsbk o uốjclj ng nưvjhp ớitfn c rồgavy i tiếwkoe p:
– Khi quâiyue n ághch p tảvqdc i phághch i đpjxc oàlkso n vàlkso o đpjxc ếwkoe n thịmtkf trấdclz n Tưvjhp ơqpwl ng-Đmfqk àlkso m, thìperu đpjxc ãdtld thấdclz y thiếwkoe t kỵzdco dàlkso n ra nhưvjhp chờoxor đpjxc ómwbt n. Thághch i-tửiboc cho rằyqaa ng tưvjhp ớitfn ng chỉzdco huy đpjxc ạgsbk o quâiyue n ởdkhm đpjxc âiyue y biếwkoe t rằyqaa ng mìperu nh tớitfn i, nêzdco n tiếwkoe p đpjxc ómwbt n. Viêzdco n tưvjhp ớitfn ng chỉzdco huy hỏoxor i: « Cómwbt phảvqdc i Tầpsyh n-vưvjhp ơqpwl ng đpjxc ómwbt khôtreb ng? ». Thághch i-tửiboc lêzdco n tiếwkoe ng: « Ta đpjxc âiyue y. Tưvjhp ớitfn ng quâiyue n bághch o danh đpjxc i ». Lậxgjg p tứgsbk c đpjxc oàlkso n thiếwkoe t-kỵzdco bao vâiyue y đpjxc ághch m tùtreb y tùtreb ng củyydo a thághch i-tửiboc lạgsbk i. Biếwkoe t cómwbt chốjclj ng trảvqdc cũgsgi ng vôtreb íqpwl ch, Triệhqnq u-Thựkutq đpjxc àlkso nh đpjxc ểvtck cho chúpjxc ng trómwbt i lạgsbk i bỏoxor lêzdco n xe mang vềmagp trạgsbk i. Lýlghw -Hiếwkoe n hỏoxor i viêzdco n tưvjhp ớitfn ng: « Mi làlkso ai màlkso vôtreb lễmagp nhưvjhp thếwkoe nàlkso y? Mi cómwbt biếwkoe t rằyqaa ng mi bắcoxz t giam trừuzpj quâiyue n thìperu sẽgejo bịmtkf chu di tam tộqypt c khôtreb ng? ». Viêzdco n tưvjhp ớitfn ng cưvjhp ờoxor i nhạgsbk t: « Bọperu n trộqypt m cưvjhp ớitfn p kia, bọperu n mi giảvqdc danh thághch i-tửiboc lừuzpj a dốjclj i biếwkoe t bao nhiêzdco u quan lạgsbk i mộqypt t giảvqdc i Hoa-Nam rồgavy i, bâiyue y giờoxor bọperu n mi sa lưvjhp ớitfn i, còvjhp n chốjclj i cãdtld i ưvjhp ? ». Viêzdco n đpjxc ộqypt i trưvjhp ởdkhm ng củyydo a Tưvjhp ơqpwl ng-Nam giảvqdc i thíqpwl ch rằyqaa ng y đpjxc ưvjhp ợghch c lệhqnq nh giảvqdc i bọperu n nàlkso y vềmagp Trưvjhp ờoxor ng-sa cho côtreb ng chúpjxc a nhậxgjg n diệhqnq n. Viêzdco n tưvjhp ớitfn ng lắcoxz c đpjxc ầpsyh u: « Cághch ch đpjxc âiyue y nătreb m ngàlkso y, tôtreb i tiếwkoe p đpjxc ưvjhp ợghch c lệhqnq nh chỉzdco củyydo a thághch i-tửiboc , cómwbt kiềmagp m thựkutq ấdclz n tíqpwl n cho biếwkoe t ngưvjhp ờoxor i cùtreb ng vớitfn i vưvjhp ơqpwl ng phi, đpjxc ạgsbk i-sưvjhp Phághch p-Nhẫvtck n, quan Bắcoxz c-ban chỉzdco hậxgjg u Lýlghw -Hiếwkoe n sẽgejo đpjxc i qua Tưvjhp ơqpwl ng-Đmfqk àlkso m, hẹwkoe n phảvqdc i ra đpjxc ómwbt n. Chúpjxc ng ta đpjxc ómwbt n ngưvjhp ờoxor i, dâiyue ng tiệhqnq c, cùtreb ng dâiyue ng lễmagp vậxgjg t. Sau đpjxc ómwbt ngưvjhp ờoxor i lêzdco n đpjxc ưvjhp ờoxor ng. Trưvjhp ớitfn c khi ruổcggi i ngựkutq a, ngưvjhp ờoxor i dặkutq n ta: Cómwbt bọperu n gian tếwkoe giảvqdc dạgsbk ng ta đpjxc ághch nh lừuzpj a cághch c quan đpjxc ịmtkf a phưvjhp ơqpwl ng đpjxc ểvtck lấdclz y tiềmagp n bạgsbk c. Vậxgjg y khi ngưvjhp ờoxor i thấdclz y chúpjxc ng đpjxc ếwkoe n thìperu bắcoxz t đpjxc em ra giữbdwr a chợghch chémiwb m đpjxc ầpsyh u ngay. Bâiyue y giờoxor cághch c ngưvjhp ờoxor i sa lưvjhp ớitfn i ta, còvjhp n chốjclj i cãdtld i gìperu nữbdwr a? »
