Tham-tưahsj ớwmaa ng Triệubls u Túylnn tiếxvzb p:
– Quảjtlt đzxxg úylnn ng nhưahsj đzxxg ạtrqr i nhâmfsk n đzxxg oábsso n, têugyy n đzxxg i bêugyy n trábsso i Hoằrtih ng-Châmfsk n làiqyw Đahsj ôzxxg -thốhivf ng Vũcjws Quang, vớwmaa i con vợsbso têugyy n Võsqiz Kim-Liêugyy n. Têugyy n đzxxg i bêugyy n phảjtlt i làiqyw Đahsj ôzxxg -thốhivf ng Đahsj inh Hoàiqyw ng-Nghi, y làiqyw con tểsqiz tưahsj ớwmaa ng Đahsj inh Nho-Quan củqblp a Nùtoqq ng Trísgmr -Cao hồxdyc i trưahsj ớwmaa c. Võsqiz côzxxg ng y bìdjxx nh thưahsj ờkjwu ng, nhưahsj ng y làiqyw ngưahsj ờkjwu i cóaqsx tàiqyw i dùtoqq ng binh bậruyn c nhấukzn t trong mưahsj ờkjwu i hai tưahsj ớwmaa ng trẻmwbp ; vợsbso y têugyy n Phưahsj ơvwni ng-Quỳbemy nh làiqyw họpqzf c tròshzs têugyy n hoạtrqr n quan Lýlxvy Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t. Còshzs n hai cặiqyw p thiếxvzb u niêugyy n, thìdjxx mộylnn t cặiqyw p mặiqyw c quầqfrw n ábsso o mầqfrw u lam, chồxdyc ng têugyy n Hùtoqq ng Trísgmr , vợsbso têugyy n Âfyqf u Lam; cặiqyw p thiếxvzb u niêugyy n mặiqyw c quầqfrw n ábsso o hồxdyc ng đzxxg ãnnmj từpqzf ng đzxxg ốhivf i chưahsj ởzbtt ng vớwmaa i Hứjtlt a, Vưahsj ơvwni ng đzxxg ạtrqr i nhâmfsk n hôzxxg m qua; chồxdyc ng têugyy n Hùtoqq ng Tísgmr n, vợsbso têugyy n Âfyqf u Hồxdyc ng. Bốhivf n đzxxg ứjtlt a nàiqyw y đzxxg ãnnmj dùtoqq ng thúylnn binh quấukzn y rốhivf i ta đzxxg êugyy m trưahsj ớwmaa c.
Đahsj ếxvzb n đzxxg âmfsk y, thìdjxx quâmfsk n Việubls t chỉixzn còshzs n cábsso ch trạtrqr i Tốhivf ng khôzxxg ng đzxxg ầqfrw y hai dặiqyw m (1 km). Ba hồxdyc i tùtoqq vàiqyw rúylnn c lêugyy n. Chưahsj a đzxxg ầqfrw y mộylnn t khắbsso c, quâmfsk n Việubls t dàiqyw n thàiqyw nh trậruyn n thếxvzb . Rồxdyc i mộylnn t đzxxg ộylnn i nhãnnmj nhạtrqr c hơvwni n năyxyw m chụlqfs c ngưahsj ờkjwu i đzxxg i hai bêugyy n, Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng ngồxdyc i trêugyy n cỗnfbx xe do đzxxg ôzxxg i cọpqzf p kéyejq o. Vợsbso chồxdyc ng Hùtoqq ng Trísgmr , Hùtoqq ng Tísgmr n đzxxg i sau. Gióaqsx Xuâmfsk n thổyxyw i nhẹlqfs trêugyy n cábsso nh đzxxg ồxdyc ng Ngọpqzf c-tuyềqptd n đzxxg ầqfrw y cỏkjwu non, trăyxyw m hoa đzxxg ua nởzbtt . Khi xe đzxxg ếxvzb n trưahsj ớwmaa c trạtrqr i, thìdjxx nhãnnmj nhạtrqr c im bặiqyw t. Âfyqf u Hồxdyc ng bưahsj ớwmaa c lạtrqr i cổyxyw ng trạtrqr i cung tay:
– Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng nưahsj ớwmaa c Đahsj ạtrqr i-Việubls t, xin đzxxg ưahsj ợsbso c cầqfrw u kiếxvzb n vớwmaa i Trưahsj ơvwni ng đzxxg ạtrqr i nhâmfsk n.
Trưahsj ơvwni ng Thủqblp -Tiếxvzb t bàiqyw n vớwmaa i cábsso c tưahsj ớwmaa ng:
– Ta nghe têugyy n Hoằrtih ng-Châmfsk n tàiqyw i trísgmr khôzxxg ng thua Kinh-Nam vưahsj ơvwni ng làiqyw m bao. Y cóaqsx đzxxg iêugyy n hay khôzxxg ng, màiqyw chỉixzn đzxxg em mấukzn y ngưahsj ờkjwu i vàiqyw o trạtrqr i ta đzxxg ểsqiz nộylnn p mạtrqr ng? Hoặiqyw c giảjtlt y cóaqsx mưahsj u gìdjxx chăyxyw ng?
Hứjtlt a Dựcqpm đzxxg ábsso p:
– Vớwmaa i đzxxg ộylnn i quâmfsk n hùtoqq ng-trábsso ng thếxvzb kia, nếxvzb u y cho đzxxg ábsso nh trạtrqr i, thìdjxx ta khôzxxg ng thểsqiz đzxxg ưahsj ơvwni ng nổyxyw i; ấukzn y làiqyw chưahsj a kểsqiz hai đzxxg ạtrqr o đzxxg óaqsx ng ởzbtt Đahsj ạtrqr i-giábsso p, Hỏkjwu a-giábsso p cóaqsx thểsqiz đzxxg ábsso nh vàiqyw o hai hôzxxg ng. Ta cứjtlt mởzbtt cửzzqe a tiếxvzb p đzxxg óaqsx n y, xem y muốhivf n gìdjxx ?
Trưahsj ơvwni ng bèsgmr n cho mởzbtt cổyxyw ng trạtrqr i, rồxdyc i dẫshzs n bốhivf n tưahsj ớwmaa ng ra ngoàiqyw i. Y cung tay:
– Đahsj ôzxxg -giábsso m Quảjtlt ng-Nam Tâmfsk y-lộylnn Trưahsj ơvwni ng Thủqblp -Tiếxvzb t xin ra mắbsso t vưahsj ơvwni ng gia. Giữlrtg a lúylnn c hai bêugyy n giao tranh, khôzxxg ng biếxvzb t vưahsj ơvwni ng gia tớwmaa i đzxxg âmfsk y cóaqsx chuyệubls n gìdjxx ?
Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng mỉixzn m cưahsj ờkjwu i:
– Trưahsj ơvwni ng Đahsj ôzxxg -giábsso m cầqfrw m quâmfsk n đzxxg ếxvzb n đzxxg âmfsk y làiqyw vìdjxx sựcqpm nghiệubls p họpqzf Triệubls u. Hậruyn u bốhivf i đzxxg em quâmfsk n đzxxg ếxvzb n âmfsk y làiqyw vìdjxx sựcqpm sốhivf ng còshzs n củqblp a tộylnn c Việubls t. Nghĩcqpm cho kỹzytj , giữlrtg a Đahsj ôzxxg -giam vớwmaa i hậruyn u bốhivf i khôzxxg ng thùtoqq , khôzxxg ng oábsso n, màiqyw phảjtlt i xua quâmfsk n đzxxg ábsso nh nhau đzxxg ãnnmj hai ngàiqyw y. Vãnnmj n bốhivf i thấukzn y binh tưahsj ớwmaa ng củqblp a Đahsj ôzxxg -giábsso m quábsso mệubls t mỏkjwu i, nêugyy n tạtrqr m thờkjwu i cho quâmfsk n hưahsj u chiếxvzb n, rồxdyc i đzxxg em ísgmr t quàiqyw tếxvzb t tớwmaa i đzxxg âmfsk y mờkjwu i Trưahsj ơvwni ng đzxxg ạtrqr i nhâmfsk n vớwmaa i Ôxwtd n, Trưahsj ơvwni ng, Hứjtlt a, Vưahsj ơvwni ng tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n cùtoqq ng uốhivf ng rưahsj ợsbso u mừpqzf ng Xuâmfsk n; đzxxg ợsbso i vàiqyw i ngàiqyw y sau, quâmfsk n hai bêugyy n đzxxg ềqptd u khoẻmwbp , rồxdyc i sẽqptd tísgmr nh sau, khôzxxg ng biếxvzb t Trưahsj ơvwni ng đzxxg ạtrqr i nhâmfsk n nghĩcqpm sao?
Vưahsj ơvwni ng quay lạtrqr i chỉixzn vàiqyw o bốhivf n chiếxvzb c xe, trêugyy n chứjtlt a đzxxg ầqfrw y thựcqpm c phẩsgmr m. Bốhivf n chiếxvzb c xe do ngựcqpm a kéyejq o từpqzf từpqzf tiếxvzb n lêugyy n. Âfyqf u Thanh cung cung, kísgmr nh kísgmr nh đzxxg ếxvzb n trưahsj ớwmaa c Thủqblp -Tiếxvzb t trao tờkjwu giấukzn y hồxdyc ng, trêugyy n cóaqsx ghi sốhivf lễukzn vậruyn t. Thủqblp -Tiếxvzb t tiếxvzb p lấukzn y đzxxg ọpqzf c: Lợsbso n (heo) quay năyxyw m con, gàiqyw hấukzn p ngũcjws vịahsj hưahsj ơvwni ng mưahsj ờkjwu i con, vịahsj t quay mưahsj ờkjwu i con, giòshzs lụlqfs a hai mưahsj ơvwni i câmfsk y, giòshzs thủqblp hai mưahsj ơvwni i câmfsk y, bábsso nh chưahsj ng mộylnn t trăyxyw m cặiqyw p, bábsso nh dầqfrw y mộylnn t nghìdjxx n cặiqyw p, nưahsj ớwmaa c mắbsso m chắbsso t (nhĩcqpm ) năyxyw m hũcjws , tràiqyw năyxyw m câmfsk n.
Trưahsj ơvwni ng Thủqblp -Tiếxvzb t chỉixzn tay vàiqyw o trong:
– Xin mờkjwu i vưahsj ơvwni ng gia.
Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng vẫshzs y tay, đzxxg ộylnn i nhãnnmj nhạtrqr c lùtoqq i lạtrqr i, vưahsj ơvwni ng cùtoqq ng vợsbso chồxdyc ng Hùtoqq ng Trísgmr , Hùtoqq ng Tísgmr n vàiqyw o trạtrqr i. Phâmfsk n ngôzxxg i chủqblp khábsso ch xong. Binh Tốhivf ng đzxxg ãnnmj đzxxg em hếxvzb t lễukzn vậruyn t bầqfrw y ra.
Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng cung tay nóaqsx i:
– Cábsso c vịahsj tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n! Cábsso c vịahsj đzxxg ềqptd u làiqyw nhữlrtg ng tưahsj ớwmaa ng giỏkjwu i, thưahsj ởzbtt ng phạtrqr t côzxxg ng bằrtih ng, mệubls nh lệubls nh nghiêugyy m minh, trísgmr dũcjws ng song toàiqyw n; binh lísgmr nh đzxxg ềqptd u thiệubls n chiếxvzb n. Thếxvzb nhưahsj ng cábsso c vịahsj bịahsj têugyy n thưahsj sinh mặiqyw t trắbsso ng Vưahsj ơvwni ng An-Thạtrqr ch bầqfrw y ra ma phábsso p Thanh-miêugyy u, Trợsbso -dịahsj ch, Bảjtlt o-giábsso p, Nôzxxg ng-đzxxg iềqptd n, Thủqblp y-lợsbso i... khiếxvzb n cho lòshzs ng dâmfsk n oábsso n hậruyn n. Trong nưahsj ớwmaa c cứjtlt trăyxyw m ngưahsj ờkjwu i thìdjxx chísgmr n mưahsj ơvwni i ngưahsj ờkjwu i chốhivf ng đzxxg ốhivf i. Chísgmr nh vìdjxx vậruyn y Thạtrqr ch mớwmaa i đzxxg em bọpqzf n Thẩsgmr m Khởzbtt i, Lưahsj u Di xuốhivf ng Nam thùtoqq y, luyệubls n quâmfsk n, tísgmr ch trữlrtg lưahsj ơvwni ng thảjtlt o đzxxg ểsqiz đzxxg ábsso nh Đahsj ạtrqr i-Việubls t, vớwmaa i ýlxvy nghĩcqpm đzxxg em chiếxvzb n côzxxg ng ra che lấukzn p tộylnn i lỗnfbx i. Đahsj ứjtlt ng trưahsj ớwmaa c cábsso i thếxvzb mộylnn t mấukzn t, mộylnn t còshzs n, nêugyy n chúylnn ng tôzxxg i phảjtlt i tiếxvzb n quâmfsk n sang tựcqpm vệubls . Rúylnn t cuộylnn c, đzxxg ưahsj a đzxxg ếxvzb n cábsso c vịahsj cùtoqq ng chưahsj quâmfsk n phảjtlt i lăyxyw n mìdjxx nh vàiqyw o chỗnfbx chếxvzb t, màiqyw khôzxxg ng đzxxg ábsso ng! Tiếxvzb c quábsso ! Tiếxvzb c quábsso !
Vưahsj ơvwni ng thởzbtt dàiqyw i:
– Nay cábsso c vịahsj tiếxvzb n lêugyy n cứjtlt u Ung-châmfsk u, thìdjxx bịahsj chặiqyw n ởzbtt Hỏkjwu a-giábsso p, lùtoqq i lạtrqr i thìdjxx bịahsj cắbsso t ởzbtt Đahsj ạtrqr i-giábsso p. Đahsj óaqsx ng quâmfsk n ởzbtt chỗnfbx vôzxxg dụlqfs ng, lưahsj ơvwni ng thảjtlt o khôzxxg ng còshzs n. Vísgmr dùtoqq chưahsj vịahsj cóaqsx cốhivf phábsso đzxxg ưahsj ợsbso c vòshzs ng vâmfsk y lùtoqq i vềqptd , thìdjxx bọpqzf n Lưahsj u Di, Vưahsj ơvwni ng An-Thạtrqr ch sẽqptd đzxxg ổyxyw lỗnfbx i lêugyy n đzxxg ầqfrw u cábsso c vịahsj ... rồxdyc i khôzxxg ng nhữlrtg ng cábsso c vịahsj lâmfsk m cảjtlt nh đzxxg ầqfrw u bịahsj chặiqyw t đzxxg em bêugyy u, thâmfsk n bịahsj vứjtlt t cho ruồxdyc i nhặiqyw ng, dòshzs i bọpqzf đzxxg ụlqfs c khoéyejq t; màiqyw đzxxg ếxvzb n vợsbso con, gia thuộylnn c e khôzxxg ng bịahsj giếxvzb t, thìdjxx cũcjws ng bịahsj tịahsj ch biêugyy n đzxxg iềqptd n sảjtlt n, rồxdyc i sẽqptd phảjtlt i sốhivf ng kiếxvzb p tôzxxg i đzxxg òshzs i. Ôxwtd i! Nghĩcqpm thựcqpm c đzxxg ábsso ng thưahsj ơvwni ng.
Hứjtlt a Dựcqpm hỏkjwu i:
– Theo nhưahsj vưahsj ơvwni ng gia thìdjxx chúylnn ng tôzxxg i phảjtlt i làiqyw m gìdjxx ?
– Kẻmwbp thứjtlt c thờkjwu i mớwmaa i làiqyw ngưahsj ờkjwu i tuấukzn n kiệubls t. Côzxxg -gia nghĩcqpm khắbsso p thiêugyy n hạtrqr , đzxxg âmfsk u khôzxxg ng làiqyw nhàiqyw ? Cábsso c vịahsj còshzs n ngạtrqr i ngùtoqq ng gìdjxx màiqyw khôzxxg ng cho quâmfsk n hạtrqr cờkjwu đzxxg ầqfrw u hàiqyw ng, rồxdyc i sang Đahsj ạtrqr i-Việubls t sốhivf ng, đzxxg ểsqiz dàiqyw nh tấukzn m thâmfsk n mai hậruyn u; mộylnn t khi Vưahsj ơvwni ng An-Thạtrqr ch khôzxxg ng còshzs n nữlrtg a, cábsso c vịahsj lạtrqr i trởzbtt vềqptd cốhivf lýlxvy .
Ôxwtd n Nguyêugyy n-Dụlqfs cưahsj ờkjwu i nhạtrqr t:
– Têugyy n nhãnnmj i con Lýlxvy Hoằrtih ng-Châmfsk n kia, suốhivf t mấukzn y ngàiqyw y nay, ngưahsj ờkjwu i chuyêugyy n cắbsso n trộylnn m, đzxxg ábsso nh léyejq n, thựcqpm c đzxxg úylnn ng làiqyw đzxxg ồxdyc Nam-man, khôzxxg ng đzxxg ábsso ng mặiqyw t anh hùtoqq ng. Hôzxxg m trưahsj ớwmaa c, ngưahsj ờkjwu i bầqfrw y tròshzs sai têugyy n Đahsj inh Hoàiqyw ng-Nghi tớwmaa i trảjtlt tùtoqq binh, rồxdyc i sai hai vợsbso chồxdyc ng têugyy n Hung Tísgmr n dùtoqq ng Chu-sa huyềqptd n âmfsk m chưahsj ởzbtt ng đzxxg ábsso nh léyejq n, làiqyw m cho Hứjtlt a Dựcqpm , Vưahsj ơvwni ng Trấukzn n bịahsj thưahsj ơvwni ng. Hôzxxg m qua đzxxg ếxvzb n lưahsj ợsbso t con vợsbso têugyy n Hùtoqq ng Nghĩcqpm a dùtoqq ng Chu-sa huyềqptd n âmfsk m chưahsj ởzbtt ng đzxxg ábsso nh ta. Bâmfsk y giờkjwu ngưahsj ờkjwu i lạtrqr i mang lễukzn vậruyn t đzxxg ếxvzb n đzxxg âmfsk y đzxxg ểsqiz mong làiqyw m nảjtlt n lòshzs ng ta ưahsj ? Đahsj ưahsj ợsbso c! Ngưahsj ờkjwu i hãnnmj y rờkjwu i khỏkjwu i nơvwni i đzxxg âmfsk y tứjtlt c thờkjwu i, ta quyếxvzb t đzxxg em quâmfsk n ra đzxxg ạtrqr i chiếxvzb n vớwmaa i ngưahsj ờkjwu i.
Trưahsj ơvwni ng Thủqblp -Tiếxvzb t vẫshzs y tay ra hiệubls u cho Ôxwtd n Nguyêugyy n-Dụlqfs im lặiqyw ng rồxdyc i nóaqsx i:
– Nếxvzb u nhưahsj vưahsj ơvwni ng gia cóaqsx lòshzs ng tửzzqe tếxvzb , thìdjxx xin cho lui binh khỏkjwu i núylnn i Đahsj ạtrqr i-giábsso p, đzxxg ểsqiz chúylnn ng tôzxxg i rúylnn t vềqptd Côzxxg n-lôzxxg n chỉixzn nh đzxxg ốhivf n binh mãnnmj , rồxdyc i mờkjwu i vưahsj ơvwni ng gia đzxxg ếxvzb n quyếxvzb t chiếxvzb n mộylnn t trậruyn n, khôzxxg ng biếxvzb t vưahsj ơvwni ng gia nghĩcqpm sao?
– Thếxvzb thìdjxx đzxxg ưahsj ợsbso c. Côzxxg -gia xin y lờkjwu i Trưahsj ơvwni ng đzxxg ôzxxg giábsso m. Sábsso ng mai, quâmfsk n Việubls t sẽqptd rúylnn t khỏkjwu i núylnn i Đahsj ạtrqr i-giábsso p, đzxxg ểsqiz cábsso c vịahsj lui quâmfsk n.
Nóaqsx i xong vưahsj ơvwni ng đzxxg ứjtlt ng dậruyn y cung tay hàiqyw nh lễukzn , rồxdyc i cùtoqq ng tùtoqq y tùtoqq ng rờkjwu i khỏkjwu i trạtrqr i Tốhivf ng.
Giữlrtg a lúylnn c đzxxg óaqsx , chim ưahsj ng mang thưahsj củqblp a nguyêugyy n-soábsso i Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t đzxxg ếxvzb n mặiqyw t trậruyn n cho Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng. Vưahsj ơvwni ng mởzbtt ra đzxxg ọpqzf c:
« Cábsso c đzxxg ạtrqr i thầqfrw n Tốhivf ng triềqptd u, thuộylnn c Cựcqpm u-đzxxg ảjtlt ng, Tâmfsk n-đzxxg ảjtlt ng tranh cãnnmj i nhau từpqzf ngàiqyw y 20 thábsso ng chạtrqr p, đzxxg ếxvzb n nay chưahsj a ngãnnmj ngũcjws .
Cựcqpm u-đzxxg ảjtlt ng chủqblp hòshzs a, Tâmfsk n-đzxxg ảjtlt ng chủqblp chiếxvzb n.
Phe chủqblp hòshzs a do Ngôzxxg Sung đzxxg ứjtlt ng đzxxg ầqfrw u, chủqblp trưahsj ơvwni ng chéyejq m Thẩsgmr m Khởzbtt i, Lưahsj u Di cùtoqq ng mộylnn t sốhivf biêugyy n thầqfrw n chủqblp chiếxvzb n, rồxdyc i sai sứjtlt sang Đahsj ạtrqr i-Việubls t giảjtlt ng hòshzs a; yêugyy u sábsso ch Đahsj ạtrqr i-Việubls t phảjtlt i dâmfsk ng biểsqiz u tạtrqr tộylnn i, trảjtlt hếxvzb t tùtoqq hàiqyw ng binh cùtoqq ng lưahsj ơvwni ng thảjtlt o. Phe chủqblp chiếxvzb n do Vưahsj ơvwni ng An-Thạtrqr ch cầqfrw m đzxxg ầqfrw u, chủqblp trưahsj ơvwni ng lậruyn p hàiqyw nh doanh, đzxxg em quâmfsk n nghiêugyy ng nưahsj ớwmaa c sang chiếxvzb m Đahsj ạtrqr i-Việubls t, đzxxg ặiqyw t làiqyw m quậruyn n huyệubls n. Phechủqblp hòshzs a cãnnmj i rằrtih ng, hiệubls n tàiqyw i nguyêugyy n Nam thùtoqq y khôzxxg ng còshzs n; bảjtlt o-binh tan nábsso t, thàiqyw nh trìdjxx hủqblp y diệubls t, lưahsj ơvwni ng thảjtlt o khôzxxg ng còshzs n, thìdjxx phảjtlt i đzxxg em quâmfsk n vớwmaa i lưahsj ơvwni ng từpqzf Tâmfsk y, Bắbsso c xuốhivf ng. Nhưahsj vậruyn y phảjtlt i lụlqfs y Liêugyy u, Hạtrqr , bằrtih ng khôzxxg ng hai nơvwni i nàiqyw y đzxxg em quyâmfsk n vàiqyw o thìdjxx nguy khốhivf n thay. Phe chủqblp chiếxvzb n khôzxxg ng chịahsj u, nhấukzn t đzxxg ịahsj nh nhâmfsk n dịahsj p nàiqyw y đzxxg em quâmfsk n chiếxvzb m Đahsj ạtrqr i-Việubls t làiqyw cóaqsx danh nghĩcqpm a. Sau khi chiếxvzb m Đahsj ạtrqr i-Việubls t sẽqptd đzxxg ábsso nh Chiêugyy m, Làiqyw o, Châmfsk n, Xiệubls m, Lýlxvy . Bấukzn y giờkjwu sẽqptd quay lêugyy n Bắbsso c rửzzqe a hậruyn n bịahsj Liêugyy u làiqyw m nhụlqfs c bao năyxyw m qua.
