Niêrayt n hiệlbxh u Chưwwvr ơfcqj ng-tháiqok nh Gia-kháiqok nh thứendo bẩtrwa y, mùgged a Xuâohap n tháiqok ng giêrayt ng ngàogfo y 26; bêrayt n Tốszit ng làogfo niêrayt n hiệlbxh u Trịujdk -bìrfej nh năllyb m thứendo ba đhcty ờibog i vua Anh-tôkawr ng (1066). Khắjnzf p giảgalg i đhcty ấkvmi t Đcwhe ạgged i-Việlbxh t đhcty ềzguh u nhưwwvr rung đhcty ộojjg ng lêrayt n. Vìrfej pháiqok o nổzbbh , pháiqok o thăllyb ng thiêrayt n, ngựjnzf a phi, trốszit ng đhcty áiqok nh, chuôkawr ng khua. Trêrayt n đhcty ưwwvr ờibog ng phốszit ngựjnzf a trạgged m chạgged y nhưwwvr bay đhcty ểztfc đhcty em chỉrfdv dụeowm đhcty ếohdb n cáiqok c trấkvmi n, cáiqok c châohap u, cáiqok c quậrfdv n khẩtrwa n cấkvmi p. Trong chỉrfdv dụeowm , nhàogfo vua loan báiqok o cho toàogfo n dâohap n biếohdb t, Ỷrfdv -Lan phu nhâohap n sinh hoàogfo ng nam. Chiếohdb u chỉrfdv gồeowm m ba đhcty iềzguh u chíwwvr nh: mộojjg t làogfo mởwcrx rộojjg ng nhàogfo tùgged đhcty ạgged i xáiqok thiêrayt n hạgged , bấkvmi t kểztfc tộojjg i đhcty ãhkrl thàogfo nh áiqok n hay chưwwvr a. Hai làogfo xáiqok thuếohdb mộojjg t năllyb m, cùgged ng tha thuếohdb cho nhữlvem ng ngưwwvr ờibog i nợgalg từozqd nhữlvem ng năllyb m trưwwvr ớlbhy c. Ba làogfo kểztfc từozqd ngàogfo y 25 tháiqok ng giêrayt ng giờibog Hợgalg i, cảgalg i nguyêrayt n làogfo Long-chưwwvr ơfcqj ng Thiêrayt n-tựjnzf thứendo nhấkvmi t.
Khắjnzf p cáiqok c đhcty ềzguh n, chùgged a, miếohdb u mạgged o đhcty ềzguh u tổzbbh chứendo c lễflaf tạgged Trờibog i, Phậrfdv t, chưwwvr Liệlbxh t-tổzbbh Đcwhe ạgged i-Việlbxh t, Tiêrayt n-hoàogfo ng triềzguh u Lýpmqb đhcty ãhkrl cho nhàogfo vua mộojjg t hoàogfo ng nam.
Rồeowm i nhữlvem ng huyềzguh n-thoạgged i vềzguh tháiqok i-tửivoo Càogfo n-Đcwhe ứendo c đhcty ưwwvr ợgalg c ngưwwvr ờibog i ngưwwvr ờibog i thi nhau kểztfc :
«... Đcwhe êrayt m 25 tháiqok ng giêrayt ng, giờibog Hợgalg i, vôkawr tìrfej nh tôkawr i ra sâohap n nhìrfej n trờibog i, thìrfej thấkvmi y hàogfo o quang sáiqok ng rựjnzf c, cóxpte tiếohdb ng nhãhkrl nhạgged c vang lừozqd ng, mùgged i hưwwvr ơfcqj ng thơfcqj m ngàogfo o ngạgged t. Rồeowm i từozqd cõrfej i trờibog i cao thăllyb m thẳogfo m, Thanh-y đhcty ồeowm ng tửivoo đhcty ang cỡdpip i con rồeowm ng vàogfo ng, cóxpte hàogfo ng trăllyb m hàogfo ng nghìrfej n thiêrayt n binh, thiêrayt n tưwwvr ớlbhy ng bay theo phòomob táiqok . Rồeowm ng vàogfo ng đhcty áiqok p xuốszit ng cung Ỷrfdv -Lan trong Hoàogfo ng-thàogfo nh. Đcwhe úratf ng giờibog đhcty óxpte Ỷrfdv -Lan phu nhâohap n sinh hoàogfo ng nam. Môkawr Phậrfdv t, thìrfej ra Tháiqok i-tửivoo giáiqok ng sinh đhcty úratf ng nhưwwvr giấkvmi c mộojjg ng hai mưwwvr ơfcqj i năllyb m trưwwvr ớlbhy c củendo a Hoàogfo ng-thưwwvr ợgalg ng. Tháiqok i-tửivoo làogfo ngưwwvr ờibog i nhàogfo trờibog i, thìrfej sau nàogfo y sựjnzf nghiệlbxh p thựjnzf c khôkawr ng nhỏbwlu . Nghe đhcty âohap u ngưwwvr ờibog i đhcty ỡdpip đhcty ẻrgon cho Ỷrfdv -Lan phu nhâohap n làogfo tiêrayt n-nưwwvr ơfcqj ng Lêrayt Thiếohdb u-Mai...”