Phòvjhp -mãdtld Thâiyue n-thiệhqnq u-Thághch i hỏoxor i:
– Thưvjhp a sưvjhp thúpjxc c, khôtreb ng lẽgejo đpjxc ạgsbk i-sưvjhp Phághch p-Nhẫvtck n chịmtkf u đpjxc ểvtck bịmtkf chémiwb m đpjxc ầpsyh u sao?
– Dĩgavy nhiêzdco n làlkso khôtreb ng. Đmfqk êzdco m đpjxc ómwbt đpjxc ạgsbk i sưvjhp Phághch p-Nhẫvtck n cọperu tay vàlkso o cághch nh cửiboc a cho đpjxc ứgsbk t dâiyue y trómwbt i, cứgsbk u cảvqdc bọperu n ra. Họperu ătreb n cắcoxz p ngựkutq a, rồgavy i trốjclj n đpjxc i. Nhưvjhp ng khi họperu đpjxc ếwkoe n Trưvjhp ờoxor ng-sa, lúpjxc c qua chợghch , tếwkoe tághch c thấdclz y họperu mặkutq c quầpsyh n ághch o lôtreb i thôtreb i, rághch ch rưvjhp ớitfn i màlkso lạgsbk i cỡqpwl i ngựkutq a củyydo a thiếwkoe t kịmtkf . Họperu mậxgjg t bághch o cho quan tổcggi ng trấdclz n Trưvjhp ờoxor ng-sa. Lậxgjg p tứgsbk c quan tổcggi ng trấdclz n Trưvjhp ờoxor ng-sa truyềmagp n lệhqnq nh: cho thủyydo y quâiyue n giảvqdc làlkso m phu đpjxc òvjhp ; dùtreb ng hai thuyềmagp n khághch c nhau. Mộqypt t thuyềmagp n chởdkhm ngưvjhp ờoxor i, mộqypt t thuyềmagp n chởdkhm ngựkutq a. Khi chởdkhm chúpjxc ng ra giữbdwr a hồgavy thìperu làlkso m lậxgjg t thuyềmagp n bắcoxz t sốjclj ng. Cảvqdc bọperu n bịmtkf trấdclz n nưvjhp ớitfn c đpjxc ếwkoe n phìperu nh bụqcia ng ra, trómwbt i thàlkso nh mộqypt t xâiyue u giảvqdc i đpjxc ếwkoe n dinh quan tổcggi ng trấdclz n. Quan tổcggi ng trấdclz n cho xémiwb t ngựkutq a, biếwkoe t làlkso ngựkutq a củyydo a Tưvjhp ơqpwl ng-Đmfqk àlkso m, bèzdco n kếwkoe t tộqypt i cảvqdc bọperu n trộqypt m ngựkutq a củyydo a thiếwkoe t kịmtkf , lêzdco n ághch n chémiwb m ngang lưvjhp ng ngay lậxgjg p tứgsbk c. Triệhqnq u-Thựkutq kinh hoàlkso ng, y khôtreb ng xưvjhp ng làlkso thághch i-tửiboc nữbdwr a, màlkso xưvjhp ng làlkso chághch u côtreb ng chúpjxc a Huệhqnq -Nhu, yêzdco u cầpsyh u cho đpjxc ưvjhp ợghch c gặkutq p côtreb ng chúpjxc a. Quan tổcggi ng trấdclz n khôtreb ng tin, y nătreb n nỉzdco mãdtld i, rồgavy i viếwkoe t mộqypt t bứgsbk c thưvjhp xin trao cho côtreb ng chúpjxc a. Thưvjhp đpjxc i, mãdtld i hôtreb m sau côtreb ng chúpjxc a mớitfn i sai võvweq sĩgavy đpjxc ếwkoe n đpjxc ómwbt n y vàlkso o phủyydo Kinh-Nam vưvjhp ơqpwl ng.
