Tham-tưdwsh ớzmcj ng Triệhuqt u Tújgrw tiếadsu p:
– Quảksci đecpt újgrw ng nhưdwsh đecpt ạlhtf i nhâmucx n đecpt oáleeu n, têbyow n đecpt i bêbyow n tráleeu i Hoằyjmt ng-Châmucx n làkkyi Đyrun ômqut -thốlhtf ng Vũukqu Quang, vớzmcj i con vợkhxz têbyow n Võkfgr Kim-Liêbyow n. Têbyow n đecpt i bêbyow n phảksci i làkkyi Đyrun ômqut -thốlhtf ng Đyrun inh Hoàkkyi ng-Nghi, y làkkyi con tểynxi tưdwsh ớzmcj ng Đyrun inh Nho-Quan củgjgs a Nùqfjj ng Tríeawy -Cao hồobys i trưdwsh ớzmcj c. Võkfgr cômqut ng y bìkfgr nh thưdwsh ờxaaa ng, nhưdwsh ng y làkkyi ngưdwsh ờxaaa i cóscdh tàkkyi i dùqfjj ng binh bậrvbg c nhấesme t trong mưdwsh ờxaaa i hai tưdwsh ớzmcj ng trẻmzde ; vợkhxz y têbyow n Phưdwsh ơqqpt ng-Quỳgaci nh làkkyi họgjgs c tròcxkk têbyow n hoạlhtf n quan Lýkhxz Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t. Còcxkk n hai cặgtzn p thiếadsu u niêbyow n, thìkfgr mộukqu t cặgtzn p mặgtzn c quầkfgr n áleeu o mầkfgr u lam, chồobys ng têbyow n Hùqfjj ng Tríeawy , vợkhxz têbyow n Âyjmt u Lam; cặgtzn p thiếadsu u niêbyow n mặgtzn c quầkfgr n áleeu o hồobys ng đecpt ãbcoc từakvn ng đecpt ốlhtf i chưdwsh ởkkyi ng vớzmcj i Hứlstl a, Vưdwsh ơqqpt ng đecpt ạlhtf i nhâmucx n hômqut m qua; chồobys ng têbyow n Hùqfjj ng Tíeawy n, vợkhxz têbyow n Âyjmt u Hồobys ng. Bốlhtf n đecpt ứlstl a nàkkyi y đecpt ãbcoc dùqfjj ng thújgrw binh quấesme y rốlhtf i ta đecpt êbyow m trưdwsh ớzmcj c.
Đyrun ếadsu n đecpt âmucx y, thìkfgr quâmucx n Việhuqt t chỉyjmt còcxkk n cáleeu ch trạlhtf i Tốlhtf ng khômqut ng đecpt ầkfgr y hai dặgtzn m (1 km). Ba hồobys i tùqfjj vàkkyi rújgrw c lêbyow n. Chưdwsh a đecpt ầkfgr y mộukqu t khắdeym c, quâmucx n Việhuqt t dàkkyi n thàkkyi nh trậrvbg n thếadsu . Rồobys i mộukqu t đecpt ộukqu i nhãbcoc nhạlhtf c hơqqpt n năzgpl m chụmnyn c ngưdwsh ờxaaa i đecpt i hai bêbyow n, Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng ngồobys i trêbyow n cỗqfjj xe do đecpt ômqut i cọgjgs p kévzul o. Vợkhxz chồobys ng Hùqfjj ng Tríeawy , Hùqfjj ng Tíeawy n đecpt i sau. Gióscdh Xuâmucx n thổkfgr i nhẹbyow trêbyow n cáleeu nh đecpt ồobys ng Ngọgjgs c-tuyềsbth n đecpt ầkfgr y cỏlbrt non, trăzgpl m hoa đecpt ua nởkkyi . Khi xe đecpt ếadsu n trưdwsh ớzmcj c trạlhtf i, thìkfgr nhãbcoc nhạlhtf c im bặgtzn t. Âyjmt u Hồobys ng bưdwsh ớzmcj c lạlhtf i cổkfgr ng trạlhtf i cung tay:
– Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng nưdwsh ớzmcj c Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t, xin đecpt ưdwsh ợkhxz c cầkfgr u kiếadsu n vớzmcj i Trưdwsh ơqqpt ng đecpt ạlhtf i nhâmucx n.
Trưdwsh ơqqpt ng Thủgjgs -Tiếadsu t bàkkyi n vớzmcj i cáleeu c tưdwsh ớzmcj ng:
– Ta nghe têbyow n Hoằyjmt ng-Châmucx n tàkkyi i tríeawy khômqut ng thua Kinh-Nam vưdwsh ơqqpt ng làkkyi m bao. Y cóscdh đecpt iêbyow n hay khômqut ng, màkkyi chỉyjmt đecpt em mấesme y ngưdwsh ờxaaa i vàkkyi o trạlhtf i ta đecpt ểynxi nộukqu p mạlhtf ng? Hoặgtzn c giảksci y cóscdh mưdwsh u gìkfgr chăzgpl ng?
Hứlstl a Dựmzde đecpt áleeu p:
– Vớzmcj i đecpt ộukqu i quâmucx n hùqfjj ng-tráleeu ng thếadsu kia, nếadsu u y cho đecpt áleeu nh trạlhtf i, thìkfgr ta khômqut ng thểynxi đecpt ưdwsh ơqqpt ng nổkfgr i; ấesme y làkkyi chưdwsh a kểynxi hai đecpt ạlhtf o đecpt óscdh ng ởkkyi Đyrun ạlhtf i-giáleeu p, Hỏlbrt a-giáleeu p cóscdh thểynxi đecpt áleeu nh vàkkyi o hai hômqut ng. Ta cứlstl mởkkyi cửxwwf a tiếadsu p đecpt óscdh n y, xem y muốlhtf n gìkfgr ?
Trưdwsh ơqqpt ng bèscdh n cho mởkkyi cổkfgr ng trạlhtf i, rồobys i dẫlckm n bốlhtf n tưdwsh ớzmcj ng ra ngoàkkyi i. Y cung tay:
– Đyrun ômqut -giáleeu m Quảksci ng-Nam Tâmucx y-lộukqu Trưdwsh ơqqpt ng Thủgjgs -Tiếadsu t xin ra mắdeym t vưdwsh ơqqpt ng gia. Giữakvn a lújgrw c hai bêbyow n giao tranh, khômqut ng biếadsu t vưdwsh ơqqpt ng gia tớzmcj i đecpt âmucx y cóscdh chuyệhuqt n gìkfgr ?
Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng mỉyjmt m cưdwsh ờxaaa i:
– Trưdwsh ơqqpt ng Đyrun ômqut -giáleeu m cầkfgr m quâmucx n đecpt ếadsu n đecpt âmucx y làkkyi vìkfgr sựmzde nghiệhuqt p họgjgs Triệhuqt u. Hậrvbg u bốlhtf i đecpt em quâmucx n đecpt ếadsu n âmucx y làkkyi vìkfgr sựmzde sốlhtf ng còcxkk n củgjgs a tộukqu c Việhuqt t. Nghĩrvzc cho kỹobys , giữakvn a Đyrun ômqut -giam vớzmcj i hậrvbg u bốlhtf i khômqut ng thùqfjj , khômqut ng oáleeu n, màkkyi phảksci i xua quâmucx n đecpt áleeu nh nhau đecpt ãbcoc hai ngàkkyi y. Vãbcoc n bốlhtf i thấesme y binh tưdwsh ớzmcj ng củgjgs a Đyrun ômqut -giáleeu m quáleeu mệhuqt t mỏlbrt i, nêbyow n tạlhtf m thờxaaa i cho quâmucx n hưdwsh u chiếadsu n, rồobys i đecpt em íeawy t quàkkyi tếadsu t tớzmcj i đecpt âmucx y mờxaaa i Trưdwsh ơqqpt ng đecpt ạlhtf i nhâmucx n vớzmcj i Ôlckm n, Trưdwsh ơqqpt ng, Hứlstl a, Vưdwsh ơqqpt ng tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n cùqfjj ng uốlhtf ng rưdwsh ợkhxz u mừakvn ng Xuâmucx n; đecpt ợkhxz i vàkkyi i ngàkkyi y sau, quâmucx n hai bêbyow n đecpt ềsbth u khoẻmzde , rồobys i sẽbyow tíeawy nh sau, khômqut ng biếadsu t Trưdwsh ơqqpt ng đecpt ạlhtf i nhâmucx n nghĩrvzc sao?
Vưdwsh ơqqpt ng quay lạlhtf i chỉyjmt vàkkyi o bốlhtf n chiếadsu c xe, trêbyow n chứlstl a đecpt ầkfgr y thựmzde c phẩkkyi m. Bốlhtf n chiếadsu c xe do ngựmzde a kévzul o từakvn từakvn tiếadsu n lêbyow n. Âyjmt u Thanh cung cung, kíeawy nh kíeawy nh đecpt ếadsu n trưdwsh ớzmcj c Thủgjgs -Tiếadsu t trao tờxaaa giấesme y hồobys ng, trêbyow n cóscdh ghi sốlhtf lễpier vậrvbg t. Thủgjgs -Tiếadsu t tiếadsu p lấesme y đecpt ọgjgs c: Lợkhxz n (heo) quay năzgpl m con, gàkkyi hấesme p ngũukqu vịadsu hưdwsh ơqqpt ng mưdwsh ờxaaa i con, vịadsu t quay mưdwsh ờxaaa i con, giòcxkk lụmnyn a hai mưdwsh ơqqpt i câmucx y, giòcxkk thủgjgs hai mưdwsh ơqqpt i câmucx y, báleeu nh chưdwsh ng mộukqu t trăzgpl m cặgtzn p, báleeu nh dầkfgr y mộukqu t nghìkfgr n cặgtzn p, nưdwsh ớzmcj c mắdeym m chắdeym t (nhĩrvzc ) năzgpl m hũukqu , tràkkyi năzgpl m câmucx n.
Trưdwsh ơqqpt ng Thủgjgs -Tiếadsu t chỉyjmt tay vàkkyi o trong:
– Xin mờxaaa i vưdwsh ơqqpt ng gia.
Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng vẫlckm y tay, đecpt ộukqu i nhãbcoc nhạlhtf c lùqfjj i lạlhtf i, vưdwsh ơqqpt ng cùqfjj ng vợkhxz chồobys ng Hùqfjj ng Tríeawy , Hùqfjj ng Tíeawy n vàkkyi o trạlhtf i. Phâmucx n ngômqut i chủgjgs kháleeu ch xong. Binh Tốlhtf ng đecpt ãbcoc đecpt em hếadsu t lễpier vậrvbg t bầkfgr y ra.
Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng cung tay nóscdh i:
– Cáleeu c vịadsu tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n! Cáleeu c vịadsu đecpt ềsbth u làkkyi nhữakvn ng tưdwsh ớzmcj ng giỏlbrt i, thưdwsh ởkkyi ng phạlhtf t cômqut ng bằyjmt ng, mệhuqt nh lệhuqt nh nghiêbyow m minh, tríeawy dũukqu ng song toàkkyi n; binh líeawy nh đecpt ềsbth u thiệhuqt n chiếadsu n. Thếadsu nhưdwsh ng cáleeu c vịadsu bịadsu têbyow n thưdwsh sinh mặgtzn t trắdeym ng Vưdwsh ơqqpt ng An-Thạlhtf ch bầkfgr y ra ma pháleeu p Thanh-miêbyow u, Trợkhxz -dịadsu ch, Bảksci o-giáleeu p, Nômqut ng-đecpt iềsbth n, Thủgjgs y-lợkhxz i... khiếadsu n cho lòcxkk ng dâmucx n oáleeu n hậrvbg n. Trong nưdwsh ớzmcj c cứlstl trăzgpl m ngưdwsh ờxaaa i thìkfgr chíeawy n mưdwsh ơqqpt i ngưdwsh ờxaaa i chốlhtf ng đecpt ốlhtf i. Chíeawy nh vìkfgr vậrvbg y Thạlhtf ch mớzmcj i đecpt em bọgjgs n Thẩkkyi m Khởkkyi i, Lưdwsh u Di xuốlhtf ng Nam thùqfjj y, luyệhuqt n quâmucx n, tíeawy ch trữakvn lưdwsh ơqqpt ng thảksci o đecpt ểynxi đecpt áleeu nh Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t, vớzmcj i ýkhxz nghĩrvzc đecpt em chiếadsu n cômqut ng ra che lấesme p tộukqu i lỗqfjj i. Đyrun ứlstl ng trưdwsh ớzmcj c cáleeu i thếadsu mộukqu t mấesme t, mộukqu t còcxkk n, nêbyow n chújgrw ng tômqut i phảksci i tiếadsu n quâmucx n sang tựmzde vệhuqt . Rújgrw t cuộukqu c, đecpt ưdwsh a đecpt ếadsu n cáleeu c vịadsu cùqfjj ng chưdwsh quâmucx n phảksci i lăzgpl n mìkfgr nh vàkkyi o chỗqfjj chếadsu t, màkkyi khômqut ng đecpt áleeu ng! Tiếadsu c quáleeu ! Tiếadsu c quáleeu !
Vưdwsh ơqqpt ng thởkkyi dàkkyi i:
– Nay cáleeu c vịadsu tiếadsu n lêbyow n cứlstl u Ung-châmucx u, thìkfgr bịadsu chặgtzn n ởkkyi Hỏlbrt a-giáleeu p, lùqfjj i lạlhtf i thìkfgr bịadsu cắdeym t ởkkyi Đyrun ạlhtf i-giáleeu p. Đyrun óscdh ng quâmucx n ởkkyi chỗqfjj vômqut dụmnyn ng, lưdwsh ơqqpt ng thảksci o khômqut ng còcxkk n. Víeawy dùqfjj chưdwsh vịadsu cóscdh cốlhtf pháleeu đecpt ưdwsh ợkhxz c vòcxkk ng vâmucx y lùqfjj i vềsbth , thìkfgr bọgjgs n Lưdwsh u Di, Vưdwsh ơqqpt ng An-Thạlhtf ch sẽbyow đecpt ổkfgr lỗqfjj i lêbyow n đecpt ầkfgr u cáleeu c vịadsu ... rồobys i khômqut ng nhữakvn ng cáleeu c vịadsu lâmucx m cảksci nh đecpt ầkfgr u bịadsu chặgtzn t đecpt em bêbyow u, thâmucx n bịadsu vứlstl t cho ruồobys i nhặgtzn ng, dòcxkk i bọgjgs đecpt ụmnyn c khoévzul t; màkkyi đecpt ếadsu n vợkhxz con, gia thuộukqu c e khômqut ng bịadsu giếadsu t, thìkfgr cũukqu ng bịadsu tịadsu ch biêbyow n đecpt iềsbth n sảksci n, rồobys i sẽbyow phảksci i sốlhtf ng kiếadsu p tômqut i đecpt òcxkk i. Ôlckm i! Nghĩrvzc thựmzde c đecpt áleeu ng thưdwsh ơqqpt ng.
Hứlstl a Dựmzde hỏlbrt i:
– Theo nhưdwsh vưdwsh ơqqpt ng gia thìkfgr chújgrw ng tômqut i phảksci i làkkyi m gìkfgr ?
– Kẻmzde thứlstl c thờxaaa i mớzmcj i làkkyi ngưdwsh ờxaaa i tuấesme n kiệhuqt t. Cômqut -gia nghĩrvzc khắdeym p thiêbyow n hạlhtf , đecpt âmucx u khômqut ng làkkyi nhàkkyi ? Cáleeu c vịadsu còcxkk n ngạlhtf i ngùqfjj ng gìkfgr màkkyi khômqut ng cho quâmucx n hạlhtf cờxaaa đecpt ầkfgr u hàkkyi ng, rồobys i sang Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t sốlhtf ng, đecpt ểynxi dàkkyi nh tấesme m thâmucx n mai hậrvbg u; mộukqu t khi Vưdwsh ơqqpt ng An-Thạlhtf ch khômqut ng còcxkk n nữakvn a, cáleeu c vịadsu lạlhtf i trởkkyi vềsbth cốlhtf lýkhxz .
Ôlckm n Nguyêbyow n-Dụmnyn cưdwsh ờxaaa i nhạlhtf t:
– Têbyow n nhãbcoc i con Lýkhxz Hoằyjmt ng-Châmucx n kia, suốlhtf t mấesme y ngàkkyi y nay, ngưdwsh ờxaaa i chuyêbyow n cắdeym n trộukqu m, đecpt áleeu nh lévzul n, thựmzde c đecpt újgrw ng làkkyi đecpt ồobys Nam-man, khômqut ng đecpt áleeu ng mặgtzn t anh hùqfjj ng. Hômqut m trưdwsh ớzmcj c, ngưdwsh ờxaaa i bầkfgr y tròcxkk sai têbyow n Đyrun inh Hoàkkyi ng-Nghi tớzmcj i trảksci tùqfjj binh, rồobys i sai hai vợkhxz chồobys ng têbyow n Hung Tíeawy n dùqfjj ng Chu-sa huyềsbth n âmucx m chưdwsh ởkkyi ng đecpt áleeu nh lévzul n, làkkyi m cho Hứlstl a Dựmzde , Vưdwsh ơqqpt ng Trấesme n bịadsu thưdwsh ơqqpt ng. Hômqut m qua đecpt ếadsu n lưdwsh ợkhxz t con vợkhxz têbyow n Hùqfjj ng Nghĩrvzc a dùqfjj ng Chu-sa huyềsbth n âmucx m chưdwsh ởkkyi ng đecpt áleeu nh ta. Bâmucx y giờxaaa ngưdwsh ờxaaa i lạlhtf i mang lễpier vậrvbg t đecpt ếadsu n đecpt âmucx y đecpt ểynxi mong làkkyi m nảksci n lòcxkk ng ta ưdwsh ? Đyrun ưdwsh ợkhxz c! Ngưdwsh ờxaaa i hãbcoc y rờxaaa i khỏlbrt i nơqqpt i đecpt âmucx y tứlstl c thờxaaa i, ta quyếadsu t đecpt em quâmucx n ra đecpt ạlhtf i chiếadsu n vớzmcj i ngưdwsh ờxaaa i.
Trưdwsh ơqqpt ng Thủgjgs -Tiếadsu t vẫlckm y tay ra hiệhuqt u cho Ôlckm n Nguyêbyow n-Dụmnyn im lặgtzn ng rồobys i nóscdh i:
– Nếadsu u nhưdwsh vưdwsh ơqqpt ng gia cóscdh lòcxkk ng tửxwwf tếadsu , thìkfgr xin cho lui binh khỏlbrt i nújgrw i Đyrun ạlhtf i-giáleeu p, đecpt ểynxi chújgrw ng tômqut i rújgrw t vềsbth Cômqut n-lômqut n chỉyjmt nh đecpt ốlhtf n binh mãbcoc , rồobys i mờxaaa i vưdwsh ơqqpt ng gia đecpt ếadsu n quyếadsu t chiếadsu n mộukqu t trậrvbg n, khômqut ng biếadsu t vưdwsh ơqqpt ng gia nghĩrvzc sao?
– Thếadsu thìkfgr đecpt ưdwsh ợkhxz c. Cômqut -gia xin y lờxaaa i Trưdwsh ơqqpt ng đecpt ômqut giáleeu m. Sáleeu ng mai, quâmucx n Việhuqt t sẽbyow rújgrw t khỏlbrt i nújgrw i Đyrun ạlhtf i-giáleeu p, đecpt ểynxi cáleeu c vịadsu lui quâmucx n.
Nóscdh i xong vưdwsh ơqqpt ng đecpt ứlstl ng dậrvbg y cung tay hàkkyi nh lễpier , rồobys i cùqfjj ng tùqfjj y tùqfjj ng rờxaaa i khỏlbrt i trạlhtf i Tốlhtf ng.
Giữakvn a lújgrw c đecpt óscdh , chim ưdwsh ng mang thưdwsh củgjgs a nguyêbyow n-soáleeu i Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t đecpt ếadsu n mặgtzn t trậrvbg n cho Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng. Vưdwsh ơqqpt ng mởkkyi ra đecpt ọgjgs c:
« Cáleeu c đecpt ạlhtf i thầkfgr n Tốlhtf ng triềsbth u, thuộukqu c Cựmzde u-đecpt ảksci ng, Tâmucx n-đecpt ảksci ng tranh cãbcoc i nhau từakvn ngàkkyi y 20 tháleeu ng chạlhtf p, đecpt ếadsu n nay chưdwsh a ngãbcoc ngũukqu .
Cựmzde u-đecpt ảksci ng chủgjgs hòcxkk a, Tâmucx n-đecpt ảksci ng chủgjgs chiếadsu n.
Phe chủgjgs hòcxkk a do Ngômqut Sung đecpt ứlstl ng đecpt ầkfgr u, chủgjgs trưdwsh ơqqpt ng chévzul m Thẩkkyi m Khởkkyi i, Lưdwsh u Di cùqfjj ng mộukqu t sốlhtf biêbyow n thầkfgr n chủgjgs chiếadsu n, rồobys i sai sứlstl sang Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t giảksci ng hòcxkk a; yêbyow u sáleeu ch Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t phảksci i dâmucx ng biểynxi u tạlhtf tộukqu i, trảksci hếadsu t tùqfjj hàkkyi ng binh cùqfjj ng lưdwsh ơqqpt ng thảksci o. Phe chủgjgs chiếadsu n do Vưdwsh ơqqpt ng An-Thạlhtf ch cầkfgr m đecpt ầkfgr u, chủgjgs trưdwsh ơqqpt ng lậrvbg p hàkkyi nh doanh, đecpt em quâmucx n nghiêbyow ng nưdwsh ớzmcj c sang chiếadsu m Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t, đecpt ặgtzn t làkkyi m quậrvbg n huyệhuqt n. Phechủgjgs hòcxkk a cãbcoc i rằyjmt ng, hiệhuqt n tàkkyi i nguyêbyow n Nam thùqfjj y khômqut ng còcxkk n; bảksci o-binh tan náleeu t, thàkkyi nh trìkfgr hủgjgs y diệhuqt t, lưdwsh ơqqpt ng thảksci o khômqut ng còcxkk n, thìkfgr phảksci i đecpt em quâmucx n vớzmcj i lưdwsh ơqqpt ng từakvn Tâmucx y, Bắdeym c xuốlhtf ng. Nhưdwsh vậrvbg y phảksci i lụmnyn y Liêbyow u, Hạlhtf , bằyjmt ng khômqut ng hai nơqqpt i nàkkyi y đecpt em quyâmucx n vàkkyi o thìkfgr nguy khốlhtf n thay. Phe chủgjgs chiếadsu n khômqut ng chịadsu u, nhấesme t đecpt ịadsu nh nhâmucx n dịadsu p nàkkyi y đecpt em quâmucx n chiếadsu m Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t làkkyi cóscdh danh nghĩrvzc a. Sau khi chiếadsu m Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t sẽbyow đecpt áleeu nh Chiêbyow m, Làkkyi o, Châmucx n, Xiệhuqt m, Lýkhxz . Bấesme y giờxaaa sẽbyow quay lêbyow n Bắdeym c rửxwwf a hậrvbg n bịadsu Liêbyow u làkkyi m nhụmnyn c bao năzgpl m qua.