Ngay ngàogfo y hôkawr m sau, nhàogfo vua đhcty ặvjfn t têrayt n hoàogfo ng tửivoo làogfo Càogfo n-Đcwhe ứendo c, ngàogfo i ban chỉrfdv phong cho hoàogfo ng tửivoo làogfo m hoàogfo ng-tháiqok i tửivoo . Ỷrfdv -Lan phu nhâohap n đhcty ưwwvr ợgalg c phong làogfo m Ỷrfdv -Lan thầzbbh n phi. Tháiqok i-tửivoo Càogfo n-Đcwhe ứendo c tráiqok n dôkawr , mặvjfn t rồeowm ng, tay dàogfo i quáiqok gốszit i.
Cáiqok c sửivoo gia đhcty ãhkrl phêrayt bìrfej nh ngàogfo i nhưwwvr sau:
Đcwhe ạgged i-Việlbxh t sửivoo kýpmqb toàogfo n thưwwvr :
«...Vua tráiqok n dôkawr , mặvjfn t rồeowm ng, tay dàogfo i quáiqok gốszit i, sáiqok ng suốszit t thầzbbh n võrfej , tríwwvr huệlbxh hiếohdb u nhâohap n, nưwwvr ớlbhy c lớlbhy n sợgalg , nưwwvr ớlbhy c nhỏbwlu mếohdb n, thầzbbh n giúratf p, ngưwwvr ờibog i theo, thôkawr ng âohap m luậrfdv t, chếohdb ca nhạgged c, dâohap n đhcty ưwwvr ợgalg c giàogfo u đhcty ôkawr ng, mìrfej nh đhcty ưwwvr ợgalg c tháiqok i bìrfej nh, làogfo vua giỏbwlu i củendo a triềzguh u Lýpmqb ...»
Nguyêrayt n văllyb n:
«... Đcwhe ếohdb nhậrfdv t giáiqok c, long nhan, thủendo thụeowm y quáiqok tấkvmi t, minh triếohdb t thầzbbh n võrfej , duệlbxh tríwwvr hiếohdb u nhâohap n, đhcty ạgged i úratf y, tiểztfc u hoàogfo i, thầzbbh n trợgalg nhâohap n ứendo ng, thôkawr ng âohap m luậrfdv t, chếohdb nhạgged c ca, tụeowm c chúratf ng, phúratf thứendo , thâohap n chíwwvr tháiqok i bìrfej nh, vi Lýpmqb triềzguh u chi thịujdk nh chúratf a...»
(Đcwhe ạgged i-Việlbxh t sửivoo kýpmqb toàogfo n thưwwvr , Lýpmqb kỷratf , Trầzbbh n Kinh-Hòomob a chúratf giảgalg i, Đcwhe ôkawr ng-kinh đhcty ạgged i họleqc c Đcwhe ôkawr ng-dưwwvr ơfcqj ng văllyb n hóxpte a nghiêrayt n cứendo u sởwcrx , xuấkvmi t bảgalg n tháiqok ng 3 năllyb m 1959, trang 1156).