Trung-Đmfqk ạgsbk o hỏoxor i Khai-Quốjclj c vưvjhp ơqpwl ng:
– Vưvjhp ơqpwl ng gia làlkso anh kếwkoe t nghĩgavy a củyydo a sưvjhp đpjxc ệhqnq Tựkutq -Mai, xin vưvjhp ơqpwl ng gia thửiboc đpjxc oághch n xem thághch i đpjxc ộqypt củyydo a y ra sao?
– Tôtreb i biếwkoe t Tựkutq -Mai lắcoxz m. Khi kẻgsgi nàlkso o bưvjhp ớitfn ng bỉzdco nh khôtreb ng biếwkoe t tộqypt i, thìperu y sẽgejo truy cho đpjxc ếwkoe n cùtreb ng. Còvjhp n khi kẻgsgi nàlkso o biếwkoe t ătreb n nătreb n hốjclj i lỗlkso i, van xin thìperu y tha ngay. Tôtreb i chắcoxz c khôtreb ng nhữbdwr ng y khôtreb ng trághch ch mắcoxz ng Thựkutq , màlkso còvjhp n an ủyydo i, rồgavy i cho thiếwkoe t kịmtkf hộqypt tốjclj ng vềmagp kinh.
Trung-Đmfqk ạgsbk o chắcoxz p tay xághch vưvjhp ơqpwl ng:
– Đmfqk úpjxc ng nhưvjhp vưvjhp ơqpwl ng ưvjhp ớitfn c tíqpwl nh. Khi quâiyue n giảvqdc i bọperu n Triệhqnq u-Thựkutq tớitfn i phủyydo Kinh-Nam vưvjhp ơqpwl ng, sưvjhp đpjxc ệhqnq vớitfn i côtreb ng chúpjxc a chạgsbk y ra xem, thìperu đpjxc úpjxc ng làlkso thághch i-tửiboc . Sưvjhp đpjxc ệhqnq thâiyue n cởdkhm i trómwbt i, rồgavy i quághch t mắcoxz ng đpjxc ághch m thuộqypt c hạgsbk . Nhưvjhp ng côtreb ng chúpjxc a nhấdclz t đpjxc ịmtkf nh đpjxc òvjhp i đpjxc em thághch i-tửiboc ra chặkutq t đpjxc ầpsyh u vìperu ba tộqypt i trạgsbk ng. Mộqypt t làlkso gâiyue y chia rẽgejo tìperu nh Hoa-Việhqnq t. Hai làlkso giảvqdc Kinh-Nam vưvjhp ơqpwl ng vớitfn i côtreb ng chúpjxc a, nhưvjhp vậxgjg y vôtreb tìperu nh hạgsbk i vưvjhp ơqpwl ng vớitfn i côtreb ng chúpjxc a. Ba làlkso khôtreb ng cómwbt chiếwkoe u chỉzdco màlkso sang Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t. Sưvjhp đpjxc ệhqnq phảvqdc i hếwkoe t sứgsbk c nătreb n nỉzdco , côtreb ng chúpjxc a mớitfn i chịmtkf u tha cho bọperu n Triệhqnq u-Thựkutq vềmagp .
Ỷmtkf -Lan nhìperu n Trung-Đmfqk ạgsbk o tủyydo m tỉzdco m cưvjhp ờoxor i. Trung-Đmfqk ạgsbk o hỏoxor i:
– Thầpsyh n phi! Cómwbt lẽgejo lờoxor i tưvjhp ờoxor ng thuậxgjg t củyydo a kẻgsgi thôtreb n phu nàlkso y thiếwkoe u vătreb n hoa làlkso m thầpsyh n phi cưvjhp ờoxor i chătreb ng?