Cuốhivf i cùtoqq ng nhàiqyw vua nghiêugyy ng theo phe chủqblp chiếxvzb n. Triềqptd u đzxxg ìdjxx nh lạtrqr i họpqzf p bàiqyw n đzxxg ịahsj nh. Nay đzxxg ãnnmj quyếxvzb t đzxxg ịahsj nh năyxyw m việubls c khẩsgmr n cấukzn p.
– Mộylnn t làiqyw cửzzqe hai đzxxg ạtrqr i thầqfrw n thuộylnn c Khu-mậruyn t việubls n làiqyw Trưahsj ơvwni n Thuậruyn t, Tạtrqr Quýlxvy -Thàiqyw nh ngay ngàiqyw y hôzxxg m sau lêugyy n đzxxg ưahsj ờkjwu ng xuốhivf ng Quảjtlt ng-Tâmfsk y tổyxyw chứjtlt c trưahsj ớwmaa ng lệubls nh.
– Hai làiqyw cho thiếxvzb t lậruyn p ngựcqpm a chạtrqr y trạtrqr m từpqzf Ung-châmfsk u vềqptd Biệubls n-kinh (20 thábsso ng chạtrqr p).
– Ba làiqyw cábsso ch chứjtlt c Lưahsj u Di, cửzzqe Thạtrqr ch Giábsso m thay thếxvzb (22 thábsso ng chạtrqr p). Sai tậruyn p họpqzf p hếxvzb t bảjtlt o-binh vùtoqq ng Kinh, Hồxdyc , Lưahsj ỡugyy ng-Quảjtlt ng thàiqyw nh từpqzf ng ”chỉixzn huy” mộylnn t, mỗnfbx i chỉixzn huy năyxyw m trăyxyw m ngưahsj ờkjwu i, sai huấukzn n luyệubls n võsqiz -nghệubls , xung phong hãnnmj m trậruyn n, đzxxg ưahsj a xuốhivf ng cảjtlt n quâmfsk n Việubls t (23-24 thábsso ng chạtrqr p)
– Bốhivf n làiqyw đzxxg iềqptd u đzxxg ạtrqr o binh thứjtlt 19 xuốhivf ng Đahsj àiqyw m-châmfsk u (Trưahsj ờkjwu ng-sa), đzxxg ạtrqr o binh 35 xuốhivf ng Quếxvzb -châmfsk u, đzxxg ểsqiz chặiqyw n khôzxxg ng cho quâmfsk n Việubls t tiếxvzb n đzxxg ábsso nh vùtoqq ng Bắbsso c Ngũcjws -lĩcqpm nh; vìdjxx ba đzxxg ạtrqr o binh 1, 2, 3 ởzbtt Quếxvzb -châmfsk u, đzxxg ãnnmj đzxxg ưahsj ợsbso c Lưahsj u Di cửzzqe Trưahsj ơvwni ng Thủqblp -Tiếxvzb t đzxxg em xuốhivf ng cứjtlt u Ung-châmfsk u, thàiqyw nh ra Quếxvzb -châmfsk u khôzxxg ng cóaqsx quâmfsk n trấukzn n thủqblp (25 thábsso ng chạtrqr p).
– Năyxyw m làiqyw cửzzqe Triệubls u Tiếxvzb t đzxxg ang trấukzn n thủqblp Diêugyy n-châmfsk u (Thiểsqiz m-Tâmfsk y) lĩcqpm nh chứjtlt c « An-nam đzxxg ạtrqr o hàiqyw nh doanh mãnnmj bộylnn đzxxg ôzxxg tổyxyw ng quảjtlt n chiêugyy u thảjtlt o sứjtlt » kiêugyy m chứjtlt c Quảjtlt ng-Nam Tâmfsk y-lộylnn An-phủqblp -sứjtlt (Tứjtlt c Quảjtlt ng-Tâmfsk y); sai Lýlxvy Hiếxvzb n làiqyw m phóaqsx ; Yêugyy n Đahsj ạtrqr t làiqyw m phóaqsx đzxxg ôzxxg tổyxyw ng quảjtlt n; Ôxwtd ng Cảjtlt o làiqyw m quảjtlt n câmfsk u, tứjtlt c coi vềqptd thưahsj từpqzf , trưahsj ớwmaa ng lệubls nh. Đahsj em tấukzn t cảjtlt binh tinh nhuệubls ởzbtt miềqptd n Tâmfsk y, Bắbsso c, chuyểsqiz n vềqptd Nam-thùtoqq y đzxxg ểsqiz đzxxg ábsso nh Đahsj ạtrqr i-Việubls t. Vậruyn y xin vưahsj ơvwni ng giảjtlt i quyếxvzb t ba đzxxg ạtrqr o binh đzxxg ệubls 1, 2, 3, vàiqyw kịahsj binh 47 càiqyw ng sớwmaa m càiqyw ng tốhivf t ».
Ghi chúylnn ,
Nhưahsj vậruyn y so vớwmaa i ngàiqyw y nay thìdjxx Triệubls u Tiếxvzb t làiqyw m tổyxyw ng tưahsj -lệubls nh, Lýlxvy Hiếxvzb n làiqyw m tưahsj -lệubls nh phóaqsx , Yêugyy n Đahsj ạtrqr t làiqyw m tưahsj -lệubls nh hàiqyw nh quâmfsk n, Ôxwtd n Cảjtlt o làiqyw m tham mưahsj u trưahsj ởzbtt ng.
TS, TTTTGTB chỉixzn thuậruyn t qua việubls c Trưahsj ơvwni ng Thủqblp -Tiếxvzb t đzxxg em quâmfsk n cứjtlt u việubls n, rồxdyc i bịahsj quâmfsk n Việubls t đzxxg óaqsx n đzxxg ábsso nh, y cùtoqq ng bốhivf n tưahsj ớwmaa ng Ôxwtd n Nguyêugyy n-Dụlqfs , Trưahsj ơvwni ng Biệubls n, Hứjtlt a Dựcqpm , Vưahsj ơvwni ng Trấukzn n tửzzqe trậruyn n. Trong khi mộylnn chísgmr củqblp a năyxyw m ngưahsj ờkjwu i đzxxg ềqptd u thuậruyn t lạtrqr i trậruyn n đzxxg ábsso nh nàiqyw y bằrtih ng nhiềqptd u chi tiếxvzb t khábsso c nhau. Tôzxxg i tổyxyw ng hợsbso p năyxyw m mộylnn chísgmr mớwmaa i vẽqptd ra đzxxg ưahsj ợsbso c trậruyn n đzxxg ábsso nh khủqblp ng khiếxvzb p nàiqyw y. Trong TTCTBK, Giang Văyxyw n-Dụlqfs thờkjwu i Khang-Hy chúylnn giảjtlt i bia Ôxwtd n Nguyêugyy n-Dụlqfs cho rằrtih ng: Con chábsso u năyxyw m tưahsj ớwmaa ng đzxxg ãnnmj đzxxg ềqptd cao quâmfsk n Việubls t quábsso đzxxg ábsso ng, mụlqfs c đzxxg ísgmr ch biệubls n luậruyn n cho việubls c bạtrqr i trậruyn n củqblp a tổyxyw tiêugyy n mìdjxx nh. Nhưahsj ng đzxxg ếxvzb n thờkjwu i Càiqyw n-Long, sau khi Tôzxxg n Sĩcqpm -Nghịahsj đzxxg ạtrqr i bạtrqr i ởzbtt Đahsj ạtrqr i-Việubls t (1789), Vưahsj ơvwni ng Dãnnmj -Nam lạtrqr i cho rằrtih ng bia, mộylnn chísgmr năyxyw m tưahsj ớwmaa ng chéyejq p đzxxg úylnn ng. Tốhivf ng thua vìdjxx bốhivf n đzxxg iềqptd u quâmfsk n Tốhivf ng khôzxxg ng bằrtih ng quâmfsk n Việubls t, đzxxg óaqsx làiqyw tổyxyw chứjtlt c, huấukzn n luyệubls n, trang bịahsj , kỷqkza luậruyn t.
Sau khi Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng rờkjwu i trạtrqr i Tốhivf ng trởzbtt vềqptd , Trưahsj ơvwni ng Thủqblp -Tiếxvzb t họpqzf p chưahsj tưahsj ớwmaa ng bàiqyw n luậruyn n. Vưahsj ơvwni ng Trấukzn n đzxxg ưahsj a ýlxvy kiếxvzb n:
– Lýlxvy Hoằrtih ng-Châmfsk n làiqyw mộylnn t tưahsj ớwmaa ng mưahsj u trísgmr trùtoqq m hoàiqyw n vũcjws , y lạtrqr i cóaqsx tàiqyw i dùtoqq ng binh khôzxxg ng kéyejq m Kinh-Nam vưahsj ơvwni ng. Nay tựcqpm nhiêugyy n y hứjtlt a mởzbtt đzxxg ưahsj ờkjwu ng cho ta rúylnn t quâmfsk n, chưahsj a chắbsso c đzxxg ãnnmj làiqyw thựcqpm c. Nếxvzb u ta rúylnn t quâmfsk n, cóaqsx thểsqiz y cho phụlqfs c binh chờkjwu đzxxg ợsbso i đzxxg ểsqiz tiêugyy u diệubls t. Ta khóaqsx màiqyw bảjtlt o toàiqyw n tísgmr nh mệubls nh.
– Tôzxxg i cũcjws ng nghĩcqpm thếxvzb .
Hứjtlt a Dựcqpm tiếxvzb p:
– Trưahsj ớwmaa c mắbsso t ta cóaqsx bốhivf n con đzxxg ưahsj ờkjwu ng đzxxg i. Mộylnn t làiqyw đzxxg ầqfrw u hàiqyw ng thìdjxx mạtrqr ng sốhivf ng đzxxg ưahsj ợsbso c bảjtlt o toàiqyw n, nhưahsj ng gia đzxxg ìdjxx nh sẽqptd bịahsj liêugyy n lụlqfs y. Ta khôzxxg ng thểsqiz đzxxg i đzxxg ưahsj ờkjwu ng nàiqyw y. Hai làiqyw đzxxg óaqsx ng quâmfsk n ởzbtt đzxxg âmfsk y chờkjwu việubls n binh, thìdjxx việubls n binh ísgmr t ra phảjtlt i vàiqyw i thábsso ng mớwmaa i tớwmaa i, màiqyw lưahsj ơvwni ng thảjtlt o củqblp a ta thìdjxx tuyệubls t rồxdyc i. Ta cũcjws ng khôzxxg ng thểsqiz đzxxg i đzxxg ưahsj ờkjwu ng nàiqyw y. Ba làiqyw tin lờkjwu i Hoằrtih ng-Châmfsk n rúylnn t lui. Vísgmr thửzzqe Hoằrtih ng-Châmfsk n cóaqsx thiệubls n tâmfsk m mởzbtt đzxxg ưahsj ờkjwu ng cho ta lui quâmfsk n; cho rằrtih ng ta lui quâmfsk n tróaqsx t lọpqzf t, nhưahsj ng khôzxxg ng cứjtlt u đzxxg ưahsj ợsbso c thàiqyw nh Ung, thìdjxx trưahsj ớwmaa c sau gìdjxx cũcjws ng bịahsj họpqzf a sábsso t thâmfsk n. Con đzxxg ưahsj ờkjwu ng nàiqyw y càiqyw ng khôzxxg ng thểsqiz đzxxg i đzxxg ưahsj ợsbso c. Bốhivf n làiqyw , lợsbso i dụlqfs ng quâmfsk n Giao-chỉixzn đzxxg óaqsx ng trêugyy n Hỏkjwu a-giábsso p khôzxxg ng làiqyw m bao, ta liềqptd u lĩcqpm nh đzxxg ábsso nh lêugyy n, phábsso vòshzs ng vâmfsk y, rồxdyc i tiếxvzb n vềqptd thàiqyw nh Ung. Trong Tôzxxg Giàiqyw m đzxxg ábsso nh ra, ta từpqzf ngoàiqyw i đzxxg ábsso nh vàiqyw o, may ra cứjtlt u đzxxg ưahsj ợsbso c Giàiqyw m. Chỉixzn cóaqsx con đzxxg ưahsj ờkjwu ng nàiqyw y khảjtlt dĩcqpm đzxxg i đzxxg ưahsj ợsbso c màiqyw thôzxxg i.
Trưahsj ơvwni ng Biệubls n nhăyxyw n mặiqyw t:
– Nếxvzb u nhưahsj ta đzxxg ábsso nh lêugyy n Hỏkjwu a-giábsso p, rồxdyc i phísgmr a sau Hoằrtih ng-Châmfsk n cho quâmfsk n đzxxg uổyxyw i theo, thìdjxx chẳuxne ng hóaqsx a ra ta chui đzxxg ầqfrw u vàiqyw o rọpqzf ưahsj ?
Hứjtlt a Dựcqpm chỉixzn lêugyy n bảjtlt n đzxxg ồxdyc :
– Từpqzf đzxxg âmfsk y lêugyy n Hỏkjwu a-giábsso p chỉixzn cóaqsx mộylnn t đzxxg ưahsj ờkjwu ng đzxxg i, Hoằrtih ng-Châmfsk n khôzxxg ng bao giờkjwu nghĩcqpm rằrtih ng ta dábsso m hàiqyw nh sựcqpm liềqptd u lĩcqpm nh nhưahsj vậruyn y. Khi y biếxvzb t, tậruyn p trung đzxxg ưahsj ợsbso c quâmfsk n, đzxxg uổyxyw i theo; thìdjxx ta đzxxg ãnnmj phábsso xong vòshzs ng vâmfsk y, tiếxvzb n vềqptd thàiqyw nh Ung rồxdyc i.
Cábsso c tưahsj ớwmaa ng bàiqyw n luậruyn n phâmfsk n vâmfsk n chưahsj a quyếxvzb t, thìdjxx tếxvzb tábsso c vàiqyw o bábsso o:
– Quâmfsk n Giao-chỉixzn têugyy n núylnn i Hỏkjwu a-giábsso p đzxxg ãnnmj nhổyxyw trạtrqr i tiếxvzb n vềqptd thàiqyw nh Ung; còshzs n quâmfsk n đzxxg óaqsx ng trêugyy n núylnn i Đahsj ạtrqr i-giábsso p đzxxg ãnnmj đzxxg ổyxyw đzxxg ồxdyc i, tiếxvzb n vềqptd hợsbso p vớwmaa i quâmfsk n củqblp a Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng.
Ôxwtd n Nguyêugyy n-Dụlqfs nhảjtlt y phắbsso t lêugyy n:
– Vậruyn y thìdjxx ngay bâmfsk y giờkjwu , bao nhiêugyy u đzxxg ồxdyc dùtoqq ng nặiqyw ng đzxxg ểsqiz lạtrqr i hếxvzb t, thưahsj ơvwni ng binh cũcjws ng khôzxxg ng mang theo. Ta chờkjwu trờkjwu i tốhivf i sẽqptd âmfsk m thầqfrw m tiếxvzb n lêugyy n núylnn i Hỏkjwu a-giábsso p. Đahsj ểsqiz đzxxg ábsso nh lừpqzf a đzxxg ịahsj ch, ta vẫshzs n đzxxg ểsqiz nguyêugyy n trạtrqr i, đzxxg èsgmr n cábsso c cửzzqe a trạtrqr i vẫshzs n đzxxg ốhivf t sábsso ng, lạtrqr i duy trìdjxx đzxxg ộylnn i quâmfsk n tiếxvzb p tụlqfs c đzxxg ábsso nh trốhivf ng hiệubls u cầqfrw m canh.
Đahsj êugyy m mùtoqq ng sábsso u thábsso ng giêugyy ng, khi màiqyw n đzxxg êugyy m buôzxxg ng xuốhivf ng, Ôxwtd n Nguyêugyy n-Dụlqfs dẫshzs n đzxxg ạtrqr o binh đzxxg ệubls nhấukzn t lêugyy n đzxxg ưahsj ờkjwu ng trưahsj ớwmaa c. Khi tớwmaa i châmfsk n núylnn i Hỏkjwu a-giábsso p y cho đzxxg ộylnn i thábsso m mãnnmj đzxxg i dòshzs đzxxg ưahsj ờkjwu ng. Lábsso t sau thábsso m mãnnmj bábsso o rằrtih ng quâmfsk n Việubls t đzxxg ãnnmj rúylnn t khỏkjwu i, bao nhiêugyy u bếxvzb p đzxxg ãnnmj lấukzn p hếxvzb t, chúylnn ng bỏkjwu lạtrqr i trêugyy n núylnn i mộylnn t sốhivf đzxxg ồxdyc dùtoqq ng vôzxxg ísgmr ch. Ôxwtd n yêugyy n tâmfsk m cho quâmfsk n vưahsj ợsbso t núylnn i. Khi sang đzxxg ếxvzb n châmfsk n núylnn i bêugyy n kia, cũcjws ng khôzxxg ng thấukzn y bóaqsx ng dábsso ng mộylnn t têugyy n quâmfsk n Việubls t, y cưahsj ờkjwu i thầqfrw m:
– Têugyy n Hoằrtih ng-Châmfsk n tưahsj ởzbtt ng ta sợsbso hãnnmj i rúylnn t lui, nêugyy n bỏkjwu khôzxxg ng chặiqyw n phísgmr a trưahsj ớwmaa c nữlrtg a. Y nàiqyw o ngờkjwu !!!
Ôxwtd n sai ngưahsj ờkjwu i bábsso o vớwmaa i Trưahsj ơvwni ng Thủqblp -Tiếxvzb t. Thủqblp -Tiếxvzb t cho đzxxg ạtrqr o đzxxg ệubls nhịahsj leo núylnn i, đzxxg ạtrqr o đzxxg ệubls tam tiếxvzb p theo. Y vớwmaa i cábsso c tham tưahsj ớwmaa ng đzxxg i giữlrtg a hai đzxxg ạtrqr o đzxxg ệubls nhịahsj , đzxxg ệubls tam. Còshzs n đzxxg ạtrqr o kịahsj binh 47 đzxxg i sau làiqyw m đzxxg oạtrqr n hậruyn u.
Khi lêugyy n tớwmaa i đzxxg ỉixzn nh Hoảjtlt -giábsso p, Trưahsj ơvwni ng đzxxg ứjtlt ng trêugyy n mỏkjwu n núylnn i cao quan sábsso t vềqptd hưahsj ớwmaa ng Đahsj ôzxxg ng, nơvwni i Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng đzxxg óaqsx ng quâmfsk n, thấukzn y đzxxg èsgmr n đzxxg uốhivf c lậruyn p lòshzs e trêugyy n mộylnn t khoảjtlt ng thung lũcjws ng rộylnn ng, y cưahsj ờkjwu i vớwmaa i chưahsj tưahsj ớwmaa ng:
– Ngàiqyw y mai, ísgmr t ra phảjtlt i tớwmaa i Ngọpqzf Hoằrtih ng-Châmfsk n mớwmaa i biếxvzb t ra tiếxvzb n quâmfsk n, y cóaqsx tậruyn p trung quâmfsk n đzxxg uổyxyw i theo thìdjxx cũcjws ng phảjtlt i sábsso ng ngàiqyw y kia (mốhivf t) mớwmaa i lêugyy n đzxxg ưahsj ờkjwu ng đzxxg ưahsj ợsbso c. Bấukzn y giờkjwu ta đzxxg ãnnmj bắbsso t tay đzxxg ưahsj ợsbso c vớwmaa i Tôzxxg Giàiqyw m rồxdyc i.
Thìdjxx nh lìdjxx nh ba chiếxvzb c phábsso o thăyxyw ng thiêugyy n vọpqzf t lêugyy n trêugyy n trờkjwu i, nổyxyw tung, ábsso nh sábsso ng tỏkjwu a ra hìdjxx nh ba con chim ưahsj ng sábsso ng chóaqsx i trong đzxxg êugyy m tốhivf i. Rồxdyc i tiếxvzb p theo hàiqyw ng loạtrqr t tiếxvzb ng Lôzxxg i-tiễukzn n bắbsso n lêugyy n trờkjwu i, nổyxyw rung đzxxg ộylnn ng khôzxxg ng gian, ábsso nh lửzzqe a sábsso ng lòshzs a rừpqzf ng núylnn i. Lạtrqr i tiếxvzb ng mábsso y bắbsso n đzxxg ábsso kêugyy u rísgmr t lêugyy n nhữlrtg ng tiếxvzb ng ghêugyy sợsbso . Lôzxxg i-tiễukzn n, đzxxg ábsso đzxxg ổyxyw chụlqfs p lêugyy n đzxxg ầqfrw u đzxxg ộylnn i hìdjxx nh quâmfsk n Tốhivf ng đzxxg ang đzxxg i. Quâmfsk n reo, trốhivf ng thúylnn c, chiêugyy ng rềqptd n. Quâmfsk n Việubls t từpqzf trong cábsso c hốhivf c đzxxg ábsso , trong rừpqzf ng bắbsso n ra. Quâmfsk n Tốhivf ng khôzxxg ng biếxvzb t quâmfsk n Việubls t ởzbtt đzxxg âmfsk u, thàiqyw nh ra chỉixzn biếxvzb t tìdjxx m chỗnfbx núylnn p.
Thủqblp -Tiếxvzb t kinh hồxdyc n, hỏkjwu i viêugyy n tưahsj ớwmaa ng tham quâmfsk n Triệubls u Túylnn :
– Lỗnfbx i tạtrqr i ta! Lỗnfbx i tạtrqr i ta! Ngưahsj ờkjwu i đzxxg ãnnmj rộylnn ng lưahsj ợsbso ng, mởzbtt đzxxg ưahsj ờkjwu ng cho ta lui, màiqyw ta làiqyw m ngưahsj ợsbso c, nêugyy n ta phảjtlt i lĩcqpm nh cábsso i hậruyn u quảjtlt nàiqyw y. Làiqyw m sao bâmfsk y giờkjwu ???
Y đzxxg ứjtlt ng trêugyy n mỏkjwu m đzxxg ábsso cao, trôzxxg ng vềqptd hưahsj ớwmaa ng Bắbsso c, nơvwni i đzxxg ạtrqr o kịahsj mãnnmj đzxxg i đzxxg oạtrqr n hậruyn u; y rùtoqq ng mìdjxx nh khi thấukzn y dưahsj ớwmaa i ábsso nh lửzzqe a chậruyn p chờkjwu n hiệubls n ra cảjtlt nh hỗnfbx n loạtrqr n: Kịahsj -binh bịahsj trúylnn ng phụlqfs c binh củqblp a Thầqfrw n-nỏkjwu , Thầqfrw n-hổyxyw , Thầqfrw n-bábsso o. Kịahsj -mãnnmj bịahsj bắbsso n ngãnnmj lổyxyw ng chổyxyw ng, còshzs n ngựcqpm a thìdjxx bịahsj Thầqfrw n-hổyxyw , Thầqfrw n-bábsso o, Thầqfrw n-ngao tấukzn n côzxxg ng bỏkjwu chạtrqr y tábsso n loạtrqr n. Dùtoqq khoảjtlt ng cábsso ch hơvwni n sábsso u dậruyn m (3 km), y cũcjws ng nhìdjxx n thấukzn y tưahsj ớwmaa ng chỉixzn huy đzxxg oàiqyw n phụlqfs c kísgmr ch làiqyw Lýlxvy Đahsj oan, Ngọpqzf c-Liêugyy n, Hùtoqq ng Nghiãnnmj , Âfyqf u Thanh.