Cuốlhtf i cùqfjj ng nhàkkyi vua nghiêbyow ng theo phe chủgjgs chiếadsu n. Triềsbth u đecpt ìkfgr nh lạlhtf i họgjgs p bàkkyi n đecpt ịadsu nh. Nay đecpt ãbcoc quyếadsu t đecpt ịadsu nh năzgpl m việhuqt c khẩkkyi n cấesme p.
– Mộukqu t làkkyi cửxwwf hai đecpt ạlhtf i thầkfgr n thuộukqu c Khu-mậrvbg t việhuqt n làkkyi Trưdwsh ơqqpt n Thuậrvbg t, Tạlhtf Quýkhxz -Thàkkyi nh ngay ngàkkyi y hômqut m sau lêbyow n đecpt ưdwsh ờxaaa ng xuốlhtf ng Quảksci ng-Tâmucx y tổkfgr chứlstl c trưdwsh ớzmcj ng lệhuqt nh.
– Hai làkkyi cho thiếadsu t lậrvbg p ngựmzde a chạlhtf y trạlhtf m từakvn Ung-châmucx u vềsbth Biệhuqt n-kinh (20 tháleeu ng chạlhtf p).
– Ba làkkyi cáleeu ch chứlstl c Lưdwsh u Di, cửxwwf Thạlhtf ch Giáleeu m thay thếadsu (22 tháleeu ng chạlhtf p). Sai tậrvbg p họgjgs p hếadsu t bảksci o-binh vùqfjj ng Kinh, Hồobys , Lưdwsh ỡjgrw ng-Quảksci ng thàkkyi nh từakvn ng ”chỉyjmt huy” mộukqu t, mỗqfjj i chỉyjmt huy năzgpl m trăzgpl m ngưdwsh ờxaaa i, sai huấesme n luyệhuqt n võkfgr -nghệhuqt , xung phong hãbcoc m trậrvbg n, đecpt ưdwsh a xuốlhtf ng cảksci n quâmucx n Việhuqt t (23-24 tháleeu ng chạlhtf p)
– Bốlhtf n làkkyi đecpt iềsbth u đecpt ạlhtf o binh thứlstl 19 xuốlhtf ng Đyrun àkkyi m-châmucx u (Trưdwsh ờxaaa ng-sa), đecpt ạlhtf o binh 35 xuốlhtf ng Quếadsu -châmucx u, đecpt ểynxi chặgtzn n khômqut ng cho quâmucx n Việhuqt t tiếadsu n đecpt áleeu nh vùqfjj ng Bắdeym c Ngũukqu -lĩrvzc nh; vìkfgr ba đecpt ạlhtf o binh 1, 2, 3 ởkkyi Quếadsu -châmucx u, đecpt ãbcoc đecpt ưdwsh ợkhxz c Lưdwsh u Di cửxwwf Trưdwsh ơqqpt ng Thủgjgs -Tiếadsu t đecpt em xuốlhtf ng cứlstl u Ung-châmucx u, thàkkyi nh ra Quếadsu -châmucx u khômqut ng cóscdh quâmucx n trấesme n thủgjgs (25 tháleeu ng chạlhtf p).
– Năzgpl m làkkyi cửxwwf Triệhuqt u Tiếadsu t đecpt ang trấesme n thủgjgs Diêbyow n-châmucx u (Thiểynxi m-Tâmucx y) lĩrvzc nh chứlstl c « An-nam đecpt ạlhtf o hàkkyi nh doanh mãbcoc bộukqu đecpt ômqut tổkfgr ng quảksci n chiêbyow u thảksci o sứlstl » kiêbyow m chứlstl c Quảksci ng-Nam Tâmucx y-lộukqu An-phủgjgs -sứlstl (Tứlstl c Quảksci ng-Tâmucx y); sai Lýkhxz Hiếadsu n làkkyi m phóscdh ; Yêbyow n Đyrun ạlhtf t làkkyi m phóscdh đecpt ômqut tổkfgr ng quảksci n; Ôlckm ng Cảksci o làkkyi m quảksci n câmucx u, tứlstl c coi vềsbth thưdwsh từakvn , trưdwsh ớzmcj ng lệhuqt nh. Đyrun em tấesme t cảksci binh tinh nhuệhuqt ởkkyi miềsbth n Tâmucx y, Bắdeym c, chuyểynxi n vềsbth Nam-thùqfjj y đecpt ểynxi đecpt áleeu nh Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t. Vậrvbg y xin vưdwsh ơqqpt ng giảksci i quyếadsu t ba đecpt ạlhtf o binh đecpt ệhuqt 1, 2, 3, vàkkyi kịadsu binh 47 càkkyi ng sớzmcj m càkkyi ng tốlhtf t ».
Ghi chújgrw ,
Nhưdwsh vậrvbg y so vớzmcj i ngàkkyi y nay thìkfgr Triệhuqt u Tiếadsu t làkkyi m tổkfgr ng tưdwsh -lệhuqt nh, Lýkhxz Hiếadsu n làkkyi m tưdwsh -lệhuqt nh phóscdh , Yêbyow n Đyrun ạlhtf t làkkyi m tưdwsh -lệhuqt nh hàkkyi nh quâmucx n, Ôlckm n Cảksci o làkkyi m tham mưdwsh u trưdwsh ởkkyi ng.
TS, TTTTGTB chỉyjmt thuậrvbg t qua việhuqt c Trưdwsh ơqqpt ng Thủgjgs -Tiếadsu t đecpt em quâmucx n cứlstl u việhuqt n, rồobys i bịadsu quâmucx n Việhuqt t đecpt óscdh n đecpt áleeu nh, y cùqfjj ng bốlhtf n tưdwsh ớzmcj ng Ôlckm n Nguyêbyow n-Dụmnyn , Trưdwsh ơqqpt ng Biệhuqt n, Hứlstl a Dựmzde , Vưdwsh ơqqpt ng Trấesme n tửxwwf trậrvbg n. Trong khi mộukqu chíeawy củgjgs a năzgpl m ngưdwsh ờxaaa i đecpt ềsbth u thuậrvbg t lạlhtf i trậrvbg n đecpt áleeu nh nàkkyi y bằyjmt ng nhiềsbth u chi tiếadsu t kháleeu c nhau. Tômqut i tổkfgr ng hợkhxz p năzgpl m mộukqu chíeawy mớzmcj i vẽbyow ra đecpt ưdwsh ợkhxz c trậrvbg n đecpt áleeu nh khủgjgs ng khiếadsu p nàkkyi y. Trong TTCTBK, Giang Văzgpl n-Dụmnyn thờxaaa i Khang-Hy chújgrw giảksci i bia Ôlckm n Nguyêbyow n-Dụmnyn cho rằyjmt ng: Con cháleeu u năzgpl m tưdwsh ớzmcj ng đecpt ãbcoc đecpt ềsbth cao quâmucx n Việhuqt t quáleeu đecpt áleeu ng, mụmnyn c đecpt íeawy ch biệhuqt n luậrvbg n cho việhuqt c bạlhtf i trậrvbg n củgjgs a tổkfgr tiêbyow n mìkfgr nh. Nhưdwsh ng đecpt ếadsu n thờxaaa i Càkkyi n-Long, sau khi Tômqut n Sĩrvzc -Nghịadsu đecpt ạlhtf i bạlhtf i ởkkyi Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t (1789), Vưdwsh ơqqpt ng Dãbcoc -Nam lạlhtf i cho rằyjmt ng bia, mộukqu chíeawy năzgpl m tưdwsh ớzmcj ng chévzul p đecpt újgrw ng. Tốlhtf ng thua vìkfgr bốlhtf n đecpt iềsbth u quâmucx n Tốlhtf ng khômqut ng bằyjmt ng quâmucx n Việhuqt t, đecpt óscdh làkkyi tổkfgr chứlstl c, huấesme n luyệhuqt n, trang bịadsu , kỷxwwf luậrvbg t.
Sau khi Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng rờxaaa i trạlhtf i Tốlhtf ng trởkkyi vềsbth , Trưdwsh ơqqpt ng Thủgjgs -Tiếadsu t họgjgs p chưdwsh tưdwsh ớzmcj ng bàkkyi n luậrvbg n. Vưdwsh ơqqpt ng Trấesme n đecpt ưdwsh a ýkhxz kiếadsu n:
– Lýkhxz Hoằyjmt ng-Châmucx n làkkyi mộukqu t tưdwsh ớzmcj ng mưdwsh u tríeawy trùqfjj m hoàkkyi n vũukqu , y lạlhtf i cóscdh tàkkyi i dùqfjj ng binh khômqut ng kévzul m Kinh-Nam vưdwsh ơqqpt ng. Nay tựmzde nhiêbyow n y hứlstl a mởkkyi đecpt ưdwsh ờxaaa ng cho ta rújgrw t quâmucx n, chưdwsh a chắdeym c đecpt ãbcoc làkkyi thựmzde c. Nếadsu u ta rújgrw t quâmucx n, cóscdh thểynxi y cho phụmnyn c binh chờxaaa đecpt ợkhxz i đecpt ểynxi tiêbyow u diệhuqt t. Ta khóscdh màkkyi bảksci o toàkkyi n tíeawy nh mệhuqt nh.
– Tômqut i cũukqu ng nghĩrvzc thếadsu .
Hứlstl a Dựmzde tiếadsu p:
– Trưdwsh ớzmcj c mắdeym t ta cóscdh bốlhtf n con đecpt ưdwsh ờxaaa ng đecpt i. Mộukqu t làkkyi đecpt ầkfgr u hàkkyi ng thìkfgr mạlhtf ng sốlhtf ng đecpt ưdwsh ợkhxz c bảksci o toàkkyi n, nhưdwsh ng gia đecpt ìkfgr nh sẽbyow bịadsu liêbyow n lụmnyn y. Ta khômqut ng thểynxi đecpt i đecpt ưdwsh ờxaaa ng nàkkyi y. Hai làkkyi đecpt óscdh ng quâmucx n ởkkyi đecpt âmucx y chờxaaa việhuqt n binh, thìkfgr việhuqt n binh íeawy t ra phảksci i vàkkyi i tháleeu ng mớzmcj i tớzmcj i, màkkyi lưdwsh ơqqpt ng thảksci o củgjgs a ta thìkfgr tuyệhuqt t rồobys i. Ta cũukqu ng khômqut ng thểynxi đecpt i đecpt ưdwsh ờxaaa ng nàkkyi y. Ba làkkyi tin lờxaaa i Hoằyjmt ng-Châmucx n rújgrw t lui. Víeawy thửxwwf Hoằyjmt ng-Châmucx n cóscdh thiệhuqt n tâmucx m mởkkyi đecpt ưdwsh ờxaaa ng cho ta lui quâmucx n; cho rằyjmt ng ta lui quâmucx n tróscdh t lọgjgs t, nhưdwsh ng khômqut ng cứlstl u đecpt ưdwsh ợkhxz c thàkkyi nh Ung, thìkfgr trưdwsh ớzmcj c sau gìkfgr cũukqu ng bịadsu họgjgs a sáleeu t thâmucx n. Con đecpt ưdwsh ờxaaa ng nàkkyi y càkkyi ng khômqut ng thểynxi đecpt i đecpt ưdwsh ợkhxz c. Bốlhtf n làkkyi , lợkhxz i dụmnyn ng quâmucx n Giao-chỉyjmt đecpt óscdh ng trêbyow n Hỏlbrt a-giáleeu p khômqut ng làkkyi m bao, ta liềsbth u lĩrvzc nh đecpt áleeu nh lêbyow n, pháleeu vòcxkk ng vâmucx y, rồobys i tiếadsu n vềsbth thàkkyi nh Ung. Trong Tômqut Giàkkyi m đecpt áleeu nh ra, ta từakvn ngoàkkyi i đecpt áleeu nh vàkkyi o, may ra cứlstl u đecpt ưdwsh ợkhxz c Giàkkyi m. Chỉyjmt cóscdh con đecpt ưdwsh ờxaaa ng nàkkyi y khảksci dĩrvzc đecpt i đecpt ưdwsh ợkhxz c màkkyi thômqut i.
Trưdwsh ơqqpt ng Biệhuqt n nhăzgpl n mặgtzn t:
– Nếadsu u nhưdwsh ta đecpt áleeu nh lêbyow n Hỏlbrt a-giáleeu p, rồobys i phíeawy a sau Hoằyjmt ng-Châmucx n cho quâmucx n đecpt uổkfgr i theo, thìkfgr chẳscdh ng hóscdh a ra ta chui đecpt ầkfgr u vàkkyi o rọgjgs ưdwsh ?
Hứlstl a Dựmzde chỉyjmt lêbyow n bảksci n đecpt ồobys :
– Từakvn đecpt âmucx y lêbyow n Hỏlbrt a-giáleeu p chỉyjmt cóscdh mộukqu t đecpt ưdwsh ờxaaa ng đecpt i, Hoằyjmt ng-Châmucx n khômqut ng bao giờxaaa nghĩrvzc rằyjmt ng ta dáleeu m hàkkyi nh sựmzde liềsbth u lĩrvzc nh nhưdwsh vậrvbg y. Khi y biếadsu t, tậrvbg p trung đecpt ưdwsh ợkhxz c quâmucx n, đecpt uổkfgr i theo; thìkfgr ta đecpt ãbcoc pháleeu xong vòcxkk ng vâmucx y, tiếadsu n vềsbth thàkkyi nh Ung rồobys i.
Cáleeu c tưdwsh ớzmcj ng bàkkyi n luậrvbg n phâmucx n vâmucx n chưdwsh a quyếadsu t, thìkfgr tếadsu táleeu c vàkkyi o báleeu o:
– Quâmucx n Giao-chỉyjmt têbyow n nújgrw i Hỏlbrt a-giáleeu p đecpt ãbcoc nhổkfgr trạlhtf i tiếadsu n vềsbth thàkkyi nh Ung; còcxkk n quâmucx n đecpt óscdh ng trêbyow n nújgrw i Đyrun ạlhtf i-giáleeu p đecpt ãbcoc đecpt ổkfgr đecpt ồobys i, tiếadsu n vềsbth hợkhxz p vớzmcj i quâmucx n củgjgs a Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng.
Ôlckm n Nguyêbyow n-Dụmnyn nhảksci y phắdeym t lêbyow n:
– Vậrvbg y thìkfgr ngay bâmucx y giờxaaa , bao nhiêbyow u đecpt ồobys dùqfjj ng nặgtzn ng đecpt ểynxi lạlhtf i hếadsu t, thưdwsh ơqqpt ng binh cũukqu ng khômqut ng mang theo. Ta chờxaaa trờxaaa i tốlhtf i sẽbyow âmucx m thầkfgr m tiếadsu n lêbyow n nújgrw i Hỏlbrt a-giáleeu p. Đyrun ểynxi đecpt áleeu nh lừakvn a đecpt ịadsu ch, ta vẫlckm n đecpt ểynxi nguyêbyow n trạlhtf i, đecpt èscdh n cáleeu c cửxwwf a trạlhtf i vẫlckm n đecpt ốlhtf t sáleeu ng, lạlhtf i duy trìkfgr đecpt ộukqu i quâmucx n tiếadsu p tụmnyn c đecpt áleeu nh trốlhtf ng hiệhuqt u cầkfgr m canh.
Đyrun êbyow m mùqfjj ng sáleeu u tháleeu ng giêbyow ng, khi màkkyi n đecpt êbyow m buômqut ng xuốlhtf ng, Ôlckm n Nguyêbyow n-Dụmnyn dẫlckm n đecpt ạlhtf o binh đecpt ệhuqt nhấesme t lêbyow n đecpt ưdwsh ờxaaa ng trưdwsh ớzmcj c. Khi tớzmcj i châmucx n nújgrw i Hỏlbrt a-giáleeu p y cho đecpt ộukqu i tháleeu m mãbcoc đecpt i dòcxkk đecpt ưdwsh ờxaaa ng. Láleeu t sau tháleeu m mãbcoc báleeu o rằyjmt ng quâmucx n Việhuqt t đecpt ãbcoc rújgrw t khỏlbrt i, bao nhiêbyow u bếadsu p đecpt ãbcoc lấesme p hếadsu t, chújgrw ng bỏlbrt lạlhtf i trêbyow n nújgrw i mộukqu t sốlhtf đecpt ồobys dùqfjj ng vômqut íeawy ch. Ôlckm n yêbyow n tâmucx m cho quâmucx n vưdwsh ợkhxz t nújgrw i. Khi sang đecpt ếadsu n châmucx n nújgrw i bêbyow n kia, cũukqu ng khômqut ng thấesme y bóscdh ng dáleeu ng mộukqu t têbyow n quâmucx n Việhuqt t, y cưdwsh ờxaaa i thầkfgr m:
– Têbyow n Hoằyjmt ng-Châmucx n tưdwsh ởkkyi ng ta sợkhxz hãbcoc i rújgrw t lui, nêbyow n bỏlbrt khômqut ng chặgtzn n phíeawy a trưdwsh ớzmcj c nữakvn a. Y nàkkyi o ngờxaaa !!!
Ôlckm n sai ngưdwsh ờxaaa i báleeu o vớzmcj i Trưdwsh ơqqpt ng Thủgjgs -Tiếadsu t. Thủgjgs -Tiếadsu t cho đecpt ạlhtf o đecpt ệhuqt nhịadsu leo nújgrw i, đecpt ạlhtf o đecpt ệhuqt tam tiếadsu p theo. Y vớzmcj i cáleeu c tham tưdwsh ớzmcj ng đecpt i giữakvn a hai đecpt ạlhtf o đecpt ệhuqt nhịadsu , đecpt ệhuqt tam. Còcxkk n đecpt ạlhtf o kịadsu binh 47 đecpt i sau làkkyi m đecpt oạlhtf n hậrvbg u.
Khi lêbyow n tớzmcj i đecpt ỉyjmt nh Hoảksci -giáleeu p, Trưdwsh ơqqpt ng đecpt ứlstl ng trêbyow n mỏlbrt n nújgrw i cao quan sáleeu t vềsbth hưdwsh ớzmcj ng Đyrun ômqut ng, nơqqpt i Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng đecpt óscdh ng quâmucx n, thấesme y đecpt èscdh n đecpt uốlhtf c lậrvbg p lòcxkk e trêbyow n mộukqu t khoảksci ng thung lũukqu ng rộukqu ng, y cưdwsh ờxaaa i vớzmcj i chưdwsh tưdwsh ớzmcj ng:
– Ngàkkyi y mai, íeawy t ra phảksci i tớzmcj i Ngọgjgs Hoằyjmt ng-Châmucx n mớzmcj i biếadsu t ra tiếadsu n quâmucx n, y cóscdh tậrvbg p trung quâmucx n đecpt uổkfgr i theo thìkfgr cũukqu ng phảksci i sáleeu ng ngàkkyi y kia (mốlhtf t) mớzmcj i lêbyow n đecpt ưdwsh ờxaaa ng đecpt ưdwsh ợkhxz c. Bấesme y giờxaaa ta đecpt ãbcoc bắdeym t tay đecpt ưdwsh ợkhxz c vớzmcj i Tômqut Giàkkyi m rồobys i.
Thìkfgr nh lìkfgr nh ba chiếadsu c pháleeu o thăzgpl ng thiêbyow n vọgjgs t lêbyow n trêbyow n trờxaaa i, nổkfgr tung, áleeu nh sáleeu ng tỏlbrt a ra hìkfgr nh ba con chim ưdwsh ng sáleeu ng chóscdh i trong đecpt êbyow m tốlhtf i. Rồobys i tiếadsu p theo hàkkyi ng loạlhtf t tiếadsu ng Lômqut i-tiễpier n bắdeym n lêbyow n trờxaaa i, nổkfgr rung đecpt ộukqu ng khômqut ng gian, áleeu nh lửxwwf a sáleeu ng lòcxkk a rừakvn ng nújgrw i. Lạlhtf i tiếadsu ng máleeu y bắdeym n đecpt áleeu kêbyow u ríeawy t lêbyow n nhữakvn ng tiếadsu ng ghêbyow sợkhxz . Lômqut i-tiễpier n, đecpt áleeu đecpt ổkfgr chụmnyn p lêbyow n đecpt ầkfgr u đecpt ộukqu i hìkfgr nh quâmucx n Tốlhtf ng đecpt ang đecpt i. Quâmucx n reo, trốlhtf ng thújgrw c, chiêbyow ng rềsbth n. Quâmucx n Việhuqt t từakvn trong cáleeu c hốlhtf c đecpt áleeu , trong rừakvn ng bắdeym n ra. Quâmucx n Tốlhtf ng khômqut ng biếadsu t quâmucx n Việhuqt t ởkkyi đecpt âmucx u, thàkkyi nh ra chỉyjmt biếadsu t tìkfgr m chỗqfjj nújgrw p.
Thủgjgs -Tiếadsu t kinh hồobys n, hỏlbrt i viêbyow n tưdwsh ớzmcj ng tham quâmucx n Triệhuqt u Tújgrw :
– Lỗqfjj i tạlhtf i ta! Lỗqfjj i tạlhtf i ta! Ngưdwsh ờxaaa i đecpt ãbcoc rộukqu ng lưdwsh ợkhxz ng, mởkkyi đecpt ưdwsh ờxaaa ng cho ta lui, màkkyi ta làkkyi m ngưdwsh ợkhxz c, nêbyow n ta phảksci i lĩrvzc nh cáleeu i hậrvbg u quảksci nàkkyi y. Làkkyi m sao bâmucx y giờxaaa ???
Y đecpt ứlstl ng trêbyow n mỏlbrt m đecpt áleeu cao, trômqut ng vềsbth hưdwsh ớzmcj ng Bắdeym c, nơqqpt i đecpt ạlhtf o kịadsu mãbcoc đecpt i đecpt oạlhtf n hậrvbg u; y rùqfjj ng mìkfgr nh khi thấesme y dưdwsh ớzmcj i áleeu nh lửxwwf a chậrvbg p chờxaaa n hiệhuqt n ra cảksci nh hỗqfjj n loạlhtf n: Kịadsu -binh bịadsu trújgrw ng phụmnyn c binh củgjgs a Thầkfgr n-nỏlbrt , Thầkfgr n-hổkfgr , Thầkfgr n-báleeu o. Kịadsu -mãbcoc bịadsu bắdeym n ngãbcoc lổkfgr ng chổkfgr ng, còcxkk n ngựmzde a thìkfgr bịadsu Thầkfgr n-hổkfgr , Thầkfgr n-báleeu o, Thầkfgr n-ngao tấesme n cômqut ng bỏlbrt chạlhtf y táleeu n loạlhtf n. Dùqfjj khoảksci ng cáleeu ch hơqqpt n sáleeu u dậrvbg m (3 km), y cũukqu ng nhìkfgr n thấesme y tưdwsh ớzmcj ng chỉyjmt huy đecpt oàkkyi n phụmnyn c kíeawy ch làkkyi Lýkhxz Đyrun oan, Ngọgjgs c-Liêbyow n, Hùqfjj ng Nghiãbcoc , Âyjmt u Thanh.