– Thưvjhp a đpjxc ạgsbk i hiệhqnq p, tôtreb i đpjxc âiyue u dághch m thếwkoe . Tôtreb i cưvjhp ờoxor i vìperu Kinh-Nam vưvjhp ơqpwl ng thựkutq c khémiwb o lémiwb o, đpjxc ếwkoe n côtreb ng chúpjxc a làlkso vợghch màlkso cũgsgi ng khôtreb ng biếwkoe t chồgavy ng!
–???.
– Tôtreb i nghĩgavy làlkso tấdclz t cảvqdc nhữbdwr ng khốjclj n khổcggi củyydo a Thựkutq ởdkhm dọperu c đpjxc ưvjhp ờoxor ng làlkso do Kinh-Nam vưvjhp ơqpwl ng sai bộqypt hạgsbk gâiyue y ra, mụqcia c đpjxc íqpwl ch làlkso m cho y nhụqcia c nhãdtld . Vưvjhp ơqpwl ng đpjxc ãdtld làlkso m nhưvjhp thếwkoe thìperu vưvjhp ơqpwl ng phảvqdc i đpjxc ểvtck y sốjclj ng chứgsbk ? Giếwkoe t y làlkso m chi? Vảvqdc giữbdwr a hai việhqnq c đpjxc ểvtck y sốjclj ng vàlkso giếwkoe t y thìperu việhqnq c nàlkso o cómwbt lợghch i? Giếwkoe t y thìperu tiếwkoe ng tătreb m Ưupwh ng-sơqpwl n khiếwkoe n thiêzdco n hạgsbk sợghch hãdtld i ưvjhp ? Thìperu thiêzdco n hạgsbk đpjxc ãdtld sợghch rồgavy i. Còvjhp n đpjxc ểvtck y sốjclj ng thìperu mai nàlkso y y lêzdco n làlkso m vua, mỗlkso i khi nghĩgavy đpjxc ếwkoe n vưvjhp ơqpwl ng ắcoxz t y nổcggi i da gàlkso . Mỗlkso i khi nómwbt i đpjxc ếwkoe n Nam xâiyue m thìperu y bạgsbk t víqpwl a. Hơqpwl n nữbdwr a trong chuyếwkoe n đpjxc i nàlkso y y mấdclz t hếwkoe t chíqpwl khíqpwl , mấdclz t hếwkoe t uy tíqpwl n, thìperu đpjxc ểvtck y sốjclj ng mớitfn i lợghch i. Còvjhp n giếwkoe t y, thìperu triềmagp u đpjxc ìperu nh sẽgejo lậxgjg p ngưvjhp ờoxor i khághch c lêzdco n thay. Nhưvjhp vậxgjg y dễmagp gìperu ngưvjhp ờoxor i nàlkso y sợghch vưvjhp ơqpwl ng bằyqaa ng y? Đmfqk ểvtck y sốjclj ng thìperu Đmfqk ai-Việhqnq t ta íqpwl t ra cũgsgi ng yêzdco n tĩgavy nh trong suốjclj t thờoxor i gian y trịmtkf vìperu .
Ghi chúpjxc ,
Quảvqdc nhiêzdco n sau nàlkso y Triệhqnq u-Thựkutq lêzdco n ngôtreb i vua, tứgsbk c vua Tốjclj ng Anh-Tôtreb ng. Trọperu n thờoxor i gian Anh-Tôtreb ng ởdkhm ngôtreb i, bấdclz t cứgsbk bọperu n quan lạgsbk i nàlkso o bàlkso n đpjxc ếwkoe n Nam xâiyue m làlkso nhàlkso vua gạgsbk t đpjxc i. Đmfqk ómwbt làlkso chuyệhqnq n sau.
Ỷmtkf -Lan đpjxc ếwkoe n trưvjhp ớitfn c nhàlkso vua rậxgjg p đpjxc ầpsyh u binh binh. Nhàlkso vua kinh hãdtld i vộqypt i đpjxc ỡqpwl nàlkso ng dậxgjg y:
– Cómwbt việhqnq c gìperu khanh cứgsbk nómwbt i, sao lạgsbk i hàlkso nh đpjxc ạgsbk i lễmagp nhưvjhp thếwkoe nàlkso y?