Y lạtrqr i nhìdjxx n vềqptd hưahsj ớwmaa ng Nam, nơvwni i đzxxg ạtrqr o quâmfsk n đzxxg ệubls nhấukzn t đzxxg ãnnmj đzxxg ổyxyw đzxxg ồxdyc i, thìdjxx chỉixzn còshzs n thấukzn y cảjtlt nh quâmfsk n Tốhivf ng đzxxg ầqfrw u hàiqyw ng bịahsj quâmfsk n Việubls t lùtoqq a ngồxdyc i thàiqyw nh từpqzf ng hàiqyw ng, hai tay đzxxg ưahsj a lêugyy n đzxxg ầqfrw u.
Còshzs n hai đzxxg ạtrqr o binh đzxxg ệubls nhịahsj , đzxxg ệubls tam thìdjxx đzxxg ang chiếxvzb n đzxxg ấukzn u tuyệubls t vọpqzf ng. Vôzxxg tìdjxx nh y nhìdjxx n lêugyy n: Phísgmr a chỏkjwu m ba góaqsx c núylnn i, mỗnfbx i chỏkjwu m mộylnn t tưahsj ớwmaa ng Việubls t đzxxg ang dùtoqq ng đzxxg uốhivf c đzxxg ểsqiz chỉixzn đzxxg ưahsj ờkjwu ng cho quâmfsk n tấukzn n côzxxg ng. Dưahsj ớwmaa i ábsso nh đzxxg uốhivf c chậruyn p chờkjwu n, y nhậruyn n ra đzxxg óaqsx làiqyw Phạtrqr m Dậruyn t, Vũcjws Quang, Đahsj inh Hoàiqyw ng-Nghi.
Cuộylnn c nãnnmj Thạtrqr ch-xa, Lôzxxg i-tiễukzn n, bắbsso n têugyy n, xung sábsso t suốhivf t từpqzf giờkjwu Sửzzqe u đzxxg ếxvzb n hếxvzb t giờkjwu Dầqfrw n thìdjxx Hoàiqyw ng-Nghi đzxxg ábsso nh ba tiếxvzb ng chiêugyy ng, lậruyn p tứjtlt c Thạtrqr ch-xa, đzxxg ạtrqr i nỏkjwu ngưahsj ng tábsso c xạtrqr , quâmfsk n Việubls t cũcjws ng lui vàiqyw o rừpqzf ng.
Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng đzxxg ứjtlt ng trêugyy n chóaqsx t vóaqsx t mộylnn t câmfsk y cao, tay cầqfrw m loa hưahsj ớwmaa ng vàiqyw o phísgmr a quâmfsk n Tốhivf ng:
– Binh tưahsj ớwmaa ng Tốhivf ng nghe đzxxg âmfsk y! Phísgmr a hậruyn u quâmfsk n, đzxxg ạtrqr o kịahsj binh bịahsj Thầqfrw n-hổyxyw , Thầqfrw n-bábsso o, Thầqfrw n-Ngao bao vâmfsk y đzxxg ãnnmj đzxxg ầqfrw u hàiqyw ng hếxvzb t rồxdyc i. Phísgmr a trưahsj ớwmaa c, đzxxg ạtrqr o đzxxg ệubls nhấukzn t bịahsj Thầqfrw n-phong đzxxg ốhivf t, bịahsj trúylnn ng trậruyn n đzxxg ịahsj a củqblp a Thầqfrw n-nỏkjwu , bịahsj diệubls t hếxvzb t. Hãnnmj y mau mau buôzxxg ng vũcjws khísgmr , hai tay chắbsso p lạtrqr i đzxxg ểsqiz lêugyy n đzxxg ầqfrw u, rồxdyc i đzxxg i xuốhivf ng châmfsk n núylnn i, sẽqptd khỏkjwu i chếxvzb t. Ta, Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng, đzxxg em quâmfsk n nhâmfsk n nghĩcqpm a sang cứjtlt u dâmfsk n Hábsso n bịahsj khổyxyw vìdjxx Tâmfsk n-phábsso p; hứjtlt a rằrtih ng: Ai đzxxg ầqfrw u hàiqyw ng sẽqptd đzxxg ưahsj ợsbso c tha. Ai chốhivf ng sẽqptd bịahsj bắbsso t cho hổyxyw , bábsso o ăyxyw n thịahsj t.
Sau mấukzn y lầqfrw n gọpqzf i loa, quâmfsk n Tốhivf ng buôzxxg ng vũcjws khísgmr , rờkjwu i chỗnfbx nấukzn p, nốhivf i đzxxg uôzxxg i nhau xuốhivf ng núylnn i. Đahsj ếxvzb n cuốhivf i giờkjwu Dầqfrw n, khi ábsso nh nắbsso ng Xuâmfsk n chiếxvzb u chứjtlt a chan trêugyy n núylnn i Hỏkjwu a-giábsso p; Trưahsj ơvwni ng Thủqblp -Tiếxvzb t cùtoqq ng mấukzn y viêugyy n tábsso lãnnmj nh mệubls t nhừpqzf ngưahsj ờkjwu i ra, rồxdyc i cùtoqq ng nhau đzxxg ứjtlt ng dậruyn y quan sábsso t trậruyn n đzxxg ịahsj a: Trêugyy n con đzxxg ưahsj ờkjwu ng vắbsso t ngang qua núylnn i Hỏkjwu a-giábsso p, vũcjws khísgmr , vậruyn t dụlqfs ng ngổyxyw n ngang khắbsso p nơvwni i. Cạtrqr nh vũcjws khísgmr , nàiqyw o xábsso c chếxvzb t củqblp a ngưahsj ờkjwu i, nàiqyw o xábsso c chếxvzb t củqblp a ngựcqpm a nằrtih m rảjtlt i rábsso c trêugyy n đzxxg ưahsj ờkjwu ng, dưahsj ớwmaa i khe, hốhivf c đzxxg ábsso . Cóaqsx xábsso c bịahsj têugyy n xuyêugyy n qua ngưahsj ờkjwu i, cóaqsx xábsso c bịahsj trúylnn ng đzxxg ábsso thâmfsk y dậruyn p nábsso t; lạtrqr i cóaqsx thưahsj ơvwni ng binh chưahsj a chếxvzb t, kẻmwbp thìdjxx nằrtih m thởzbtt thoi thóaqsx p, ngưahsj ờkjwu i thìdjxx rêugyy n la. Mộylnn t vàiqyw i binh sĩcqpm còshzs n sốhivf ng sóaqsx t, ngồxdyc i dựcqpm a lưahsj ng vàiqyw o vábsso ch đzxxg ábsso , vàiqyw o gốhivf c câmfsk y, mặiqyw t mũcjws i lem luốhivf c, mábsso u me khắbsso p thâmfsk n. Chúylnn ng ngơvwni ngábsso c nhìdjxx n Trưahsj ơvwni ng, màiqyw khôzxxg ng nóaqsx i lêugyy n lờkjwu i.
Cóaqsx hai phụlqfs nữlrtg trẻmwbp từpqzf dưahsj ớwmaa i đzxxg i lêugyy n, Trưahsj ơvwni ng nhậruyn n ra mộylnn t ngưahsj ờkjwu i làiqyw Trầqfrw n Ngọpqzf c-Liêugyy n, mộylnn t ngưahsj ờkjwu i làiqyw Âfyqf u Huyềqptd n. Ngọpqzf c-Liêugyy n bưahsj ng cábsso i khay, trêugyy n đzxxg ựcqpm ng bìdjxx nh rưahsj ợsbso u, mộylnn t cábsso i bábsso t, mộylnn t đzxxg ôzxxg i đzxxg ũcjws a, mộylnn t đzxxg ĩcqpm a đzxxg ựcqpm ng bábsso nh chưahsj ng, mộylnn t đzxxg ĩcqpm a đzxxg ựcqpm ng giòshzs bìdjxx . Âfyqf u Huyềqptd n dắbsso t mộylnn t con ngựcqpm a đzxxg ầqfrw y dủqblp yêugyy n cưahsj ơvwni ng. Ngọpqzf c-Liêugyy n cung tay nóaqsx i:
– Thưahsj a Đahsj ôzxxg -giábsso m, Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng sai chịahsj em chúylnn ng tôzxxg i lêugyy n mờkjwu i Đahsj ôzxxg -giábsso m xơvwni i đzxxg iểsqiz m tâmfsk m, rồxdyc i lêugyy n ngựcqpm a vềqptd Quếxvzb -châmfsk u cho.
Trưahsj ơvwni ng Thủqblp -Tiếxvzb t đzxxg ưahsj a đzxxg ôzxxg i mắbsso t lờkjwu đzxxg ờkjwu nhìdjxx n hai thiếxvzb u phụlqfs trẻmwbp , y khôzxxg ng nóaqsx i khôzxxg ng rằrtih ng, hai tay tiếxvzb p khay đzxxg ồxdyc ăyxyw n; thảjtlt n nhiêugyy n uốhivf ng rưahsj ợsbso u, an bábsso nh. Ănfbx n xong Trưahsj ơvwni ng hỏkjwu i:
– Trầqfrw n, Âfyqf u phu nhâmfsk n. Kẻmwbp bạtrqr i trậruyn n nàiqyw y muốhivf n biếxvzb t tìdjxx nh hìdjxx nh cábsso c tưahsj ớwmaa ng, cùtoqq ng quâmfsk n sĩcqpm Tốhivf ng ra sao?
Ngọpqzf c-Liêugyy n cung tay:
– Nhưahsj Trưahsj ơvwni ng đzxxg ạtrqr i nhâmfsk n biếxvzb t, sau trâmfsk n đzxxg ábsso nh Đahsj ạtrqr i-giábsso p hai hôzxxg m trưahsj ớwmaa c, đzxxg ạtrqr o đzxxg ệubls nhấukzn t quâmfsk n sốhivf chỉixzn còshzs n mộylnn t nửzzqe a, nêugyy n bịahsj hiệubls u Đahsj ằrtih ng-hảjtlt i củqblp a vợsbso chồxdyc ng chúylnn ng tôzxxg i tiêugyy u diệubls t trong nửzzqe a giờkjwu . Ôxwtd n tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n chếxvzb t trong loạtrqr n quâmfsk n.
– Còshzs n đzxxg ạtrqr o kịahsj -binh?
– Đahsj ạtrqr o kịahsj binh bịahsj trúylnn ng phụlqfs c binh củqblp a hiệubls u Quảjtlt ng-thábsso nh, Quảjtlt ng-vũcjws , tấukzn t cảjtlt ngưahsj ờkjwu i ngựcqpm a phơvwni i thâmfsk y ởzbtt bêugyy n bờkjwu suốhivf i Ngọpqzf c-tuyềqptd n. Vưahsj ơvwni ng Tuầqfrw n-kiểsqiz m đzxxg ấukzn u võsqiz vớwmaa i sưahsj huynh Hùtoqq ng Trísgmr , đzxxg ãnnmj chếxvzb t vàiqyw o giờkjwu Sửzzqe u đzxxg êugyy m qua.
– Còshzs n hai đzxxg ạtrqr o đzxxg ệubls nhịahsj , đzxxg ệubls tam?
Ngọpqzf c-Liêugyy n chỉixzn vàiqyw o con đzxxg ưahsj ờkjwu ng vắbsso t ngang qua núylnn i:
– Họpqzf bịahsj Thạtrqr ch-xa, Lôzxxg i-tiễukzn n nãnnmj suốhivf t đzxxg êugyy m; bịahsj hai hiệubls u Quảjtlt ng-thábsso nh, Quảjtlt ng-vũcjws tậruyn p kísgmr ch chếxvzb t phâmfsk n nửzzqe a; còshzs n phâmfsk n nửzzqe a xuốhivf ng núylnn i đzxxg ầqfrw u hàiqyw ng. Nộylnn i ngàiqyw y hôzxxg m nay, Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng sẽqptd cấukzn p lưahsj ơvwni ng thựcqpm c cho họpqzf vềqptd Quếxvzb -châmfsk u.
Thủqblp -Tiếxvzb t nóaqsx i nhưahsj ngưahsj ờkjwu i mấukzn t hồxdyc n:
– Thếxvzb còshzs n Trưahsj ơvwni ng Biệubls n, Hứjtlt a Dựcqpm ?
– Dưahsj ờkjwu ng nhưahsj hai vịahsj đzxxg óaqsx chếxvzb t trong loạtrqr n quâmfsk n, chúylnn ng tôzxxg i đzxxg ang cho tìdjxx m xábsso c, đzxxg ểsqiz tẩsgmr m liệubls m, rồxdyc i sẽqptd đzxxg ưahsj a vềqptd Quếxvzb -châmfsk u.
Trong khi Ngọpqzf c-Liêugyy n đzxxg ốhivf i đzxxg ábsso p, thìdjxx từpqzf phísgmr a sau Lýlxvy Đahsj oan đzxxg ãnnmj đzxxg em đzxxg ộylnn i y-sĩcqpm lêugyy n, đzxxg ang băyxyw ng bóaqsx cho thưahsj ơvwni ng binh Tốhivf ng. Thấukzn y viêugyy n tham tưahsj ớwmaa ng Triệubls u Túylnn nằrtih n thoi thóaqsx p thởzbtt miệubls ng xin nưahsj ớwmaa c uốhivf ng. Lýlxvy Đahsj oan vộylnn i bồxdyc ng y lêugyy n, đzxxg ưahsj a vềqptd chỗnfbx bằrtih ng phẳuxne ng, lấukzn y nưahsj ớwmaa c cho uốhivf ng, rồxdyc i băyxyw ng bóaqsx cấukzn p cứjtlt u.
Trưahsj ơvwni ng Thủqblp -Tiếxvzb t ngửzzqe a mặiqyw t lêugyy n trờkjwu i chỉixzn vềqptd phísgmr a núylnn i Ngũcjws -lĩcqpm nh, lạtrqr y ba lạtrqr y rồxdyc i than:
– Hy-Ninh bệubls hạtrqr ! Trưahsj ớwmaa c đzxxg âmfsk y vua Đahsj ếxvzb -Minh đzxxg ãnnmj lậruyn p đzxxg àiqyw n tếxvzb cábsso o trờkjwu i đzxxg ấukzn t, phâmfsk n chia cưahsj ơvwni ng thổyxyw Nam-Bắbsso c rằrtih ng: Nam khôzxxg ng xâmfsk m Bắbsso c, Bắbsso c chẳuxne ng hiếxvzb p Nam, kẻmwbp nàiqyw o trábsso i lờkjwu i thìdjxx tuyệubls t tổyxyw tuyệubls t tôzxxg n. Cho nêugyy n đzxxg ờkjwu i Tầqfrw n, Đahsj ồxdyc Thưahsj vớwmaa i nửzzqe a triệubls u quâmfsk n bịahsj đzxxg ốhivf t ởzbtt Ma-tầqfrw n lĩcqpm nh; đzxxg ờkjwu i Hábsso n, Mãnnmj Việubls n, Lưahsj u Long bạtrqr ịahsj quâmfsk n ởzbtt hồxdyc Đahsj ộylnn ng-đzxxg ìdjxx nh; rồxdyc i Hoàiqyw ng Thao bịahsj giếxvzb t ởzbtt sôzxxg ng Bạtrqr ch-đzxxg ằrtih ng; rồxdyc i Hầqfrw u Nhâmfsk n-Bảjtlt o, Triệubls u Phụlqfs ng-Huâmfsk n, Quábsso ch Quâmfsk n-Biệubls n, Tôzxxg n Toàiqyw n-Hưahsj ng bạtrqr i ởzbtt Chi-lăyxyw ng, Bạtrqr ch-đzxxg ằrtih ng. Bâmfsk y giờkjwu thàiqyw nh Ung nhưahsj đzxxg èsgmr n trưahsj ớwmaa c gióaqsx , thầqfrw n đzxxg ãnnmj làiqyw m hếxvzb t sứjtlt c, màiqyw đzxxg ưahsj a đzxxg ếxvzb n kếxvzb t quảjtlt nàiqyw y. Chẳuxne ng qua làiqyw sốhivf trờkjwu i đzxxg ãnnmj đzxxg ịahsj nh.
Ngọpqzf c-Liêugyy n tiếxvzb p:
– Khảjtlt ng khábsso i thay! Trung nghĩcqpm a thay lờkjwu i củqblp a mộylnn t tưahsj ớwmaa ng ngoàiqyw i biêugyy n thùtoqq y khôzxxg ng nhụlqfs c mệubls nh quâmfsk n vưahsj ơvwni ng. Trưahsj ơvwni ng đzxxg ạtrqr i nhâmfsk n luậruyn n đzxxg úylnn ng. Cábsso i thờkjwu i vua Đahsj ếxvzb -Minh lậruyn p đzxxg àiqyw n tếxvzb trờkjwu i đzxxg ấukzn t đzxxg ãnnmj quábsso xa. Tiểsqiz u nữlrtg xin dẫshzs n tísgmr ch mớwmaa i đzxxg âmfsk y tạtrqr i Tốhivf ng triềqptd u đzxxg ểsqiz đzxxg ạtrqr i nhâmfsk n nghe: Bấukzn y giờkjwu làiqyw niêugyy n hiệubls u Đahsj ạtrqr i-trung Tưahsj ờkjwu ng-phùtoqq nguyêugyy n niêugyy n (Mậruyn u-Thâmfsk n, DL.1008), thábsso ng giêugyy ng, ngàiqyw y Ấyejq t-Sửzzqe u, cóaqsx tiếxvzb ng thầqfrw n tiêugyy n từpqzf cửzzqe a Đahsj ạtrqr i-thừpqzf a trêugyy n trờkjwu i đzxxg ọpqzf c bàiqyw i văyxyw n rấukzn t dàiqyw i, khắbsso p Biệubls n-kinh đzxxg ềqptd u nghe đzxxg ưahsj ợsbso c. Vua Châmfsk n-Tôzxxg ng sai chéyejq p lạtrqr i, rồxdyc i cho triệubls u quầqfrw n thầqfrw n ởzbtt đzxxg iệubls n Triềqptd u-nguyêugyy n, vàiqyw gọpqzf i sábsso ch ấukzn y làiqyw Thiêugyy n-thưahsj . Nộylnn i dung sábsso ch đzxxg ịahsj nh rõsqiz cưahsj ơvwni ng vựcqpm c Trung-nguyêugyy n vàiqyw bốhivf n phísgmr a Đahsj ôzxxg ng, Tâmfsk y, Nam, Bắbsso c. Phầqfrw n đzxxg ịahsj nh cưahsj ơvwni ng giớwmaa i Nam vựcqpm c chảjtlt nóaqsx i rõsqiz rằrtih ng con vua Viêugyy m-đzxxg ếxvzb làiqyw m vua phưahsj ơvwni ng Nam đzxxg óaqsx sao? Vìdjxx Thiêugyy n-thưahsj rấukzn t linh, nêugyy n từpqzf đzxxg ấukzn y, mỗnfbx i thábsso ng, tểsqiz -tưahsj ớwmaa ng phảjtlt i đzxxg ếxvzb n đzxxg iệubls n Kísgmr nh-thiêugyy n đzxxg ọpqzf c mộylnn t lầqfrw n, mong thấukzn u đzxxg ếxvzb n trờkjwu i; nhờkjwu trờkjwu i sai Thiêugyy n-binh, Thiêugyy n-tưahsj ớwmaa ng ngăyxyw n chậruyn n khôzxxg ng cho Khấukzn t-Đahsj an vưahsj ợsbso t biêugyy n chiếxvzb m đzxxg ấukzn t Trung-thổyxyw . Kểsqiz từpqzf khi Vưahsj ơvwni ng An-Thạtrqr ch lêugyy n làiqyw m tểsqiz -tưahsj ớwmaa ng, y mớwmaa i bỏkjwu khôzxxg ng đzxxg ọpqzf c, rồxdyc i Trưahsj ơvwni ng đzxxg ạtrqr i nhâmfsk n cùtoqq ng chưahsj quâmfsk n mớwmaa i mua lấukzn y kếxvzb t quảjtlt nàiqyw y.
Ghi chúylnn ,
Việubls c chéyejq p Thiêugyy n-thưahsj nàiqyw y, đzxxg ưahsj ợsbso c ghi rõsqiz trong Tốhivf ng-sửzzqe quyểsqiz n 7, Châmfsk n-tôzxxg ng bảjtlt n kỷqkza , trang 135. Sựcqpm thựcqpm c bấukzn y giờkjwu phísgmr a Bắbsso c Tốhivf ng bịahsj Liêugyy u uy hiếxvzb p, bắbsso t cắbsso t đzxxg ấukzn t, nộylnn p vàiqyw ng lụlqfs a. Phísgmr a Tâmfsk y bịahsj Tâmfsk y-hạtrqr tấukzn n côzxxg ng. Phísgmr a Nam bịahsj Đahsj ạtrqr i-Việubls t éyejq p. Bọpqzf n 5 gian thầqfrw n bịahsj Tốhivf ng-sửzzqe gọpqzf i làiqyw Ngũcjws -quỷqkza gồxdyc m Vưahsj ơvwni ng Khâmfsk m Nhưahsj ợsbso c, Trầqfrw n Nghiêugyy u-Tábsso (Tẩsgmr u), Đahsj inh Vịahsj , Trầqfrw n Bàiqyw nh Niêugyy n, Lưahsj u Thừpqzf a Hoa mớwmaa i bầqfrw y ra tròshzs bịahsj p bợsbso m. Niêugyy n hiệubls u Đahsj ạtrqr i-trung Tưahsj ờkjwu ng-phùtoqq đzxxg ờkjwu i vua Châmfsk n-Tôzxxg ng (1008) thay vìdjxx tổyxyw chứjtlt c binh bịahsj giữlrtg nưahsj ớwmaa c, thìdjxx Tểsqiz -tưahsj ớwmaa ng Vưahsj ơvwni ng Khâmfsk m Nhưahsj ợsbso c đzxxg ềqptd nghịahsj nêugyy n dùtoqq ng hìdjxx nh thứjtlt c Phong-thiệubls n, tứjtlt c tếxvzb cábsso o trờkjwu i đzxxg ấukzn t ởzbtt núylnn i Thábsso i-sơvwni n đzxxg ểsqiz trấukzn n phụlqfs c bốhivf n phưahsj ơvwni ng. Nhưahsj ng muốhivf n tỏkjwu ra việubls c cúylnn ng tếxvzb đzxxg óaqsx làiqyw linh ứjtlt ng tựcqpm trờkjwu i, cầqfrw n phảjtlt i cóaqsx bộylnn sábsso ch gọpqzf i làiqyw Thiêugyy n-thưahsj , củqblp a Thiêugyy n-đzxxg ìdjxx nh ban xuốhivf ng.