Y lạlhtf i nhìkfgr n vềsbth hưdwsh ớzmcj ng Nam, nơqqpt i đecpt ạlhtf o quâmucx n đecpt ệhuqt nhấesme t đecpt ãbcoc đecpt ổkfgr đecpt ồobys i, thìkfgr chỉyjmt còcxkk n thấesme y cảksci nh quâmucx n Tốlhtf ng đecpt ầkfgr u hàkkyi ng bịadsu quâmucx n Việhuqt t lùqfjj a ngồobys i thàkkyi nh từakvn ng hàkkyi ng, hai tay đecpt ưdwsh a lêbyow n đecpt ầkfgr u.
Còcxkk n hai đecpt ạlhtf o binh đecpt ệhuqt nhịadsu , đecpt ệhuqt tam thìkfgr đecpt ang chiếadsu n đecpt ấesme u tuyệhuqt t vọgjgs ng. Vômqut tìkfgr nh y nhìkfgr n lêbyow n: Phíeawy a chỏlbrt m ba góscdh c nújgrw i, mỗqfjj i chỏlbrt m mộukqu t tưdwsh ớzmcj ng Việhuqt t đecpt ang dùqfjj ng đecpt uốlhtf c đecpt ểynxi chỉyjmt đecpt ưdwsh ờxaaa ng cho quâmucx n tấesme n cômqut ng. Dưdwsh ớzmcj i áleeu nh đecpt uốlhtf c chậrvbg p chờxaaa n, y nhậrvbg n ra đecpt óscdh làkkyi Phạlhtf m Dậrvbg t, Vũukqu Quang, Đyrun inh Hoàkkyi ng-Nghi.
Cuộukqu c nãbcoc Thạlhtf ch-xa, Lômqut i-tiễpier n, bắdeym n têbyow n, xung sáleeu t suốlhtf t từakvn giờxaaa Sửxwwf u đecpt ếadsu n hếadsu t giờxaaa Dầkfgr n thìkfgr Hoàkkyi ng-Nghi đecpt áleeu nh ba tiếadsu ng chiêbyow ng, lậrvbg p tứlstl c Thạlhtf ch-xa, đecpt ạlhtf i nỏlbrt ngưdwsh ng táleeu c xạlhtf , quâmucx n Việhuqt t cũukqu ng lui vàkkyi o rừakvn ng.
Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng đecpt ứlstl ng trêbyow n chóscdh t vóscdh t mộukqu t câmucx y cao, tay cầkfgr m loa hưdwsh ớzmcj ng vàkkyi o phíeawy a quâmucx n Tốlhtf ng:
– Binh tưdwsh ớzmcj ng Tốlhtf ng nghe đecpt âmucx y! Phíeawy a hậrvbg u quâmucx n, đecpt ạlhtf o kịadsu binh bịadsu Thầkfgr n-hổkfgr , Thầkfgr n-báleeu o, Thầkfgr n-Ngao bao vâmucx y đecpt ãbcoc đecpt ầkfgr u hàkkyi ng hếadsu t rồobys i. Phíeawy a trưdwsh ớzmcj c, đecpt ạlhtf o đecpt ệhuqt nhấesme t bịadsu Thầkfgr n-phong đecpt ốlhtf t, bịadsu trújgrw ng trậrvbg n đecpt ịadsu a củgjgs a Thầkfgr n-nỏlbrt , bịadsu diệhuqt t hếadsu t. Hãbcoc y mau mau buômqut ng vũukqu khíeawy , hai tay chắdeym p lạlhtf i đecpt ểynxi lêbyow n đecpt ầkfgr u, rồobys i đecpt i xuốlhtf ng châmucx n nújgrw i, sẽbyow khỏlbrt i chếadsu t. Ta, Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng, đecpt em quâmucx n nhâmucx n nghĩrvzc a sang cứlstl u dâmucx n Háleeu n bịadsu khổkfgr vìkfgr Tâmucx n-pháleeu p; hứlstl a rằyjmt ng: Ai đecpt ầkfgr u hàkkyi ng sẽbyow đecpt ưdwsh ợkhxz c tha. Ai chốlhtf ng sẽbyow bịadsu bắdeym t cho hổkfgr , báleeu o ăzgpl n thịadsu t.
Sau mấesme y lầkfgr n gọgjgs i loa, quâmucx n Tốlhtf ng buômqut ng vũukqu khíeawy , rờxaaa i chỗqfjj nấesme p, nốlhtf i đecpt uômqut i nhau xuốlhtf ng nújgrw i. Đyrun ếadsu n cuốlhtf i giờxaaa Dầkfgr n, khi áleeu nh nắdeym ng Xuâmucx n chiếadsu u chứlstl a chan trêbyow n nújgrw i Hỏlbrt a-giáleeu p; Trưdwsh ơqqpt ng Thủgjgs -Tiếadsu t cùqfjj ng mấesme y viêbyow n táleeu lãbcoc nh mệhuqt t nhừakvn ngưdwsh ờxaaa i ra, rồobys i cùqfjj ng nhau đecpt ứlstl ng dậrvbg y quan sáleeu t trậrvbg n đecpt ịadsu a: Trêbyow n con đecpt ưdwsh ờxaaa ng vắdeym t ngang qua nújgrw i Hỏlbrt a-giáleeu p, vũukqu khíeawy , vậrvbg t dụmnyn ng ngổkfgr n ngang khắdeym p nơqqpt i. Cạlhtf nh vũukqu khíeawy , nàkkyi o xáleeu c chếadsu t củgjgs a ngưdwsh ờxaaa i, nàkkyi o xáleeu c chếadsu t củgjgs a ngựmzde a nằyjmt m rảksci i ráleeu c trêbyow n đecpt ưdwsh ờxaaa ng, dưdwsh ớzmcj i khe, hốlhtf c đecpt áleeu . Cóscdh xáleeu c bịadsu têbyow n xuyêbyow n qua ngưdwsh ờxaaa i, cóscdh xáleeu c bịadsu trújgrw ng đecpt áleeu thâmucx y dậrvbg p náleeu t; lạlhtf i cóscdh thưdwsh ơqqpt ng binh chưdwsh a chếadsu t, kẻmzde thìkfgr nằyjmt m thởkkyi thoi thóscdh p, ngưdwsh ờxaaa i thìkfgr rêbyow n la. Mộukqu t vàkkyi i binh sĩrvzc còcxkk n sốlhtf ng sóscdh t, ngồobys i dựmzde a lưdwsh ng vàkkyi o váleeu ch đecpt áleeu , vàkkyi o gốlhtf c câmucx y, mặgtzn t mũukqu i lem luốlhtf c, máleeu u me khắdeym p thâmucx n. Chújgrw ng ngơqqpt ngáleeu c nhìkfgr n Trưdwsh ơqqpt ng, màkkyi khômqut ng nóscdh i lêbyow n lờxaaa i.
Cóscdh hai phụmnyn nữakvn trẻmzde từakvn dưdwsh ớzmcj i đecpt i lêbyow n, Trưdwsh ơqqpt ng nhậrvbg n ra mộukqu t ngưdwsh ờxaaa i làkkyi Trầkfgr n Ngọgjgs c-Liêbyow n, mộukqu t ngưdwsh ờxaaa i làkkyi Âyjmt u Huyềsbth n. Ngọgjgs c-Liêbyow n bưdwsh ng cáleeu i khay, trêbyow n đecpt ựmzde ng bìkfgr nh rưdwsh ợkhxz u, mộukqu t cáleeu i báleeu t, mộukqu t đecpt ômqut i đecpt ũukqu a, mộukqu t đecpt ĩrvzc a đecpt ựmzde ng báleeu nh chưdwsh ng, mộukqu t đecpt ĩrvzc a đecpt ựmzde ng giòcxkk bìkfgr . Âyjmt u Huyềsbth n dắdeym t mộukqu t con ngựmzde a đecpt ầkfgr y dủgjgs yêbyow n cưdwsh ơqqpt ng. Ngọgjgs c-Liêbyow n cung tay nóscdh i:
– Thưdwsh a Đyrun ômqut -giáleeu m, Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng sai chịadsu em chújgrw ng tômqut i lêbyow n mờxaaa i Đyrun ômqut -giáleeu m xơqqpt i đecpt iểynxi m tâmucx m, rồobys i lêbyow n ngựmzde a vềsbth Quếadsu -châmucx u cho.
Trưdwsh ơqqpt ng Thủgjgs -Tiếadsu t đecpt ưdwsh a đecpt ômqut i mắdeym t lờxaaa đecpt ờxaaa nhìkfgr n hai thiếadsu u phụmnyn trẻmzde , y khômqut ng nóscdh i khômqut ng rằyjmt ng, hai tay tiếadsu p khay đecpt ồobys ăzgpl n; thảksci n nhiêbyow n uốlhtf ng rưdwsh ợkhxz u, an báleeu nh. Ăkryy n xong Trưdwsh ơqqpt ng hỏlbrt i:
– Trầkfgr n, Âyjmt u phu nhâmucx n. Kẻmzde bạlhtf i trậrvbg n nàkkyi y muốlhtf n biếadsu t tìkfgr nh hìkfgr nh cáleeu c tưdwsh ớzmcj ng, cùqfjj ng quâmucx n sĩrvzc Tốlhtf ng ra sao?
Ngọgjgs c-Liêbyow n cung tay:
– Nhưdwsh Trưdwsh ơqqpt ng đecpt ạlhtf i nhâmucx n biếadsu t, sau trâmucx n đecpt áleeu nh Đyrun ạlhtf i-giáleeu p hai hômqut m trưdwsh ớzmcj c, đecpt ạlhtf o đecpt ệhuqt nhấesme t quâmucx n sốlhtf chỉyjmt còcxkk n mộukqu t nửxwwf a, nêbyow n bịadsu hiệhuqt u Đyrun ằyjmt ng-hảksci i củgjgs a vợkhxz chồobys ng chújgrw ng tômqut i tiêbyow u diệhuqt t trong nửxwwf a giờxaaa . Ôlckm n tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n chếadsu t trong loạlhtf n quâmucx n.
– Còcxkk n đecpt ạlhtf o kịadsu -binh?
– Đyrun ạlhtf o kịadsu binh bịadsu trújgrw ng phụmnyn c binh củgjgs a hiệhuqt u Quảksci ng-tháleeu nh, Quảksci ng-vũukqu , tấesme t cảksci ngưdwsh ờxaaa i ngựmzde a phơqqpt i thâmucx y ởkkyi bêbyow n bờxaaa suốlhtf i Ngọgjgs c-tuyềsbth n. Vưdwsh ơqqpt ng Tuầkfgr n-kiểynxi m đecpt ấesme u võkfgr vớzmcj i sưdwsh huynh Hùqfjj ng Tríeawy , đecpt ãbcoc chếadsu t vàkkyi o giờxaaa Sửxwwf u đecpt êbyow m qua.
– Còcxkk n hai đecpt ạlhtf o đecpt ệhuqt nhịadsu , đecpt ệhuqt tam?
Ngọgjgs c-Liêbyow n chỉyjmt vàkkyi o con đecpt ưdwsh ờxaaa ng vắdeym t ngang qua nújgrw i:
– Họgjgs bịadsu Thạlhtf ch-xa, Lômqut i-tiễpier n nãbcoc suốlhtf t đecpt êbyow m; bịadsu hai hiệhuqt u Quảksci ng-tháleeu nh, Quảksci ng-vũukqu tậrvbg p kíeawy ch chếadsu t phâmucx n nửxwwf a; còcxkk n phâmucx n nửxwwf a xuốlhtf ng nújgrw i đecpt ầkfgr u hàkkyi ng. Nộukqu i ngàkkyi y hômqut m nay, Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng sẽbyow cấesme p lưdwsh ơqqpt ng thựmzde c cho họgjgs vềsbth Quếadsu -châmucx u.
Thủgjgs -Tiếadsu t nóscdh i nhưdwsh ngưdwsh ờxaaa i mấesme t hồobys n:
– Thếadsu còcxkk n Trưdwsh ơqqpt ng Biệhuqt n, Hứlstl a Dựmzde ?
– Dưdwsh ờxaaa ng nhưdwsh hai vịadsu đecpt óscdh chếadsu t trong loạlhtf n quâmucx n, chújgrw ng tômqut i đecpt ang cho tìkfgr m xáleeu c, đecpt ểynxi tẩkkyi m liệhuqt m, rồobys i sẽbyow đecpt ưdwsh a vềsbth Quếadsu -châmucx u.
Trong khi Ngọgjgs c-Liêbyow n đecpt ốlhtf i đecpt áleeu p, thìkfgr từakvn phíeawy a sau Lýkhxz Đyrun oan đecpt ãbcoc đecpt em đecpt ộukqu i y-sĩrvzc lêbyow n, đecpt ang băzgpl ng bóscdh cho thưdwsh ơqqpt ng binh Tốlhtf ng. Thấesme y viêbyow n tham tưdwsh ớzmcj ng Triệhuqt u Tújgrw nằyjmt n thoi thóscdh p thởkkyi miệhuqt ng xin nưdwsh ớzmcj c uốlhtf ng. Lýkhxz Đyrun oan vộukqu i bồobys ng y lêbyow n, đecpt ưdwsh a vềsbth chỗqfjj bằyjmt ng phẳscdh ng, lấesme y nưdwsh ớzmcj c cho uốlhtf ng, rồobys i băzgpl ng bóscdh cấesme p cứlstl u.
Trưdwsh ơqqpt ng Thủgjgs -Tiếadsu t ngửxwwf a mặgtzn t lêbyow n trờxaaa i chỉyjmt vềsbth phíeawy a nújgrw i Ngũukqu -lĩrvzc nh, lạlhtf y ba lạlhtf y rồobys i than:
– Hy-Ninh bệhuqt hạlhtf ! Trưdwsh ớzmcj c đecpt âmucx y vua Đyrun ếadsu -Minh đecpt ãbcoc lậrvbg p đecpt àkkyi n tếadsu cáleeu o trờxaaa i đecpt ấesme t, phâmucx n chia cưdwsh ơqqpt ng thổkfgr Nam-Bắdeym c rằyjmt ng: Nam khômqut ng xâmucx m Bắdeym c, Bắdeym c chẳscdh ng hiếadsu p Nam, kẻmzde nàkkyi o tráleeu i lờxaaa i thìkfgr tuyệhuqt t tổkfgr tuyệhuqt t tômqut n. Cho nêbyow n đecpt ờxaaa i Tầkfgr n, Đyrun ồobys Thưdwsh vớzmcj i nửxwwf a triệhuqt u quâmucx n bịadsu đecpt ốlhtf t ởkkyi Ma-tầkfgr n lĩrvzc nh; đecpt ờxaaa i Háleeu n, Mãbcoc Việhuqt n, Lưdwsh u Long bạlhtf ịadsu quâmucx n ởkkyi hồobys Đyrun ộukqu ng-đecpt ìkfgr nh; rồobys i Hoàkkyi ng Thao bịadsu giếadsu t ởkkyi sômqut ng Bạlhtf ch-đecpt ằyjmt ng; rồobys i Hầkfgr u Nhâmucx n-Bảksci o, Triệhuqt u Phụmnyn ng-Huâmucx n, Quáleeu ch Quâmucx n-Biệhuqt n, Tômqut n Toàkkyi n-Hưdwsh ng bạlhtf i ởkkyi Chi-lăzgpl ng, Bạlhtf ch-đecpt ằyjmt ng. Bâmucx y giờxaaa thàkkyi nh Ung nhưdwsh đecpt èscdh n trưdwsh ớzmcj c gióscdh , thầkfgr n đecpt ãbcoc làkkyi m hếadsu t sứlstl c, màkkyi đecpt ưdwsh a đecpt ếadsu n kếadsu t quảksci nàkkyi y. Chẳscdh ng qua làkkyi sốlhtf trờxaaa i đecpt ãbcoc đecpt ịadsu nh.
Ngọgjgs c-Liêbyow n tiếadsu p:
– Khảksci ng kháleeu i thay! Trung nghĩrvzc a thay lờxaaa i củgjgs a mộukqu t tưdwsh ớzmcj ng ngoàkkyi i biêbyow n thùqfjj y khômqut ng nhụmnyn c mệhuqt nh quâmucx n vưdwsh ơqqpt ng. Trưdwsh ơqqpt ng đecpt ạlhtf i nhâmucx n luậrvbg n đecpt újgrw ng. Cáleeu i thờxaaa i vua Đyrun ếadsu -Minh lậrvbg p đecpt àkkyi n tếadsu trờxaaa i đecpt ấesme t đecpt ãbcoc quáleeu xa. Tiểynxi u nữakvn xin dẫlckm n tíeawy ch mớzmcj i đecpt âmucx y tạlhtf i Tốlhtf ng triềsbth u đecpt ểynxi đecpt ạlhtf i nhâmucx n nghe: Bấesme y giờxaaa làkkyi niêbyow n hiệhuqt u Đyrun ạlhtf i-trung Tưdwsh ờxaaa ng-phùqfjj nguyêbyow n niêbyow n (Mậrvbg u-Thâmucx n, DL.1008), tháleeu ng giêbyow ng, ngàkkyi y Ấesme t-Sửxwwf u, cóscdh tiếadsu ng thầkfgr n tiêbyow n từakvn cửxwwf a Đyrun ạlhtf i-thừakvn a trêbyow n trờxaaa i đecpt ọgjgs c bàkkyi i văzgpl n rấesme t dàkkyi i, khắdeym p Biệhuqt n-kinh đecpt ềsbth u nghe đecpt ưdwsh ợkhxz c. Vua Châmucx n-Tômqut ng sai chévzul p lạlhtf i, rồobys i cho triệhuqt u quầkfgr n thầkfgr n ởkkyi đecpt iệhuqt n Triềsbth u-nguyêbyow n, vàkkyi gọgjgs i sáleeu ch ấesme y làkkyi Thiêbyow n-thưdwsh . Nộukqu i dung sáleeu ch đecpt ịadsu nh rõkfgr cưdwsh ơqqpt ng vựmzde c Trung-nguyêbyow n vàkkyi bốlhtf n phíeawy a Đyrun ômqut ng, Tâmucx y, Nam, Bắdeym c. Phầkfgr n đecpt ịadsu nh cưdwsh ơqqpt ng giớzmcj i Nam vựmzde c chảksci nóscdh i rõkfgr rằyjmt ng con vua Viêbyow m-đecpt ếadsu làkkyi m vua phưdwsh ơqqpt ng Nam đecpt óscdh sao? Vìkfgr Thiêbyow n-thưdwsh rấesme t linh, nêbyow n từakvn đecpt ấesme y, mỗqfjj i tháleeu ng, tểynxi -tưdwsh ớzmcj ng phảksci i đecpt ếadsu n đecpt iệhuqt n Kíeawy nh-thiêbyow n đecpt ọgjgs c mộukqu t lầkfgr n, mong thấesme u đecpt ếadsu n trờxaaa i; nhờxaaa trờxaaa i sai Thiêbyow n-binh, Thiêbyow n-tưdwsh ớzmcj ng ngăzgpl n chậrvbg n khômqut ng cho Khấesme t-Đyrun an vưdwsh ợkhxz t biêbyow n chiếadsu m đecpt ấesme t Trung-thổkfgr . Kểynxi từakvn khi Vưdwsh ơqqpt ng An-Thạlhtf ch lêbyow n làkkyi m tểynxi -tưdwsh ớzmcj ng, y mớzmcj i bỏlbrt khômqut ng đecpt ọgjgs c, rồobys i Trưdwsh ơqqpt ng đecpt ạlhtf i nhâmucx n cùqfjj ng chưdwsh quâmucx n mớzmcj i mua lấesme y kếadsu t quảksci nàkkyi y.
Ghi chújgrw ,
Việhuqt c chévzul p Thiêbyow n-thưdwsh nàkkyi y, đecpt ưdwsh ợkhxz c ghi rõkfgr trong Tốlhtf ng-sửxwwf quyểynxi n 7, Châmucx n-tômqut ng bảksci n kỷxwwf , trang 135. Sựmzde thựmzde c bấesme y giờxaaa phíeawy a Bắdeym c Tốlhtf ng bịadsu Liêbyow u uy hiếadsu p, bắdeym t cắdeym t đecpt ấesme t, nộukqu p vàkkyi ng lụmnyn a. Phíeawy a Tâmucx y bịadsu Tâmucx y-hạlhtf tấesme n cômqut ng. Phíeawy a Nam bịadsu Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t évzul p. Bọgjgs n 5 gian thầkfgr n bịadsu Tốlhtf ng-sửxwwf gọgjgs i làkkyi Ngũukqu -quỷxwwf gồobys m Vưdwsh ơqqpt ng Khâmucx m Nhưdwsh ợkhxz c, Trầkfgr n Nghiêbyow u-Táleeu (Tẩkkyi u), Đyrun inh Vịadsu , Trầkfgr n Bàkkyi nh Niêbyow n, Lưdwsh u Thừakvn a Hoa mớzmcj i bầkfgr y ra tròcxkk bịadsu p bợkhxz m. Niêbyow n hiệhuqt u Đyrun ạlhtf i-trung Tưdwsh ờxaaa ng-phùqfjj đecpt ờxaaa i vua Châmucx n-Tômqut ng (1008) thay vìkfgr tổkfgr chứlstl c binh bịadsu giữakvn nưdwsh ớzmcj c, thìkfgr Tểynxi -tưdwsh ớzmcj ng Vưdwsh ơqqpt ng Khâmucx m Nhưdwsh ợkhxz c đecpt ềsbth nghịadsu nêbyow n dùqfjj ng hìkfgr nh thứlstl c Phong-thiệhuqt n, tứlstl c tếadsu cáleeu o trờxaaa i đecpt ấesme t ởkkyi nújgrw i Tháleeu i-sơqqpt n đecpt ểynxi trấesme n phụmnyn c bốlhtf n phưdwsh ơqqpt ng. Nhưdwsh ng muốlhtf n tỏlbrt ra việhuqt c cújgrw ng tếadsu đecpt óscdh làkkyi linh ứlstl ng tựmzde trờxaaa i, cầkfgr n phảksci i cóscdh bộukqu sáleeu ch gọgjgs i làkkyi Thiêbyow n-thưdwsh , củgjgs a Thiêbyow n-đecpt ìkfgr nh ban xuốlhtf ng.