– Tâiyue u bệhqnq hạgsbk , ban nãdtld y thầpsyh n thiếwkoe p đpjxc ãdtld dẫvtck n lờoxor i Quảvqdc n-Trọperu ng: « Làlkso m vua khôtreb ng thểvtck tưvjhp tâiyue m, khoan dung, dễmagp dàlkso ng vớitfn i ngưvjhp ờoxor i mìperu nh yêzdco u; khắcoxz t khe vớitfn i ngưvjhp ờoxor i mìperu nh ghémiwb t». Mấdclz y hôtreb m nay, thầpsyh n thiếwkoe p nghe nộqypt i cung xìperu xầpsyh m, rồgavy i đpjxc ạgsbk i thầpsyh n bàlkso n tághch n, bệhqnq hạgsbk quághch sủyydo ng ághch i thầpsyh n thiếwkoe p màlkso ban sắcoxz c chỉzdco phong thầpsyh n thiếwkoe p làlkso m thầpsyh n-phi. Nhưvjhp thếwkoe e cómwbt chỗlkso bấdclz t thưvjhp ờoxor ng trong hậxgjg u cung. Vậxgjg y thầpsyh n thiếwkoe p thỉzdco nh bệhqnq hạgsbk cứgsbk cho thầpsyh n làlkso m tu-dung, tu-nghi, hay cung-nữbdwr cũgsgi ng đpjxc ưvjhp ợghch c. Đmfqk ợghch i sau nàlkso y, thầpsyh n thiếwkoe p cómwbt côtreb ng trạgsbk ng, hoặkutq c tỏoxor ra đpjxc ưvjhp ợghch c đpjxc ứgsbk c đpjxc ộqypt , bệhqnq hạgsbk sẽgejo phong cho thầpsyh n thiếwkoe p lêzdco n chứgsbk c phi cũgsgi ng chưvjhp a muộqypt n. Cómwbt thếwkoe mớitfn i chíqpwl nh đpjxc ưvjhp ợghch c đpjxc ạgsbk o tu, tềmagp , trịmtkf , bìperu nh.
Nhàlkso vua đpjxc ịmtkf nh từuzpj chốjclj i đpjxc ềmagp nghịmtkf nàlkso y, thìperu vua bàlkso Bìperu nh-Dưvjhp ơqpwl ng gậxgjg t đpjxc ầpsyh u:
– Xin bệhqnq hạgsbk chuẩchjy n tấdclz u lờoxor i củyydo a Yếwkoe n-Loan. Vìperu Yếwkoe n-Loan làlkso đpjxc ệhqnq tửiboc củyydo a phághch i Mêzdco -linh, đpjxc ãdtld làlkso đpjxc iềmagp u làlkso m cho miệhqnq ng thếwkoe dịmtkf nghịmtkf , ghen ghémiwb t rồgavy i. Nay đpjxc ùtreb ng mộqypt t cághch i phong làlkso m thầpsyh n-phi thìperu e rằyqaa ng bấdclz t lợghch i cho Yếwkoe n-Loan hơqpwl n làlkso lợghch i.
Nhàlkso vua hỏoxor i quan thághch i-phómwbt Lýlghw -đpjxc ạgsbk o-Thàlkso nh:
– Xin thầpsyh y cho biếwkoe t tôtreb n ýlghw .
Đmfqk ạgsbk o-Thàlkso nh tâiyue u:
– Bệhqnq hạgsbk nêzdco n phong cho Lêzdco mỹpjxc nhâiyue n làlkso m phu-nhâiyue n làlkso đpjxc ưvjhp ợghch c rồgavy i. Vìperu đpjxc ẳghch ng trậxgjg t phu nhâiyue n khôtreb ng cómwbt trong nộqypt i cung bảvqdc n triềmagp u. Bệhqnq hạgsbk cómwbt thểvtck đpjxc ặkutq t phu cao hay thấdclz p hơqpwl n thầpsyh n phi cũgsgi ng đpjxc ưvjhp ợghch c.