Thábsso ng ba niêugyy n hiệubls u Thiêugyy n-hy thứjtlt ba (??) vẫshzs n thờkjwu i vua Châmfsk n-Tôzxxg ng, viêugyy n Tuầqfrw n-kiểsqiz m Chu Năyxyw ng cùtoqq ng viêugyy n Thábsso i-giábsso m Chu Hoàiqyw i Chísgmr nh đzxxg ưahsj ợsbso c nhàiqyw vua chuẩsgmr n cho làiqyw m Thiêugyy n-thưahsj giảjtlt , đzxxg em dấukzn u vàiqyw o hang núylnn i Càiqyw n-hựcqpm u, phísgmr a Nam Trưahsj ờkjwu ng-an, rồxdyc i sai bọpqzf n đzxxg ồxdyc ng cốhivf t nóaqsx i rằrtih ng « Từpqzf nghìdjxx n xưahsj a, cóaqsx Thiêugyy n-thưahsj từpqzf trờkjwu i rơvwni i xuốhivf ng hang núylnn i Càiqyw n-hựcqpm u ». Song sĩcqpm dâmfsk n khôzxxg ng ai tin.
Bấukzn y giờkjwu danh sĩcqpm Khấukzn u Chuẩsgmr n, trưahsj ớwmaa c từpqzf ng làiqyw Tểsqiz -tưahsj ớwmaa ng, bịahsj biếxvzb m vìdjxx tộylnn i nóaqsx i thẳuxne ng, rấukzn t đzxxg ưahsj ợsbso c sĩcqpm dâmfsk n tin tưahsj ởzbtt ng. Oâmfsk ng đzxxg ang trấukzn n nhậruyn m đzxxg ạtrqr o Vĩcqpm nh-hưahsj ng quâmfsk n gầqfrw n núylnn i Càiqyw n Hựcqpm u. Sĩcqpm dâmfsk n nóaqsx i rằrtih ng: Cábsso i vụlqfs Thiêugyy n-thưahsj làiqyw bịahsj a đzxxg ặiqyw t. Nếxvzb u nhưahsj cóaqsx thìdjxx ắbsso t Khấukzn u Chuẩsgmr n đzxxg ãnnmj dâmfsk ng vềqptd triềqptd u.
Vua Châmfsk n-Tôzxxg ng mậruyn t sai Chu Hoàiqyw i Chísgmr nh ngỏkjwu ýlxvy rằrtih ng Khấukzn u Chuẩsgmr n nêugyy n giảjtlt vàiqyw o núylnn i, tìdjxx m thấukzn y Thiêugyy n-tưahsj rồxdyc i dâmfsk ng lêugyy n vua. Lúylnn c đzxxg ầqfrw u Khấukzn u Chuẩsgmr n từpqzf chốhivf i, nhưahsj ng vìdjxx say quyềqptd n hàiqyw nh, muốhivf n vềqptd triềqptd u, ôzxxg ng phảjtlt i bábsso n rẻmwbp cábsso i chísgmr nh khísgmr . Khi ôzxxg ng mang Thiêugyy n-thưahsj vềqptd Biệubls n-kinh, nhàiqyw vua thâmfsk n ra cổyxyw ng thàiqyw nh rưahsj ớwmaa c. Dĩcqpm nhiêugyy n Khấukzn u Chuẩsgmr n thanh vâmfsk n đzxxg ắbsso c lộylnn . Thếxvzb làiqyw thábsso ng sábsso u năyxyw m đzxxg óaqsx , Vưahsj ơvwni ng Khâmfsk m Nhưahsj ợsbso c chếxvzb t, Khấukzn u Chuẩsgmr n đzxxg ưahsj ợsbso c phong chứjtlt c Tểsqiz -tưahsj ớwmaa ng kiêugyy m Lạtrqr i-bộylnn thưahsj ợsbso ng-thưahsj .
Mộylnn t danh sĩcqpm đzxxg ưahsj ơvwni ng thờkjwu i làiqyw Ngụlqfs y Dãnnmj ngưahsj ờkjwu i Thiểsqiz m-châmfsk u đzxxg ãnnmj đzxxg ãnnmj làiqyw m mộylnn t bàiqyw i thơvwni châmfsk m biếxvzb m Khấukzn u Chuẩsgmr n. Khấukzn u Chẩsgmr n đzxxg au lắbsso m, ôzxxg ng làiqyw m thơvwni đzxxg ểsqiz biệubls n luậruyn n cho mìdjxx nh nhưahsj sau:
Tặiqyw ng Ngụlqfs y Dãnnmj xửzzqe sĩcqpm
Nhâmfsk n văyxyw n danh lợsbso i tẩsgmr u trầqfrw n ai,
Duy tửzzqe cao nhàiqyw n hốhivf i thịahsj nh tàiqyw i.
Hâmfsk m chẳuxne m dạtrqr phong huyêugyy n tiếxvzb t lệubls ,
Bếxvzb môzxxg n xuâmfsk n vũcjws trưahsj ởzbtt ng môzxxg i đzxxg àiqyw i.
Thi đzxxg ềqptd viễukzn n tụlqfs kinh niêugyy n đzxxg ắbsso c.
Tăyxyw ng luyếxvzb n u hiêugyy n kếxvzb nhậruyn t lai,
Khưahsj ớwmaa c khủqblp ng minh quâmfsk n trưahsj ng ẩsgmr n dậruyn t,
Khêugyy vâmfsk n nan đzxxg ắbsso c, cậruyn n bồxdyc i hồxdyc i.
Dịahsj ch
Ngưahsj ờkjwu i đzxxg ờkjwu i danh lợsbso i thísgmr ch bon chen,
Duy chỉixzn ngàiqyw i đzxxg âmfsk y quảjtlt thựcqpm c nhàiqyw n.
Ôxwtd m gốhivf i ngồxdyc i nghe thanh gióaqsx thổyxyw i,
Mưahsj a xuâmfsk n, cửzzqe a khéyejq p cảjtlt nh rêugyy u lan.
Hang núylnn i xa xăyxyw m thưahsj gửzzqe i lạtrqr i,
Tăyxyw ng nhâmfsk n yêugyy u thísgmr ch hiêugyy n hoang tàiqyw n.
Chỉixzn sợsbso vua trưahsj ng ngưahsj ờkjwu i ởzbtt ẩsgmr n,
Còshzs n đzxxg âmfsk u mâmfsk y, suốhivf i cảjtlt nh xanh lam!
Thếxvzb rồxdyc i, triềqptd u đzxxg ìdjxx nh tếxvzb cábsso o khắbsso p nơvwni i, nàiqyw o núylnn i Thábsso i-sơvwni n, nàiqyw o Khổyxyw ng-miếxvzb u, nàiqyw o tếxvzb Đahsj ạtrqr o-tổyxyw . Cábsso c châmfsk u quậruyn n cũcjws ng tếxvzb , dâmfsk n cũcjws ng tếxvzb , nábsso o loạtrqr n cảjtlt nưahsj ớwmaa c.
Nộylnn i dung Thiêugyy n-thưahsj nóaqsx i rằrtih ng: Vua Trung-nguyêugyy n làiqyw thiêugyy n-tửzzqe đzxxg ưahsj ợsbso c sai xuốhivf ng cai trịahsj Thiêugyy n-hạtrqr . Sắbsso c dâmfsk n Bắbsso c làiqyw Đahsj ịahsj ch, Tâmfsk y làiqyw Nhung, Đahsj ôzxxg ng làiqyw Di, Nam làiqyw Man phảjtlt i quy phụlqfs c. Trong sábsso ch cũcjws ng đzxxg ịahsj nh rõsqiz cưahsj ơvwni ng thổyxyw củqblp a Trung-nguyêugyy n vớwmaa i bốhivf n vùtoqq ng Đahsj ôzxxg ng, Tâmfsk y, Nam, Bắbsso c. Sábsso chlạtrqr i đzxxg ưahsj ợsbso c vua cho ngưahsj ờkjwu i núylnn p trêugyy n cábsso c nóaqsx c đzxxg ềqptd n thờkjwu Tam-hoàiqyw ng, Ngũcjws -đzxxg ếxvzb đzxxg ọpqzf c. Dâmfsk n chúylnn ng nghe thấukzn y tưahsj ởzbtt ng đzxxg âmfsk u trờkjwu i sai thiêugyy n tưahsj ớwmaa ng xuốhivf ng đzxxg ọpqzf c. Họpqzf chéyejq p lạtrqr i rồxdyc i lưahsj u truyềqptd n. Sau vụlqfs nàiqyw y tinh thầqfrw n quâmfsk n, dâmfsk n Tốhivf ng hưahsj ng khởzbtt i lêugyy n, giữlrtg đzxxg ưahsj ợsbso c cưahsj ơvwni ng giớwmaa i phísgmr a Bắbsso c hơvwni n năyxyw m mưahsj ơvwni i năyxyw m.
Khi Quábsso ch Quỳbemy , Triệubls u Tiếxvzb t đzxxg em quâmfsk n sang đzxxg ábsso nh Đahsj ạtrqr i-Việubls t, quâmfsk n Tốhivf ng tiếxvzb n tớwmaa i sôzxxg ng Nhưahsj -nguyệubls t, chỉixzn còshzs n cábsso ch Thăyxyw ng-long cóaqsx 25 km. Lýlxvy Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t cho làiqyw m bàiqyw i thơvwni , ngụlqfs ýlxvy Thiêugyy n-thưahsj đzxxg ãnnmj đzxxg ịahsj nh ranh giớwmaa i Hoa-Việubls t, kẻmwbp nàiqyw o xâmfsk m lăyxyw ng Đahsj ạtrqr i-Việubls t làiqyw trábsso i vớwmaa i sábsso ch trờkjwu i, ắbsso t phảjtlt i bạtrqr i. Sau đzxxg óaqsx ôzxxg ng sai ngưahsj ờkjwu i núylnn p trong đzxxg ềqptd n thờkjwu chưahsj thầqfrw n, màiqyw đzxxg ọpqzf c. Binh tưahsj ớwmaa ng Tốhivf ng nghe đzxxg ưahsj ợsbso c, lạtrqr i tưahsj ởzbtt ng làiqyw trờkjwu i sai thầqfrw n xuốhivf ng kểsqiz tộylnn i, rồxdyc i truyềqptd n nhau vềqptd sựcqpm tísgmr ch Thiêugyy n-thưahsj , vềqptd trậruyn n đzxxg ábsso nh Hỏkjwu a-giábsso p. Họpqzf thìdjxx thầqfrw m: Nhưahsj vậruyn y việubls c Tốhivf ng ra quâmfsk n trábsso i vớwmaa i Thiêugyy n-thưahsj , thìdjxx trưahsj ớwmaa c sau rồxdyc i cũcjws ng đzxxg ếxvzb n chếxvzb t hếxvzb t. Đahsj óaqsx làiqyw mộylnn t nguyêugyy n do đzxxg ưahsj a đzxxg ếxvzb n quâmfsk n Tốhivf ng mấukzn t hếxvzb t tinh thầqfrw n chiếxvzb n đzxxg ấukzn u, rồxdyc i bịahsj bạtrqr i. Nhắbsso c lạtrqr i bàiqyw i thơvwni nhưahsj sau:
Nam-quốhivf c sơvwni n hàiqyw Nam đzxxg ếxvzb cưahsj ,
Tiệubls t nhiêugyy n đzxxg ịahsj nh phậruyn n tạtrqr i Thiêugyy n-thưahsj .
Nhưahsj hàiqyw nghịahsj ch lỗnfbx lai xâmfsk m phạtrqr m,
Nhữlrtg đzxxg ẳuxne ng hàiqyw nh khan thủqblp bạtrqr i hưahsj .
Dịahsj ch:
Nam-quốhivf c sơvwni n hàiqyw vua Nam ởzbtt ,
Đahsj iềqptd u nàiqyw y đzxxg ãnnmj đzxxg ịahsj nh tạtrqr i Thiêugyy n-thưahsj .
Bọpqzf n bay làiqyw giặiqyw c từpqzf xa đzxxg ếxvzb n,
Làiqyw m sao trábsso nh đzxxg ưahsj ợsbso c đzxxg ạtrqr i bạtrqr i ưahsj ?
Suốhivf t 987 năyxyw m qua, ngưahsj ờkjwu i Việubls t đzxxg ọpqzf c bàiqyw i thơvwni trêugyy n thấukzn y câmfsk u « Tiệubls t nhiêugyy n đzxxg ịahsj nh phậruyn n tạtrqr i Thiêugyy n-thưahsj » thìdjxx cứjtlt cho thiêugyy n thưahsj làiqyw danh từpqzf chung đzxxg ểsqiz chỉixzn sábsso ch trờkjwu i do Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t bịahsj a ra; khôzxxg ng ai biếxvzb t rằrtih ng đzxxg óaqsx làiqyw danh tựcqpm riêugyy ng đzxxg ểsqiz chỉixzn bộylnn sábsso ch ra đzxxg ờkjwu i vàiqyw o thờkjwu i vua Châmfsk n-Tôzxxg ng.
Vìdjxx hệubls thốhivf ng tuyêugyy n truyềqptd n từpqzf thờkjwu i Châmfsk n-Tôzxxg ng qua thờkjwu i Nhâmfsk n-Tôzxxg ng, Anh-Tôzxxg ng, bấukzn y giờkjwu làiqyw thờkjwu i Thầqfrw n-tôzxxg ng, (1076) trêugyy n từpqzf vua, đzxxg ạtrqr i thầqfrw n, cho đzxxg ếxvzb n dâmfsk n Trung-hoa đzxxg ềqptd u tin vàiqyw o Thiêugyy n-thưahsj nêugyy n Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t mớwmaa i nhâmfsk n đzxxg óaqsx , dùtoqq ng gậruyn y ôzxxg ng đzxxg ậruyn p lưahsj ng ôzxxg ng. Chỉixzn đzxxg ộylnn c giảjtlt Nam-quốhivf c sơvwni n hàiqyw mớwmaa i hiểsqiz u rõsqiz ýlxvy nghĩcqpm a chữlrtg Thiêugyy n-thưahsj nàiqyw y màiqyw thôzxxg i.
Trưahsj ơvwni ng Thủqblp -Tiếxvzb t cung tay nóaqsx i vớwmaa i Ngọpqzf c-Liêugyy n:
– Mệubls nh trờkjwu i đzxxg ãnnmj đzxxg ịahsj nh nhưahsj vậruyn y, thìdjxx Trưahsj ơvwni ng nàiqyw y còshzs n sốhivf ng sao đzxxg ưahsj ợsbso c? Kẻmwbp bạtrqr i trậruyn n mong phu nhâmfsk n vềqptd khảjtlt i vớwmaa i Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng rằrtih ng, xin ngưahsj ờkjwu i cho chôzxxg n năyxyw m anh em chúylnn ng tôzxxg i tạtrqr i đzxxg âmfsk y, đzxxg ểsqiz oan hồxdyc n ngàiqyw y ngàiqyw y cảjtlt n bưahsj ớwmaa c nhữlrtg ng kẻmwbp làiqyw m trábsso i mệubls nh trờkjwu i.
Nóaqsx i dứjtlt t lờkjwu i, Trưahsj ơvwni ng đzxxg ưahsj a kiếxvzb m lêugyy n cổyxyw tựcqpm tửzzqe .
Ghi chúylnn ,
Sau nàiqyw y, triềqptd u Tốhivf ng cho xâmfsk y mộylnn năyxyw m tưahsj ớwmaa ng tửzzqe trậruyn n nàiqyw y rấukzn t lớwmaa n; truy phong cho Trưahsj ơvwni ng Thủqblp -Tiếxvzb t tưahsj ớwmaa c vưahsj ơvwni ng; lạtrqr i truy phong cho Ôxwtd n Nguyêugyy n-Dụlqfs , Hứjtlt a-Dựcqpm , Trưahsj ơvwni ng-Biệubls n, Vưahsj ơvwni ng-Trấukzn n tưahsj ớwmaa c côzxxg ng, vàiqyw lậruyn p đzxxg ềqptd n thờkjwu ngay châmfsk n núylnn i Hỏkjwu a-giábsso p. Sau con chábsso u củqblp a họpqzf cảjtlt i tábsso ng mang xưahsj ơvwni ng vềqptd quêugyy , còshzs n mộylnn ởzbtt cạtrqr nh đzxxg ềqptd n hiệubls n nay làiqyw mộylnn tưahsj ợsbso ng trưahsj ng. Niêugyy n hiệubls u Thiệubls u-Hưahsj ng thứjtlt chísgmr n, đzxxg ờkjwu i Tốhivf ng Cao-tôzxxg ng (DL. 1139), triềqptd u đzxxg ìdjxx nh cho tạtrqr c bia đzxxg ábsso , đzxxg úylnn c tưahsj ợsbso ng, gia phong tưahsj ớwmaa c vưahsj ơvwni ng cho cảjtlt năyxyw m, đzxxg ềqptd n thờkjwu đzxxg óaqsx mang têugyy n « Trung-liệubls t ngũcjws đzxxg ạtrqr i vưahsj ơvwni ng từpqzf ». Sang triềqptd u Minh, dâmfsk n chúylnn ng xâmfsk y thêugyy m đzxxg ềqptd n thờkjwu năyxyw m tưahsj ớwmaa ng ởzbtt Côzxxg n-lôzxxg n, Đahsj ạtrqr i-giábsso p, Ngọpqzf c-tuyềqptd n. Trong cuộylnn c cábsso ch mạtrqr ng văyxyw n hóaqsx a (1966), đzxxg ềqptd n bịahsj phábsso hủqblp y, tưahsj ợsbso ng đzxxg ồxdyc ng bịahsj nấukzn u ra, bia bịahsj vạtrqr c, nhưahsj ng rấukzn t may nguyêugyy n văyxyw n bia vẫshzs n còshzs n in trong TTCTBK. Khi tôzxxg i viếxvzb t nhữlrtg ng giòshzs ng nàiqyw y (1995), thìdjxx bábsso c-sĩcqpm Ôxwtd n Thúylnn y-Hoa hậruyn u duệubls củqblp a Ôxwtd n Nguyêugyy n-Dụlqfs ; kỹzytj -sưahsj Trưahsj ơvwni ng Minh, hậruyn u duệubls củqblp a Trưahsj ơvwni ng Thủqblp -Tiếxvzb t, đzxxg ang thu góaqsx p tiềqptd n củqblp a con chábsso u năyxyw m tưahsj ớwmaa ng, dựcqpm ng lạtrqr i đzxxg ềqptd n.
Trong TS, TTTTGTB ghi trậruyn n Đahsj ạtrqr i-giábsso p diễukzn n ra ngàiqyw y Tâmfsk n-Dậruyn u, thábsso ng giêugyy ng niêugyy n hiệubls u Hy-Ninh thứjtlt chísgmr n(4 thábsso ng giêugyy ng, năyxyw m Bísgmr nh-Thìdjxx n, DL. 11-02-1076). Còshzs n theo bia củqblp a năyxyw m tưahsj ớwmaa ng thìdjxx trậruyn n khởzbtt i diễukzn n vàiqyw o giờkjwu Mùtoqq i ngàiqyw y 4, Trưahsj ơvwni ng tựcqpm tửzzqe vàiqyw o giờkjwu Thìdjxx n ngàiqyw y 7 thábsso ng giêugyy ng. Nhưahsj vậruyn y trậruyn n đzxxg ábsso nh diễukzn n ra trong bốhivf n ngàiqyw y.
Chiềqptd u ngàiqyw y 7 thábsso ng giêugyy ng niêugyy n hiệubls u Thábsso i-Ninh thứjtlt năyxyw m đzxxg ờkjwu i vua Nhâmfsk n-tôzxxg ng nưahsj ớwmaa c Đahsj ạtrqr i-Việubls t (DL. 14-1-1076), sau khi đzxxg ãnnmj cho băyxyw ng bóaqsx , chữlrtg a trịahsj thưahsj ơvwni ng binh Tốhivf ng, lạtrqr i cấukzn p cho lưahsj ơvwni ng thựcqpm c đzxxg ểsqiz vềqptd Quếxvzb -châmfsk u; Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng truyềqptd n hộylnn i chưahsj tưahsj ớwmaa ng lạtrqr i mừpqzf ng chiếxvzb n thắbsso ng.
Vưahsj ơvwni ng gọpqzf i vợsbso chốhivf ng Đahsj inh Hoàiqyw ng-Nghi ra chỗnfbx vắbsso ng, ban lệubls nh:
– Năyxyw m tưahsj ớwmaa ng Tốhivf ng vìdjxx chúylnn a tuẫshzs n quốhivf c, vậruyn y hai em hãnnmj y sắbsso m sửzzqe a quan quábsso ch chôzxxg n ởzbtt đzxxg ỉixzn nh Hỏkjwu a-giábsso p, trêugyy n mộylnn cho khắbsso c bia đzxxg ábsso ghi rõsqiz têugyy n, ngàiqyw y, giờkjwu chếxvzb t củqblp a họpqzf . Lạtrqr i làiqyw m mộylnn t tấukzn m bia, chéyejq p lạtrqr i hùtoqq ng khísgmr khi họpqzf lúylnn c tửzzqe trậruyn n. Còshzs n đzxxg ábsso m binh sĩcqpm , đzxxg ệubls dùtoqq ng tùtoqq binh thu nhặiqyw t xábsso c đzxxg em chôzxxg n cạtrqr nh con đzxxg ưahsj ờkjwu ng từpqzf Côzxxg n-lôzxxg n tớwmaa i châmfsk n núylnn i phísgmr a Nam Hỏkjwu a-giábsso p sơvwni n. Trêugyy n mỗnfbx i mộylnn , nhớwmaa cắbsso m mộylnn t miếxvzb ng vábsso n đzxxg ềqptd rõsqiz têugyy n họpqzf , chứjtlt c tưahsj ớwmaa c củqblp a từpqzf ng ngưahsj ờkjwu i. Nhưahsj vậruyn y, sau nàiqyw y gia đzxxg ìdjxx nh họpqzf cóaqsx thểsqiz tìdjxx m đzxxg ếxvzb n đzxxg ểsqiz cábsso i tảjtlt i tábsso ng vềqptd quêugyy .
Đahsj inh Hoàiqyw ng-Nghi đzxxg ưahsj a mắbsso t nhìdjxx n vưahsj ơvwni ng, miệubls ng cưahsj ờkjwu i tủqblp m tỉixzn m:
– Xin tuâmfsk n chỉixzn .
Thấukzn y néyejq t mặiqyw t Hoàiqyw ng-Nghi cưahsj ờkjwu i màiqyw khôzxxg ng phảjtlt i cưahsj ờkjwu i vưahsj ơvwni ng hỏkjwu i:
– Nghi đzxxg ệubls hiểsqiz u ýlxvy ta rồxdyc i ưahsj ?
– Dĩcqpm nhiêugyy n em hiểsqiz u.
– Em thửzzqe nóaqsx i cho ta nghe xem, cóaqsx đzxxg úylnn ng khôzxxg ng nàiqyw o?