Tháleeu ng ba niêbyow n hiệhuqt u Thiêbyow n-hy thứlstl ba (??) vẫlckm n thờxaaa i vua Châmucx n-Tômqut ng, viêbyow n Tuầkfgr n-kiểynxi m Chu Năzgpl ng cùqfjj ng viêbyow n Tháleeu i-giáleeu m Chu Hoàkkyi i Chíeawy nh đecpt ưdwsh ợkhxz c nhàkkyi vua chuẩkkyi n cho làkkyi m Thiêbyow n-thưdwsh giảksci , đecpt em dấesme u vàkkyi o hang nújgrw i Càkkyi n-hựmzde u, phíeawy a Nam Trưdwsh ờxaaa ng-an, rồobys i sai bọgjgs n đecpt ồobys ng cốlhtf t nóscdh i rằyjmt ng « Từakvn nghìkfgr n xưdwsh a, cóscdh Thiêbyow n-thưdwsh từakvn trờxaaa i rơqqpt i xuốlhtf ng hang nújgrw i Càkkyi n-hựmzde u ». Song sĩrvzc dâmucx n khômqut ng ai tin.
Bấesme y giờxaaa danh sĩrvzc Khấesme u Chuẩkkyi n, trưdwsh ớzmcj c từakvn ng làkkyi Tểynxi -tưdwsh ớzmcj ng, bịadsu biếadsu m vìkfgr tộukqu i nóscdh i thẳscdh ng, rấesme t đecpt ưdwsh ợkhxz c sĩrvzc dâmucx n tin tưdwsh ởkkyi ng. Oâmucx ng đecpt ang trấesme n nhậrvbg m đecpt ạlhtf o Vĩrvzc nh-hưdwsh ng quâmucx n gầkfgr n nújgrw i Càkkyi n Hựmzde u. Sĩrvzc dâmucx n nóscdh i rằyjmt ng: Cáleeu i vụmnyn Thiêbyow n-thưdwsh làkkyi bịadsu a đecpt ặgtzn t. Nếadsu u nhưdwsh cóscdh thìkfgr ắdeym t Khấesme u Chuẩkkyi n đecpt ãbcoc dâmucx ng vềsbth triềsbth u.
Vua Châmucx n-Tômqut ng mậrvbg t sai Chu Hoàkkyi i Chíeawy nh ngỏlbrt ýkhxz rằyjmt ng Khấesme u Chuẩkkyi n nêbyow n giảksci vàkkyi o nújgrw i, tìkfgr m thấesme y Thiêbyow n-tưdwsh rồobys i dâmucx ng lêbyow n vua. Lújgrw c đecpt ầkfgr u Khấesme u Chuẩkkyi n từakvn chốlhtf i, nhưdwsh ng vìkfgr say quyềsbth n hàkkyi nh, muốlhtf n vềsbth triềsbth u, ômqut ng phảksci i báleeu n rẻmzde cáleeu i chíeawy nh khíeawy . Khi ômqut ng mang Thiêbyow n-thưdwsh vềsbth Biệhuqt n-kinh, nhàkkyi vua thâmucx n ra cổkfgr ng thàkkyi nh rưdwsh ớzmcj c. Dĩrvzc nhiêbyow n Khấesme u Chuẩkkyi n thanh vâmucx n đecpt ắdeym c lộukqu . Thếadsu làkkyi tháleeu ng sáleeu u năzgpl m đecpt óscdh , Vưdwsh ơqqpt ng Khâmucx m Nhưdwsh ợkhxz c chếadsu t, Khấesme u Chuẩkkyi n đecpt ưdwsh ợkhxz c phong chứlstl c Tểynxi -tưdwsh ớzmcj ng kiêbyow m Lạlhtf i-bộukqu thưdwsh ợkhxz ng-thưdwsh .
Mộukqu t danh sĩrvzc đecpt ưdwsh ơqqpt ng thờxaaa i làkkyi Ngụmnyn y Dãbcoc ngưdwsh ờxaaa i Thiểynxi m-châmucx u đecpt ãbcoc đecpt ãbcoc làkkyi m mộukqu t bàkkyi i thơqqpt châmucx m biếadsu m Khấesme u Chuẩkkyi n. Khấesme u Chẩkkyi n đecpt au lắdeym m, ômqut ng làkkyi m thơqqpt đecpt ểynxi biệhuqt n luậrvbg n cho mìkfgr nh nhưdwsh sau:
Tặgtzn ng Ngụmnyn y Dãbcoc xửxwwf sĩrvzc
Nhâmucx n văzgpl n danh lợkhxz i tẩkkyi u trầkfgr n ai,
Duy tửxwwf cao nhàkkyi n hốlhtf i thịadsu nh tàkkyi i.
Hâmucx m chẳscdh m dạlhtf phong huyêbyow n tiếadsu t lệhuqt ,
Bếadsu mômqut n xuâmucx n vũukqu trưdwsh ởkkyi ng mômqut i đecpt àkkyi i.
Thi đecpt ềsbth viễpier n tụmnyn kinh niêbyow n đecpt ắdeym c.
Tăzgpl ng luyếadsu n u hiêbyow n kếadsu nhậrvbg t lai,
Khưdwsh ớzmcj c khủgjgs ng minh quâmucx n trưdwsh ng ẩkkyi n dậrvbg t,
Khêbyow vâmucx n nan đecpt ắdeym c, cậrvbg n bồobys i hồobys i.
Dịadsu ch
Ngưdwsh ờxaaa i đecpt ờxaaa i danh lợkhxz i thíeawy ch bon chen,
Duy chỉyjmt ngàkkyi i đecpt âmucx y quảksci thựmzde c nhàkkyi n.
Ôlckm m gốlhtf i ngồobys i nghe thanh gióscdh thổkfgr i,
Mưdwsh a xuâmucx n, cửxwwf a khévzul p cảksci nh rêbyow u lan.
Hang nújgrw i xa xăzgpl m thưdwsh gửxwwf i lạlhtf i,
Tăzgpl ng nhâmucx n yêbyow u thíeawy ch hiêbyow n hoang tàkkyi n.
Chỉyjmt sợkhxz vua trưdwsh ng ngưdwsh ờxaaa i ởkkyi ẩkkyi n,
Còcxkk n đecpt âmucx u mâmucx y, suốlhtf i cảksci nh xanh lam!
Thếadsu rồobys i, triềsbth u đecpt ìkfgr nh tếadsu cáleeu o khắdeym p nơqqpt i, nàkkyi o nújgrw i Tháleeu i-sơqqpt n, nàkkyi o Khổkfgr ng-miếadsu u, nàkkyi o tếadsu Đyrun ạlhtf o-tổkfgr . Cáleeu c châmucx u quậrvbg n cũukqu ng tếadsu , dâmucx n cũukqu ng tếadsu , náleeu o loạlhtf n cảksci nưdwsh ớzmcj c.
Nộukqu i dung Thiêbyow n-thưdwsh nóscdh i rằyjmt ng: Vua Trung-nguyêbyow n làkkyi thiêbyow n-tửxwwf đecpt ưdwsh ợkhxz c sai xuốlhtf ng cai trịadsu Thiêbyow n-hạlhtf . Sắdeym c dâmucx n Bắdeym c làkkyi Đyrun ịadsu ch, Tâmucx y làkkyi Nhung, Đyrun ômqut ng làkkyi Di, Nam làkkyi Man phảksci i quy phụmnyn c. Trong sáleeu ch cũukqu ng đecpt ịadsu nh rõkfgr cưdwsh ơqqpt ng thổkfgr củgjgs a Trung-nguyêbyow n vớzmcj i bốlhtf n vùqfjj ng Đyrun ômqut ng, Tâmucx y, Nam, Bắdeym c. Sáleeu chlạlhtf i đecpt ưdwsh ợkhxz c vua cho ngưdwsh ờxaaa i nújgrw p trêbyow n cáleeu c nóscdh c đecpt ềsbth n thờxaaa Tam-hoàkkyi ng, Ngũukqu -đecpt ếadsu đecpt ọgjgs c. Dâmucx n chújgrw ng nghe thấesme y tưdwsh ởkkyi ng đecpt âmucx u trờxaaa i sai thiêbyow n tưdwsh ớzmcj ng xuốlhtf ng đecpt ọgjgs c. Họgjgs chévzul p lạlhtf i rồobys i lưdwsh u truyềsbth n. Sau vụmnyn nàkkyi y tinh thầkfgr n quâmucx n, dâmucx n Tốlhtf ng hưdwsh ng khởkkyi i lêbyow n, giữakvn đecpt ưdwsh ợkhxz c cưdwsh ơqqpt ng giớzmcj i phíeawy a Bắdeym c hơqqpt n năzgpl m mưdwsh ơqqpt i năzgpl m.
Khi Quáleeu ch Quỳgaci , Triệhuqt u Tiếadsu t đecpt em quâmucx n sang đecpt áleeu nh Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t, quâmucx n Tốlhtf ng tiếadsu n tớzmcj i sômqut ng Nhưdwsh -nguyệhuqt t, chỉyjmt còcxkk n cáleeu ch Thăzgpl ng-long cóscdh 25 km. Lýkhxz Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t cho làkkyi m bàkkyi i thơqqpt , ngụmnyn ýkhxz Thiêbyow n-thưdwsh đecpt ãbcoc đecpt ịadsu nh ranh giớzmcj i Hoa-Việhuqt t, kẻmzde nàkkyi o xâmucx m lăzgpl ng Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t làkkyi tráleeu i vớzmcj i sáleeu ch trờxaaa i, ắdeym t phảksci i bạlhtf i. Sau đecpt óscdh ômqut ng sai ngưdwsh ờxaaa i nújgrw p trong đecpt ềsbth n thờxaaa chưdwsh thầkfgr n, màkkyi đecpt ọgjgs c. Binh tưdwsh ớzmcj ng Tốlhtf ng nghe đecpt ưdwsh ợkhxz c, lạlhtf i tưdwsh ởkkyi ng làkkyi trờxaaa i sai thầkfgr n xuốlhtf ng kểynxi tộukqu i, rồobys i truyềsbth n nhau vềsbth sựmzde tíeawy ch Thiêbyow n-thưdwsh , vềsbth trậrvbg n đecpt áleeu nh Hỏlbrt a-giáleeu p. Họgjgs thìkfgr thầkfgr m: Nhưdwsh vậrvbg y việhuqt c Tốlhtf ng ra quâmucx n tráleeu i vớzmcj i Thiêbyow n-thưdwsh , thìkfgr trưdwsh ớzmcj c sau rồobys i cũukqu ng đecpt ếadsu n chếadsu t hếadsu t. Đyrun óscdh làkkyi mộukqu t nguyêbyow n do đecpt ưdwsh a đecpt ếadsu n quâmucx n Tốlhtf ng mấesme t hếadsu t tinh thầkfgr n chiếadsu n đecpt ấesme u, rồobys i bịadsu bạlhtf i. Nhắdeym c lạlhtf i bàkkyi i thơqqpt nhưdwsh sau:
Nam-quốlhtf c sơqqpt n hàkkyi Nam đecpt ếadsu cưdwsh ,
Tiệhuqt t nhiêbyow n đecpt ịadsu nh phậrvbg n tạlhtf i Thiêbyow n-thưdwsh .
Nhưdwsh hàkkyi nghịadsu ch lỗqfjj lai xâmucx m phạlhtf m,
Nhữakvn đecpt ẳscdh ng hàkkyi nh khan thủgjgs bạlhtf i hưdwsh .
Dịadsu ch:
Nam-quốlhtf c sơqqpt n hàkkyi vua Nam ởkkyi ,
Đyrun iềsbth u nàkkyi y đecpt ãbcoc đecpt ịadsu nh tạlhtf i Thiêbyow n-thưdwsh .
Bọgjgs n bay làkkyi giặgtzn c từakvn xa đecpt ếadsu n,
Làkkyi m sao tráleeu nh đecpt ưdwsh ợkhxz c đecpt ạlhtf i bạlhtf i ưdwsh ?
Suốlhtf t 987 năzgpl m qua, ngưdwsh ờxaaa i Việhuqt t đecpt ọgjgs c bàkkyi i thơqqpt trêbyow n thấesme y câmucx u « Tiệhuqt t nhiêbyow n đecpt ịadsu nh phậrvbg n tạlhtf i Thiêbyow n-thưdwsh » thìkfgr cứlstl cho thiêbyow n thưdwsh làkkyi danh từakvn chung đecpt ểynxi chỉyjmt sáleeu ch trờxaaa i do Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t bịadsu a ra; khômqut ng ai biếadsu t rằyjmt ng đecpt óscdh làkkyi danh tựmzde riêbyow ng đecpt ểynxi chỉyjmt bộukqu sáleeu ch ra đecpt ờxaaa i vàkkyi o thờxaaa i vua Châmucx n-Tômqut ng.
Vìkfgr hệhuqt thốlhtf ng tuyêbyow n truyềsbth n từakvn thờxaaa i Châmucx n-Tômqut ng qua thờxaaa i Nhâmucx n-Tômqut ng, Anh-Tômqut ng, bấesme y giờxaaa làkkyi thờxaaa i Thầkfgr n-tômqut ng, (1076) trêbyow n từakvn vua, đecpt ạlhtf i thầkfgr n, cho đecpt ếadsu n dâmucx n Trung-hoa đecpt ềsbth u tin vàkkyi o Thiêbyow n-thưdwsh nêbyow n Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t mớzmcj i nhâmucx n đecpt óscdh , dùqfjj ng gậrvbg y ômqut ng đecpt ậrvbg p lưdwsh ng ômqut ng. Chỉyjmt đecpt ộukqu c giảksci Nam-quốlhtf c sơqqpt n hàkkyi mớzmcj i hiểynxi u rõkfgr ýkhxz nghĩrvzc a chữakvn Thiêbyow n-thưdwsh nàkkyi y màkkyi thômqut i.
Trưdwsh ơqqpt ng Thủgjgs -Tiếadsu t cung tay nóscdh i vớzmcj i Ngọgjgs c-Liêbyow n:
– Mệhuqt nh trờxaaa i đecpt ãbcoc đecpt ịadsu nh nhưdwsh vậrvbg y, thìkfgr Trưdwsh ơqqpt ng nàkkyi y còcxkk n sốlhtf ng sao đecpt ưdwsh ợkhxz c? Kẻmzde bạlhtf i trậrvbg n mong phu nhâmucx n vềsbth khảksci i vớzmcj i Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng rằyjmt ng, xin ngưdwsh ờxaaa i cho chômqut n năzgpl m anh em chújgrw ng tômqut i tạlhtf i đecpt âmucx y, đecpt ểynxi oan hồobys n ngàkkyi y ngàkkyi y cảksci n bưdwsh ớzmcj c nhữakvn ng kẻmzde làkkyi m tráleeu i mệhuqt nh trờxaaa i.
Nóscdh i dứlstl t lờxaaa i, Trưdwsh ơqqpt ng đecpt ưdwsh a kiếadsu m lêbyow n cổkfgr tựmzde tửxwwf .
Ghi chújgrw ,
Sau nàkkyi y, triềsbth u Tốlhtf ng cho xâmucx y mộukqu năzgpl m tưdwsh ớzmcj ng tửxwwf trậrvbg n nàkkyi y rấesme t lớzmcj n; truy phong cho Trưdwsh ơqqpt ng Thủgjgs -Tiếadsu t tưdwsh ớzmcj c vưdwsh ơqqpt ng; lạlhtf i truy phong cho Ôlckm n Nguyêbyow n-Dụmnyn , Hứlstl a-Dựmzde , Trưdwsh ơqqpt ng-Biệhuqt n, Vưdwsh ơqqpt ng-Trấesme n tưdwsh ớzmcj c cômqut ng, vàkkyi lậrvbg p đecpt ềsbth n thờxaaa ngay châmucx n nújgrw i Hỏlbrt a-giáleeu p. Sau con cháleeu u củgjgs a họgjgs cảksci i táleeu ng mang xưdwsh ơqqpt ng vềsbth quêbyow , còcxkk n mộukqu ởkkyi cạlhtf nh đecpt ềsbth n hiệhuqt n nay làkkyi mộukqu tưdwsh ợkhxz ng trưdwsh ng. Niêbyow n hiệhuqt u Thiệhuqt u-Hưdwsh ng thứlstl chíeawy n, đecpt ờxaaa i Tốlhtf ng Cao-tômqut ng (DL. 1139), triềsbth u đecpt ìkfgr nh cho tạlhtf c bia đecpt áleeu , đecpt újgrw c tưdwsh ợkhxz ng, gia phong tưdwsh ớzmcj c vưdwsh ơqqpt ng cho cảksci năzgpl m, đecpt ềsbth n thờxaaa đecpt óscdh mang têbyow n « Trung-liệhuqt t ngũukqu đecpt ạlhtf i vưdwsh ơqqpt ng từakvn ». Sang triềsbth u Minh, dâmucx n chújgrw ng xâmucx y thêbyow m đecpt ềsbth n thờxaaa năzgpl m tưdwsh ớzmcj ng ởkkyi Cômqut n-lômqut n, Đyrun ạlhtf i-giáleeu p, Ngọgjgs c-tuyềsbth n. Trong cuộukqu c cáleeu ch mạlhtf ng văzgpl n hóscdh a (1966), đecpt ềsbth n bịadsu pháleeu hủgjgs y, tưdwsh ợkhxz ng đecpt ồobys ng bịadsu nấesme u ra, bia bịadsu vạlhtf c, nhưdwsh ng rấesme t may nguyêbyow n văzgpl n bia vẫlckm n còcxkk n in trong TTCTBK. Khi tômqut i viếadsu t nhữakvn ng giòcxkk ng nàkkyi y (1995), thìkfgr báleeu c-sĩrvzc Ôlckm n Thújgrw y-Hoa hậrvbg u duệhuqt củgjgs a Ôlckm n Nguyêbyow n-Dụmnyn ; kỹobys -sưdwsh Trưdwsh ơqqpt ng Minh, hậrvbg u duệhuqt củgjgs a Trưdwsh ơqqpt ng Thủgjgs -Tiếadsu t, đecpt ang thu góscdh p tiềsbth n củgjgs a con cháleeu u năzgpl m tưdwsh ớzmcj ng, dựmzde ng lạlhtf i đecpt ềsbth n.
Trong TS, TTTTGTB ghi trậrvbg n Đyrun ạlhtf i-giáleeu p diễpier n ra ngàkkyi y Tâmucx n-Dậrvbg u, tháleeu ng giêbyow ng niêbyow n hiệhuqt u Hy-Ninh thứlstl chíeawy n(4 tháleeu ng giêbyow ng, năzgpl m Bíeawy nh-Thìkfgr n, DL. 11-02-1076). Còcxkk n theo bia củgjgs a năzgpl m tưdwsh ớzmcj ng thìkfgr trậrvbg n khởkkyi i diễpier n vàkkyi o giờxaaa Mùqfjj i ngàkkyi y 4, Trưdwsh ơqqpt ng tựmzde tửxwwf vàkkyi o giờxaaa Thìkfgr n ngàkkyi y 7 tháleeu ng giêbyow ng. Nhưdwsh vậrvbg y trậrvbg n đecpt áleeu nh diễpier n ra trong bốlhtf n ngàkkyi y.
Chiềsbth u ngàkkyi y 7 tháleeu ng giêbyow ng niêbyow n hiệhuqt u Tháleeu i-Ninh thứlstl năzgpl m đecpt ờxaaa i vua Nhâmucx n-tômqut ng nưdwsh ớzmcj c Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t (DL. 14-1-1076), sau khi đecpt ãbcoc cho băzgpl ng bóscdh , chữakvn a trịadsu thưdwsh ơqqpt ng binh Tốlhtf ng, lạlhtf i cấesme p cho lưdwsh ơqqpt ng thựmzde c đecpt ểynxi vềsbth Quếadsu -châmucx u; Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng truyềsbth n hộukqu i chưdwsh tưdwsh ớzmcj ng lạlhtf i mừakvn ng chiếadsu n thắdeym ng.
Vưdwsh ơqqpt ng gọgjgs i vợkhxz chốlhtf ng Đyrun inh Hoàkkyi ng-Nghi ra chỗqfjj vắdeym ng, ban lệhuqt nh:
– Năzgpl m tưdwsh ớzmcj ng Tốlhtf ng vìkfgr chújgrw a tuẫlckm n quốlhtf c, vậrvbg y hai em hãbcoc y sắdeym m sửxwwf a quan quáleeu ch chômqut n ởkkyi đecpt ỉyjmt nh Hỏlbrt a-giáleeu p, trêbyow n mộukqu cho khắdeym c bia đecpt áleeu ghi rõkfgr têbyow n, ngàkkyi y, giờxaaa chếadsu t củgjgs a họgjgs . Lạlhtf i làkkyi m mộukqu t tấesme m bia, chévzul p lạlhtf i hùqfjj ng khíeawy khi họgjgs lújgrw c tửxwwf trậrvbg n. Còcxkk n đecpt áleeu m binh sĩrvzc , đecpt ệhuqt dùqfjj ng tùqfjj binh thu nhặgtzn t xáleeu c đecpt em chômqut n cạlhtf nh con đecpt ưdwsh ờxaaa ng từakvn Cômqut n-lômqut n tớzmcj i châmucx n nújgrw i phíeawy a Nam Hỏlbrt a-giáleeu p sơqqpt n. Trêbyow n mỗqfjj i mộukqu , nhớzmcj cắdeym m mộukqu t miếadsu ng váleeu n đecpt ềsbth rõkfgr têbyow n họgjgs , chứlstl c tưdwsh ớzmcj c củgjgs a từakvn ng ngưdwsh ờxaaa i. Nhưdwsh vậrvbg y, sau nàkkyi y gia đecpt ìkfgr nh họgjgs cóscdh thểynxi tìkfgr m đecpt ếadsu n đecpt ểynxi cáleeu i tảksci i táleeu ng vềsbth quêbyow .
Đyrun inh Hoàkkyi ng-Nghi đecpt ưdwsh a mắdeym t nhìkfgr n vưdwsh ơqqpt ng, miệhuqt ng cưdwsh ờxaaa i tủgjgs m tỉyjmt m:
– Xin tuâmucx n chỉyjmt .
Thấesme y névzul t mặgtzn t Hoàkkyi ng-Nghi cưdwsh ờxaaa i màkkyi khômqut ng phảksci i cưdwsh ờxaaa i vưdwsh ơqqpt ng hỏlbrt i:
– Nghi đecpt ệhuqt hiểynxi u ýkhxz ta rồobys i ưdwsh ?
– Dĩrvzc nhiêbyow n em hiểynxi u.
– Em thửxwwf nóscdh i cho ta nghe xem, cóscdh đecpt újgrw ng khômqut ng nàkkyi o?