Ỷmtkf -Lan lạgsbk i tâiyue u:
– Hôtreb m từuzpj Thổcggi -lộqypt i vềmagp kinh, bệhqnq hạgsbk cómwbt hứgsbk a sẽgejo ban hàlkso nh chiếwkoe u chỉzdco đpjxc ạgsbk i xághch thiêzdco n hạgsbk , đpjxc ểvtck tạgsbk o íqpwl t phúpjxc c trạgsbk ch cho thiếwkoe p. Nay xin bệhqnq hạgsbk thựkutq c hiệhqnq n. Nhưvjhp vậxgjg y, tộqypt i củyydo a thághch i-hậxgjg u, hoàlkso ng-hậxgjg u trong vụqcia nàlkso y đpjxc ưvjhp ợghch c tiêzdco u trừuzpj .
– Đmfqk ưvjhp ợghch c, trẫvtck m giữbdwr lờoxor i hứgsbk a.
– Bệhqnq hạgsbk còvjhp n hứgsbk a dùtreb ng tiềmagp n chuộqypt c nhữbdwr ng ngưvjhp ờoxor i con gághch i bấdclz t hạgsbk nh phảvqdc i bághch n thâiyue n cho nhàlkso giầpsyh u, đpjxc em vềmagp gảvqdc cho ngưvjhp ờoxor i nghèzdco o khôtreb ng tiềmagp n cưvjhp ớitfn i vợghch , vàlkso nhữbdwr ng ngưvjhp ờoxor i gómwbt a vợghch . Nay nhâiyue n cómwbt vụqcia Dưvjhp ơqpwl ng tểvtck tưvjhp ớitfn ng cùtreb ng mộqypt t sốjclj quan phạgsbk m trọperu ng tộqypt i. Thiếwkoe p cảvqdc gan xin bệhqnq hạgsbk đpjxc em hếwkoe t sốjclj tiềmagp n chuộqypt c tộqypt i củyydo a cághch c quan, cùtreb ng vàlkso ng bạgsbk c tang vậxgjg t trong vụqcia Tốjclj ng mua chuộqypt c võvweq lâiyue m Đmfqk ạgsbk i-Việhqnq t màlkso sưvjhp thúpjxc c Lêzdco -Vătreb n đpjxc em nộqypt p... đpjxc ểvtck chuộqypt c nhữbdwr ng ngưvjhp ờoxor i con gághch i bấdclz t hạgsbk nh...
Nhàlkso vua gậxgjg t đpjxc ầpsyh u:
– Trẫvtck m hứgsbk a. Bâiyue y giờoxor hai mẹwkoe con bàlkso Thúpjxc y-Hòvjhp ang cómwbt thểvtck ra vềmagp . Còvjhp n nhưvjhp họperu muốjclj n ởdkhm lạgsbk i trong cung vớitfn i phu nhâiyue n, trẫvtck m cũgsgi ng chuẩchjy n tấdclz u. Thôtreb i, bãdtld i triềmagp u.
Ban nhạgsbk c tấdclz u bảvqdc n Long-hồgavy i:
Kỳzdco nghi bấdclz t thắcoxz c,
Túpjxc c ung hòvjhp a minh.
Tỷlpxx tậxgjg p hy vụqcia thuầpsyh n hỗlkso ,
Thọperu khảvqdc o thảvqdc ninh.
Lệhqnq nh vătreb n bấdclz t dĩgavy ,
Duậxgjg t tuấdclz n hữbdwr u thanh.
Thiêzdco n tửiboc vạgsbk n niêzdco n,
Phúpjxc c lộqypt c lai thàlkso nh. (9)
Chúpjxc giảvqdc i,
(9) Dịmtkf ch:
Cung đpjxc ìperu nh chíqpwl nh lễmagp ,
Đmfqk ầpsyh y đpjxc ủyydo , hòvjhp a minh.
Phúpjxc c tốjclj t sághch ng rựkutq c,
Thọperu bềmagp n, an ninh.
Thanh truyềmagp n vôtreb tậxgjg n,
Tốjclj t bềmagp n dàlkso i lâiyue u.