– Sau nàiqyw y chúylnn ng ta rúylnn t đzxxg i rồxdyc i thếxvzb nàiqyw o Tốhivf ng cũcjws ng đzxxg em quâmfsk n từpqzf Tâmfsk y, từpqzf Bắbsso c xuốhivf ng Nam đzxxg ábsso nh ta trảjtlt thùtoqq . Quâmfsk n nhấukzn t đzxxg ịahsj nh phảjtlt i qua Đahsj ạtrqr i-giábsso p, Hoảjtlt -giábsso p, Ngọpqzf c-tuyềqptd n. Thửzzqe hỏkjwu i ai ra trậruyn n màiqyw khôzxxg ng sợsbso chếxvzb t? Khi quâmfsk n Tốhivf ng qua đzxxg âmfsk y, trong lòshzs ng vốhivf n sợsbso sệubls t, màiqyw suốhivf t dọpqzf c đzxxg ưahsj ờkjwu ng thấukzn y bốhivf n vạtrqr n cábsso i mảjtlt , vớwmaa i ngôzxxg i mộylnn lớwmaa n củqblp a năyxyw m tưahsj ớwmaa ng, thìdjxx dùtoqq can đzxxg ảjtlt m đzxxg ếxvzb n đzxxg âmfsk u cũcjws ng phảjtlt i bởzbtt vísgmr a. Vưahsj ơvwni ng sai em chôzxxg n quâmfsk n Tốhivf ng thìdjxx mộylnn t làiqyw do thiệubls n-tâmfsk m, hai làiqyw dùtoqq ng mảjtlt Tốhivf ng hớwmaa p hồxdyc n quâmfsk n Tốhivf ng vậruyn y.
– Đahsj úylnn ng thếxvzb .
Tưahsj ớwmaa ng sĩcqpm tềqptd tựcqpm u vưahsj ơvwni ng hỏkjwu i:
– Trong trậruyn n vừpqzf a qua, ta dùtoqq ng hưahsj binh nhiềqptd u hơvwni n làiqyw thựcqpm c, ta đzxxg ábsso nh vàiqyw o tâmfsk m giặiqyw c hơvwni n làiqyw dùtoqq ng đzxxg ao kiếxvzb m. Chísgmr nh vìdjxx vậruyn y quâmfsk n Tốhivf ng tan vỡugyy mau chóaqsx ng, màiqyw cảjtlt hai bêugyy n đzxxg ềqptd u ísgmr t đzxxg ổyxyw mábsso u. Bâmfsk y giờkjwu ta rúylnn t quâmfsk n.
Phạtrqr m Dậruyn t đzxxg ứjtlt ng lêugyy n nóaqsx i:
– Khảjtlt i vưahsj ơvwni ng gia, hôzxxg m trưahsj ớwmaa c đzxxg ábsso nh chiếxvzb m Côzxxg n-lôzxxg n, đzxxg ệubls đzxxg ãnnmj cho phábsso hầqfrw u hếxvzb t nhữlrtg ng gìdjxx do Tâmfsk n-phábsso p thiếxvzb t lậruyn p, lạtrqr i hủqblp y hếxvzb t cầqfrw u cốhivf ng, thàiqyw nh trìdjxx từpqzf Côzxxg n-lôzxxg n tớwmaa i Liễukzn u-châmfsk u, Tâmfsk n-châmfsk u. Ta rúylnn t làiqyw phảjtlt i.
Lýlxvy Đahsj oan đzxxg ứjtlt ng dậruyn y:
– Khảjtlt i vưahsj ơvwni ng gia, thờkjwu i Lĩcqpm nh-Nam, côzxxg ng-chúylnn a Gia-hưahsj ng Trầqfrw n Quốhivf c đzxxg ưahsj ợsbso c lệubls nh đzxxg em quâmfsk n đzxxg ốhivf t hếxvzb t kho lẫshzs m, xưahsj ởzbtt ng đzxxg óaqsx ng chiếxvzb n thuyềqptd n Hábsso n. Ngưahsj ờkjwu i đzxxg ãnnmj nhâmfsk n đzxxg óaqsx , vi chỉixzn , đzxxg em quâmfsk n tiếxvzb n vềqptd Lạtrqr c-dưahsj ơvwni ng lậruyn t đzxxg ổyxyw triềqptd u Hábsso n. Nay vùtoqq ng Quếxvzb -châmfsk u, Trưahsj ờkjwu ng-sa... Tốhivf ng khôzxxg ng còshzs n quâmfsk n. Ta nhâmfsk n mớwmaa i đzxxg ạtrqr i thắbsso ng, thểsqiz nhưahsj trẻmwbp tre, xin vưahsj ơvwni ng gia cho bọpqzf n đzxxg ệubls tiếxvzb n vềqptd chiếxvzb m lạtrqr i Trưahsj ờkjwu ng-sa, hồxdyc Đahsj ộylnn ng-đzxxg ìdjxx nh, lậruyn p lạtrqr i lãnnmj nh thổyxyw thờkjwu i Văyxyw n-lang, thờkjwu i Lĩcqpm nh-Nam.
Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng hỏkjwu i cábsso c tưahsj ớwmaa ng:
– Chưahsj tưahsj ớwmaa ng nghĩcqpm gìdjxx vềqptd lờkjwu i đzxxg ềqptd nghịahsj củqblp a Lýlxvy đzxxg ệubls ?
Tấukzn t cảjtlt Long-biêugyy n ngũcjws hùtoqq ng, Thầqfrw n-vũcjws thậruyn p anh đzxxg ềqptd u tábsso n thàiqyw nh ýlxvy kiếxvzb n củqblp a Lýlxvy Đahsj oan. Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng chưahsj a biếxvzb t trảjtlt lờkjwu i sao, thìdjxx thâmfsk n binh bábsso o cóaqsx nguyêugyy n-soábsso i Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t, Tôzxxg n Đahsj ảjtlt n, Cẩsgmr m-Thi, Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng tớwmaa i. Vưahsj ơvwni ng vộylnn i dẫshzs n cábsso c tưahsj ớwmaa ng ra đzxxg óaqsx n vàiqyw o.
Lễukzn tấukzn t.
Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng khen ngợsbso i Long-biêugyy n ngũcjws hùtoqq ng vàiqyw Thầqfrw n-vũcjws thậruyn p anh:
– Ta khôzxxg ng ngờkjwu cábsso c em lạtrqr i biếxvzb n chếxvzb Thầqfrw n-nỏkjwu thàiqyw nh nhữlrtg ng nỏkjwu bắbsso n mãnnmj nãnnmj o, hoàiqyw ng thạtrqr ch lợsbso i hạtrqr i nhưahsj vậruyn y. Nhâmfsk n bàiqyw chúylnn a kho Thiêugyy n-Ninh than rằrtih ng cábsso c em dùtoqq ng sốhivf mãnnmj nãnnmj o, hoàiqyw ng thạtrqr ch nhiềqptd u quábsso , khôzxxg ng kịahsj p tiếxvzb p tếxvzb . Lạtrqr i nhâmfsk n ta thu đzxxg ưahsj ợsbso c mấukzn y kho loạtrqr i nhựcqpm a chábsso y, mãnnmj nãnnmj o, hoàiqyw ng thạtrqr ch củqblp a Tốhivf ng tísgmr ch trữlrtg ởzbtt Khâmfsk m, Liêugyy m, Dung, Nghi, Bạtrqr ch châmfsk u. Ta sai chởzbtt lêugyy n Ung-châmfsk u cho cábsso c em dùtoqq ng.
Tôzxxg n Đahsj ảjtlt n vỗnfbx tay lêugyy n vai Lýlxvy Đahsj oan:
– Trưahsj ớwmaa c khi cho Long-biêugyy n ngũcjws hùtoqq ng, Thầqfrw n-võsqiz thậruyn p anh lêugyy n đzxxg âmfsk y đzxxg ábsso nh việubls n binh Tốhivf ng, vua bàiqyw Bìdjxx nh-Dưahsj ơvwni ng đzxxg ãnnmj bàiqyw n vớwmaa i nguyêugyy n soábsso i Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t vàiqyw ta rằrtih ng: Cho Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng vớwmaa i cábsso c chábsso u đzxxg i phen nàiqyw y, thìdjxx thàiqyw nh côzxxg ng cầqfrw m chắbsso c trong tay. Nhưahsj ng phảjtlt i cẩsgmr n thậruyn n, bằrtih ng khôzxxg ng cábsso c chábsso u sẽqptd đzxxg ábsso nh lêugyy n chiếxvzb m lạtrqr i vùtoqq ng Trưahsj ờkjwu ng-sa, hồxdyc Đahsj ộylnn ng-đzxxg ìdjxx nh, màiqyw gâmfsk y ra tai vạtrqr lớwmaa n. Nay quảjtlt nhiêugyy n đzxxg úylnn ng nhưahsj vậruyn y.
Lýlxvy Đahsj oan hỏkjwu i:
– Trìdjxx nh sưahsj thúylnn c, nay ta tiếxvzb n lêugyy n, thìdjxx việubls c chiếxvzb m lạtrqr i cốhivf thổyxyw thờkjwu i Linh-Nam đzxxg âmfsk u cóaqsx khóaqsx ?
Tôzxxg n Đahsj ảjtlt n mỉixzn m cưahsj ờkjwu i:
– Chábsso u biếxvzb t mộylnn t màiqyw khôzxxg ng biếxvzb t hai. Dĩcqpm nhiêugyy n cábsso c chábsso u đzxxg ábsso nh Trưahsj ờkjwu ng-sa thìdjxx thàiqyw nh côzxxg ng. Nhưahsj ng thàiqyw nh côzxxg ng rồxdyc i cóaqsx giữlrtg đzxxg ưahsj ợsbso c khôzxxg ng? Nàiqyw y chábsso u, đzxxg ưahsj ờkjwu ng từpqzf Đahsj ạtrqr i-Việubls t lêugyy n đzxxg âmfsk y xa diệubls u vợsbso i, làiqyw m sao ta cóaqsx thểsqiz tiếxvzb p tếxvzb lưahsj ơvwni ng thảjtlt o cho năyxyw m vạtrqr n ngưahsj ờkjwu i ngựcqpm a? Vớwmaa i năyxyw m vạtrqr n ngưahsj ờkjwu i ngựcqpm a làiqyw m sao trấukzn n đzxxg ưahsj ợsbso c cảjtlt mộylnn t vùtoqq ng rộylnn ng gấukzn p hai mưahsj ơvwni i lầqfrw n Đahsj ạtrqr i-Việubls t? Thờkjwu i Lĩcqpm nh-Nam, bấukzn y giờkjwu vùtoqq ng nàiqyw y cứjtlt hai Hábsso n, mộylnn t Việubls t, màiqyw khi ngưahsj ờkjwu i Hábsso n nổyxyw i dâmfsk y ta cũcjws ng khôzxxg ng giữlrtg nổyxyw i, huốhivf ng hồxdyc nay khắbsso p vùtoqq ng, ta khôzxxg ng còshzs n ngưahsj ờkjwu i Việubls t nàiqyw o?
Lýlxvy Đahsj oan im lặiqyw ng ngồxdyc i xuốhivf ng, nhưahsj ng trong lòshzs ng còshzs n ấukzn m ứjtlt c.
Tísgmr n-Nghiãnnmj vưahsj ơvwni ng nóaqsx i:
– Cábsso o chếxvzb t ba năyxyw m, quay đzxxg ầqfrw u vềqptd núylnn i. Hồxdyc i đzxxg ábsso nh Chiêugyy m, ta kếxvzb t bạtrqr n, cứjtlt u giúylnn p cho Đahsj ộylnn ng-đzxxg ìdjxx nh thấukzn t kiệubls t, Tuyếxvzb t-sơvwni n thậruyn p anh, Trưahsj ờkjwu ng-bạtrqr ch ngũcjws hùtoqq ng, cùtoqq ng mộylnn t sốhivf cao thủqblp . Ta lạtrqr i đzxxg ưahsj a vợsbso con họpqzf sang bêugyy n Đahsj ạtrqr i-Việubls t sinh sốhivf ng. Thếxvzb nhưahsj ng, trong trậruyn n đzxxg ábsso nh vừpqzf a qua ta giao cho họpqzf việubls c tổyxyw chứjtlt c cai trịahsj , trừpqzf ng trịahsj ábsso c bábsso , tuyểsqiz n mộylnn nhâmfsk n tàiqyw i. Ta dùtoqq ng tùtoqq binh tổyxyw chứjtlt c thàiqyw nh hai hiệubls u binh Lĩcqpm nh-Nam, mộylnn t hiệubls u binh Quếxvzb -lâmfsk m đzxxg ểsqiz trấukzn n thủqblp đzxxg ấukzn t chiếxvzb m đzxxg ưahsj ợsbso c. Thếxvzb nhưahsj ng bâmfsk y giờkjwu trởzbtt vềqptd đzxxg ấukzn t Trung-nguyêugyy n, họpqzf lạtrqr i muốhivf n dùtoqq ng quâmfsk n ấukzn y cábsso t cứjtlt đzxxg ịahsj a phưahsj ơvwni ng. Cho nêugyy n ta chỉixzn nêugyy n đzxxg ábsso nh Tốhivf ng, dàiqyw nh lạtrqr i nhữlrtg ng khêugyy đzxxg ộylnn ng đzxxg ãnnmj mấukzn t màiqyw thôzxxg i, ta chẳuxne ng nêugyy n tham vọpqzf ng chiếxvzb m đzxxg ấukzn t củqblp a họpqzf làiqyw m gìdjxx .
Thếxvzb làiqyw ngàiqyw y hôzxxg m sau, Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng truyềqptd n lệubls nh rúylnn t quâmfsk n.
Ngàiqyw y Ấyejq t-Sửzzqe u, thábsso ng giêugyy ng niêugyy n hiệubls u Thábsso i-Ninh thứjtlt năyxyw m đzxxg ờkjwu i vua Lýlxvy Nhâmfsk n-tôzxxg ng bêugyy n Đahsj ạtrqr i-Việubls t (20 thábsso ng giêugyy ng năyxyw m Bísgmr nh-Thìdjxx n, DL. 26-2-1076).
Tạtrqr i đzxxg ạtrqr i bảjtlt n doanh củqblp a nguyêugyy n-soábsso i Lýlxvy Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t, chưahsj tưahsj ớwmaa ng tềqptd tựcqpm u đzxxg ầqfrw y đzxxg ủqblp , đzxxg ểsqiz nghe Tuyếxvzb t-sơvwni n thậruyn p anh, Đahsj ộylnn ng-đzxxg ìdjxx nh thấukzn t kiệubls t, Trưahsj ờkjwu ng-bạtrqr ch ngũcjws hùtoqq ng tưahsj ờkjwu ng trìdjxx nh vềqptd ba việubls c đzxxg ãnnmj làiqyw m tạtrqr i vùtoqq ng quâmfsk n Việubls t mớwmaa i chiếxvzb m đzxxg ưahsj ợsbso c: Mộylnn t làiqyw hủqblp y bỏkjwu Tâmfsk n-phábsso p củqblp a Vưahsj ơvwni ng An-Thạtrqr ch, hai làiqyw tổyxyw chứjtlt c lạtrqr i guồxdyc ng mábsso y cai trịahsj nhưahsj thờkjwu i vua Tốhivf ng Nhâmfsk n-tôzxxg ng, ba làiqyw trừpqzf ng trịahsj bọpqzf n tham quan, bọpqzf n cưahsj ờkjwu ng hàiqyw o ábsso c bábsso .
Sau khi nghe trìdjxx nh bầqfrw y xong, ngưahsj ờkjwu i đzxxg ứjtlt ng đzxxg ầqfrw u Đahsj ộylnn ng-đzxxg ìdjxx nh thấukzn t kiệubls t làiqyw Từpqzf Bábsso -Tưahsj ờkjwu ng đzxxg ềqptd nghịahsj rằrtih ng tấukzn t cảjtlt vùtoqq ng Khâmfsk m, Liêugyy m, Dung, Nghi, Bạtrqr ch xin đzxxg ểsqiz cho Đahsj ộylnn ng-đzxxg ìdjxx nh thấukzn t kiệubls t cai trịahsj ; vùtoqq ng Ung, Liễukzn u, Tâmfsk n xin đzxxg ểsqiz cho Tuyếxvzb t-sơvwni n thậruyn p anh cai trịahsj ; vùtoqq ng cábsso c khêugyy đzxxg ộylnn ng 18 ảjtlt i xin đzxxg ểsqiz cho Trưahsj ờkjwu ng-bạtrqr ch ngũcjws hùtoqq ng cai trịahsj .
Nguyêugyy n-soábsso i Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t vui vẻmwbp :
– Tụlqfs c ngữlrtg nóaqsx i: Việubls c thiêugyy n hạtrqr , ắbsso t cóaqsx ngưahsj ờkjwu i thiệubls n hạtrqr giảjtlt i quyếxvzb t, thựcqpm c khôzxxg ng sai. Nay cábsso c vịahsj võsqiz -lâmfsk m Trung-nguyêugyy n đzxxg ãnnmj muốhivf n nhưahsj vậruyn y, thìdjxx làiqyw đzxxg iềqptd u chúylnn ng tôzxxg i cầqfrw u màiqyw khôzxxg ng đzxxg ưahsj ợsbso c. Xin cábsso c vịahsj cứjtlt tựcqpm tiệubls n bổyxyw quan lạtrqr i, đzxxg ịahsj nh thuếxvzb khóaqsx a tùtoqq y ýlxvy .
Sau khi đzxxg ábsso m võsqiz lâmfsk m Trung-nguyêugyy n rờkjwu i hàiqyw nh doanh, nguyêugyy n-soábsso i Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t cho canh phòshzs ng thựcqpm c cẩsgmr n thậruyn n, rồxdyc i nghịahsj tớwmaa i việubls c rúylnn t quâmfsk n.
Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng bàiqyw n:
– Mụlqfs c đzxxg ísgmr ch thứjtlt nhấukzn t củqblp a chúylnn ng ta làiqyw hủqblp y bỏkjwu Tâmfsk n-phábsso p củqblp a Vưahsj ơvwni ng An-Thạtrqr ch tạtrqr i Quảjtlt ng-Nam Tâmfsk y-lộylnn . Nay đzxxg ãnnmj xong. Mụlqfs c đzxxg ísgmr ch thừpqzf nhìdjxx làiqyw phábsso hếxvzb t kho lưahsj ơvwni ng thảjtlt o, vũcjws khísgmr , thàiqyw nh trìdjxx , quâmfsk n lữlrtg củqblp a Tốhivf ng chuẩsgmr n bịahsj đzxxg ábsso nh ta cũcjws ng đzxxg ãnnmj xong. Mụlqfs c đzxxg ísgmr ch thứjtlt ba làiqyw chiếxvzb m lạtrqr i cábsso c vùtoqq ng đzxxg ấukzn t bịahsj Tốhivf ng cưahsj ớwmaa p, cũcjws ng đzxxg ãnnmj xong. Vậruyn y ta cóaqsx nêugyy n phábsso thàiqyw nh Ung rồxdyc i mớwmaa i rúylnn t. Hay rúylnn t luôzxxg n?
Chưahsj tưahsj ớwmaa ng bàiqyw n luậruyn n phâmfsk n vâmfsk n. Phísgmr a khôzxxg ng muốhivf n phábsso thàiqyw nh Ung, vìdjxx đzxxg ábsso nh thàiqyw nh Ung xong cũcjws ng chẳuxne ng ísgmr ch lợsbso i làiqyw m bao, trong khi quâmfsk n dâmfsk n Tốhivf ng trong thàiqyw nh chếxvzb t nhiềqptd u quábsso ; quâmfsk n mìdjxx nh chếxvzb t cũcjws ng khôzxxg ng ísgmr t. Chủqblp trưahsj ơvwni ng nàiqyw y gồxdyc m cóaqsx Tôzxxg n Đahsj ảjtlt n, Cẩsgmr m-Thi, côzxxg ng chúylnn a Thiêugyy n-Ninh, Vũcjws -kịahsj thưahsj ợsbso ng tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n Hàiqyw Mai-Việubls t, đzxxg ạtrqr i đzxxg ôzxxg đzxxg ốhivf c Lýlxvy Kếxvzb -Nguyêugyy n, cábsso c đzxxg ôzxxg đzxxg ốhivf c Trầqfrw n Lâmfsk m, Trầqfrw n Phúylnn c, Trầqfrw n An, Trầqfrw n Hảjtlt i. Mộylnn t phísgmr a cho rằrtih ng thàiqyw nh Ung làiqyw đzxxg ầqfrw u nãnnmj o chỉixzn huy cábsso c ảjtlt i tiếxvzb p giábsso p vớwmaa i Đahsj ạtrqr i-Việubls t, bằrtih ng mọpqzf i giábsso phảjtlt i san bằrtih ng thàiqyw nh Ung, đzxxg ểsqiz sau nàiqyw y Tốhivf ng muốhivf n xâmfsk y lạtrqr i cũcjws ng phảjtlt i tốhivf n nhiềqptd u côzxxg ng sứjtlt c, nhưahsj vậruyn y khảjtlt năyxyw ng đzxxg ábsso nh Đahsj ạtrqr i-Việubls t đzxxg ãnnmj giảjtlt m đzxxg i. Chủqblp trưahsj ơvwni ng nàiqyw y gồxdyc m cóaqsx Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng, Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng, Long-biêugyy n ngũcjws -hùtoqq ng, Tâmfsk y-hồxdyc thấukzn t kiệubls t, Thầqfrw n-vũcjws thậruyn p anh.
Hai bêugyy n bàiqyw n luậruyn n gầqfrw n nửzzqe a ngàiqyw y, màiqyw vẫshzs n khôzxxg ng đzxxg i đzxxg ếxvzb n kếxvzb t quảjtlt nàiqyw o. Cuốhivf i cùtoqq ng nguyêugyy n soábsso i Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t quyếxvzb t đzxxg ịahsj nh: Đahsj ồxdyc ng ýlxvy cho đzxxg ábsso nh thàiqyw nh Ung, vớwmaa i hai đzxxg iềqptd u kiệubls n. Mộylnn t làiqyw khôzxxg ng đzxxg ưahsj ợsbso c hy sinh quábsso năyxyw m trăyxyw m quâmfsk n Việubls t. Hai làiqyw trong bẩsgmr y ngàiqyw y màiqyw khôzxxg ng hạtrqr đzxxg ưahsj ợsbso c thàiqyw nh, thìdjxx coi nhưahsj thấukzn t bạtrqr i, cho rúylnn t quâmfsk n.
Việubls c đzxxg ábsso nh thàiqyw nh trao cho Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng, Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng. Hai vưahsj ơvwni ng họpqzf p vớwmaa i Long-biêugyy n ngũcjws hùtoqq ng, Tâmfsk y-hồxdyc thấukzn t kiệubls t, Thầqfrw n-vũcjws thậruyn p anh, Vũcjws -kịahsj thưahsj ợsbso ng tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n đzxxg ểsqiz nghịahsj kếxvzb đzxxg ábsso nh thàiqyw nh.
Đahsj inh Hoàiqyw ng-Nghi đzxxg ứjtlt ng lêugyy n nóaqsx i:
– Nguyêugyy n soábsso i đzxxg ãnnmj giớwmaa i hạtrqr n cho chúylnn ng ta bẩsgmr y ngàiqyw y, vậruyn y bâmfsk y giờkjwu đzxxg ệubls xin đzxxg ưahsj a ra năyxyw m bưahsj ớwmaa c phábsso thàiqyw nh Ung, chỉixzn trong ba ngàiqyw y; màiqyw quâmfsk n mìdjxx nh chếxvzb t rấukzn t ísgmr t, nhưahsj ng quâmfsk n Tốhivf ng thìdjxx chếxvzb t nhiềqptd u lắbsso m.
Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng hỏkjwu i:
– Nghi đzxxg ệubls thửzzqe nóaqsx i cho ta nghe xem nàiqyw o?