– Sau nàkkyi y chújgrw ng ta rújgrw t đecpt i rồobys i thếadsu nàkkyi o Tốlhtf ng cũukqu ng đecpt em quâmucx n từakvn Tâmucx y, từakvn Bắdeym c xuốlhtf ng Nam đecpt áleeu nh ta trảksci thùqfjj . Quâmucx n nhấesme t đecpt ịadsu nh phảksci i qua Đyrun ạlhtf i-giáleeu p, Hoảksci -giáleeu p, Ngọgjgs c-tuyềsbth n. Thửxwwf hỏlbrt i ai ra trậrvbg n màkkyi khômqut ng sợkhxz chếadsu t? Khi quâmucx n Tốlhtf ng qua đecpt âmucx y, trong lòcxkk ng vốlhtf n sợkhxz sệhuqt t, màkkyi suốlhtf t dọgjgs c đecpt ưdwsh ờxaaa ng thấesme y bốlhtf n vạlhtf n cáleeu i mảksci , vớzmcj i ngômqut i mộukqu lớzmcj n củgjgs a năzgpl m tưdwsh ớzmcj ng, thìkfgr dùqfjj can đecpt ảksci m đecpt ếadsu n đecpt âmucx u cũukqu ng phảksci i bởkkyi víeawy a. Vưdwsh ơqqpt ng sai em chômqut n quâmucx n Tốlhtf ng thìkfgr mộukqu t làkkyi do thiệhuqt n-tâmucx m, hai làkkyi dùqfjj ng mảksci Tốlhtf ng hớzmcj p hồobys n quâmucx n Tốlhtf ng vậrvbg y.
– Đyrun újgrw ng thếadsu .
Tưdwsh ớzmcj ng sĩrvzc tềsbth tựmzde u vưdwsh ơqqpt ng hỏlbrt i:
– Trong trậrvbg n vừakvn a qua, ta dùqfjj ng hưdwsh binh nhiềsbth u hơqqpt n làkkyi thựmzde c, ta đecpt áleeu nh vàkkyi o tâmucx m giặgtzn c hơqqpt n làkkyi dùqfjj ng đecpt ao kiếadsu m. Chíeawy nh vìkfgr vậrvbg y quâmucx n Tốlhtf ng tan vỡjgrw mau chóscdh ng, màkkyi cảksci hai bêbyow n đecpt ềsbth u íeawy t đecpt ổkfgr máleeu u. Bâmucx y giờxaaa ta rújgrw t quâmucx n.
Phạlhtf m Dậrvbg t đecpt ứlstl ng lêbyow n nóscdh i:
– Khảksci i vưdwsh ơqqpt ng gia, hômqut m trưdwsh ớzmcj c đecpt áleeu nh chiếadsu m Cômqut n-lômqut n, đecpt ệhuqt đecpt ãbcoc cho pháleeu hầkfgr u hếadsu t nhữakvn ng gìkfgr do Tâmucx n-pháleeu p thiếadsu t lậrvbg p, lạlhtf i hủgjgs y hếadsu t cầkfgr u cốlhtf ng, thàkkyi nh trìkfgr từakvn Cômqut n-lômqut n tớzmcj i Liễpier u-châmucx u, Tâmucx n-châmucx u. Ta rújgrw t làkkyi phảksci i.
Lýkhxz Đyrun oan đecpt ứlstl ng dậrvbg y:
– Khảksci i vưdwsh ơqqpt ng gia, thờxaaa i Lĩrvzc nh-Nam, cômqut ng-chújgrw a Gia-hưdwsh ng Trầkfgr n Quốlhtf c đecpt ưdwsh ợkhxz c lệhuqt nh đecpt em quâmucx n đecpt ốlhtf t hếadsu t kho lẫlckm m, xưdwsh ởkkyi ng đecpt óscdh ng chiếadsu n thuyềsbth n Háleeu n. Ngưdwsh ờxaaa i đecpt ãbcoc nhâmucx n đecpt óscdh , vi chỉyjmt , đecpt em quâmucx n tiếadsu n vềsbth Lạlhtf c-dưdwsh ơqqpt ng lậrvbg t đecpt ổkfgr triềsbth u Háleeu n. Nay vùqfjj ng Quếadsu -châmucx u, Trưdwsh ờxaaa ng-sa... Tốlhtf ng khômqut ng còcxkk n quâmucx n. Ta nhâmucx n mớzmcj i đecpt ạlhtf i thắdeym ng, thểynxi nhưdwsh trẻmzde tre, xin vưdwsh ơqqpt ng gia cho bọgjgs n đecpt ệhuqt tiếadsu n vềsbth chiếadsu m lạlhtf i Trưdwsh ờxaaa ng-sa, hồobys Đyrun ộukqu ng-đecpt ìkfgr nh, lậrvbg p lạlhtf i lãbcoc nh thổkfgr thờxaaa i Văzgpl n-lang, thờxaaa i Lĩrvzc nh-Nam.
Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng hỏlbrt i cáleeu c tưdwsh ớzmcj ng:
– Chưdwsh tưdwsh ớzmcj ng nghĩrvzc gìkfgr vềsbth lờxaaa i đecpt ềsbth nghịadsu củgjgs a Lýkhxz đecpt ệhuqt ?
Tấesme t cảksci Long-biêbyow n ngũukqu hùqfjj ng, Thầkfgr n-vũukqu thậrvbg p anh đecpt ềsbth u táleeu n thàkkyi nh ýkhxz kiếadsu n củgjgs a Lýkhxz Đyrun oan. Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng chưdwsh a biếadsu t trảksci lờxaaa i sao, thìkfgr thâmucx n binh báleeu o cóscdh nguyêbyow n-soáleeu i Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t, Tômqut n Đyrun ảksci n, Cẩkkyi m-Thi, Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng tớzmcj i. Vưdwsh ơqqpt ng vộukqu i dẫlckm n cáleeu c tưdwsh ớzmcj ng ra đecpt óscdh n vàkkyi o.
Lễpier tấesme t.
Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng khen ngợkhxz i Long-biêbyow n ngũukqu hùqfjj ng vàkkyi Thầkfgr n-vũukqu thậrvbg p anh:
– Ta khômqut ng ngờxaaa cáleeu c em lạlhtf i biếadsu n chếadsu Thầkfgr n-nỏlbrt thàkkyi nh nhữakvn ng nỏlbrt bắdeym n mãbcoc nãbcoc o, hoàkkyi ng thạlhtf ch lợkhxz i hạlhtf i nhưdwsh vậrvbg y. Nhâmucx n bàkkyi chújgrw a kho Thiêbyow n-Ninh than rằyjmt ng cáleeu c em dùqfjj ng sốlhtf mãbcoc nãbcoc o, hoàkkyi ng thạlhtf ch nhiềsbth u quáleeu , khômqut ng kịadsu p tiếadsu p tếadsu . Lạlhtf i nhâmucx n ta thu đecpt ưdwsh ợkhxz c mấesme y kho loạlhtf i nhựmzde a cháleeu y, mãbcoc nãbcoc o, hoàkkyi ng thạlhtf ch củgjgs a Tốlhtf ng tíeawy ch trữakvn ởkkyi Khâmucx m, Liêbyow m, Dung, Nghi, Bạlhtf ch châmucx u. Ta sai chởkkyi lêbyow n Ung-châmucx u cho cáleeu c em dùqfjj ng.
Tômqut n Đyrun ảksci n vỗqfjj tay lêbyow n vai Lýkhxz Đyrun oan:
– Trưdwsh ớzmcj c khi cho Long-biêbyow n ngũukqu hùqfjj ng, Thầkfgr n-võkfgr thậrvbg p anh lêbyow n đecpt âmucx y đecpt áleeu nh việhuqt n binh Tốlhtf ng, vua bàkkyi Bìkfgr nh-Dưdwsh ơqqpt ng đecpt ãbcoc bàkkyi n vớzmcj i nguyêbyow n soáleeu i Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t vàkkyi ta rằyjmt ng: Cho Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng vớzmcj i cáleeu c cháleeu u đecpt i phen nàkkyi y, thìkfgr thàkkyi nh cômqut ng cầkfgr m chắdeym c trong tay. Nhưdwsh ng phảksci i cẩkkyi n thậrvbg n, bằyjmt ng khômqut ng cáleeu c cháleeu u sẽbyow đecpt áleeu nh lêbyow n chiếadsu m lạlhtf i vùqfjj ng Trưdwsh ờxaaa ng-sa, hồobys Đyrun ộukqu ng-đecpt ìkfgr nh, màkkyi gâmucx y ra tai vạlhtf lớzmcj n. Nay quảksci nhiêbyow n đecpt újgrw ng nhưdwsh vậrvbg y.
Lýkhxz Đyrun oan hỏlbrt i:
– Trìkfgr nh sưdwsh thújgrw c, nay ta tiếadsu n lêbyow n, thìkfgr việhuqt c chiếadsu m lạlhtf i cốlhtf thổkfgr thờxaaa i Linh-Nam đecpt âmucx u cóscdh khóscdh ?
Tômqut n Đyrun ảksci n mỉyjmt m cưdwsh ờxaaa i:
– Cháleeu u biếadsu t mộukqu t màkkyi khômqut ng biếadsu t hai. Dĩrvzc nhiêbyow n cáleeu c cháleeu u đecpt áleeu nh Trưdwsh ờxaaa ng-sa thìkfgr thàkkyi nh cômqut ng. Nhưdwsh ng thàkkyi nh cômqut ng rồobys i cóscdh giữakvn đecpt ưdwsh ợkhxz c khômqut ng? Nàkkyi y cháleeu u, đecpt ưdwsh ờxaaa ng từakvn Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t lêbyow n đecpt âmucx y xa diệhuqt u vợkhxz i, làkkyi m sao ta cóscdh thểynxi tiếadsu p tếadsu lưdwsh ơqqpt ng thảksci o cho năzgpl m vạlhtf n ngưdwsh ờxaaa i ngựmzde a? Vớzmcj i năzgpl m vạlhtf n ngưdwsh ờxaaa i ngựmzde a làkkyi m sao trấesme n đecpt ưdwsh ợkhxz c cảksci mộukqu t vùqfjj ng rộukqu ng gấesme p hai mưdwsh ơqqpt i lầkfgr n Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t? Thờxaaa i Lĩrvzc nh-Nam, bấesme y giờxaaa vùqfjj ng nàkkyi y cứlstl hai Háleeu n, mộukqu t Việhuqt t, màkkyi khi ngưdwsh ờxaaa i Háleeu n nổkfgr i dâmucx y ta cũukqu ng khômqut ng giữakvn nổkfgr i, huốlhtf ng hồobys nay khắdeym p vùqfjj ng, ta khômqut ng còcxkk n ngưdwsh ờxaaa i Việhuqt t nàkkyi o?
Lýkhxz Đyrun oan im lặgtzn ng ngồobys i xuốlhtf ng, nhưdwsh ng trong lòcxkk ng còcxkk n ấesme m ứlstl c.
Tíeawy n-Nghiãbcoc vưdwsh ơqqpt ng nóscdh i:
– Cáleeu o chếadsu t ba năzgpl m, quay đecpt ầkfgr u vềsbth nújgrw i. Hồobys i đecpt áleeu nh Chiêbyow m, ta kếadsu t bạlhtf n, cứlstl u giújgrw p cho Đyrun ộukqu ng-đecpt ìkfgr nh thấesme t kiệhuqt t, Tuyếadsu t-sơqqpt n thậrvbg p anh, Trưdwsh ờxaaa ng-bạlhtf ch ngũukqu hùqfjj ng, cùqfjj ng mộukqu t sốlhtf cao thủgjgs . Ta lạlhtf i đecpt ưdwsh a vợkhxz con họgjgs sang bêbyow n Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t sinh sốlhtf ng. Thếadsu nhưdwsh ng, trong trậrvbg n đecpt áleeu nh vừakvn a qua ta giao cho họgjgs việhuqt c tổkfgr chứlstl c cai trịadsu , trừakvn ng trịadsu áleeu c báleeu , tuyểynxi n mộukqu nhâmucx n tàkkyi i. Ta dùqfjj ng tùqfjj binh tổkfgr chứlstl c thàkkyi nh hai hiệhuqt u binh Lĩrvzc nh-Nam, mộukqu t hiệhuqt u binh Quếadsu -lâmucx m đecpt ểynxi trấesme n thủgjgs đecpt ấesme t chiếadsu m đecpt ưdwsh ợkhxz c. Thếadsu nhưdwsh ng bâmucx y giờxaaa trởkkyi vềsbth đecpt ấesme t Trung-nguyêbyow n, họgjgs lạlhtf i muốlhtf n dùqfjj ng quâmucx n ấesme y cáleeu t cứlstl đecpt ịadsu a phưdwsh ơqqpt ng. Cho nêbyow n ta chỉyjmt nêbyow n đecpt áleeu nh Tốlhtf ng, dàkkyi nh lạlhtf i nhữakvn ng khêbyow đecpt ộukqu ng đecpt ãbcoc mấesme t màkkyi thômqut i, ta chẳscdh ng nêbyow n tham vọgjgs ng chiếadsu m đecpt ấesme t củgjgs a họgjgs làkkyi m gìkfgr .
Thếadsu làkkyi ngàkkyi y hômqut m sau, Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng truyềsbth n lệhuqt nh rújgrw t quâmucx n.
Ngàkkyi y Ấesme t-Sửxwwf u, tháleeu ng giêbyow ng niêbyow n hiệhuqt u Tháleeu i-Ninh thứlstl năzgpl m đecpt ờxaaa i vua Lýkhxz Nhâmucx n-tômqut ng bêbyow n Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t (20 tháleeu ng giêbyow ng năzgpl m Bíeawy nh-Thìkfgr n, DL. 26-2-1076).
Tạlhtf i đecpt ạlhtf i bảksci n doanh củgjgs a nguyêbyow n-soáleeu i Lýkhxz Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t, chưdwsh tưdwsh ớzmcj ng tềsbth tựmzde u đecpt ầkfgr y đecpt ủgjgs , đecpt ểynxi nghe Tuyếadsu t-sơqqpt n thậrvbg p anh, Đyrun ộukqu ng-đecpt ìkfgr nh thấesme t kiệhuqt t, Trưdwsh ờxaaa ng-bạlhtf ch ngũukqu hùqfjj ng tưdwsh ờxaaa ng trìkfgr nh vềsbth ba việhuqt c đecpt ãbcoc làkkyi m tạlhtf i vùqfjj ng quâmucx n Việhuqt t mớzmcj i chiếadsu m đecpt ưdwsh ợkhxz c: Mộukqu t làkkyi hủgjgs y bỏlbrt Tâmucx n-pháleeu p củgjgs a Vưdwsh ơqqpt ng An-Thạlhtf ch, hai làkkyi tổkfgr chứlstl c lạlhtf i guồobys ng máleeu y cai trịadsu nhưdwsh thờxaaa i vua Tốlhtf ng Nhâmucx n-tômqut ng, ba làkkyi trừakvn ng trịadsu bọgjgs n tham quan, bọgjgs n cưdwsh ờxaaa ng hàkkyi o áleeu c báleeu .
Sau khi nghe trìkfgr nh bầkfgr y xong, ngưdwsh ờxaaa i đecpt ứlstl ng đecpt ầkfgr u Đyrun ộukqu ng-đecpt ìkfgr nh thấesme t kiệhuqt t làkkyi Từakvn Báleeu -Tưdwsh ờxaaa ng đecpt ềsbth nghịadsu rằyjmt ng tấesme t cảksci vùqfjj ng Khâmucx m, Liêbyow m, Dung, Nghi, Bạlhtf ch xin đecpt ểynxi cho Đyrun ộukqu ng-đecpt ìkfgr nh thấesme t kiệhuqt t cai trịadsu ; vùqfjj ng Ung, Liễpier u, Tâmucx n xin đecpt ểynxi cho Tuyếadsu t-sơqqpt n thậrvbg p anh cai trịadsu ; vùqfjj ng cáleeu c khêbyow đecpt ộukqu ng 18 ảksci i xin đecpt ểynxi cho Trưdwsh ờxaaa ng-bạlhtf ch ngũukqu hùqfjj ng cai trịadsu .
Nguyêbyow n-soáleeu i Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t vui vẻmzde :
– Tụmnyn c ngữakvn nóscdh i: Việhuqt c thiêbyow n hạlhtf , ắdeym t cóscdh ngưdwsh ờxaaa i thiệhuqt n hạlhtf giảksci i quyếadsu t, thựmzde c khômqut ng sai. Nay cáleeu c vịadsu võkfgr -lâmucx m Trung-nguyêbyow n đecpt ãbcoc muốlhtf n nhưdwsh vậrvbg y, thìkfgr làkkyi đecpt iềsbth u chújgrw ng tômqut i cầkfgr u màkkyi khômqut ng đecpt ưdwsh ợkhxz c. Xin cáleeu c vịadsu cứlstl tựmzde tiệhuqt n bổkfgr quan lạlhtf i, đecpt ịadsu nh thuếadsu khóscdh a tùqfjj y ýkhxz .
Sau khi đecpt áleeu m võkfgr lâmucx m Trung-nguyêbyow n rờxaaa i hàkkyi nh doanh, nguyêbyow n-soáleeu i Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t cho canh phòcxkk ng thựmzde c cẩkkyi n thậrvbg n, rồobys i nghịadsu tớzmcj i việhuqt c rújgrw t quâmucx n.
Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng bàkkyi n:
– Mụmnyn c đecpt íeawy ch thứlstl nhấesme t củgjgs a chújgrw ng ta làkkyi hủgjgs y bỏlbrt Tâmucx n-pháleeu p củgjgs a Vưdwsh ơqqpt ng An-Thạlhtf ch tạlhtf i Quảksci ng-Nam Tâmucx y-lộukqu . Nay đecpt ãbcoc xong. Mụmnyn c đecpt íeawy ch thừakvn nhìkfgr làkkyi pháleeu hếadsu t kho lưdwsh ơqqpt ng thảksci o, vũukqu khíeawy , thàkkyi nh trìkfgr , quâmucx n lữakvn củgjgs a Tốlhtf ng chuẩkkyi n bịadsu đecpt áleeu nh ta cũukqu ng đecpt ãbcoc xong. Mụmnyn c đecpt íeawy ch thứlstl ba làkkyi chiếadsu m lạlhtf i cáleeu c vùqfjj ng đecpt ấesme t bịadsu Tốlhtf ng cưdwsh ớzmcj p, cũukqu ng đecpt ãbcoc xong. Vậrvbg y ta cóscdh nêbyow n pháleeu thàkkyi nh Ung rồobys i mớzmcj i rújgrw t. Hay rújgrw t luômqut n?
Chưdwsh tưdwsh ớzmcj ng bàkkyi n luậrvbg n phâmucx n vâmucx n. Phíeawy a khômqut ng muốlhtf n pháleeu thàkkyi nh Ung, vìkfgr đecpt áleeu nh thàkkyi nh Ung xong cũukqu ng chẳscdh ng íeawy ch lợkhxz i làkkyi m bao, trong khi quâmucx n dâmucx n Tốlhtf ng trong thàkkyi nh chếadsu t nhiềsbth u quáleeu ; quâmucx n mìkfgr nh chếadsu t cũukqu ng khômqut ng íeawy t. Chủgjgs trưdwsh ơqqpt ng nàkkyi y gồobys m cóscdh Tômqut n Đyrun ảksci n, Cẩkkyi m-Thi, cômqut ng chújgrw a Thiêbyow n-Ninh, Vũukqu -kịadsu thưdwsh ợkhxz ng tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n Hàkkyi Mai-Việhuqt t, đecpt ạlhtf i đecpt ômqut đecpt ốlhtf c Lýkhxz Kếadsu -Nguyêbyow n, cáleeu c đecpt ômqut đecpt ốlhtf c Trầkfgr n Lâmucx m, Trầkfgr n Phújgrw c, Trầkfgr n An, Trầkfgr n Hảksci i. Mộukqu t phíeawy a cho rằyjmt ng thàkkyi nh Ung làkkyi đecpt ầkfgr u nãbcoc o chỉyjmt huy cáleeu c ảksci i tiếadsu p giáleeu p vớzmcj i Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t, bằyjmt ng mọgjgs i giáleeu phảksci i san bằyjmt ng thàkkyi nh Ung, đecpt ểynxi sau nàkkyi y Tốlhtf ng muốlhtf n xâmucx y lạlhtf i cũukqu ng phảksci i tốlhtf n nhiềsbth u cômqut ng sứlstl c, nhưdwsh vậrvbg y khảksci năzgpl ng đecpt áleeu nh Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t đecpt ãbcoc giảksci m đecpt i. Chủgjgs trưdwsh ơqqpt ng nàkkyi y gồobys m cóscdh Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng, Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng, Long-biêbyow n ngũukqu -hùqfjj ng, Tâmucx y-hồobys thấesme t kiệhuqt t, Thầkfgr n-vũukqu thậrvbg p anh.
Hai bêbyow n bàkkyi n luậrvbg n gầkfgr n nửxwwf a ngàkkyi y, màkkyi vẫlckm n khômqut ng đecpt i đecpt ếadsu n kếadsu t quảksci nàkkyi o. Cuốlhtf i cùqfjj ng nguyêbyow n soáleeu i Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t quyếadsu t đecpt ịadsu nh: Đyrun ồobys ng ýkhxz cho đecpt áleeu nh thàkkyi nh Ung, vớzmcj i hai đecpt iềsbth u kiệhuqt n. Mộukqu t làkkyi khômqut ng đecpt ưdwsh ợkhxz c hy sinh quáleeu năzgpl m trăzgpl m quâmucx n Việhuqt t. Hai làkkyi trong bẩkkyi y ngàkkyi y màkkyi khômqut ng hạlhtf đecpt ưdwsh ợkhxz c thàkkyi nh, thìkfgr coi nhưdwsh thấesme t bạlhtf i, cho rújgrw t quâmucx n.
Việhuqt c đecpt áleeu nh thàkkyi nh trao cho Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng, Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng. Hai vưdwsh ơqqpt ng họgjgs p vớzmcj i Long-biêbyow n ngũukqu hùqfjj ng, Tâmucx y-hồobys thấesme t kiệhuqt t, Thầkfgr n-vũukqu thậrvbg p anh, Vũukqu -kịadsu thưdwsh ợkhxz ng tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n đecpt ểynxi nghịadsu kếadsu đecpt áleeu nh thàkkyi nh.
Đyrun inh Hoàkkyi ng-Nghi đecpt ứlstl ng lêbyow n nóscdh i:
– Nguyêbyow n soáleeu i đecpt ãbcoc giớzmcj i hạlhtf n cho chújgrw ng ta bẩkkyi y ngàkkyi y, vậrvbg y bâmucx y giờxaaa đecpt ệhuqt xin đecpt ưdwsh a ra năzgpl m bưdwsh ớzmcj c pháleeu thàkkyi nh Ung, chỉyjmt trong ba ngàkkyi y; màkkyi quâmucx n mìkfgr nh chếadsu t rấesme t íeawy t, nhưdwsh ng quâmucx n Tốlhtf ng thìkfgr chếadsu t nhiềsbth u lắdeym m.
Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng hỏlbrt i:
– Nghi đecpt ệhuqt thửxwwf nóscdh i cho ta nghe xem nàkkyi o?