Thiêzdco n tửiboc vạgsbk n nătreb m,
Phúpjxc c làlkso nh đpjxc ếwkoe n mãdtld i
Vư
– Thầ
Nó
– Hỡ
Nghĩ
– Tâ
Khai-Quố
– Khu-mậ
Vư
– Con ra mờ
Thư
– Chá
Lê
– Thự
Nhà
Nhắ
Nhà
Phụ
– Tâ
Nhà
– Cả
– Vâ
Lễ
– Thư
Trung-Đ
– Thư
Ô
Trung-Đ
Trung-Đ
Ô
Phụ
– Tâ
Nhà
– Vă
Bù
« Kiể
Lĩ
Tả
Khu-mậ
Quan sá
Giang-Nam đ
Thư
Cá
Tê
Tư
Gầ
Tê
Tộ
Than ô
Nay cá
Niê
Niê
Trung-Đ
– Sau khi đ
Nhà
– Thư
Thư
– Tâ
Quang-Liệ
– Thầ
Y trì
Bá
– Tô
Trầ
– Phụ
Cô
– Sư
U-bon vư
– Y khô
Lý
– Tâ
Cô
– Con bì
Mọ
– Y chế
Nó
– Thư
– Tâ
Đ
Nhà
– Tâ
U-bon vư
Dư
– Cá
Viê
– Mộ
Long-thà
– Tâ
Nghe đ
Tô
– Có
– Dạ
Y cở
– Tâ
Nhà
– Khanh đ
Bù
« Tru diệ
Ư
Ta rõ
Tuy nhiê
Dư
Dư
– Truy đ
Cô
– Thế
Nhắ
Nhà
– Thư
Hồ
– Xin hoà
Đ
– Có
Bộ
– Tâ
Triề
Khai-Quố
– Đ
Phủ
Dư
Cô
– Ban nã
Dư
– Tră
Thế
Chư
– Thư
Cô
– Hoà
Tấ
Cô
– Con đ
Thư
– Nhà
Bâ
Nà
Nà
– Tiể
Khai-Quố
Nà
– Thư
Cô
– Ta mờ
Ỷ
– Em xin tuâ
Nà
– Từ
Quầ
– Hì
Đ
– Ta phả
Nà
– Xin hã
Ghi chú
(1) Nguyê
Tử
(2) Nguyê
Bấ
Quan kiể
– Theo như
Ỷ
– Quan Thá
Ghi chú
(3) Nguyê
Thư
Nà
Đ
Ghi chú
(4) Nguyê
(5) Đ
Vậ
Cá
Vậ
Đ
– Quả
Nà
– Đ
Nà
– Như
Cô
– Thầ
Cử
– Em xin cả
Rồ
– Trở
Nà
– Quan Hì
Nguyễ
– Thầ
– Sau cù
Nà
– Nế
Ỷ
– Bâ
Ghi chú
(6) Về
« Ứ
Ỷ
– Hầ
Cá
– Tô
Ỷ
– Thư
Nà
– Hoà
Đ
– Cô
Thú
– Chị
– Chị
Ỷ
– Bâ
Thú
– Sau khi chị
Thú
Cô
Ỷ
– Bâ
Nhà
– Ý
– Cứ
Ngừ
– Vụ
Ghi chú
(7) Bá
– Mộ
– Hai là
– Ba là
– Bố
– Nă
– Sá
– Bẩ
– Tá
(8) Thậ
– Mư
– Mư
– Mư
– Á
– Bấ
– Đ
– Bấ
– Bấ
– Bấ
– Nộ
Đ
– Như
Ỷ
– Trờ
Thiệ
– Thầ
Ỷ
– Thế
Nguyễ
– Thầ
Ỷ
– Trong bả
Triề
– Thầ
Vua bà
– Xin Quố
Khai-Quố
– Tâ
« Bấ
Bâ
« Tuy nhiê
Nhà
– Xin Vă
Khai-Quố
– Sư
Trung-Đ
– Tâ
Triề
– Thô
– Tuy vậ
Triề
– Lý
Mọ
– Con cho sư
Ỷ
– Kí
– Đ
Trung-Đ
– Khi quâ
Phò
– Thư
– Dĩ
Trung-Đ
– Vư
– Tô
Trung-Đ
– Đ
Ỷ
– Thầ
– Thư
–???.
– Tô
Ghi chú
Quả
Ỷ
– Có
– Tâ
Nhà
– Xin bệ
Nhà
– Xin thầ
Đ
– Bệ
Ỷ
– Hô
– Đ
– Bệ
Nhà
– Trẫ
Ban nhạ
Kỳ
Tú
Tỷ
Thọ
Lệ
Duậ
Thiê
Phú
Chú
(9) Dị
Cung đ
Đ
Phú
Thọ
Thanh truyề
Tố
Thiê
Phú
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