– Bưahsj ớwmaa c thứjtlt nhấukzn t làiqyw tuyệubls t đzxxg ưahsj ờkjwu ng cấukzn p nưahsj ớwmaa c. Trong mấukzn y ngàiqyw y đzxxg ábsso nh thàiqyw nh, đzxxg ệubls chúylnn ýlxvy thấukzn y quanh thàiqyw nh Ung cóaqsx con hàiqyw o cựcqpm c sâmfsk u bắbsso t nguồxdyc n từpqzf mộylnn t sôzxxg ng nhỏkjwu . Hàiqyw o lạtrqr i cóaqsx lạtrqr ch nhỏkjwu thôzxxg ng vàiqyw o trong thàiqyw nh. Đahsj ịahsj a thếxvzb thàiqyw nh rấukzn t cao. Nếxvzb u bâmfsk y giờkjwu ta ngăyxyw n nưahsj ớwmaa c con sôzxxg ng thôzxxg ng vớwmaa i hàiqyw o, rồxdyc i khơvwni i đzxxg ấukzn t thựcqpm c sâmfsk u, ắbsso t bao nhiêugyy u nưahsj ớwmaa c quanh hàiqyw o sẽqptd rúylnn t ra hếxvzb t. Nhưahsj vậruyn y chỉixzn nộylnn i trong hai ngàiqyw y trong thàiqyw nh khôzxxg ng còshzs n nưahsj ớwmaa c uốhivf ng nữlrtg a.
Mọpqzf i ngưahsj ờkjwu i vỗnfbx tay hoan hôzxxg .
– Bưahsj ớwmaa c thứjtlt nhìdjxx làiqyw lấukzn p hàiqyw o. Ta hiệubls n cóaqsx trong tay hai vạtrqr n tùtoqq binh. Sau khi khơvwni i hếxvzb t nưahsj ớwmaa c ởzbtt hàiqyw o quanh thàiqyw nh, ta dùtoqq ng tùtoqq binh khuâmfsk n đzxxg ábsso lấukzn p hàiqyw o. Dĩcqpm nhiêugyy n trong khi họpqzf lấukzn p hàiqyw o, thìdjxx quâmfsk n trong thàiqyw nh cóaqsx thểsqiz bắbsso n têugyy n, lăyxyw n đzxxg ábsso xuốhivf ng. Vậruyn y khi họpqzf khuâmfsk n đzxxg ábsso lấukzn p hàiqyw o, thìdjxx ta dùtoqq ng đzxxg ộylnn i Thầqfrw n-tiễukzn n Long-biêugyy n phụlqfs c bêugyy n ngoàiqyw i, hễukzn quâmfsk n Tốhivf ng nhôzxxg đzxxg ầqfrw u lêugyy n làiqyw bắbsso n ngãnnmj .
Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng gậruyn t đzxxg ầqfrw u:
– Phưahsj ơvwni ng phábsso p nàiqyw y đzxxg ưahsj ợsbso c. Rồxdyc i sao?
– Bưahsj ớwmaa c thứjtlt ba làiqyw ta dùtoqq ng lốhivf i côzxxg ng thàiqyw nh nhưahsj vũcjws bãnnmj o, nhưahsj séyejq t nổyxyw liêugyy n tiếxvzb p ngàiqyw y đzxxg êugyy m; reo hòshzs xung phong, dùtoqq ng đzxxg ạtrqr i nỏkjwu bắbsso n Lôzxxg i-tiễukzn n đzxxg ốhivf t sạtrqr ch nhàiqyw cửzzqe a, kho lẫshzs m. Nhưahsj vậruyn y chỉixzn hai ngàiqyw y sau quâmfsk n Tốhivf ng kiệubls t lựcqpm c, lưahsj ơvwni ng thảjtlt o chábsso y hếxvzb t, nhàiqyw cửzzqe a trúylnn ngụlqfs chẳuxne ng còshzs n. Bấukzn y giờkjwu ta tiếxvzb n sang bưahsj ớwmaa c thứjtlt tưahsj .
Mọpqzf i ngưahsj ờkjwu i hỏkjwu i:
– Bưahsj ớwmaa c thứjtlt tưahsj làiqyw gìdjxx ?
– Bưahsj ớwmaa c thứjtlt tưahsj làiqyw , quâmfsk n ta, ngưahsj ờkjwu i nàiqyw o cũcjws ng cóaqsx mộylnn t cábsso i túylnn i vảjtlt i lớwmaa n đzxxg ựcqpm ng trang phụlqfs c, dụlqfs ng cụlqfs . Ta lệubls nh cho quâmfsk n tạtrqr m cấukzn t trang phụlqfs c, dụlqfs ng cởzbtt ởzbtt trạtrqr i, lấukzn y túylnn i đzxxg óaqsx đzxxg ựcqpm ng đzxxg ấukzn t. Ta cho họpqzf chờkjwu sẵcqpm n ởzbtt gầqfrw n bốhivf n khu củqblp a bốhivf n tưahsj ờkjwu ng thàiqyw nh. Bưahsj ớwmaa c thứjtlt năyxyw m, ta cho bắbsso n tớwmaa i tấukzn p, bắbsso n thựcqpm c nhiềqptd u Lôzxxg i-tiễukzn n vàiqyw o thàiqyw nh, khôzxxg ng chừpqzf a mộylnn t chỗnfbx nàiqyw o. Bấukzn y giờkjwu quâmfsk n Tốhivf ng khôzxxg ng còshzs n thấukzn y trờkjwu i đzxxg ấukzn t làiqyw gìdjxx ; ta cho quâmfsk n xung phong đzxxg ếxvzb n trưahsj ớwmaa c tưahsj ờkjwu ng thàiqyw nh xếxvzb p bao lạtrqr i thàiqyw nh bứjtlt c tưahsj ờkjwu ng cóaqsx bậruyn c, rồxdyc i leo vàiqyw o trong.
Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng khen ngợsbso i:
– Đahsj ưahsj ợsbso c, ta đzxxg ồxdyc ng ýlxvy kếxvzb hoạtrqr ch củqblp a Nghi đzxxg ệubls .
Vưahsj ơvwni ng ban lệubls nh:
– Trong năyxyw m bưahsj ớwmaa c Nghi đzxxg ệubls đzxxg ưahsj a ra, cóaqsx hai phầqfrw n chísgmr nh yếxvzb u. Hai phầqfrw n nàiqyw y phảjtlt i phốhivf i hợsbso p nhịahsj p nhàiqyw ng vớwmaa i nhau. Việubls c thứjtlt nhấukzn t làiqyw khơvwni i nưahsj ớwmaa c, lấukzn p hàiqyw o, đzxxg em túylnn i vảjtlt i làiqyw m ụlqfs . Việubls c thứjtlt nhìdjxx làiqyw côzxxg ng thàiqyw nh. Vậruyn y việubls c thứjtlt nhấukzn t Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng đzxxg ảjtlt m trábsso ch. Việubls c thứjtlt hai do ta đzxxg ảjtlt m trábsso ch.
Vưahsj ơvwni ng hỏkjwu i em:
– Nhịahsj đzxxg ệubls ! Nhịahsj đzxxg ệubls đzxxg ịahsj nh trao cho ai làiqyw m, bao giờkjwu thìdjxx làiqyw m?
– Làiqyw m ngay lậruyn p tứjtlt c.
Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng trảjtlt lờkjwu i: Việubls c tổyxyw ng chỉixzn huy đzxxg àiqyw o đzxxg ấukzn t ngăyxyw n nưahsj ớwmaa c sôzxxg ng, khơvwni i nưahsj ớwmaa c trong thàiqyw nh chảjtlt y ra ngoàiqyw i giao cho Vũcjws -kịahsj thưahsj ợsbso ng tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n Hàiqyw Mai-Việubls t.
Hàiqyw Mai-Việubls t đzxxg ứjtlt ng dậruyn y nhậruyn n lệubls nh.
– Việubls c dùtoqq ng tùtoqq binh lấukzn p hàiqyw o trao cho Thầqfrw n-vũcjws thậruyn p anh. Côzxxg ng tábsso c phảjtlt i thi hàiqyw nh ngay lậruyn p tứjtlt c, khôzxxg ng kểsqiz ngàiqyw y đzxxg êugyy m.
Thầqfrw n-vũcjws thậruyn p anh đzxxg ứjtlt ng dậruyn y nhậruyn n lệubls nh.
– Việubls c chấukzn t bao đzxxg ấukzn t làiqyw m ụlqfs , sẽqptd do Tâmfsk y-hồxdyc thấukzn t kiệubls t dùtoqq ng bảjtlt n bộylnn quâmfsk n mãnnmj thựcqpm c hiệubls n.
Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng vui lòshzs ng:
– Lựcqpm c lưahsj ợsbso ng côzxxg ng thàiqyw nh khôzxxg ng cầqfrw n đzxxg ôzxxg ng. Chỉixzn cầqfrw n bốhivf n hiệubls u đzxxg ábsso nh bốhivf n mặiqyw t, mộylnn t hiệubls u đzxxg ábsso nh vàiqyw o trung ưahsj ơvwni ng. Việubls c nàiqyw y ta giao cho Long-biêugyy n ngũcjws -hùtoqq ng.
Vưahsj ơvwni ng ban lệubls nh:
– Việubls c tổyxyw ng chỉixzn huy nãnnmj đzxxg ạtrqr i nỏkjwu vàiqyw o thàiqyw nh, ta giao cho Phạtrqr m Dậruyn t. Lúylnn c đzxxg ầqfrw u đzxxg ểsqiz cho quâmfsk n khỏkjwu i mệubls t, ta chia lựcqpm c lưahsj ợsbso ng làiqyw m hai, luâmfsk n phiêugyy n nhau, mỗnfbx i ngàiqyw y hai hiệubls u đzxxg ábsso nh hai hiệubls u nghỉixzn . Vậruyn y Vũcjws Quang, Hoàiqyw ng-Nghi mộylnn t phiêugyy n; Lýlxvy Đahsj oan, Trầqfrw n Ninh mộylnn t phiêugyy n. Cứjtlt hai hiệubls u côzxxg ng, thìdjxx hai hiệubls u nghỉixzn . Sau hai ngàiqyw y, quâmfsk n Tốhivf ng mệubls t mỏkjwu i rồxdyc i, thìdjxx ta dùtoqq ng cảjtlt bốhivf n hiệubls u cùtoqq ng đzxxg ábsso nh. Vũcjws Quang cửzzqe a Tâmfsk y, Hoàiqyw ng-Nghi cửzzqe a Bắbsso c, Lýlxvy Đahsj oan cửzzqe a Nam, Trầqfrw n Ninh cửzzqe a Đahsj ôzxxg ng.
Vưahsj ơvwni ng đzxxg ưahsj a mắbsso t nhìdjxx n Phạtrqr m Dậruyn t:
– Ngay chiềqptd u nay, Vũcjws Quang, Hoàiqyw ng-Nghi đzxxg ábsso nh trưahsj ớwmaa c.
Giờkjwu Tuấukzn t (19-21 giờkjwu )ngàiqyw y 20 thábsso ng giêugyy ng,
Phạtrqr m Dậruyn t sai bắbsso n lêugyy n trờkjwu i mũcjws i Lôzxxg i-tiễukzn n chứjtlt a hoàiqyw ng-thạtrqr ch, mãnnmj -nãnnmj o. Mũcjws i Lôzxxg i-tiễukzn n lêugyy n cao, thìdjxx lửzzqe a bắbsso t chábsso y vàiqyw o hoàiqyw ng thạtrqr ch, mãnnmj nãnnmj o phábsso t nổyxyw nhưahsj tiếxvzb ng sấukzn m rung đzxxg ộylnn ng khôzxxg ng gian thàiqyw nh Ung. Tạtrqr i bốhivf n phísgmr a, bọpqzf n Vũcjws Quang, Hoàiqyw ng-Nghi, Võsqiz Kim-Liêugyy n, Phưahsj ơvwni ng-Quỳbemy nh, đzxxg ãnnmj leo lêugyy n trúylnn c đzxxg àiqyw i chờkjwu đzxxg ợsbso i từpqzf lâmfsk u. Khi thấukzn y mũcjws i đzxxg ạtrqr i Lôzxxg i-tiễukzn n nổyxyw , thìdjxx biếxvzb t làiqyw lệubls nh côzxxg ng thàiqyw nh bắbsso t đzxxg ầqfrw u. Cảjtlt bốhivf n ngưahsj ờkjwu i đzxxg ềqptd u cầqfrw m cờkjwu đzxxg ỏkjwu phấukzn t lêugyy n, nỏkjwu binh châmfsk m lửzzqe a phábsso t phábsso o. Phúylnn t chốhivf c hàiqyw ng trăyxyw m tiếxvzb ng nổyxyw rung đzxxg ộylnn ng thàiqyw nh Ung, lửzzqe a phụlqfs t lêugyy n cao, bắbsso n tung ra khằrtih p nơvwni i. Sau hai khắbsso c, thàiqyw nh ngậruyn p trong biểsqiz n lửzzqe a. Quâmfsk n Tốhivf ng kinh hoàiqyw ng ôzxxg m đzxxg ầqfrw u chạtrqr y toábsso n loạtrqr n, tiếxvzb ng ngựcqpm a hísgmr , tiếxvzb ng chóaqsx tru, tiếxvzb ng ngưahsj ờkjwu i gàiqyw o théyejq t lẫshzs n vớwmaa i tiếxvzb ng nổyxyw củqblp a Lôzxxg i-tiễukzn n vọpqzf ng đzxxg i rấukzn t xa. Quâmfsk n trêugyy n thàiqyw nh đzxxg àiqyw nh núylnn p trong hốhivf , khôzxxg ng giábsso m ngóaqsx c đzxxg ầqfrw u dậruyn y. Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng đzxxg ứjtlt ng trêugyy n đzxxg àiqyw i cao nhìdjxx n rấukzn t rõsqiz biếxvzb n chuyểsqiz n trong thàiqyw nh. Vưahsj ơvwni ng ra lệubls nh cho Hàiqyw Mai-Việubls t, Thầqfrw n-vũcjws thậruyn p anh hàiqyw nh sựcqpm .
Cuộylnn c nãnnmj Lôzxxg i-tiễukzn n diễukzn n ra suốhivf t đzxxg êugyy m, cho tớwmaa i giờkjwu Thìdjxx n ngàiqyw y hôzxxg m sau, 22 thábsso ng giêugyy ng, thìdjxx đzxxg ổyxyw i phiêugyy n. Phiêugyy n nàiqyw y do Lýlxvy Đahsj oan, Trầqfrw n Ninh, Ngọpqzf c-Liêugyy n, Ngọpqzf c-Hưahsj ơvwni ng đzxxg ảjtlt m trábsso ch. Cũcjws ng cùtoqq ng lúylnn c ấukzn y Hàiqyw Mai-Việubls t đzxxg ãnnmj cho khơvwni i cạtrqr n hếxvzb t nưahsj ớwmaa c bốhivf n con hàiqyw o quanh thàiqyw nh.
Đahsj ếxvzb n chiềqptd u hôzxxg m ấukzn y, thìdjxx Thầqfrw n-vũcjws thậruyn p anh đzxxg ãnnmj lấukzn p xong bốhivf n con hàiqyw o.
Giờkjwu Dậruyn u, ngàiqyw y 22 thábsso ng Giêugyy ng
Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng, Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng đzxxg i mộylnn t vòshzs ng quanh thàiqyw nh quan sábsso t trậruyn n thếxvzb . Đahsj ếxvzb n tốhivf i nhịahsj vưahsj ơvwni ng truyềqptd n mờkjwu i chưahsj tưahsj ớwmaa ng lạtrqr i họpqzf p. Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng hỏkjwu i Long-biêugyy n ngũcjws hùtoqq ng:
– Từpqzf trưahsj a đzxxg ếxvzb n giờkjwu cábsso c em cóaqsx nhậruyn n thấukzn y gìdjxx khábsso c lạtrqr khôzxxg ng?
Kim-Loan, Kim-Liêugyy n trảjtlt lờkjwu i:
– Em thấukzn y dưahsj ờkjwu ng nhưahsj trong thàiqyw nh têugyy liệubls t hoàiqyw n toàiqyw n, khôzxxg ng còshzs n sứjtlt c chốhivf ng trảjtlt nữlrtg a.
– Đahsj úylnn ng thếxvzb . Vậruyn y Tâmfsk y-hồxdyc thấukzn t kiệubls t chuẩsgmr n bịahsj , đzxxg úylnn ng gờkjwu Dầqfrw n ngàiqyw y mai, thìdjxx cho quâmfsk n xếxvzb p bao đzxxg ấukzn t làiqyw m ụlqfs leo vàiqyw o.
Đahsj êugyy m đzxxg óaqsx , đzxxg ếxvzb n phiêugyy n Lýlxvy Đahsj oan, Trầqfrw n Ninh, Ngọpqzf c-Liêugyy n, Ngọpqzf c-Hưahsj ơvwni ng chỉixzn huy hai hiệubls u Bổyxyw ng-nhậruyn t, Đahsj ằrtih ng-hảjtlt i nãnnmj đzxxg ạtrqr i nỏkjwu cầqfrw m chừpqzf ng, mụlqfs c đzxxg ísgmr ch làiqyw m cho quâmfsk n Tốhivf ng ăyxyw n ngủqblp khôzxxg ng yêugyy n.
Ngàiqyw y 23 thábsso ng giêugyy ng
Đahsj úylnn ng ra sang giờkjwu Sửzzqe u (1-3 giờkjwu sábsso ng) thìdjxx tớwmaa i phiêugyy n Vũcjws Quang, Hoàiqyw ng-Nghi, Kim-Liêugyy n, Phưahsj ơvwni ng-Quỳbemy nh côzxxg ng thàiqyw nh cho đzxxg ábsso m Lýlxvy Đahsj oan, Trầqfrw n Ninh nghỉixzn . Nhưahsj ng hôzxxg m nay làiqyw ngàiqyw y đzxxg ạtrqr i tấukzn n côzxxg ng. Bốhivf n cặiqyw p Dậruyn t, Quang, Đahsj oan, Ninh dàiqyw n quâmfsk n ra bốhivf n mặiqyw t Tâmfsk y, Bắbsso c, Đahsj ôzxxg ng, Nam, còshzs n Hoàiqyw ng-Nghi vớwmaa i bảjtlt n bộylnn quâmfsk n mãnnmj thêugyy m đzxxg ộylnn i Thầqfrw n-tiễukzn n Long-biêugyy n chờkjwu đzxxg ợsbso i ởzbtt cửzzqe a Nam. Bốhivf n mặiqyw t, bốhivf n hiệubls u quâmfsk n cùtoqq ng bắbsso n đzxxg ạtrqr i nỏkjwu vàiqyw o thàiqyw nh. Đahsj âmfsk y làiqyw lầqfrw n đzxxg ầqfrw u tiêugyy n thàiqyw nh Ung phảjtlt i hứjtlt ng chịahsj u mộylnn t cuộylnn c hỏkjwu a côzxxg ng kinh hồxdyc n đzxxg ộylnn ng phábsso ch nhưahsj vậruyn y.
Sau mộylnn t giờkjwu bắbsso n đzxxg ábsso , Lôzxxg i-tiễukzn n, vừpqzf a sang giờkjwu Dầqfrw n, Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng cho tung lêugyy n trờkjwu i năyxyw m chiếxvzb c phábsso o thăyxyw ng thiêugyy n, toảjtlt ra năyxyw m mầqfrw u vàiqyw ng, trắbsso ng, đzxxg en, xanh, đzxxg ỏkjwu . Đahsj óaqsx làiqyw lệubls nh cho quâmfsk n mang bao đzxxg ấukzn t làiqyw m ụlqfs . Lậruyn p tứjtlt c Tâmfsk y-hồxdyc thấukzn t kiệubls t phấukzn t cờkjwu hiệubls u, quâmfsk n xung vàiqyw o sábsso t tưahsj ờkjwu ng, mỗnfbx i ngưahsj ờkjwu i lísgmr nh đzxxg ềqptd u mang mộylnn t bao đzxxg ấukzn t, mau chóaqsx ng xếxvzb p lạtrqr i vớwmaa i nhau, phúylnn t chốhivf c thàiqyw nh mộylnn t cábsso i ụlqfs cóaqsx nhiềqptd u bậruyn c cao bằrtih ng mặiqyw t thàiqyw nh.
Thầqfrw n-vũcjws thậruyn p anh tung mìdjxx nh leo lêugyy n đzxxg ầqfrw u tiêugyy n vớwmaa i đzxxg ộylnn i Thầqfrw n-tiễukzn n Long-biêugyy n. Khôzxxg ng gặiqyw p mộylnn t chốhivf ng cựcqpm nàiqyw o. Mưahsj ờkjwu i ngưahsj ờkjwu i cho mởzbtt cổyxyw ng thàiqyw nh ra, đzxxg ộylnn i Thầqfrw n-hổyxyw , Thầqfrw n-bábsso o gầqfrw n lêugyy n mộylnn t tiếxvzb ng rung đzxxg ộylnn ng trờkjwu i đzxxg ấukzn t, tỏkjwu a ra nhưahsj rẻmwbp quạtrqr t, xung vàiqyw o trưahsj ớwmaa c. Bốhivf n hiệubls u Thiêugyy n-tửzzqe binh reo hòshzs tràiqyw n nhưahsj nưahsj ớwmaa c vỡugyy bờkjwu tiếxvzb n vàiqyw o chiếxvzb m bốhivf n khu. Còshzs n hiệubls u Quảjtlt ng-vũcjws do Hoàiqyw ng-Nghi Phưahsj ơvwni ng-Quỳbemy nh chỉixzn huy, xôzxxg ng thẳuxne ng vàiqyw o trung-ưahsj ơvwni ng. Tấukzn t cảjtlt khôzxxg ng gặiqyw p mộylnn t khábsso ng cựcqpm nàiqyw o.
Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng, Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng đzxxg ãnnmj nhậruyn p thàiqyw nh. Mộylnn t cảjtlt nh tưahsj ợsbso ng kinh hoàiqyw ng phơvwni i bầqfrw y ra trưahsj ớwmaa c mắbsso t hai vưahsj ơvwni ng: Khắbsso p nơvwni i chỉixzn còshzs n trăyxyw m căyxyw n nhàiqyw bằrtih ng ngóaqsx i làiqyw nguyêugyy n vẹlqfs n. Còshzs n nhàiqyw gỗnfbx , nhàiqyw tranh, cábsso i thìdjxx chábsso y chỉixzn còshzs n nềqptd n, cábsso i thìdjxx trơvwni lạtrqr i mấukzn y cábsso i cộylnn t. Rảjtlt i rábsso c trêugyy n mặiqyw t đzxxg ấukzn t, xábsso c chếxvzb t chồxdyc ng chấukzn t lêugyy n nhau, lẫshzs n lộylnn n trong đzxxg ốhivf ng tro, trong bùtoqq n lầqfrw y. Lạtrqr i cóaqsx nhữlrtg ng cábsso i nằrtih m vắbsso t vẻmwbp o trêugyy n câmfsk y, châmfsk n tay co quắbsso p, mặiqyw t trợsbso n trừpqzf ng trừpqzf ng; mùtoqq i hôzxxg i thốhivf i xôzxxg ng lêugyy n nồxdyc ng nặiqyw c.