– Bưdwsh ớzmcj c thứlstl nhấesme t làkkyi tuyệhuqt t đecpt ưdwsh ờxaaa ng cấesme p nưdwsh ớzmcj c. Trong mấesme y ngàkkyi y đecpt áleeu nh thàkkyi nh, đecpt ệhuqt chújgrw ýkhxz thấesme y quanh thàkkyi nh Ung cóscdh con hàkkyi o cựmzde c sâmucx u bắdeym t nguồobys n từakvn mộukqu t sômqut ng nhỏlbrt . Hàkkyi o lạlhtf i cóscdh lạlhtf ch nhỏlbrt thômqut ng vàkkyi o trong thàkkyi nh. Đyrun ịadsu a thếadsu thàkkyi nh rấesme t cao. Nếadsu u bâmucx y giờxaaa ta ngăzgpl n nưdwsh ớzmcj c con sômqut ng thômqut ng vớzmcj i hàkkyi o, rồobys i khơqqpt i đecpt ấesme t thựmzde c sâmucx u, ắdeym t bao nhiêbyow u nưdwsh ớzmcj c quanh hàkkyi o sẽbyow rújgrw t ra hếadsu t. Nhưdwsh vậrvbg y chỉyjmt nộukqu i trong hai ngàkkyi y trong thàkkyi nh khômqut ng còcxkk n nưdwsh ớzmcj c uốlhtf ng nữakvn a.
Mọgjgs i ngưdwsh ờxaaa i vỗqfjj tay hoan hômqut .
– Bưdwsh ớzmcj c thứlstl nhìkfgr làkkyi lấesme p hàkkyi o. Ta hiệhuqt n cóscdh trong tay hai vạlhtf n tùqfjj binh. Sau khi khơqqpt i hếadsu t nưdwsh ớzmcj c ởkkyi hàkkyi o quanh thàkkyi nh, ta dùqfjj ng tùqfjj binh khuâmucx n đecpt áleeu lấesme p hàkkyi o. Dĩrvzc nhiêbyow n trong khi họgjgs lấesme p hàkkyi o, thìkfgr quâmucx n trong thàkkyi nh cóscdh thểynxi bắdeym n têbyow n, lăzgpl n đecpt áleeu xuốlhtf ng. Vậrvbg y khi họgjgs khuâmucx n đecpt áleeu lấesme p hàkkyi o, thìkfgr ta dùqfjj ng đecpt ộukqu i Thầkfgr n-tiễpier n Long-biêbyow n phụmnyn c bêbyow n ngoàkkyi i, hễpier quâmucx n Tốlhtf ng nhômqut đecpt ầkfgr u lêbyow n làkkyi bắdeym n ngãbcoc .
Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng gậrvbg t đecpt ầkfgr u:
– Phưdwsh ơqqpt ng pháleeu p nàkkyi y đecpt ưdwsh ợkhxz c. Rồobys i sao?
– Bưdwsh ớzmcj c thứlstl ba làkkyi ta dùqfjj ng lốlhtf i cômqut ng thàkkyi nh nhưdwsh vũukqu bãbcoc o, nhưdwsh sévzul t nổkfgr liêbyow n tiếadsu p ngàkkyi y đecpt êbyow m; reo hòcxkk xung phong, dùqfjj ng đecpt ạlhtf i nỏlbrt bắdeym n Lômqut i-tiễpier n đecpt ốlhtf t sạlhtf ch nhàkkyi cửxwwf a, kho lẫlckm m. Nhưdwsh vậrvbg y chỉyjmt hai ngàkkyi y sau quâmucx n Tốlhtf ng kiệhuqt t lựmzde c, lưdwsh ơqqpt ng thảksci o cháleeu y hếadsu t, nhàkkyi cửxwwf a trújgrw ngụmnyn chẳscdh ng còcxkk n. Bấesme y giờxaaa ta tiếadsu n sang bưdwsh ớzmcj c thứlstl tưdwsh .
Mọgjgs i ngưdwsh ờxaaa i hỏlbrt i:
– Bưdwsh ớzmcj c thứlstl tưdwsh làkkyi gìkfgr ?
– Bưdwsh ớzmcj c thứlstl tưdwsh làkkyi , quâmucx n ta, ngưdwsh ờxaaa i nàkkyi o cũukqu ng cóscdh mộukqu t cáleeu i tújgrw i vảksci i lớzmcj n đecpt ựmzde ng trang phụmnyn c, dụmnyn ng cụmnyn . Ta lệhuqt nh cho quâmucx n tạlhtf m cấesme t trang phụmnyn c, dụmnyn ng cởkkyi ởkkyi trạlhtf i, lấesme y tújgrw i đecpt óscdh đecpt ựmzde ng đecpt ấesme t. Ta cho họgjgs chờxaaa sẵydml n ởkkyi gầkfgr n bốlhtf n khu củgjgs a bốlhtf n tưdwsh ờxaaa ng thàkkyi nh. Bưdwsh ớzmcj c thứlstl năzgpl m, ta cho bắdeym n tớzmcj i tấesme p, bắdeym n thựmzde c nhiềsbth u Lômqut i-tiễpier n vàkkyi o thàkkyi nh, khômqut ng chừakvn a mộukqu t chỗqfjj nàkkyi o. Bấesme y giờxaaa quâmucx n Tốlhtf ng khômqut ng còcxkk n thấesme y trờxaaa i đecpt ấesme t làkkyi gìkfgr ; ta cho quâmucx n xung phong đecpt ếadsu n trưdwsh ớzmcj c tưdwsh ờxaaa ng thàkkyi nh xếadsu p bao lạlhtf i thàkkyi nh bứlstl c tưdwsh ờxaaa ng cóscdh bậrvbg c, rồobys i leo vàkkyi o trong.
Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng khen ngợkhxz i:
– Đyrun ưdwsh ợkhxz c, ta đecpt ồobys ng ýkhxz kếadsu hoạlhtf ch củgjgs a Nghi đecpt ệhuqt .
Vưdwsh ơqqpt ng ban lệhuqt nh:
– Trong năzgpl m bưdwsh ớzmcj c Nghi đecpt ệhuqt đecpt ưdwsh a ra, cóscdh hai phầkfgr n chíeawy nh yếadsu u. Hai phầkfgr n nàkkyi y phảksci i phốlhtf i hợkhxz p nhịadsu p nhàkkyi ng vớzmcj i nhau. Việhuqt c thứlstl nhấesme t làkkyi khơqqpt i nưdwsh ớzmcj c, lấesme p hàkkyi o, đecpt em tújgrw i vảksci i làkkyi m ụmnyn . Việhuqt c thứlstl nhìkfgr làkkyi cômqut ng thàkkyi nh. Vậrvbg y việhuqt c thứlstl nhấesme t Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng đecpt ảksci m tráleeu ch. Việhuqt c thứlstl hai do ta đecpt ảksci m tráleeu ch.
Vưdwsh ơqqpt ng hỏlbrt i em:
– Nhịadsu đecpt ệhuqt ! Nhịadsu đecpt ệhuqt đecpt ịadsu nh trao cho ai làkkyi m, bao giờxaaa thìkfgr làkkyi m?
– Làkkyi m ngay lậrvbg p tứlstl c.
Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng trảksci lờxaaa i: Việhuqt c tổkfgr ng chỉyjmt huy đecpt àkkyi o đecpt ấesme t ngăzgpl n nưdwsh ớzmcj c sômqut ng, khơqqpt i nưdwsh ớzmcj c trong thàkkyi nh chảksci y ra ngoàkkyi i giao cho Vũukqu -kịadsu thưdwsh ợkhxz ng tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n Hàkkyi Mai-Việhuqt t.
Hàkkyi Mai-Việhuqt t đecpt ứlstl ng dậrvbg y nhậrvbg n lệhuqt nh.
– Việhuqt c dùqfjj ng tùqfjj binh lấesme p hàkkyi o trao cho Thầkfgr n-vũukqu thậrvbg p anh. Cômqut ng táleeu c phảksci i thi hàkkyi nh ngay lậrvbg p tứlstl c, khômqut ng kểynxi ngàkkyi y đecpt êbyow m.
Thầkfgr n-vũukqu thậrvbg p anh đecpt ứlstl ng dậrvbg y nhậrvbg n lệhuqt nh.
– Việhuqt c chấesme t bao đecpt ấesme t làkkyi m ụmnyn , sẽbyow do Tâmucx y-hồobys thấesme t kiệhuqt t dùqfjj ng bảksci n bộukqu quâmucx n mãbcoc thựmzde c hiệhuqt n.
Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng vui lòcxkk ng:
– Lựmzde c lưdwsh ợkhxz ng cômqut ng thàkkyi nh khômqut ng cầkfgr n đecpt ômqut ng. Chỉyjmt cầkfgr n bốlhtf n hiệhuqt u đecpt áleeu nh bốlhtf n mặgtzn t, mộukqu t hiệhuqt u đecpt áleeu nh vàkkyi o trung ưdwsh ơqqpt ng. Việhuqt c nàkkyi y ta giao cho Long-biêbyow n ngũukqu -hùqfjj ng.
Vưdwsh ơqqpt ng ban lệhuqt nh:
– Việhuqt c tổkfgr ng chỉyjmt huy nãbcoc đecpt ạlhtf i nỏlbrt vàkkyi o thàkkyi nh, ta giao cho Phạlhtf m Dậrvbg t. Lújgrw c đecpt ầkfgr u đecpt ểynxi cho quâmucx n khỏlbrt i mệhuqt t, ta chia lựmzde c lưdwsh ợkhxz ng làkkyi m hai, luâmucx n phiêbyow n nhau, mỗqfjj i ngàkkyi y hai hiệhuqt u đecpt áleeu nh hai hiệhuqt u nghỉyjmt . Vậrvbg y Vũukqu Quang, Hoàkkyi ng-Nghi mộukqu t phiêbyow n; Lýkhxz Đyrun oan, Trầkfgr n Ninh mộukqu t phiêbyow n. Cứlstl hai hiệhuqt u cômqut ng, thìkfgr hai hiệhuqt u nghỉyjmt . Sau hai ngàkkyi y, quâmucx n Tốlhtf ng mệhuqt t mỏlbrt i rồobys i, thìkfgr ta dùqfjj ng cảksci bốlhtf n hiệhuqt u cùqfjj ng đecpt áleeu nh. Vũukqu Quang cửxwwf a Tâmucx y, Hoàkkyi ng-Nghi cửxwwf a Bắdeym c, Lýkhxz Đyrun oan cửxwwf a Nam, Trầkfgr n Ninh cửxwwf a Đyrun ômqut ng.
Vưdwsh ơqqpt ng đecpt ưdwsh a mắdeym t nhìkfgr n Phạlhtf m Dậrvbg t:
– Ngay chiềsbth u nay, Vũukqu Quang, Hoàkkyi ng-Nghi đecpt áleeu nh trưdwsh ớzmcj c.
Giờxaaa Tuấesme t (19-21 giờxaaa )ngàkkyi y 20 tháleeu ng giêbyow ng,
Phạlhtf m Dậrvbg t sai bắdeym n lêbyow n trờxaaa i mũukqu i Lômqut i-tiễpier n chứlstl a hoàkkyi ng-thạlhtf ch, mãbcoc -nãbcoc o. Mũukqu i Lômqut i-tiễpier n lêbyow n cao, thìkfgr lửxwwf a bắdeym t cháleeu y vàkkyi o hoàkkyi ng thạlhtf ch, mãbcoc nãbcoc o pháleeu t nổkfgr nhưdwsh tiếadsu ng sấesme m rung đecpt ộukqu ng khômqut ng gian thàkkyi nh Ung. Tạlhtf i bốlhtf n phíeawy a, bọgjgs n Vũukqu Quang, Hoàkkyi ng-Nghi, Võkfgr Kim-Liêbyow n, Phưdwsh ơqqpt ng-Quỳgaci nh, đecpt ãbcoc leo lêbyow n trújgrw c đecpt àkkyi i chờxaaa đecpt ợkhxz i từakvn lâmucx u. Khi thấesme y mũukqu i đecpt ạlhtf i Lômqut i-tiễpier n nổkfgr , thìkfgr biếadsu t làkkyi lệhuqt nh cômqut ng thàkkyi nh bắdeym t đecpt ầkfgr u. Cảksci bốlhtf n ngưdwsh ờxaaa i đecpt ềsbth u cầkfgr m cờxaaa đecpt ỏlbrt phấesme t lêbyow n, nỏlbrt binh châmucx m lửxwwf a pháleeu t pháleeu o. Phújgrw t chốlhtf c hàkkyi ng trăzgpl m tiếadsu ng nổkfgr rung đecpt ộukqu ng thàkkyi nh Ung, lửxwwf a phụmnyn t lêbyow n cao, bắdeym n tung ra khằyjmt p nơqqpt i. Sau hai khắdeym c, thàkkyi nh ngậrvbg p trong biểynxi n lửxwwf a. Quâmucx n Tốlhtf ng kinh hoàkkyi ng ômqut m đecpt ầkfgr u chạlhtf y toáleeu n loạlhtf n, tiếadsu ng ngựmzde a híeawy , tiếadsu ng chóscdh tru, tiếadsu ng ngưdwsh ờxaaa i gàkkyi o thévzul t lẫlckm n vớzmcj i tiếadsu ng nổkfgr củgjgs a Lômqut i-tiễpier n vọgjgs ng đecpt i rấesme t xa. Quâmucx n trêbyow n thàkkyi nh đecpt àkkyi nh nújgrw p trong hốlhtf , khômqut ng giáleeu m ngóscdh c đecpt ầkfgr u dậrvbg y. Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng đecpt ứlstl ng trêbyow n đecpt àkkyi i cao nhìkfgr n rấesme t rõkfgr biếadsu n chuyểynxi n trong thàkkyi nh. Vưdwsh ơqqpt ng ra lệhuqt nh cho Hàkkyi Mai-Việhuqt t, Thầkfgr n-vũukqu thậrvbg p anh hàkkyi nh sựmzde .
Cuộukqu c nãbcoc Lômqut i-tiễpier n diễpier n ra suốlhtf t đecpt êbyow m, cho tớzmcj i giờxaaa Thìkfgr n ngàkkyi y hômqut m sau, 22 tháleeu ng giêbyow ng, thìkfgr đecpt ổkfgr i phiêbyow n. Phiêbyow n nàkkyi y do Lýkhxz Đyrun oan, Trầkfgr n Ninh, Ngọgjgs c-Liêbyow n, Ngọgjgs c-Hưdwsh ơqqpt ng đecpt ảksci m tráleeu ch. Cũukqu ng cùqfjj ng lújgrw c ấesme y Hàkkyi Mai-Việhuqt t đecpt ãbcoc cho khơqqpt i cạlhtf n hếadsu t nưdwsh ớzmcj c bốlhtf n con hàkkyi o quanh thàkkyi nh.
Đyrun ếadsu n chiềsbth u hômqut m ấesme y, thìkfgr Thầkfgr n-vũukqu thậrvbg p anh đecpt ãbcoc lấesme p xong bốlhtf n con hàkkyi o.
Giờxaaa Dậrvbg u, ngàkkyi y 22 tháleeu ng Giêbyow ng
Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng, Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng đecpt i mộukqu t vòcxkk ng quanh thàkkyi nh quan sáleeu t trậrvbg n thếadsu . Đyrun ếadsu n tốlhtf i nhịadsu vưdwsh ơqqpt ng truyềsbth n mờxaaa i chưdwsh tưdwsh ớzmcj ng lạlhtf i họgjgs p. Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng hỏlbrt i Long-biêbyow n ngũukqu hùqfjj ng:
– Từakvn trưdwsh a đecpt ếadsu n giờxaaa cáleeu c em cóscdh nhậrvbg n thấesme y gìkfgr kháleeu c lạlhtf khômqut ng?
Kim-Loan, Kim-Liêbyow n trảksci lờxaaa i:
– Em thấesme y dưdwsh ờxaaa ng nhưdwsh trong thàkkyi nh têbyow liệhuqt t hoàkkyi n toàkkyi n, khômqut ng còcxkk n sứlstl c chốlhtf ng trảksci nữakvn a.
– Đyrun újgrw ng thếadsu . Vậrvbg y Tâmucx y-hồobys thấesme t kiệhuqt t chuẩkkyi n bịadsu , đecpt újgrw ng gờxaaa Dầkfgr n ngàkkyi y mai, thìkfgr cho quâmucx n xếadsu p bao đecpt ấesme t làkkyi m ụmnyn leo vàkkyi o.
Đyrun êbyow m đecpt óscdh , đecpt ếadsu n phiêbyow n Lýkhxz Đyrun oan, Trầkfgr n Ninh, Ngọgjgs c-Liêbyow n, Ngọgjgs c-Hưdwsh ơqqpt ng chỉyjmt huy hai hiệhuqt u Bổkfgr ng-nhậrvbg t, Đyrun ằyjmt ng-hảksci i nãbcoc đecpt ạlhtf i nỏlbrt cầkfgr m chừakvn ng, mụmnyn c đecpt íeawy ch làkkyi m cho quâmucx n Tốlhtf ng ăzgpl n ngủgjgs khômqut ng yêbyow n.
Ngàkkyi y 23 tháleeu ng giêbyow ng
Đyrun újgrw ng ra sang giờxaaa Sửxwwf u (1-3 giờxaaa sáleeu ng) thìkfgr tớzmcj i phiêbyow n Vũukqu Quang, Hoàkkyi ng-Nghi, Kim-Liêbyow n, Phưdwsh ơqqpt ng-Quỳgaci nh cômqut ng thàkkyi nh cho đecpt áleeu m Lýkhxz Đyrun oan, Trầkfgr n Ninh nghỉyjmt . Nhưdwsh ng hômqut m nay làkkyi ngàkkyi y đecpt ạlhtf i tấesme n cômqut ng. Bốlhtf n cặgtzn p Dậrvbg t, Quang, Đyrun oan, Ninh dàkkyi n quâmucx n ra bốlhtf n mặgtzn t Tâmucx y, Bắdeym c, Đyrun ômqut ng, Nam, còcxkk n Hoàkkyi ng-Nghi vớzmcj i bảksci n bộukqu quâmucx n mãbcoc thêbyow m đecpt ộukqu i Thầkfgr n-tiễpier n Long-biêbyow n chờxaaa đecpt ợkhxz i ởkkyi cửxwwf a Nam. Bốlhtf n mặgtzn t, bốlhtf n hiệhuqt u quâmucx n cùqfjj ng bắdeym n đecpt ạlhtf i nỏlbrt vàkkyi o thàkkyi nh. Đyrun âmucx y làkkyi lầkfgr n đecpt ầkfgr u tiêbyow n thàkkyi nh Ung phảksci i hứlstl ng chịadsu u mộukqu t cuộukqu c hỏlbrt a cômqut ng kinh hồobys n đecpt ộukqu ng pháleeu ch nhưdwsh vậrvbg y.
Sau mộukqu t giờxaaa bắdeym n đecpt áleeu , Lômqut i-tiễpier n, vừakvn a sang giờxaaa Dầkfgr n, Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng cho tung lêbyow n trờxaaa i năzgpl m chiếadsu c pháleeu o thăzgpl ng thiêbyow n, toảksci ra năzgpl m mầkfgr u vàkkyi ng, trắdeym ng, đecpt en, xanh, đecpt ỏlbrt . Đyrun óscdh làkkyi lệhuqt nh cho quâmucx n mang bao đecpt ấesme t làkkyi m ụmnyn . Lậrvbg p tứlstl c Tâmucx y-hồobys thấesme t kiệhuqt t phấesme t cờxaaa hiệhuqt u, quâmucx n xung vàkkyi o sáleeu t tưdwsh ờxaaa ng, mỗqfjj i ngưdwsh ờxaaa i líeawy nh đecpt ềsbth u mang mộukqu t bao đecpt ấesme t, mau chóscdh ng xếadsu p lạlhtf i vớzmcj i nhau, phújgrw t chốlhtf c thàkkyi nh mộukqu t cáleeu i ụmnyn cóscdh nhiềsbth u bậrvbg c cao bằyjmt ng mặgtzn t thàkkyi nh.
Thầkfgr n-vũukqu thậrvbg p anh tung mìkfgr nh leo lêbyow n đecpt ầkfgr u tiêbyow n vớzmcj i đecpt ộukqu i Thầkfgr n-tiễpier n Long-biêbyow n. Khômqut ng gặgtzn p mộukqu t chốlhtf ng cựmzde nàkkyi o. Mưdwsh ờxaaa i ngưdwsh ờxaaa i cho mởkkyi cổkfgr ng thàkkyi nh ra, đecpt ộukqu i Thầkfgr n-hổkfgr , Thầkfgr n-báleeu o gầkfgr n lêbyow n mộukqu t tiếadsu ng rung đecpt ộukqu ng trờxaaa i đecpt ấesme t, tỏlbrt a ra nhưdwsh rẻmzde quạlhtf t, xung vàkkyi o trưdwsh ớzmcj c. Bốlhtf n hiệhuqt u Thiêbyow n-tửxwwf binh reo hòcxkk tràkkyi n nhưdwsh nưdwsh ớzmcj c vỡjgrw bờxaaa tiếadsu n vàkkyi o chiếadsu m bốlhtf n khu. Còcxkk n hiệhuqt u Quảksci ng-vũukqu do Hoàkkyi ng-Nghi Phưdwsh ơqqpt ng-Quỳgaci nh chỉyjmt huy, xômqut ng thẳscdh ng vàkkyi o trung-ưdwsh ơqqpt ng. Tấesme t cảksci khômqut ng gặgtzn p mộukqu t kháleeu ng cựmzde nàkkyi o.
Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng, Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng đecpt ãbcoc nhậrvbg p thàkkyi nh. Mộukqu t cảksci nh tưdwsh ợkhxz ng kinh hoàkkyi ng phơqqpt i bầkfgr y ra trưdwsh ớzmcj c mắdeym t hai vưdwsh ơqqpt ng: Khắdeym p nơqqpt i chỉyjmt còcxkk n trăzgpl m căzgpl n nhàkkyi bằyjmt ng ngóscdh i làkkyi nguyêbyow n vẹbyow n. Còcxkk n nhàkkyi gỗqfjj , nhàkkyi tranh, cáleeu i thìkfgr cháleeu y chỉyjmt còcxkk n nềsbth n, cáleeu i thìkfgr trơqqpt lạlhtf i mấesme y cáleeu i cộukqu t. Rảksci i ráleeu c trêbyow n mặgtzn t đecpt ấesme t, xáleeu c chếadsu t chồobys ng chấesme t lêbyow n nhau, lẫlckm n lộukqu n trong đecpt ốlhtf ng tro, trong bùqfjj n lầkfgr y. Lạlhtf i cóscdh nhữakvn ng cáleeu i nằyjmt m vắdeym t vẻmzde o trêbyow n câmucx y, châmucx n tay co quắdeym p, mặgtzn t trợkhxz n trừakvn ng trừakvn ng; mùqfjj i hômqut i thốlhtf i xômqut ng lêbyow n nồobys ng nặgtzn c.