Đahsj inh Hoàiqyw ng-Nghi cóaqsx nhiệubls m vụlqfs tiếxvzb n chiếxvzb m dinh tổyxyw ng trấukzn n. Cho nêugyy n khi vừpqzf a vàiqyw o trong, chàiqyw ng cùtoqq ng Phưahsj ơvwni ng-Quỳbemy nh xua quâmfsk n tiếxvzb n thẳuxne ng vàiqyw o trung ưahsj ơvwni ng. Mộylnn t đzxxg ộylnn i võsqiz sĩcqpm Tốhivf ng hơvwni n ba trăyxyw m ngưahsj ờkjwu i dàiqyw n ra ra chặiqyw n lạtrqr i. Đahsj ộylnn i võsqiz sĩcqpm nàiqyw y, quầqfrw n ábsso o rábsso ch bưahsj ơvwni m, đzxxg ầqfrw u tóaqsx c tảjtlt tơvwni i; đzxxg ưahsj ợsbso c chỉixzn huy bởzbtt i Tôzxxg Giàiqyw m. Họpqzf chiếxvzb n đzxxg ấukzn u rấukzn t mạtrqr nh liệubls t. Nhưahsj ng họpqzf đzxxg ưahsj ơvwni ng đzxxg ầqfrw u sao nổyxyw i vớwmaa i đzxxg ộylnn i Thầqfrw n-tiễukzn n Long-biêugyy n, vàiqyw hiệubls u Quảjtlt ng-vũcjws ? Nêugyy n trong khoảjtlt nh khắbsso c, chỉixzn còshzs n lạtrqr i hơvwni n ba chụlqfs c ngưahsj ờkjwu i.
Phưahsj ơvwni ng-Quỳbemy nh thấukzn y vậruyn y, đzxxg ộylnn ng lòshzs ng bấukzn t trắbsso c, ra lệubls nh cho đzxxg ộylnn i Thấukzn n-tiễukzn n:
– Ngừpqzf ng tay!
Nàiqyw ng tiếxvzb n lêugyy n cung tay hàiqyw nh lễukzn vớwmaa i Tôzxxg Giàiqyw m:
– Tôzxxg tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n! Ngưahsj ờkjwu i cứjtlt thong thảjtlt lùtoqq i vàiqyw o dinh. Tiểsqiz u nữlrtg hứjtlt a khôzxxg ng làiqyw m khóaqsx dễukzn ngưahsj ờkjwu i cùtoqq ng bảjtlt o quyếxvzb n đzxxg âmfsk u.
Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng, Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng đzxxg ãnnmj tớwmaa i. Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng hưahsj ớwmaa ng Tôzxxg Giàiqyw m chắbsso p tay:
– Tôzxxg tiêugyy n sinh, đzxxg ầqfrw u hàiqyw ng đzxxg i thôzxxg i!
Tôzxxg Giàiqyw m trong dábsso ng mệubls t mỏkjwu i cùtoqq ng cựcqpm c, nhưahsj ng tinh thầqfrw n vẫshzs n tỉixzn nh tábsso o, ôzxxg ng chắbsso p tay hưahsj ớwmaa ng hai vưahsj ơvwni ng:
– Nhịahsj vịahsj vưahsj ơvwni ng gia! Tôzxxg Giàiqyw m nàiqyw y đzxxg ãnnmj trấukzn n ởzbtt Nam-thùtoqq y trong hơvwni n ba mưahsj ơvwni i năyxyw m nay, nêugyy n hiểsqiz u rấukzn t rõsqiz Đahsj ạtrqr i-Việubls t. Chísgmr nh lãnnmj o phu từpqzf ng chốhivf ng đzxxg ốhivf i chísgmr nh sábsso ch củqblp a Thẩsgmr m Khởzbtt i, Lưahsj u Di gâmfsk y hấukzn n vớwmaa i Đahsj ạtrqr i-Việubls t. Nhưahsj ng... nhưahsj ng chỉixzn vìdjxx cưahsj ơvwni ng trựcqpm c, lạtrqr i chủqblp thâmfsk n vớwmaa i Đahsj ạtrqr i-Việubls t, màiqyw hoạtrqr n lộylnn đzxxg ầqfrw y chôzxxg ng gai, màiqyw phảjtlt i ởzbtt dưahsj ớwmaa i quyềqptd n bọpqzf n Thẩsgmr m, Lưahsj u. Nay cábsso i tai vạtrqr nàiqyw y, do chísgmr nh chúylnn ng gâmfsk y ra, rồxdyc i lãnnmj o phu phảjtlt i chịahsj u. Hôzxxg m nay lãnnmj o phu nhấukzn t đzxxg ịahsj nh sẽqptd chếxvzb t ởzbtt thàiqyw nh Ung nàiqyw y đzxxg ểsqiz bábsso o đzxxg ábsso p quâmfsk n phụlqfs .
Trung-Thàiqyw nh chắbsso p tay hàiqyw nh lễukzn :
– Tôzxxg tiêugyy n sinh chẳuxne ng nêugyy n bi phẫshzs n, anh em tiểsqiz u-sinh hứjtlt a cấukzn p ngựcqpm a, xe, lưahsj ơvwni ng thảjtlt o đzxxg ểsqiz tiêugyy n sinh vớwmaa i gia quyếxvzb n rờkjwu i khỏkjwu i đzxxg âmfsk y.
Tôzxxg Giàiqyw m vábsso i nhịahsj vưahsj ơvwni ng:
– Đahsj a tạtrqr nhịahsj vịahsj vưahsj ơvwni ng gia, lãnnmj o phu sốhivf ng thìdjxx trấukzn n thủqblp thàiqyw nh Ung, nay thàiqyw nh Ung mấukzn t, thìdjxx nguyệubls n làiqyw m ma thàiqyw nh Ung. Vậruyn y lãnnmj o phu xin nhịahsj vưahsj ơvwni ng ban cho mộylnn t âmfsk n huệubls .
Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng cảjtlt m đzxxg ộylnn ng:
– Xin tiêugyy n sinh cứjtlt nóaqsx i, anh em tiểsqiz u-sinh nguyệubls n chu toàiqyw n.
Tôzxxg chỉixzn vàiqyw o dinh mìdjxx nh:
– Nguyệubls n vọpqzf ng củqblp a lãnnmj o phu làiqyw : Xin nhịahsj vưahsj ơvwni ng khôzxxg ng cho bấukzn t cứjtlt ngưahsj ờkjwu i hay thúylnn nàiqyw o vàiqyw o trong dinh củqblp a lãnnmj o phu trong vòshzs ng mộylnn t giờkjwu . Khôzxxg ng biếxvzb t vưahsj ơvwni ng cóaqsx hứjtlt a cho khôzxxg ng?
Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng gậruyn t đzxxg ầqfrw u:
– Tiểsqiz u sinh xin hứjtlt a.
Vưahsj ơvwni ng phấukzn t tay cho binh sĩcqpm , cùtoqq ng cábsso c đzxxg ộylnn i thúylnn lùtoqq i ra xa.
Tôzxxg Giàiqyw m cùtoqq ng đzxxg ôzxxg i võsqiz sĩcqpm tiếxvzb n vàiqyw o trong dinh. Khoảjtlt ng hơvwni n khắbsso c sau, trong dinh bốhivf c chábsso y, phúylnn t chốhivf c ngọpqzf n lửzzqe a bốhivf c cao. Trong khóaqsx i lửzzqe a chậruyn p chờkjwu n, ngưahsj ờkjwu i ngưahsj ờkjwu i đzxxg ềqptd u thấukzn y Tôzxxg Giàiqyw m mặiqyw c quầqfrw n ábsso o đzxxg ạtrqr i tràiqyw o, tay cầqfrw m hốhivf t, ngồxdyc i nghiêugyy m chỉixzn nh, miệubls ng mỉixzn m cưahsj ờkjwu i, cho tớwmaa i khi dinh thựcqpm xụlqfs p đzxxg ổyxyw .
Nhịahsj vưahsj ơvwni ng cùtoqq ng chưahsj tưahsj ớwmaa ng hưahsj ớwmaa ng vàiqyw o trong đzxxg ábsso m lửzzqe a chábsso y, vábsso i ba vábsso i. Khoảjtlt ng nửzzqe a giờkjwu sau, dinh tổyxyw ng trấukzn n chỉixzn còshzs n lạtrqr i mộylnn t đzxxg ốhivf ng than đzxxg ỏkjwu lừpqzf . Nhưahsj ng vìdjxx đzxxg ãnnmj hứjtlt a trong mộylnn t giờkjwu khôzxxg ng cho quâmfsk n nhậruyn p dinh tổyxyw ng trấukzn n, nêugyy n Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng chỉixzn biếxvzb t đzxxg ứjtlt ng nhìdjxx n. Đahsj ợsbso i đzxxg úylnn ng mộylnn t giờkjwu sau, nhịahsj vưahsj ơvwni ng cho bớwmaa i than, tìdjxx m ra đzxxg ưahsj ợsbso c ba mưahsj ơvwni i sábsso u xábsso c chếxvzb t làiqyw vợsbso , con, chábsso u củqblp a Tôzxxg Giàiqyw m, vớwmaa i xábsso c củqblp a hai mưahsj ơvwni i mốhivf t dũcjws ng sĩcqpm .
Quâmfsk n Đahsj ạtrqr i-Việubls t đzxxg ưahsj ợsbso c lệubls nh rúylnn t ra ngoàiqyw i thàiqyw nh, chỉixzn đzxxg ểsqiz lạtrqr i hiệubls u Bổyxyw ng-nhậruyn t củqblp a Lýlxvy Đahsj oan, Ngọpqzf c-Liêugyy n thu dọpqzf n chiếxvzb n trưahsj ờkjwu ng.
Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng cho quâmfsk n thu nhặiqyw t xábsso c chếxvzb t xếxvzb p lạtrqr i thàiqyw nh từpqzf ng đzxxg ốhivf ng, rồxdyc i sai chấukzn t củqblp i, đzxxg ổyxyw dầqfrw u thiêugyy u hếxvzb t. Vưahsj ơvwni ng sai khâmfsk m liệubls m thi thểsqiz Tôzxxg Giàiqyw m vớwmaa i gia quyếxvzb n đzxxg em chôzxxg n, lạtrqr i cho lậruyn p bia đzxxg ábsso trêugyy n từpqzf ng mộylnn , đzxxg ềqptd têugyy n từpqzf ng ngưahsj ờkjwu i. Còshzs n dâmfsk n, quâmfsk n còshzs n sốhivf ng sóaqsx t thìdjxx bắbsso t rờkjwu i thàiqyw nh, vìdjxx sợsbso đzxxg ộylnn c khísgmr tửzzqe thi gâmfsk y bệubls nh.
Nguyệubls n-soábsso i Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t, quâmfsk n sưahsj Tôzxxg n Đahsj ảjtlt n đzxxg ãnnmj tớwmaa i. Nưahsj ớwmaa c mắbsso t đzxxg ầqfrw m đzxxg ìdjxx a, côzxxg ng chúylnn a Thiêugyy n-Ninh đzxxg ọpqzf c kinh vãnnmj ng sinh cho oan hồxdyc n binh tưahsj ớwmaa ng, dâmfsk n chúylnn ng Tốhivf ng. Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t nóaqsx i vớwmaa i Trung, Tísgmr n nhịahsj vưahsj ơvwni ng:
– Ta hẹlqfs n cho nhịahsj đzxxg ệubls bẩsgmr y ngàiqyw y đzxxg ểsqiz hạtrqr thàiqyw nh Ung, nhưahsj ng nhịahsj đzxxg ệubls thàiqyw nh côzxxg ng trong vòshzs ng ba ngàiqyw y. Ta lạtrqr i hẹlqfs n khôzxxg ng thểsqiz đzxxg ểsqiz quâmfsk n chếxvzb t quábsso năyxyw m trăyxyw m, màiqyw nhịahsj đzxxg ệubls chỉixzn hy sinh cóaqsx hơvwni n trăyxyw m tùtoqq binh. Giỏkjwu i. Thôzxxg i, ta hủqblp y thàiqyw nh, rồxdyc i lui binh.
Ghi chúylnn ,
Vềqptd ngàiqyw y thàiqyw nh Ung thấukzn t thủqblp vàiqyw ngàiqyw y lui quâmfsk n củqblp a Đahsj ạtrqr i-Việubls t, cábsso c sábsso ch chéyejq p khôzxxg ng giốhivf ng nhau.
– Tưahsj -mãnnmj Quang, tểsqiz -tưahsj ớwmaa ng Tốhivf ng kếxvzb nhiệubls m Vưahsj ơvwni ng An-Thạtrqr ch chéyejq p: Thàiqyw nh Ung thấukzn t thủqblp ngàiqyw y Mậruyn u-Dầqfrw n, thábsso ng giêugyy ng niêugyy n hiệubls u Hy-Ninh thứjtlt 9 (21 thábsso ng giêugyy ng, năyxyw m Bísgmr nh-Thìdjxx n, DL. 27-2-1076). Ngàiqyw y 23 (1-3-76) Đahsj ạtrqr i-Việubls t rúylnn t quâmfsk n.
– TTTTGTB chéyejq p thàiqyw nh Ung thấukzn t thủqblp ngàiqyw y Canh-Thìdjxx n, thábsso ng giêugyy ng, niêugyy n hiệubls u Hy-Ninh thứjtlt chísgmr n (23 thábsso ng giêugyy ng năyxyw m Bísgmr nh-Thìdjxx n, DL. 1-3-1076), Đahsj ạtrqr i-Việubls t rúylnn t quâmfsk n khỏkjwu i đzxxg ấukzn t Tốhivf ng vàiqyw o thábsso ng 3.
– QTNC, TTCTGCK chéyejq p rấukzn t chi tiếxvzb t việubls c quâmfsk n Việubls t vâmfsk y đzxxg ábsso nh cầqfrw m chừpqzf ng thàiqyw nh Ung từpqzf 10 thábsso ng chạtrqr p năyxyw m Ấyejq t-Mãnnmj o (DL.18-1-1076). Đahsj ếxvzb n ngàiqyw y 20 thábsso ng giêugyy ng năyxyw m Bísgmr nh-Thìdjxx n khởzbtt i sựcqpm tấukzn n côzxxg ng vàiqyw o giờkjwu Tuấukzn t (19-21 giờkjwu ). Thàiqyw nh Ung thấukzn t thủqblp giờkjwu Dầqfrw n (3-5 giờkjwu ) ngàiqyw y 23 thábsso ng giêugyy ng (DL. 1-3.1076). Quâmfsk n Đahsj ạtrqr i-Việubls t rúylnn t ngàiqyw y 24 thábsso ng giêugyy ng, cho đzxxg ếxvzb n ngàiqyw y 15 thábsso ng ba toàiqyw n quâmfsk n mớwmaa i ra khỏkjwu i đzxxg ấukzn t Tốhivf ng.
Tôzxxg i giảjtlt i đzxxg oábsso n nhưahsj thếxvzb nàiqyw y: Tưahsj -mãnnmj -Quang lấukzn y ngàiqyw y quâmfsk n Việubls t thựcqpm c sựcqpm tấukzn n côzxxg ng coi nhưahsj ngàiqyw y thấukzn t thủqblp . Ngàiqyw y quâmfsk n Việubls t khởzbtt i sựcqpm rúylnn t tứjtlt c ngàiqyw y thàiqyw nh Ung bịahsj tràiqyw n ngậruyn p, nêugyy n mớwmaa i cóaqsx sựcqpm khábsso c biệubls t.
TS quyểsqiz n 446, TTTTGTB chéyejq p rằrtih ng khi quâmfsk n Việubls t vàiqyw o thàiqyw nh Ung, quábsso tứjtlt c giậruyn n giếxvzb t hếxvzb t quâmfsk n vàiqyw dâmfsk n, xếxvzb p đzxxg ầqfrw u thàiqyw nh 580 đzxxg ốhivf ng, mỗnfbx i đzxxg ốhivf ng 100 đzxxg ầqfrw u. Sau nàiqyw y cábsso c sửzzqe gia Việubls t-Hoa cứjtlt theo đzxxg óaqsx chéyejq p lạtrqr i. Cóaqsx lẽqptd TS, TTTTGTB căyxyw n cứjtlt vàiqyw o tấukzn m bia, củqblp a mộylnn t Nho sĩcqpm Tốhivf ng soạtrqr n vàiqyw o niêugyy n hiệubls u Nguyêugyy n-phong thứjtlt nhìdjxx (1079) đzxxg ờkjwu i Tốhivf ng Thầqfrw n-tôzxxg ng. Tấukzn m bia nàiqyw y hiệubls n còshzs n lưahsj u trữlrtg ởzbtt việubls n bảjtlt o tàiqyw ng Quảjtlt ng-Tâmfsk y. Nộylnn i dung đzxxg ọpqzf an nàiqyw y nhưahsj sau « Quâmfsk n Giao-chỉixzn đzxxg ábsso nh lâmfsk u mớwmaa i vàiqyw o đzxxg ưahsj ợsbso c thàiqyw nh, khi vàiqyw o đzxxg ưahsj ợsbso c thìdjxx trong thàiqyw nh chỉixzn còshzs n hơvwni n sábsso u nghìdjxx n quâmfsk n. Hai bêugyy n hỗnfbx n chiếxvzb n nửzzqe a ngàiqyw y, thìdjxx quâmfsk n Tốhivf ng chếxvzb t hếxvzb t. Quâmfsk n Giao chặiqyw t đzxxg ầqfrw u xếxvzb p thàiqyw nh 580 đzxxg ốhivf ng, mỗnfbx i đzxxg ốhivf ng 100 đzxxg ầqfrw u. Họpqzf (quâmfsk n Giao) lạtrqr i thu nhặiqyw t xábsso c chếxvzb t củqblp a gầqfrw n mưahsj ờkjwu i vạtrqr n quâmfsk n Tốhivf ng chếxvzb t trưahsj ớwmaa c đzxxg óaqsx , vùtoqq i tạtrqr m trong thàiqyw nh; đzxxg em đzxxg ốhivf t đzxxg i ».
QTNC chéyejq p rằrtih ng khi quâmfsk n Việubls t vàiqyw o thàiqyw nh Ung, quâmfsk n trong thàiqyw nh chỉixzn còshzs n hơvwni n sábsso u nghìdjxx n ngưahsj ờkjwu i. Họpqzf đzxxg ềqptd u chiếxvzb n đzxxg ấukzn u đzxxg ếxvzb n khi chếxvzb t hếxvzb t. Vậruyn y 580 đzxxg ốhivf ng, 58.000 ngưahsj ờkjwu i bịahsj giếxvzb t, chấukzn t đzxxg ốhivf ng làiqyw sốhivf ngưahsj ờkjwu i sốhivf ng sóaqsx t, sau hơvwni n thábsso ng chiếxvzb n đzxxg ấukzn u. Chứjtlt thựcqpm c sựcqpm quâmfsk n thủqblp thàiqyw nh khoảjtlt ng mưahsj ờkjwu i vạtrqr n.
Niêugyy n hiệubls u Thábsso i-Ninh thứjtlt năyxyw m đzxxg ờkjwu i vua Nhâmfsk n-tôzxxg ng nưahsj ớwmaa c Đahsj ạtrqr i-Việubls t
Ngàiqyw y hai mưahsj ơvwni i thábsso ng ba, Thábsso i-Ninh hoàiqyw ng đzxxg ếxvzb , thiếxvzb t đzxxg ạtrqr i triềqptd u ởzbtt đzxxg iệubls n Càiqyw n-nguyêugyy n, đzxxg ểsqiz nghe nguyêugyy n-soábsso i Lýlxvy Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t tâmfsk u trìdjxx nh vềqptd côzxxg ng cuộylnn c Bắbsso c-phạtrqr t.
Cábsso c quan tềqptd tựcqpm u đzxxg ôzxxg ng đzxxg ủqblp , nhàiqyw vua cùtoqq ng Linh-Nhâmfsk n hoàiqyw ng thábsso i hậruyn u từpqzf trong cung đzxxg i ra. Lễukzn quan xưahsj ớwmaa ng:
– Hoàiqyw ng thưahsj ợsbso ng giábsso lâmfsk m.
Nhạtrqr c tấukzn u bảjtlt n Nguyêugyy n-thọpqzf . Nhàiqyw vua đzxxg ưahsj a tay ra hiệubls u miễukzn n lễukzn . Lễukzn quan hôzxxg :
– Bìdjxx nh thâmfsk n.
Thábsso i-sưahsj Lýlxvy Đahsj ạtrqr o-Thàiqyw nh bưahsj ớwmaa c ra:
– Tâmfsk u Thábsso i-hậruyn u, tâmfsk u Bệubls -hạtrqr . Nguyêugyy n-soábsso i Lýlxvy Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t cùtoqq ng chưahsj tưahsj ớwmaa ng đzxxg em quâmfsk n Bắbsso c phạtrqr t đzxxg ãnnmj vềqptd tớwmaa i Thăyxyw ng-long. Hôzxxg m nay thầqfrw n xin thiếxvzb t đzxxg ạtrqr i triềqptd u, đzxxg ểsqiz nguyêugyy n soábsso i Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t tâmfsk u trìdjxx nh lêugyy n bệubls hạtrqr .
Linh-Nhâmfsk n hoàiqyw ng thábsso i hậruyn u tuyêugyy n chỉixzn :
– Kểsqiz từpqzf khi ta khởzbtt i binh, hàiqyw ng ngàiqyw y triềqptd u đzxxg ìdjxx nh đzxxg ềqptd u nhậruyn n đzxxg ưahsj ợsbso c tấukzn u chưahsj ơvwni ng củqblp a Nguyêugyy n-soábsso i cùtoqq ng Tôzxxg n quâmfsk n-sưahsj gửzzqe i vềqptd . Nhưahsj ng tạtrqr i sao cábsso i ngàiqyw y vui hôzxxg m nay, bábsso ch quan hiệubls n diệubls n đzxxg ầqfrw y đzxxg ủqblp , màiqyw Tôzxxg n quâmfsk n sưahsj lạtrqr i khôzxxg ng tớwmaa i?
Phòshzs -mãnnmj Hoàiqyw ng Kiêugyy n tâmfsk u:
– Sau khi hạtrqr thàiqyw nh Ung, sưahsj phụlqfs , sưahsj mẫshzs u củqblp a thầqfrw n vàiqyw o thàiqyw nh, tậruyn n mắbsso t nhìdjxx n xábsso c chếxvzb t củqblp a hơvwni n mưahsj ờkjwu i vạtrqr n ngưahsj ờkjwu i. Cóaqsx ngưahsj ờkjwu i chưahsj a chếxvzb t hẳuxne n, còshzs n đzxxg ang quằrtih n quạtrqr i. Cóaqsx xábsso c chếxvzb t còshzs n đzxxg ang chảjtlt y mábsso u. Cóaqsx xábsso c chếxvzb t sìdjxx nh thốhivf i, chưahsj ơvwni ng lêugyy n. Cũcjws ng cóaqsx xábsso c chếxvzb t thịahsj t rữlrtg a gầqfrw n hếxvzb t. Sưahsj phụlqfs , sưahsj mẫshzs u thầqfrw n chợsbso t cảjtlt m thấukzn y thưahsj ơvwni ng tâmfsk m; trêugyy n đzxxg ưahsj ờkjwu ng vềqptd Thăyxyw ng-long, ngưahsj ờkjwu i luôzxxg n thởzbtt dàiqyw i. Khi qua Bắbsso c-ngạtrqr n, ngưahsj ờkjwu i gặiqyw p lạtrqr i đzxxg ạtrqr i sưahsj Mộylnn c-tồxdyc n, Viêugyy n-Chiếxvzb u, Phábsso p-Nhẫshzs n; ba vịahsj đzxxg ạtrqr i sưahsj đzxxg em cábsso i lẽqptd vôzxxg -thưahsj ờkjwu ng củqblp a thếxvzb gian ra giảjtlt ng giảjtlt i. Sưahsj phụlqfs , sưahsj mẫshzs u thầqfrw n ngộylnn đzxxg ạtrqr o, đzxxg ãnnmj vàiqyw o chốhivf n Khôzxxg ng-môzxxg n. Ngưahsj ờkjwu i cóaqsx đzxxg ểsqiz lạtrqr i mộylnn t tờkjwu biểsqiz u xin dâmfsk ng lêugyy n Bệubls -hạtrqr .