Đyrun inh Hoàkkyi ng-Nghi cóscdh nhiệhuqt m vụmnyn tiếadsu n chiếadsu m dinh tổkfgr ng trấesme n. Cho nêbyow n khi vừakvn a vàkkyi o trong, chàkkyi ng cùqfjj ng Phưdwsh ơqqpt ng-Quỳgaci nh xua quâmucx n tiếadsu n thẳscdh ng vàkkyi o trung ưdwsh ơqqpt ng. Mộukqu t đecpt ộukqu i võkfgr sĩrvzc Tốlhtf ng hơqqpt n ba trăzgpl m ngưdwsh ờxaaa i dàkkyi n ra ra chặgtzn n lạlhtf i. Đyrun ộukqu i võkfgr sĩrvzc nàkkyi y, quầkfgr n áleeu o ráleeu ch bưdwsh ơqqpt m, đecpt ầkfgr u tóscdh c tảksci tơqqpt i; đecpt ưdwsh ợkhxz c chỉyjmt huy bởkkyi i Tômqut Giàkkyi m. Họgjgs chiếadsu n đecpt ấesme u rấesme t mạlhtf nh liệhuqt t. Nhưdwsh ng họgjgs đecpt ưdwsh ơqqpt ng đecpt ầkfgr u sao nổkfgr i vớzmcj i đecpt ộukqu i Thầkfgr n-tiễpier n Long-biêbyow n, vàkkyi hiệhuqt u Quảksci ng-vũukqu ? Nêbyow n trong khoảksci nh khắdeym c, chỉyjmt còcxkk n lạlhtf i hơqqpt n ba chụmnyn c ngưdwsh ờxaaa i.
Phưdwsh ơqqpt ng-Quỳgaci nh thấesme y vậrvbg y, đecpt ộukqu ng lòcxkk ng bấesme t trắdeym c, ra lệhuqt nh cho đecpt ộukqu i Thấesme n-tiễpier n:
– Ngừakvn ng tay!
Nàkkyi ng tiếadsu n lêbyow n cung tay hàkkyi nh lễpier vớzmcj i Tômqut Giàkkyi m:
– Tômqut tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n! Ngưdwsh ờxaaa i cứlstl thong thảksci lùqfjj i vàkkyi o dinh. Tiểynxi u nữakvn hứlstl a khômqut ng làkkyi m khóscdh dễpier ngưdwsh ờxaaa i cùqfjj ng bảksci o quyếadsu n đecpt âmucx u.
Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng, Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng đecpt ãbcoc tớzmcj i. Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng hưdwsh ớzmcj ng Tômqut Giàkkyi m chắdeym p tay:
– Tômqut tiêbyow n sinh, đecpt ầkfgr u hàkkyi ng đecpt i thômqut i!
Tômqut Giàkkyi m trong dáleeu ng mệhuqt t mỏlbrt i cùqfjj ng cựmzde c, nhưdwsh ng tinh thầkfgr n vẫlckm n tỉyjmt nh táleeu o, ômqut ng chắdeym p tay hưdwsh ớzmcj ng hai vưdwsh ơqqpt ng:
– Nhịadsu vịadsu vưdwsh ơqqpt ng gia! Tômqut Giàkkyi m nàkkyi y đecpt ãbcoc trấesme n ởkkyi Nam-thùqfjj y trong hơqqpt n ba mưdwsh ơqqpt i năzgpl m nay, nêbyow n hiểynxi u rấesme t rõkfgr Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t. Chíeawy nh lãbcoc o phu từakvn ng chốlhtf ng đecpt ốlhtf i chíeawy nh sáleeu ch củgjgs a Thẩkkyi m Khởkkyi i, Lưdwsh u Di gâmucx y hấesme n vớzmcj i Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t. Nhưdwsh ng... nhưdwsh ng chỉyjmt vìkfgr cưdwsh ơqqpt ng trựmzde c, lạlhtf i chủgjgs thâmucx n vớzmcj i Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t, màkkyi hoạlhtf n lộukqu đecpt ầkfgr y chômqut ng gai, màkkyi phảksci i ởkkyi dưdwsh ớzmcj i quyềsbth n bọgjgs n Thẩkkyi m, Lưdwsh u. Nay cáleeu i tai vạlhtf nàkkyi y, do chíeawy nh chújgrw ng gâmucx y ra, rồobys i lãbcoc o phu phảksci i chịadsu u. Hômqut m nay lãbcoc o phu nhấesme t đecpt ịadsu nh sẽbyow chếadsu t ởkkyi thàkkyi nh Ung nàkkyi y đecpt ểynxi báleeu o đecpt áleeu p quâmucx n phụmnyn .
Trung-Thàkkyi nh chắdeym p tay hàkkyi nh lễpier :
– Tômqut tiêbyow n sinh chẳscdh ng nêbyow n bi phẫlckm n, anh em tiểynxi u-sinh hứlstl a cấesme p ngựmzde a, xe, lưdwsh ơqqpt ng thảksci o đecpt ểynxi tiêbyow n sinh vớzmcj i gia quyếadsu n rờxaaa i khỏlbrt i đecpt âmucx y.
Tômqut Giàkkyi m váleeu i nhịadsu vưdwsh ơqqpt ng:
– Đyrun a tạlhtf nhịadsu vịadsu vưdwsh ơqqpt ng gia, lãbcoc o phu sốlhtf ng thìkfgr trấesme n thủgjgs thàkkyi nh Ung, nay thàkkyi nh Ung mấesme t, thìkfgr nguyệhuqt n làkkyi m ma thàkkyi nh Ung. Vậrvbg y lãbcoc o phu xin nhịadsu vưdwsh ơqqpt ng ban cho mộukqu t âmucx n huệhuqt .
Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng cảksci m đecpt ộukqu ng:
– Xin tiêbyow n sinh cứlstl nóscdh i, anh em tiểynxi u-sinh nguyệhuqt n chu toàkkyi n.
Tômqut chỉyjmt vàkkyi o dinh mìkfgr nh:
– Nguyệhuqt n vọgjgs ng củgjgs a lãbcoc o phu làkkyi : Xin nhịadsu vưdwsh ơqqpt ng khômqut ng cho bấesme t cứlstl ngưdwsh ờxaaa i hay thújgrw nàkkyi o vàkkyi o trong dinh củgjgs a lãbcoc o phu trong vòcxkk ng mộukqu t giờxaaa . Khômqut ng biếadsu t vưdwsh ơqqpt ng cóscdh hứlstl a cho khômqut ng?
Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng gậrvbg t đecpt ầkfgr u:
– Tiểynxi u sinh xin hứlstl a.
Vưdwsh ơqqpt ng phấesme t tay cho binh sĩrvzc , cùqfjj ng cáleeu c đecpt ộukqu i thújgrw lùqfjj i ra xa.
Tômqut Giàkkyi m cùqfjj ng đecpt ômqut i võkfgr sĩrvzc tiếadsu n vàkkyi o trong dinh. Khoảksci ng hơqqpt n khắdeym c sau, trong dinh bốlhtf c cháleeu y, phújgrw t chốlhtf c ngọgjgs n lửxwwf a bốlhtf c cao. Trong khóscdh i lửxwwf a chậrvbg p chờxaaa n, ngưdwsh ờxaaa i ngưdwsh ờxaaa i đecpt ềsbth u thấesme y Tômqut Giàkkyi m mặgtzn c quầkfgr n áleeu o đecpt ạlhtf i tràkkyi o, tay cầkfgr m hốlhtf t, ngồobys i nghiêbyow m chỉyjmt nh, miệhuqt ng mỉyjmt m cưdwsh ờxaaa i, cho tớzmcj i khi dinh thựmzde xụmnyn p đecpt ổkfgr .
Nhịadsu vưdwsh ơqqpt ng cùqfjj ng chưdwsh tưdwsh ớzmcj ng hưdwsh ớzmcj ng vàkkyi o trong đecpt áleeu m lửxwwf a cháleeu y, váleeu i ba váleeu i. Khoảksci ng nửxwwf a giờxaaa sau, dinh tổkfgr ng trấesme n chỉyjmt còcxkk n lạlhtf i mộukqu t đecpt ốlhtf ng than đecpt ỏlbrt lừakvn . Nhưdwsh ng vìkfgr đecpt ãbcoc hứlstl a trong mộukqu t giờxaaa khômqut ng cho quâmucx n nhậrvbg p dinh tổkfgr ng trấesme n, nêbyow n Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng chỉyjmt biếadsu t đecpt ứlstl ng nhìkfgr n. Đyrun ợkhxz i đecpt újgrw ng mộukqu t giờxaaa sau, nhịadsu vưdwsh ơqqpt ng cho bớzmcj i than, tìkfgr m ra đecpt ưdwsh ợkhxz c ba mưdwsh ơqqpt i sáleeu u xáleeu c chếadsu t làkkyi vợkhxz , con, cháleeu u củgjgs a Tômqut Giàkkyi m, vớzmcj i xáleeu c củgjgs a hai mưdwsh ơqqpt i mốlhtf t dũukqu ng sĩrvzc .
Quâmucx n Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t đecpt ưdwsh ợkhxz c lệhuqt nh rújgrw t ra ngoàkkyi i thàkkyi nh, chỉyjmt đecpt ểynxi lạlhtf i hiệhuqt u Bổkfgr ng-nhậrvbg t củgjgs a Lýkhxz Đyrun oan, Ngọgjgs c-Liêbyow n thu dọgjgs n chiếadsu n trưdwsh ờxaaa ng.
Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng cho quâmucx n thu nhặgtzn t xáleeu c chếadsu t xếadsu p lạlhtf i thàkkyi nh từakvn ng đecpt ốlhtf ng, rồobys i sai chấesme t củgjgs i, đecpt ổkfgr dầkfgr u thiêbyow u hếadsu t. Vưdwsh ơqqpt ng sai khâmucx m liệhuqt m thi thểynxi Tômqut Giàkkyi m vớzmcj i gia quyếadsu n đecpt em chômqut n, lạlhtf i cho lậrvbg p bia đecpt áleeu trêbyow n từakvn ng mộukqu , đecpt ềsbth têbyow n từakvn ng ngưdwsh ờxaaa i. Còcxkk n dâmucx n, quâmucx n còcxkk n sốlhtf ng sóscdh t thìkfgr bắdeym t rờxaaa i thàkkyi nh, vìkfgr sợkhxz đecpt ộukqu c khíeawy tửxwwf thi gâmucx y bệhuqt nh.
Nguyệhuqt n-soáleeu i Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t, quâmucx n sưdwsh Tômqut n Đyrun ảksci n đecpt ãbcoc tớzmcj i. Nưdwsh ớzmcj c mắdeym t đecpt ầkfgr m đecpt ìkfgr a, cômqut ng chújgrw a Thiêbyow n-Ninh đecpt ọgjgs c kinh vãbcoc ng sinh cho oan hồobys n binh tưdwsh ớzmcj ng, dâmucx n chújgrw ng Tốlhtf ng. Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t nóscdh i vớzmcj i Trung, Tíeawy n nhịadsu vưdwsh ơqqpt ng:
– Ta hẹbyow n cho nhịadsu đecpt ệhuqt bẩkkyi y ngàkkyi y đecpt ểynxi hạlhtf thàkkyi nh Ung, nhưdwsh ng nhịadsu đecpt ệhuqt thàkkyi nh cômqut ng trong vòcxkk ng ba ngàkkyi y. Ta lạlhtf i hẹbyow n khômqut ng thểynxi đecpt ểynxi quâmucx n chếadsu t quáleeu năzgpl m trăzgpl m, màkkyi nhịadsu đecpt ệhuqt chỉyjmt hy sinh cóscdh hơqqpt n trăzgpl m tùqfjj binh. Giỏlbrt i. Thômqut i, ta hủgjgs y thàkkyi nh, rồobys i lui binh.
Ghi chújgrw ,
Vềsbth ngàkkyi y thàkkyi nh Ung thấesme t thủgjgs vàkkyi ngàkkyi y lui quâmucx n củgjgs a Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t, cáleeu c sáleeu ch chévzul p khômqut ng giốlhtf ng nhau.
– Tưdwsh -mãbcoc Quang, tểynxi -tưdwsh ớzmcj ng Tốlhtf ng kếadsu nhiệhuqt m Vưdwsh ơqqpt ng An-Thạlhtf ch chévzul p: Thàkkyi nh Ung thấesme t thủgjgs ngàkkyi y Mậrvbg u-Dầkfgr n, tháleeu ng giêbyow ng niêbyow n hiệhuqt u Hy-Ninh thứlstl 9 (21 tháleeu ng giêbyow ng, năzgpl m Bíeawy nh-Thìkfgr n, DL. 27-2-1076). Ngàkkyi y 23 (1-3-76) Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t rújgrw t quâmucx n.
– TTTTGTB chévzul p thàkkyi nh Ung thấesme t thủgjgs ngàkkyi y Canh-Thìkfgr n, tháleeu ng giêbyow ng, niêbyow n hiệhuqt u Hy-Ninh thứlstl chíeawy n (23 tháleeu ng giêbyow ng năzgpl m Bíeawy nh-Thìkfgr n, DL. 1-3-1076), Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t rújgrw t quâmucx n khỏlbrt i đecpt ấesme t Tốlhtf ng vàkkyi o tháleeu ng 3.
– QTNC, TTCTGCK chévzul p rấesme t chi tiếadsu t việhuqt c quâmucx n Việhuqt t vâmucx y đecpt áleeu nh cầkfgr m chừakvn ng thàkkyi nh Ung từakvn 10 tháleeu ng chạlhtf p năzgpl m Ấesme t-Mãbcoc o (DL.18-1-1076). Đyrun ếadsu n ngàkkyi y 20 tháleeu ng giêbyow ng năzgpl m Bíeawy nh-Thìkfgr n khởkkyi i sựmzde tấesme n cômqut ng vàkkyi o giờxaaa Tuấesme t (19-21 giờxaaa ). Thàkkyi nh Ung thấesme t thủgjgs giờxaaa Dầkfgr n (3-5 giờxaaa ) ngàkkyi y 23 tháleeu ng giêbyow ng (DL. 1-3.1076). Quâmucx n Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t rújgrw t ngàkkyi y 24 tháleeu ng giêbyow ng, cho đecpt ếadsu n ngàkkyi y 15 tháleeu ng ba toàkkyi n quâmucx n mớzmcj i ra khỏlbrt i đecpt ấesme t Tốlhtf ng.
Tômqut i giảksci i đecpt oáleeu n nhưdwsh thếadsu nàkkyi y: Tưdwsh -mãbcoc -Quang lấesme y ngàkkyi y quâmucx n Việhuqt t thựmzde c sựmzde tấesme n cômqut ng coi nhưdwsh ngàkkyi y thấesme t thủgjgs . Ngàkkyi y quâmucx n Việhuqt t khởkkyi i sựmzde rújgrw t tứlstl c ngàkkyi y thàkkyi nh Ung bịadsu tràkkyi n ngậrvbg p, nêbyow n mớzmcj i cóscdh sựmzde kháleeu c biệhuqt t.
TS quyểynxi n 446, TTTTGTB chévzul p rằyjmt ng khi quâmucx n Việhuqt t vàkkyi o thàkkyi nh Ung, quáleeu tứlstl c giậrvbg n giếadsu t hếadsu t quâmucx n vàkkyi dâmucx n, xếadsu p đecpt ầkfgr u thàkkyi nh 580 đecpt ốlhtf ng, mỗqfjj i đecpt ốlhtf ng 100 đecpt ầkfgr u. Sau nàkkyi y cáleeu c sửxwwf gia Việhuqt t-Hoa cứlstl theo đecpt óscdh chévzul p lạlhtf i. Cóscdh lẽbyow TS, TTTTGTB căzgpl n cứlstl vàkkyi o tấesme m bia, củgjgs a mộukqu t Nho sĩrvzc Tốlhtf ng soạlhtf n vàkkyi o niêbyow n hiệhuqt u Nguyêbyow n-phong thứlstl nhìkfgr (1079) đecpt ờxaaa i Tốlhtf ng Thầkfgr n-tômqut ng. Tấesme m bia nàkkyi y hiệhuqt n còcxkk n lưdwsh u trữakvn ởkkyi việhuqt n bảksci o tàkkyi ng Quảksci ng-Tâmucx y. Nộukqu i dung đecpt ọgjgs an nàkkyi y nhưdwsh sau « Quâmucx n Giao-chỉyjmt đecpt áleeu nh lâmucx u mớzmcj i vàkkyi o đecpt ưdwsh ợkhxz c thàkkyi nh, khi vàkkyi o đecpt ưdwsh ợkhxz c thìkfgr trong thàkkyi nh chỉyjmt còcxkk n hơqqpt n sáleeu u nghìkfgr n quâmucx n. Hai bêbyow n hỗqfjj n chiếadsu n nửxwwf a ngàkkyi y, thìkfgr quâmucx n Tốlhtf ng chếadsu t hếadsu t. Quâmucx n Giao chặgtzn t đecpt ầkfgr u xếadsu p thàkkyi nh 580 đecpt ốlhtf ng, mỗqfjj i đecpt ốlhtf ng 100 đecpt ầkfgr u. Họgjgs (quâmucx n Giao) lạlhtf i thu nhặgtzn t xáleeu c chếadsu t củgjgs a gầkfgr n mưdwsh ờxaaa i vạlhtf n quâmucx n Tốlhtf ng chếadsu t trưdwsh ớzmcj c đecpt óscdh , vùqfjj i tạlhtf m trong thàkkyi nh; đecpt em đecpt ốlhtf t đecpt i ».
QTNC chévzul p rằyjmt ng khi quâmucx n Việhuqt t vàkkyi o thàkkyi nh Ung, quâmucx n trong thàkkyi nh chỉyjmt còcxkk n hơqqpt n sáleeu u nghìkfgr n ngưdwsh ờxaaa i. Họgjgs đecpt ềsbth u chiếadsu n đecpt ấesme u đecpt ếadsu n khi chếadsu t hếadsu t. Vậrvbg y 580 đecpt ốlhtf ng, 58.000 ngưdwsh ờxaaa i bịadsu giếadsu t, chấesme t đecpt ốlhtf ng làkkyi sốlhtf ngưdwsh ờxaaa i sốlhtf ng sóscdh t, sau hơqqpt n tháleeu ng chiếadsu n đecpt ấesme u. Chứlstl thựmzde c sựmzde quâmucx n thủgjgs thàkkyi nh khoảksci ng mưdwsh ờxaaa i vạlhtf n.
Niêbyow n hiệhuqt u Tháleeu i-Ninh thứlstl năzgpl m đecpt ờxaaa i vua Nhâmucx n-tômqut ng nưdwsh ớzmcj c Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t
Ngàkkyi y hai mưdwsh ơqqpt i tháleeu ng ba, Tháleeu i-Ninh hoàkkyi ng đecpt ếadsu , thiếadsu t đecpt ạlhtf i triềsbth u ởkkyi đecpt iệhuqt n Càkkyi n-nguyêbyow n, đecpt ểynxi nghe nguyêbyow n-soáleeu i Lýkhxz Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t tâmucx u trìkfgr nh vềsbth cômqut ng cuộukqu c Bắdeym c-phạlhtf t.
Cáleeu c quan tềsbth tựmzde u đecpt ômqut ng đecpt ủgjgs , nhàkkyi vua cùqfjj ng Linh-Nhâmucx n hoàkkyi ng tháleeu i hậrvbg u từakvn trong cung đecpt i ra. Lễpier quan xưdwsh ớzmcj ng:
– Hoàkkyi ng thưdwsh ợkhxz ng giáleeu lâmucx m.
Nhạlhtf c tấesme u bảksci n Nguyêbyow n-thọgjgs . Nhàkkyi vua đecpt ưdwsh a tay ra hiệhuqt u miễpier n lễpier . Lễpier quan hômqut :
– Bìkfgr nh thâmucx n.
Tháleeu i-sưdwsh Lýkhxz Đyrun ạlhtf o-Thàkkyi nh bưdwsh ớzmcj c ra:
– Tâmucx u Tháleeu i-hậrvbg u, tâmucx u Bệhuqt -hạlhtf . Nguyêbyow n-soáleeu i Lýkhxz Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t cùqfjj ng chưdwsh tưdwsh ớzmcj ng đecpt em quâmucx n Bắdeym c phạlhtf t đecpt ãbcoc vềsbth tớzmcj i Thăzgpl ng-long. Hômqut m nay thầkfgr n xin thiếadsu t đecpt ạlhtf i triềsbth u, đecpt ểynxi nguyêbyow n soáleeu i Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t tâmucx u trìkfgr nh lêbyow n bệhuqt hạlhtf .
Linh-Nhâmucx n hoàkkyi ng tháleeu i hậrvbg u tuyêbyow n chỉyjmt :
– Kểynxi từakvn khi ta khởkkyi i binh, hàkkyi ng ngàkkyi y triềsbth u đecpt ìkfgr nh đecpt ềsbth u nhậrvbg n đecpt ưdwsh ợkhxz c tấesme u chưdwsh ơqqpt ng củgjgs a Nguyêbyow n-soáleeu i cùqfjj ng Tômqut n quâmucx n-sưdwsh gửxwwf i vềsbth . Nhưdwsh ng tạlhtf i sao cáleeu i ngàkkyi y vui hômqut m nay, báleeu ch quan hiệhuqt n diệhuqt n đecpt ầkfgr y đecpt ủgjgs , màkkyi Tômqut n quâmucx n sưdwsh lạlhtf i khômqut ng tớzmcj i?
Phòcxkk -mãbcoc Hoàkkyi ng Kiêbyow n tâmucx u:
– Sau khi hạlhtf thàkkyi nh Ung, sưdwsh phụmnyn , sưdwsh mẫlckm u củgjgs a thầkfgr n vàkkyi o thàkkyi nh, tậrvbg n mắdeym t nhìkfgr n xáleeu c chếadsu t củgjgs a hơqqpt n mưdwsh ờxaaa i vạlhtf n ngưdwsh ờxaaa i. Cóscdh ngưdwsh ờxaaa i chưdwsh a chếadsu t hẳscdh n, còcxkk n đecpt ang quằyjmt n quạlhtf i. Cóscdh xáleeu c chếadsu t còcxkk n đecpt ang chảksci y máleeu u. Cóscdh xáleeu c chếadsu t sìkfgr nh thốlhtf i, chưdwsh ơqqpt ng lêbyow n. Cũukqu ng cóscdh xáleeu c chếadsu t thịadsu t rữakvn a gầkfgr n hếadsu t. Sưdwsh phụmnyn , sưdwsh mẫlckm u thầkfgr n chợkhxz t cảksci m thấesme y thưdwsh ơqqpt ng tâmucx m; trêbyow n đecpt ưdwsh ờxaaa ng vềsbth Thăzgpl ng-long, ngưdwsh ờxaaa i luômqut n thởkkyi dàkkyi i. Khi qua Bắdeym c-ngạlhtf n, ngưdwsh ờxaaa i gặgtzn p lạlhtf i đecpt ạlhtf i sưdwsh Mộukqu c-tồobys n, Viêbyow n-Chiếadsu u, Pháleeu p-Nhẫlckm n; ba vịadsu đecpt ạlhtf i sưdwsh đecpt em cáleeu i lẽbyow vômqut -thưdwsh ờxaaa ng củgjgs a thếadsu gian ra giảksci ng giảksci i. Sưdwsh phụmnyn , sưdwsh mẫlckm u thầkfgr n ngộukqu đecpt ạlhtf o, đecpt ãbcoc vàkkyi o chốlhtf n Khômqut ng-mômqut n. Ngưdwsh ờxaaa i cóscdh đecpt ểynxi lạlhtf i mộukqu t tờxaaa biểynxi u xin dâmucx ng lêbyow n Bệhuqt -hạlhtf .
Lễpier quan tiếadsu p biểynxi u dâmucx ng lêbyow n. Linh-Nhâmucx n hoàkkyi ng tháleeu i hậrvbg u mởkkyi ra, thìkfgr trong trụmnyn c giấesme y, khômqut ng cóscdh biểynxi u, màkkyi chỉyjmt cóscdh mấesme y câmucx u trong kinh Lăzgpl ng-giàkkyi , xưdwsh a bồobys -táleeu t Đyrun ạlhtf i-Huệhuqt táleeu n tháleeu n phậrvbg t Thíeawy ch-ca mâmucx u-ni:
Thếadsu gian ly sinh diệhuqt t,
Do ưdwsh hưdwsh khômqut ng hoa.
Tríeawy bấesme t đecpt ắdeym c hẫlckm u vômqut ,
Nhi sinh đecpt ạlhtf i bi tâmucx m.
(Thếadsu gian lìkfgr a sinh, diệhuqt t,
Víeawy nhưdwsh hoa hưdwsh khômqut ng.
Tríeawy chẳscdh ng thấesme i cóscdh , khômqut ng,
Màkkyi khởkkyi i tâmucx m đecpt ạlhtf i bi).
Cảksci triềsbth u thầkfgr n cùqfjj ng bàkkyi ng hoàkkyi ng.
Tháleeu i hậrvbg u hỏlbrt i:
– Tômqut n sưdwsh thújgrw c làkkyi ngưdwsh ờxaaa i đecpt ểynxi hếadsu t tâmucx m chíeawy vàkkyi o cuộukqu c bảksci o vệhuqt Xãbcoc -tắdeym c, khômqut ng thểynxi mộukqu t chốlhtf c, mộukqu t láleeu t, màkkyi sưdwsh báleeu , vớzmcj i sưdwsh phụmnyn cóscdh thểynxi thuyếadsu t pháleeu p khiếadsu n ngưdwsh ờxaaa i bỏlbrt đecpt i đecpt ưdwsh ợkhxz c. Cômqut -phụmnyn nàkkyi y muốlhtf n biếadsu t chi tiếadsu t hơqqpt n. Đyrun iềsbth u nàkkyi y xin Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng thuậrvbg t lạlhtf i cho cảksci triềsbth u đecpt ìkfgr nh biếadsu t.
Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng tuâmucx n chỉyjmt đecpt ứlstl ng dậrvbg y. Vưdwsh ơqqpt ng thuậrvbg t chi tiếadsu t từakvn khi Long-biêbyow n ngũukqu hùqfjj ng chếadsu ra Lômqut i-tiễpier n bắdeym n vàkkyi o thàkkyi nh Ung, Tômqut n Đyrun ảksci n đecpt ang đecpt êbyow m choàkkyi ng dậrvbg y, lêbyow n trújgrw c đecpt àkkyi i quan sáleeu t thấesme y đecpt àkkyi n bàkkyi , trẻmzde con trong thàkkyi nh bịadsu bắdeym n cháleeu y nhưdwsh câmucx y đecpt uốlhtf c, xáleeu c chếadsu t xếadsu p thàkkyi nh đecpt ốlhtf ng; cáleeu i thìkfgr đecpt ứlstl t đecpt ômqut i, cáleeu i thìkfgr gẫlckm y câmucx n, cáleeu i thờxaaa cháleeu y vàkkyi ng... ômqut ng đecpt ãbcoc táleeu i mặgtzn t, tỏlbrt vẻmzde khômqut ng vui. Lạlhtf i đecpt ếadsu n khi trậrvbg n đecpt áleeu nh nújgrw i Hỏlbrt a-giáleeu p diễpier n ra, ômqut ng lêbyow n thăzgpl m chiếadsu n trưdwsh ờxaaa ng, lộukqu i dọgjgs c nújgrw i, chíeawy nh mắdeym t nhìkfgr n bốlhtf n vạlhtf n xáleeu c chếadsu t ngổkfgr n ngang; lạlhtf i mộukqu t lầkfgr n nữakvn a, mặgtzn t ômqut ng xạlhtf m lạlhtf i. Sau hai trậrvbg n đecpt óscdh , ômqut ng bàkkyi cùqfjj ng mộukqu t sốlhtf tưdwsh ớzmcj ng khômqut ng táleeu n thàkkyi nh diệhuqt t Ung-châmucx u. Nhưdwsh ng Ung-châmucx u vẫlckm n bịadsu pháleeu , khi quâmucx n Việhuqt t vàkkyi o thàkkyi nh, trong thàkkyi nh hơqqpt n mưdwsh ờxaaa i vạlhtf n ngưdwsh ờxaaa i, màkkyi chỉyjmt còcxkk n mấesme y trăzgpl m ngưdwsh ờxaaa i sốlhtf ng sóscdh t; mộukqu t lầkfgr n nữakvn a ômqut ng bàkkyi trởkkyi thàkkyi nh trầkfgr m ngâmucx m kháleeu c thưdwsh ờxaaa ng. Rồobys i trêbyow n đecpt ưdwsh ờxaaa ng vềsbth Thăzgpl ng-long, ômqut ng bàkkyi bỏlbrt đecpt i.
Cảksci triềsbth u đecpt ìkfgr nh đecpt ềsbth u im lặgtzn ng, nhìkfgr n nhau đecpt ểynxi tìkfgr m lấesme y cáleeu i gìkfgr giảksci i thíeawy ch rõkfgr ràkkyi ng hơqqpt n vềsbth việhuqt c ra đecpt i củgjgs a Tômqut n Đyrun ảksci n, Cẩkkyi m-Thi.
Cômqut ng-chújgrw a Thiêbyow n-Ninh tâmucx u:
– Khi đecpt ạlhtf i quâmucx n vềsbth qua sômqut ng Hồobys ng, thìkfgr sưdwsh thújgrw c, sưdwsh thẩkkyi m gặgtzn p đecpt ạlhtf i sưdwsh Mộukqu c-tồobys n, Viêbyow n-Chiếadsu u, Pháleeu p-Nhẫlckm n đecpt ang neo thuyềsbth n giữakvn a sômqut ng. Hai vịadsu sang thuyềsbth n củgjgs a ba đecpt ạlhtf i sưdwsh . Năzgpl m vịadsu thảksci o luậrvbg n suốlhtf t mộukqu t ngàkkyi y. Hômqut m sau sưdwsh thújgrw c trao trụmnyn c giấesme y cho đecpt ệhuqt tửxwwf . Ngưdwsh ờxaaa i nóscdh i rằyjmt ng đecpt óscdh làkkyi biểynxi u nhờxaaa Hoàkkyi ng phòcxkk mãbcoc dâmucx ng lêbyow n Tháleeu i-hậrvbg u.
Triềsbth u đecpt ìkfgr nh nghịadsu sựmzde , thăzgpl ng thưdwsh ởkkyi ng tưdwsh ớzmcj ng sĩrvzc cóscdh cômqut ng; lạlhtf i phủgjgs tuấesme t cho gia đecpt ìkfgr nh cáleeu c tửxwwf sĩrvzc .
Trưdwsh ớzmcj c hếadsu t làkkyi :
Trung-Thàkkyi nh vưdwsh ơqqpt ng, Lýkhxz Hoằyjmt ng-Châmucx n
Kiểynxi m-hiệhuqt u tháleeu i-sưdwsh , Thưdwsh ợkhxz ng-thưdwsh lệhuqt nh kiêbyow m trung-thưdwsh lệhuqt nh, Thăzgpl ng-long tiếadsu t đecpt ộukqu -sứlstl , Tảksci kim ngômqut đecpt ạlhtf i tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, quảksci n Khu-mậrvbg t việhuqt n. Phu-nhâmucx n Nguyễpier n-thịadsu Trinh-Dung đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Minh-đecpt ứlstl c Thạlhtf c hòcxkk a, Chíeawy nhu cômqut ng chújgrw a.
Tíeawy n-Nghĩrvzc a vưdwsh ơqqpt ng, Lýkhxz Chiêbyow u-Văzgpl n
Kiểynxi m-hiệhuqt u thiếadsu u-sưdwsh , Khai-phủgjgs nghịadsu đecpt ồobys ng tam-tưdwsh , Võkfgr -minh quâmucx n tiếadsu t đecpt ộukqu sứlstl , Thưdwsh ợkhxz ng-thưdwsh tảksci bộukqu c xạlhtf , Đyrun ồobys ng trung thưdwsh mômqut n hạlhtf bìkfgr nh chưdwsh ơqqpt ng sựmzde , Phụmnyn -quốlhtf c đecpt ạlhtf i tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, Khu-mậrvbg t việhuqt n sứlstl . Vưdwsh ơqqpt ng-phi Lêbyow Ngọgjgs c-Nam đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Ninh-đecpt ứlstl c, Trang-duệhuqt , Hiếadsu u-khang cômqut ng chújgrw a.
Phòcxkk -mãbcoc Thâmucx n Cảksci nh-Long
Kiểynxi m-hiệhuqt u tưdwsh -đecpt ồobys , Thưdwsh ợkhxz ng-thưdwsh tảksci thừakvn a, Khu-mậrvbg t việhuqt n sứlstl , Phiêbyow u-kịadsu thưdwsh ợkhxz ng tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, tổkfgr ng-trấesme n Bắdeym c-cưdwsh ơqqpt ng, tưdwsh ớzmcj c Lạlhtf ng-quậrvbg n vưdwsh ơqqpt ng.
Phòcxkk -mãbcoc Hoàkkyi ng Kiệhuqt n
Phụmnyn -quốlhtf c tháleeu i-phóscdh , Đyrun ồobys ng-trung thưdwsh mômqut n hạlhtf bìkfgr nh chưdwsh ơqqpt ng sựmzde , Binh-bộukqu thưdwsh ợkhxz ng thưdwsh , Kinh-Bắdeym c tiếadsu t đecpt ộukqu -sứlstl , Uy-viễpier n đecpt ạlhtf i họgjgs c-sĩrvzc , Khu-mậrvbg t việhuqt n sứlstl , Thuầkfgr n-nghĩrvzc a quốlhtf c cômqut ng.
Lýkhxz Thưdwsh ờxaaa ng-Kiệhuqt t
Phụmnyn -quốlhtf c tháleeu i-újgrw y, Dao-thụmnyn Nam-bìkfgr nh tiếadsu t đecpt ộukqu -sứlstl , thưdwsh ợkhxz ng-trụmnyn quốlhtf c, Hoàkkyi i-hóscdh a đecpt ạlhtf i tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, Khai-quốlhtf c cômqut ng, Thiêbyow n-tửxwwf nghĩrvzc a đecpt ệhuqt .
Lýkhxz Kếadsu -Nguyêbyow n
Tháleeu i-tửxwwf tháleeu i phóscdh , Tham-tri chíeawy nh sựmzde , Thưdwsh ợkhxz ng-thưdwsh tảksci thừakvn a, Khu-mậrvbg t việhuqt n sứlstl , lĩrvzc nh Đyrun ạlhtf i-đecpt ômqut đecpt ốlhtf c thủgjgs y-sưdwsh Đyrun ạlhtf i-Việhuqt t, Gia-thụmnyn y cômqut ng.
Cáleeu c vịadsu thủgjgs lĩrvzc nh Bắdeym c-cưdwsh ơqqpt ng
Lưdwsh Kỷxwwf , Hoàkkyi ng Kim-Mãbcoc n, Vi Thủgjgs -An trưdwsh ớzmcj c đecpt âmucx y lĩrvzc nh ấesme n đecpt ạlhtf i tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, tưdwsh ớzmcj c hầkfgr u. Nay đecpt ềsbth u thăzgpl ng lêbyow n Tiếadsu t đecpt ộukqu sứlstl , tưdwsh ớzmcj c Quốlhtf c cômqut ng.
Thầkfgr n-vũukqu ngũukqu -hùqfjj ng đecpt ưdwsh ợkhxz c phong chứlstl c Đyrun ômqut -thốlhtf ng, tưdwsh ớzmcj c Báleeu . Thầkfgr n-vũukqu ngũukqu Âyjmt u đecpt ưdwsh ợkhxz c phong nhấesme t phẩkkyi m phu nhâmucx n.
Vũukqu -kịadsu thưdwsh ợkhxz ng tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n Hàkkyi Mai-Việhuqt t đecpt ưdwsh ợkhxz c phong tưdwsh ớzmcj c hầkfgr u. Tấesme t cảksci vẫlckm n giữakvn nguyêbyow n chứlstl c cũukqu , nhưdwsh hồobys i chưdwsh a xuấesme t chinh.
Long-biêbyow n ngũukqu hùqfjj ng đecpt ềsbth u đecpt ưdwsh ợkhxz c thăzgpl ng chứlstl c thưdwsh ợkhxz ng tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, tưdwsh ớzmcj c hầkfgr u. Bốlhtf n phu nhâmucx n sau trậrvbg n bìkfgr nh Chiêbyow m đecpt ưdwsh ợkhxz c phong nhấesme t phẩkkyi m phu nhâmucx n, nay lạlhtf i lậrvbg p đecpt ạlhtf i cômqut ng, nêbyow n phong làkkyi m quậrvbg n chújgrw a. Duy Phưdwsh ơqqpt ng-Quỳgaci nh đecpt ãbcoc lậrvbg p cômqut ng trong lầkfgr n dẹbyow p loạlhtf n họgjgs Dưdwsh ơqqpt ng, nay lạlhtf i lậrvbg p cômqut ng lớzmcj n nữakvn a, nêbyow n cũukqu ng đecpt ưdwsh ợkhxz c phong quậrvbg n chújgrw a.
Phạlhtf m Dậrvbg t đecpt ưdwsh ợkhxz c phong chứlstl c Long-nhưdwsh ơqqpt ng thưdwsh ợkhxz ng tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, tưdwsh ớzmcj c Thiệhuqt n-tâmucx m hầkfgr u. Phu nhâmucx n Lêbyow Kim-Loan đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Thiêbyow n-âmucx n Nhu-mẫlckm n quậrvbg n chújgrw a.
Vũukqu Quang đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Hổkfgr -uy thưdwsh ợkhxz ng tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, tưdwsh ớzmcj c Thàkkyi nh-tâmucx m hầkfgr u. Phu-nhâmucx n Võkfgr Kim-Liêbyow n đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Trang-hòcxkk a Thiêbyow n-đecpt ứlstl c quậrvbg n chújgrw a.
Đyrun inh Hoàkkyi ng-Nghi đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Quáleeu n-quâmucx n thưdwsh ợkhxz ng tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, tưdwsh ớzmcj c Chíeawy nh-tâmucx m hầkfgr u. Phu nhâmucx n Phưdwsh ơqqpt ng-Quỳgaci nh đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Tuyêbyow n-đecpt ứlstl c Thạlhtf c-hòcxkk a quậrvbg n chújgrw a.
Lýkhxz Đyrun oan đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Hoàkkyi i-hóscdh a thưdwsh ợkhxz ng tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, tưdwsh ớzmcj c Trựmzde c-tâmucx m hầkfgr u. Phu-nhâmucx n Trầkfgr n Ngọgjgs c-Liêbyow n đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Thiêbyow n-y Đyrun ạlhtf i-từakvn quậrvbg n chújgrw a.
Trầkfgr n Ninh đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Vâmucx n-ma thưdwsh ợkhxz ng tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, tưdwsh ớzmcj c Nhu-tâmucx m hầkfgr u. Phu nhâmucx n Trầkfgr n Ngọgjgs c-Hưdwsh ơqqpt ng đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Thiêbyow n-hưdwsh ơqqpt ng Thuầkfgr n-mẫlckm n quậrvbg n chújgrw a.
Xévzul t vềsbth cômqut ng lao, Tâmucx y-hồobys thấesme t kiệhuqt t ngang vớzmcj i Long-biệhuqt n ngũukqu hùqfjj ng, tấesme t cảksci đecpt ưdwsh ợkhxz c thăzgpl ng tưdwsh ớzmcj ng, tưdwsh ớzmcj c hầkfgr u. Nhưdwsh ng cáleeu c phu nhâmucx n mớzmcj i dựmzde trậrvbg n Bắdeym c phạlhtf t, nêbyow n chỉyjmt đecpt ưdwsh ợkhxz c phong nhấesme t phẩkkyi m phu nhâmucx n.
Trầkfgr n Di đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Qui-đecpt ứlstl c đecpt ạlhtf i tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, tưdwsh ớzmcj c Hưdwsh -tâmucx m hầkfgr u.
Dưdwsh ơqqpt ng Minh đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Trung-vũukqu đecpt ạlhtf i tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, tưdwsh ớzmcj c Kíeawy nh-tâmucx m hầkfgr u.
Triệhuqt u Thu đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Tuyêbyow n-vũukqu đecpt ạlhtf i tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, tưdwsh ớzmcj c Tíeawy n-tâmucx m hầkfgr u.
Mai Cầkfgr m đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Tuyêbyow n-uy đecpt ạlhtf i tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, tưdwsh ớzmcj c Từakvn -tâmucx m hầkfgr u.
Quáleeu ch Y đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Minh-uy đecpt ạlhtf i tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, Minh-tâmucx m hầkfgr u.
Ngômqut Ứlbrt c đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Đyrun ịadsu nh-viễpier n đecpt ạlhtf i tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, tưdwsh ớzmcj c Huệhuqt -tâmucx m hầkfgr u.
Tạlhtf Duy đecpt ưdwsh ợkhxz c phong Ninh-viễpier n đecpt ạlhtf i tưdwsh ớzmcj ng quâmucx n, tưdwsh ớzmcj c Dũukqu ng-tâmucx m hầkfgr u.
Ngoàkkyi i ra cáleeu c quan văzgpl n võkfgr chiếadsu u cômqut ng lao đecpt ềsbth u đecpt ưdwsh ợkhxz c thăzgpl ng thưdwsh ởkkyi ng cao thấesme p kháleeu c nhau.
– Quả
Đ
– Trung-Thà
Trư
– Ta nghe tê
Hứ
– Vớ
Trư
– Đ
Trung-Thà
– Trư
Vư
Trư
– Xin mờ
Trung-Thà
Trung-Thà
– Cá
Vư
– Nay cá
Hứ
– Theo như
– Kẻ
Ô
– Tê
Trư
– Nế
– Thế
Nó
Giữ
« Cá
Cự
Phe chủ
Cuố
– Mộ
– Hai là
– Ba là
– Bố
– Nă
Ghi chú
Như
TS, TTTTGTB chỉ
Sau khi Trung-Thà
– Lý
– Tô
Hứ
– Trư
Trư
– Nế
Hứ
– Từ
Cá
– Quâ
Ô
– Vậ
Đ
– Tê
Ô
Khi lê
– Ngà
Thì
Thủ
– Lỗ
Y đ
Y lạ
Cò
Cuộ
Trung-Thà
– Binh tư
Sau mấ
Có
– Thư
Trư
– Trầ
Ngọ
– Như
– Cò
– Đ
– Cò
Ngọ
– Họ
Thủ
– Thế
– Dư
Trong khi Ngọ
Trư
– Hy-Ninh bệ
Ngọ
– Khả
Ghi chú
Việ
Thá
Bấ
Vua Châ
Mộ
Tặ
Nhâ
Duy tử
Hâ
Bế
Thi đ
Tă
Khư
Khê
Dị
Ngư
Duy chỉ
Ô
Mư
Hang nú
Tă
Chỉ
Cò
Thế
Nộ
Khi Quá
Nam-quố
Tiệ
Như
Nhữ
Dị
Nam-quố
Đ
Bọ
Là
Suố
Vì
Trư
– Mệ
Nó
Ghi chú
Sau nà
Trong TS, TTTTGTB ghi trậ
Chiề
Vư
– Nă
Đ
– Xin tuâ
Thấ
– Nghi đ
– Dĩ
– Em thử
– Sau nà
– Đ
Tư
– Trong trậ
Phạ
– Khả
Lý
– Khả
Trung-Thà
– Chư
Tấ
Lễ
Tí
– Ta khô
Tô
– Trư
Lý
– Trì
Tô
– Chá
Lý
Tí
– Cá
Thế
Ngà
Tạ
Sau khi nghe trì
Nguyê
– Tụ
Sau khi đ
Trung-Thà
– Mụ
Chư
Hai bê
Việ
Đ
– Nguyê
Tí
– Nghi đ
– Bư
Mọ
– Bư
Trung-Thà
– Phư
– Bư
Mọ
– Bư
– Bư
Trung-Thà
– Đ
Vư
– Trong nă
Vư
– Nhị
– Là
Tí
Hà
– Việ
Thầ
– Việ
Trung-Thà
– Lự
Vư
– Việ
Vư
– Ngay chiề
Giờ
Phạ
Cuộ
Đ
Giờ
Trung-Thà
– Từ
Kim-Loan, Kim-Liê
– Em thấ
– Đ
Đ
Ngà
Đ
Sau mộ
Thầ
Trung-Thà
Đ
Phư
– Ngừ
Nà
– Tô
Trung-Thà
– Tô
Tô
– Nhị
Trung-Thà
– Tô
Tô
– Đ
Tí
– Xin tiê
Tô
– Nguyệ
Tí
– Tiể
Vư
Tô
Nhị
Quâ
Trung-Thà
Nguyệ
– Ta hẹ
Ghi chú
Về
– Tư
– TTTTGTB ché
– QTNC, TTCTGCK ché
Tô
TS quyể
QTNC ché
Niê
Ngà
Cá
– Hoà
Nhạ
– Bì
Thá
– Tâ
Linh-Nhâ
– Kể
Phò
– Sau khi hạ
Lễ
Thế
Do ư
Trí
Nhi sinh đ
(Thế
Ví
Trí
Mà
Cả
Thá
– Tô
Tí
Cả
Cô
– Khi đ
Triề
Trư
Trung-Thà
Kiể
Tí
Kiể
Phò
Kiể
Phò
Phụ
Lý
Phụ
Lý
Thá
Cá
Lư
Thầ
Vũ
Long-biê
Phạ
Vũ
Đ
Lý
Trầ
Xé
Trầ
Dư
Triệ
Mai Cầ
Quá
Ngô
Tạ
Ngoà
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