Lễukzn quan tiếxvzb p biểsqiz u dâmfsk ng lêugyy n. Linh-Nhâmfsk n hoàiqyw ng thábsso i hậruyn u mởzbtt ra, thìdjxx trong trụlqfs c giấukzn y, khôzxxg ng cóaqsx biểsqiz u, màiqyw chỉixzn cóaqsx mấukzn y câmfsk u trong kinh Lăyxyw ng-giàiqyw , xưahsj a bồxdyc -tábsso t Đahsj ạtrqr i-Huệubls tábsso n thábsso n phậruyn t Thísgmr ch-ca mâmfsk u-ni:
Thếxvzb gian ly sinh diệubls t,
Do ưahsj hưahsj khôzxxg ng hoa.
Trísgmr bấukzn t đzxxg ắbsso c hẫshzs u vôzxxg ,
Nhi sinh đzxxg ạtrqr i bi tâmfsk m.
(Thếxvzb gian lìdjxx a sinh, diệubls t,
Vísgmr nhưahsj hoa hưahsj khôzxxg ng.
Trísgmr chẳuxne ng thấukzn i cóaqsx , khôzxxg ng,
Màiqyw khởzbtt i tâmfsk m đzxxg ạtrqr i bi).
Cảjtlt triềqptd u thầqfrw n cùtoqq ng bàiqyw ng hoàiqyw ng.
Thábsso i hậruyn u hỏkjwu i:
– Tôzxxg n sưahsj thúylnn c làiqyw ngưahsj ờkjwu i đzxxg ểsqiz hếxvzb t tâmfsk m chísgmr vàiqyw o cuộylnn c bảjtlt o vệubls Xãnnmj -tắbsso c, khôzxxg ng thểsqiz mộylnn t chốhivf c, mộylnn t lábsso t, màiqyw sưahsj bábsso , vớwmaa i sưahsj phụlqfs cóaqsx thểsqiz thuyếxvzb t phábsso p khiếxvzb n ngưahsj ờkjwu i bỏkjwu đzxxg i đzxxg ưahsj ợsbso c. Côzxxg -phụlqfs nàiqyw y muốhivf n biếxvzb t chi tiếxvzb t hơvwni n. Đahsj iềqptd u nàiqyw y xin Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng thuậruyn t lạtrqr i cho cảjtlt triềqptd u đzxxg ìdjxx nh biếxvzb t.
Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng tuâmfsk n chỉixzn đzxxg ứjtlt ng dậruyn y. Vưahsj ơvwni ng thuậruyn t chi tiếxvzb t từpqzf khi Long-biêugyy n ngũcjws hùtoqq ng chếxvzb ra Lôzxxg i-tiễukzn n bắbsso n vàiqyw o thàiqyw nh Ung, Tôzxxg n Đahsj ảjtlt n đzxxg ang đzxxg êugyy m choàiqyw ng dậruyn y, lêugyy n trúylnn c đzxxg àiqyw i quan sábsso t thấukzn y đzxxg àiqyw n bàiqyw , trẻmwbp con trong thàiqyw nh bịahsj bắbsso n chábsso y nhưahsj câmfsk y đzxxg uốhivf c, xábsso c chếxvzb t xếxvzb p thàiqyw nh đzxxg ốhivf ng; cábsso i thìdjxx đzxxg ứjtlt t đzxxg ôzxxg i, cábsso i thìdjxx gẫshzs y câmfsk n, cábsso i thờkjwu chábsso y vàiqyw ng... ôzxxg ng đzxxg ãnnmj tábsso i mặiqyw t, tỏkjwu vẻmwbp khôzxxg ng vui. Lạtrqr i đzxxg ếxvzb n khi trậruyn n đzxxg ábsso nh núylnn i Hỏkjwu a-giábsso p diễukzn n ra, ôzxxg ng lêugyy n thăyxyw m chiếxvzb n trưahsj ờkjwu ng, lộylnn i dọpqzf c núylnn i, chísgmr nh mắbsso t nhìdjxx n bốhivf n vạtrqr n xábsso c chếxvzb t ngổyxyw n ngang; lạtrqr i mộylnn t lầqfrw n nữlrtg a, mặiqyw t ôzxxg ng xạtrqr m lạtrqr i. Sau hai trậruyn n đzxxg óaqsx , ôzxxg ng bàiqyw cùtoqq ng mộylnn t sốhivf tưahsj ớwmaa ng khôzxxg ng tábsso n thàiqyw nh diệubls t Ung-châmfsk u. Nhưahsj ng Ung-châmfsk u vẫshzs n bịahsj phábsso , khi quâmfsk n Việubls t vàiqyw o thàiqyw nh, trong thàiqyw nh hơvwni n mưahsj ờkjwu i vạtrqr n ngưahsj ờkjwu i, màiqyw chỉixzn còshzs n mấukzn y trăyxyw m ngưahsj ờkjwu i sốhivf ng sóaqsx t; mộylnn t lầqfrw n nữlrtg a ôzxxg ng bàiqyw trởzbtt thàiqyw nh trầqfrw m ngâmfsk m khábsso c thưahsj ờkjwu ng. Rồxdyc i trêugyy n đzxxg ưahsj ờkjwu ng vềqptd Thăyxyw ng-long, ôzxxg ng bàiqyw bỏkjwu đzxxg i.
Cảjtlt triềqptd u đzxxg ìdjxx nh đzxxg ềqptd u im lặiqyw ng, nhìdjxx n nhau đzxxg ểsqiz tìdjxx m lấukzn y cábsso i gìdjxx giảjtlt i thísgmr ch rõsqiz ràiqyw ng hơvwni n vềqptd việubls c ra đzxxg i củqblp a Tôzxxg n Đahsj ảjtlt n, Cẩsgmr m-Thi.
Côzxxg ng-chúylnn a Thiêugyy n-Ninh tâmfsk u:
– Khi đzxxg ạtrqr i quâmfsk n vềqptd qua sôzxxg ng Hồxdyc ng, thìdjxx sưahsj thúylnn c, sưahsj thẩsgmr m gặiqyw p đzxxg ạtrqr i sưahsj Mộylnn c-tồxdyc n, Viêugyy n-Chiếxvzb u, Phábsso p-Nhẫshzs n đzxxg ang neo thuyềqptd n giữlrtg a sôzxxg ng. Hai vịahsj sang thuyềqptd n củqblp a ba đzxxg ạtrqr i sưahsj . Năyxyw m vịahsj thảjtlt o luậruyn n suốhivf t mộylnn t ngàiqyw y. Hôzxxg m sau sưahsj thúylnn c trao trụlqfs c giấukzn y cho đzxxg ệubls tửzzqe . Ngưahsj ờkjwu i nóaqsx i rằrtih ng đzxxg óaqsx làiqyw biểsqiz u nhờkjwu Hoàiqyw ng phòshzs mãnnmj dâmfsk ng lêugyy n Thábsso i-hậruyn u.
Triềqptd u đzxxg ìdjxx nh nghịahsj sựcqpm , thăyxyw ng thưahsj ởzbtt ng tưahsj ớwmaa ng sĩcqpm cóaqsx côzxxg ng; lạtrqr i phủqblp tuấukzn t cho gia đzxxg ìdjxx nh cábsso c tửzzqe sĩcqpm .
Trưahsj ớwmaa c hếxvzb t làiqyw :
Trung-Thàiqyw nh vưahsj ơvwni ng, Lýlxvy Hoằrtih ng-Châmfsk n
Kiểsqiz m-hiệubls u thábsso i-sưahsj , Thưahsj ợsbso ng-thưahsj lệubls nh kiêugyy m trung-thưahsj lệubls nh, Thăyxyw ng-long tiếxvzb t đzxxg ộylnn -sứjtlt , Tảjtlt kim ngôzxxg đzxxg ạtrqr i tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, quảjtlt n Khu-mậruyn t việubls n. Phu-nhâmfsk n Nguyễukzn n-thịahsj Trinh-Dung đzxxg ưahsj ợsbso c phong Minh-đzxxg ứjtlt c Thạtrqr c hòshzs a, Chísgmr nhu côzxxg ng chúylnn a.
Tísgmr n-Nghĩcqpm a vưahsj ơvwni ng, Lýlxvy Chiêugyy u-Văyxyw n
Kiểsqiz m-hiệubls u thiếxvzb u-sưahsj , Khai-phủqblp nghịahsj đzxxg ồxdyc ng tam-tưahsj , Võsqiz -minh quâmfsk n tiếxvzb t đzxxg ộylnn sứjtlt , Thưahsj ợsbso ng-thưahsj tảjtlt bộylnn c xạtrqr , Đahsj ồxdyc ng trung thưahsj môzxxg n hạtrqr bìdjxx nh chưahsj ơvwni ng sựcqpm , Phụlqfs -quốhivf c đzxxg ạtrqr i tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, Khu-mậruyn t việubls n sứjtlt . Vưahsj ơvwni ng-phi Lêugyy Ngọpqzf c-Nam đzxxg ưahsj ợsbso c phong Ninh-đzxxg ứjtlt c, Trang-duệubls , Hiếxvzb u-khang côzxxg ng chúylnn a.
Phòshzs -mãnnmj Thâmfsk n Cảjtlt nh-Long
Kiểsqiz m-hiệubls u tưahsj -đzxxg ồxdyc , Thưahsj ợsbso ng-thưahsj tảjtlt thừpqzf a, Khu-mậruyn t việubls n sứjtlt , Phiêugyy u-kịahsj thưahsj ợsbso ng tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, tổyxyw ng-trấukzn n Bắbsso c-cưahsj ơvwni ng, tưahsj ớwmaa c Lạtrqr ng-quậruyn n vưahsj ơvwni ng.
Phòshzs -mãnnmj Hoàiqyw ng Kiệubls n
Phụlqfs -quốhivf c thábsso i-phóaqsx , Đahsj ồxdyc ng-trung thưahsj môzxxg n hạtrqr bìdjxx nh chưahsj ơvwni ng sựcqpm , Binh-bộylnn thưahsj ợsbso ng thưahsj , Kinh-Bắbsso c tiếxvzb t đzxxg ộylnn -sứjtlt , Uy-viễukzn n đzxxg ạtrqr i họpqzf c-sĩcqpm , Khu-mậruyn t việubls n sứjtlt , Thuầqfrw n-nghĩcqpm a quốhivf c côzxxg ng.
Lýlxvy Thưahsj ờkjwu ng-Kiệubls t
Phụlqfs -quốhivf c thábsso i-úylnn y, Dao-thụlqfs Nam-bìdjxx nh tiếxvzb t đzxxg ộylnn -sứjtlt , thưahsj ợsbso ng-trụlqfs quốhivf c, Hoàiqyw i-hóaqsx a đzxxg ạtrqr i tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, Khai-quốhivf c côzxxg ng, Thiêugyy n-tửzzqe nghĩcqpm a đzxxg ệubls .
Lýlxvy Kếxvzb -Nguyêugyy n
Thábsso i-tửzzqe thábsso i phóaqsx , Tham-tri chísgmr nh sựcqpm , Thưahsj ợsbso ng-thưahsj tảjtlt thừpqzf a, Khu-mậruyn t việubls n sứjtlt , lĩcqpm nh Đahsj ạtrqr i-đzxxg ôzxxg đzxxg ốhivf c thủqblp y-sưahsj Đahsj ạtrqr i-Việubls t, Gia-thụlqfs y côzxxg ng.
Cábsso c vịahsj thủqblp lĩcqpm nh Bắbsso c-cưahsj ơvwni ng
Lưahsj Kỷqkza , Hoàiqyw ng Kim-Mãnnmj n, Vi Thủqblp -An trưahsj ớwmaa c đzxxg âmfsk y lĩcqpm nh ấukzn n đzxxg ạtrqr i tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, tưahsj ớwmaa c hầqfrw u. Nay đzxxg ềqptd u thăyxyw ng lêugyy n Tiếxvzb t đzxxg ộylnn sứjtlt , tưahsj ớwmaa c Quốhivf c côzxxg ng.
Thầqfrw n-vũcjws ngũcjws -hùtoqq ng đzxxg ưahsj ợsbso c phong chứjtlt c Đahsj ôzxxg -thốhivf ng, tưahsj ớwmaa c Bábsso . Thầqfrw n-vũcjws ngũcjws Âfyqf u đzxxg ưahsj ợsbso c phong nhấukzn t phẩsgmr m phu nhâmfsk n.
Vũcjws -kịahsj thưahsj ợsbso ng tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n Hàiqyw Mai-Việubls t đzxxg ưahsj ợsbso c phong tưahsj ớwmaa c hầqfrw u. Tấukzn t cảjtlt vẫshzs n giữlrtg nguyêugyy n chứjtlt c cũcjws , nhưahsj hồxdyc i chưahsj a xuấukzn t chinh.
Long-biêugyy n ngũcjws hùtoqq ng đzxxg ềqptd u đzxxg ưahsj ợsbso c thăyxyw ng chứjtlt c thưahsj ợsbso ng tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, tưahsj ớwmaa c hầqfrw u. Bốhivf n phu nhâmfsk n sau trậruyn n bìdjxx nh Chiêugyy m đzxxg ưahsj ợsbso c phong nhấukzn t phẩsgmr m phu nhâmfsk n, nay lạtrqr i lậruyn p đzxxg ạtrqr i côzxxg ng, nêugyy n phong làiqyw m quậruyn n chúylnn a. Duy Phưahsj ơvwni ng-Quỳbemy nh đzxxg ãnnmj lậruyn p côzxxg ng trong lầqfrw n dẹlqfs p loạtrqr n họpqzf Dưahsj ơvwni ng, nay lạtrqr i lậruyn p côzxxg ng lớwmaa n nữlrtg a, nêugyy n cũcjws ng đzxxg ưahsj ợsbso c phong quậruyn n chúylnn a.
Phạtrqr m Dậruyn t đzxxg ưahsj ợsbso c phong chứjtlt c Long-nhưahsj ơvwni ng thưahsj ợsbso ng tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, tưahsj ớwmaa c Thiệubls n-tâmfsk m hầqfrw u. Phu nhâmfsk n Lêugyy Kim-Loan đzxxg ưahsj ợsbso c phong Thiêugyy n-âmfsk n Nhu-mẫshzs n quậruyn n chúylnn a.
Vũcjws Quang đzxxg ưahsj ợsbso c phong Hổyxyw -uy thưahsj ợsbso ng tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, tưahsj ớwmaa c Thàiqyw nh-tâmfsk m hầqfrw u. Phu-nhâmfsk n Võsqiz Kim-Liêugyy n đzxxg ưahsj ợsbso c phong Trang-hòshzs a Thiêugyy n-đzxxg ứjtlt c quậruyn n chúylnn a.
Đahsj inh Hoàiqyw ng-Nghi đzxxg ưahsj ợsbso c phong Quábsso n-quâmfsk n thưahsj ợsbso ng tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, tưahsj ớwmaa c Chísgmr nh-tâmfsk m hầqfrw u. Phu nhâmfsk n Phưahsj ơvwni ng-Quỳbemy nh đzxxg ưahsj ợsbso c phong Tuyêugyy n-đzxxg ứjtlt c Thạtrqr c-hòshzs a quậruyn n chúylnn a.
Lýlxvy Đahsj oan đzxxg ưahsj ợsbso c phong Hoàiqyw i-hóaqsx a thưahsj ợsbso ng tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, tưahsj ớwmaa c Trựcqpm c-tâmfsk m hầqfrw u. Phu-nhâmfsk n Trầqfrw n Ngọpqzf c-Liêugyy n đzxxg ưahsj ợsbso c phong Thiêugyy n-y Đahsj ạtrqr i-từpqzf quậruyn n chúylnn a.
Trầqfrw n Ninh đzxxg ưahsj ợsbso c phong Vâmfsk n-ma thưahsj ợsbso ng tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, tưahsj ớwmaa c Nhu-tâmfsk m hầqfrw u. Phu nhâmfsk n Trầqfrw n Ngọpqzf c-Hưahsj ơvwni ng đzxxg ưahsj ợsbso c phong Thiêugyy n-hưahsj ơvwni ng Thuầqfrw n-mẫshzs n quậruyn n chúylnn a.
Xéyejq t vềqptd côzxxg ng lao, Tâmfsk y-hồxdyc thấukzn t kiệubls t ngang vớwmaa i Long-biệubls n ngũcjws hùtoqq ng, tấukzn t cảjtlt đzxxg ưahsj ợsbso c thăyxyw ng tưahsj ớwmaa ng, tưahsj ớwmaa c hầqfrw u. Nhưahsj ng cábsso c phu nhâmfsk n mớwmaa i dựcqpm trậruyn n Bắbsso c phạtrqr t, nêugyy n chỉixzn đzxxg ưahsj ợsbso c phong nhấukzn t phẩsgmr m phu nhâmfsk n.
Trầqfrw n Di đzxxg ưahsj ợsbso c phong Qui-đzxxg ứjtlt c đzxxg ạtrqr i tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, tưahsj ớwmaa c Hưahsj -tâmfsk m hầqfrw u.
Dưahsj ơvwni ng Minh đzxxg ưahsj ợsbso c phong Trung-vũcjws đzxxg ạtrqr i tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, tưahsj ớwmaa c Kísgmr nh-tâmfsk m hầqfrw u.
Triệubls u Thu đzxxg ưahsj ợsbso c phong Tuyêugyy n-vũcjws đzxxg ạtrqr i tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, tưahsj ớwmaa c Tísgmr n-tâmfsk m hầqfrw u.
Mai Cầqfrw m đzxxg ưahsj ợsbso c phong Tuyêugyy n-uy đzxxg ạtrqr i tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, tưahsj ớwmaa c Từpqzf -tâmfsk m hầqfrw u.
Quábsso ch Y đzxxg ưahsj ợsbso c phong Minh-uy đzxxg ạtrqr i tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, Minh-tâmfsk m hầqfrw u.
Ngôzxxg Ứfzms c đzxxg ưahsj ợsbso c phong Đahsj ịahsj nh-viễukzn n đzxxg ạtrqr i tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, tưahsj ớwmaa c Huệubls -tâmfsk m hầqfrw u.
Tạtrqr Duy đzxxg ưahsj ợsbso c phong Ninh-viễukzn n đzxxg ạtrqr i tưahsj ớwmaa ng quâmfsk n, tưahsj ớwmaa c Dũcjws ng-tâmfsk m hầqfrw u.
Ngoàiqyw i ra cábsso c quan văyxyw n võsqiz chiếxvzb u côzxxg ng lao đzxxg ềqptd u đzxxg ưahsj ợsbso c thăyxyw ng thưahsj ởzbtt ng cao thấukzn p khábsso c nhau.
– Quả
Đ
– Trung-Thà
Trư
– Ta nghe tê
Hứ
– Vớ
Trư
– Đ
Trung-Thà
– Trư
Vư
Trư
– Xin mờ
Trung-Thà
Trung-Thà
– Cá
Vư
– Nay cá
Hứ
– Theo như
– Kẻ
Ô
– Tê
Trư
– Nế
– Thế
Nó
Giữ
« Cá
Cự
Phe chủ
Cuố
– Mộ
– Hai là
– Ba là
– Bố
– Nă
Ghi chú
Như
TS, TTTTGTB chỉ
Sau khi Trung-Thà
– Lý
– Tô
Hứ
– Trư
Trư
– Nế
Hứ
– Từ
Cá
– Quâ
Ô
– Vậ
Đ
– Tê
Ô
Khi lê
– Ngà
Thì
Thủ
– Lỗ
Y đ
Y lạ
Cò
Cuộ
Trung-Thà
– Binh tư
Sau mấ
Có
– Thư
Trư
– Trầ
Ngọ
– Như
– Cò
– Đ
– Cò
Ngọ
– Họ
Thủ
– Thế
– Dư
Trong khi Ngọ
Trư
– Hy-Ninh bệ
Ngọ
– Khả
Ghi chú
Việ
Thá
Bấ
Vua Châ
Mộ
Tặ
Nhâ
Duy tử
Hâ
Bế
Thi đ
Tă
Khư
Khê
Dị
Ngư
Duy chỉ
Ô
Mư
Hang nú
Tă
Chỉ
Cò
Thế
Nộ
Khi Quá
Nam-quố
Tiệ
Như
Nhữ
Dị
Nam-quố
Đ
Bọ
Là
Suố
Vì
Trư
– Mệ
Nó
Ghi chú
Sau nà
Trong TS, TTTTGTB ghi trậ
Chiề
Vư
– Nă
Đ
– Xin tuâ
Thấ
– Nghi đ
– Dĩ
– Em thử
– Sau nà
– Đ
Tư
– Trong trậ
Phạ
– Khả
Lý
– Khả
Trung-Thà
– Chư
Tấ
Lễ
Tí
– Ta khô
Tô
– Trư
Lý
– Trì
Tô
– Chá
Lý
Tí
– Cá
Thế
Ngà
Tạ
Sau khi nghe trì
Nguyê
– Tụ
Sau khi đ
Trung-Thà
– Mụ
Chư
Hai bê
Việ
Đ
– Nguyê
Tí
– Nghi đ
– Bư
Mọ
– Bư
Trung-Thà
– Phư
– Bư
Mọ
– Bư
– Bư
Trung-Thà
– Đ
Vư
– Trong nă
Vư
– Nhị
– Là
Tí
Hà
– Việ
Thầ
– Việ
Trung-Thà
– Lự
Vư
– Việ
Vư
– Ngay chiề
Giờ
Phạ
Cuộ
Đ
Giờ
Trung-Thà
– Từ
Kim-Loan, Kim-Liê
– Em thấ
– Đ
Đ
Ngà
Đ
Sau mộ
Thầ
Trung-Thà
Đ
Phư
– Ngừ
Nà
– Tô
Trung-Thà
– Tô
Tô
– Nhị
Trung-Thà
– Tô
Tô
– Đ
Tí
– Xin tiê
Tô
– Nguyệ
Tí
– Tiể
Vư
Tô
Nhị
Quâ
Trung-Thà
Nguyệ
– Ta hẹ
Ghi chú
Về
– Tư
– TTTTGTB ché
– QTNC, TTCTGCK ché
Tô
TS quyể
QTNC ché
Niê
Ngà
Cá
– Hoà
Nhạ
– Bì
Thá
– Tâ
Linh-Nhâ
– Kể
Phò
– Sau khi hạ
Lễ
Thế
Do ư
Trí
Nhi sinh đ
(Thế
Ví
Trí
Mà
Cả
Thá
– Tô
Tí
Cả
Cô
– Khi đ
Triề
Trư
Trung-Thà
Kiể
Tí
Kiể
Phò
Kiể
Phò
Phụ
Lý
Phụ
Lý
Thá
Cá
Lư
Thầ
Vũ
Long-biê
Phạ
Vũ
Đ
Lý
Trầ
Xé
Trầ
Dư
Triệ
Mai Cầ
Quá
Ngô
Tạ
Ngoà
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