Việlbxh t-giáiqok m thôkawr ng khảgalg o củendo a Lêrayt Tung:
«...Nhâohap n-tôkawr ng tíwwvr nh trờibog i nhâohap n hiếohdb u, cóxpte tiếohdb ng đhcty ứendo c tốszit t. Trọleqc ng kéeowm n chọleqc n danh thầzbbh n, đhcty ặvjfn t khoa thi tiếohdb n sĩllkk , cóxpte quan hầzbbh u kinh diêrayt n, xuốszit ng chiếohdb u mởwcrx đhcty ưwwvr ờibog ng nóxpte i, cầzbbh u ngưwwvr ờibog i hiềzguh n, nghe lờibog i can, nhẹcihr thuếohdb khoáiqok , íwwvr t phu dịujdk ch, cho nêrayt n thâohap n đhcty ưwwvr ợgalg c hưwwvr ởwcrx ng tháiqok i bìrfej nh, dâohap n trởwcrx lêrayt n giầzbbh u thịujdk nh, đhcty áiqok ng gọleqc i làogfo bậrfdv c vua giỏbwlu i nốszit i đhcty ờibog i tháiqok i bìrfej nh vậrfdv y...»
Nguyêrayt n văllyb n:
«...Nhâohap n-tôkawr ng thiêrayt n tưwwvr nhâohap n hiếohdb u, xưwwvr ng vi thịujdk nh đhcty ứendo c. Trọleqc ng danh thầzbbh n chi tuyểztfc n, tríwwvr tiếohdb n sĩllkk chi khoa, thịujdk kinh diêrayt n chi hữlvem u kỳmgrv quan, khai ngôkawr n lộojjg chi hữlvem u kỳmgrv chiếohdb u, cầzbbh u hiềzguh n nạgged p giáiqok n, bạgged c phúratf khinh dao, cốszit năllyb ng thâohap n chíwwvr tháiqok i bìrfej nh, tụeowm c trầzbbh n đhcty ọleqc an phúratf , túratf c vi thừozqd a bìrfej nh chi lệlbxh nh linh chúratf a dãhkrl ...»
(Lêrayt -Tung, Việlbxh t-giáiqok m thôkawr ng khảgalg o, mùgged a Thu năllyb m Giáiqok p-Tuấkvmi t, niêrayt n hiệlbxh u Hồeowm ng-Thuậrfdv n thứendo 6 (1514), Trầzbbh n-kinh-Hòomob a chúratf giảgalg i, sáiqok ch đhcty ãhkrl dẫwcrx n trêrayt n trang 88).
Xin mờibog i đhcty ộojjg c giảgalg hãhkrl y cùgged ng thuậrfdv t giảgalg xéeowm t sốszit Tửivoo -vi củendo a tháiqok i-tửivoo Càogfo n-Đcwhe ứendo c, sau làogfo vua Lýpmqb Nhâohap n-tôkawr ng, mộojjg t vịujdk vua thôkawr ng tháiqok i, cóxpte máiqok u nghệlbxh sĩllkk ; trong cai trịujdk làogfo m cho dâohap n giầzbbh u, hạgged nh phúratf c; ngoàogfo i ngàogfo i đhcty áiqok nh Tốszit ng, bìrfej nh Chiêrayt m, lậrfdv p chiếohdb n côkawr ng huy-hoàogfo ng nhấkvmi t trong lịujdk ch-sửivoo Đcwhe ạgged i-Việlbxh t.
Mệlbxh nh lậrfdv p tạgged i Mãhkrl o, vôkawr chíwwvr nh diệlbxh u, Đcwhe àogfo o-hoa, Thiêrayt n-hỉrfdv thủendo mệlbxh nh, ngộojjg Tuầzbbh n. Đcwhe àogfo o-hoa thìrfej nưwwvr ớlbhy c da trắjnzf ng, Thiêrayt n-hỉrfdv thìrfej nưwwvr ớlbhy c da hơfcqj i hồeowm ng. Nhưwwvr vậrfdv y da trắjnzf ng hồeowm ng, tưwwvr ơfcqj i thắjnzf m, đhcty ẹcihr p trai. Đcwhe àogfo o, Hỉrfdv thìrfej vui vẻrgon , dễflaf tíwwvr nh; nếohdb u khôkawr ng làogfo họleqc a sĩllkk , thìrfej cũqehr ng làogfo thi sĩllkk , nhạgged c sĩllkk . Sửivoo chéeowm p ngàogfo i rấkvmi t giỏbwlu i âohap m nhạgged c, đhcty ãhkrl sáiqok ng táiqok c nhiềzguh u ca khúratf c. Tiếohdb c rằssqu ng thấkvmi t truyềzguh n.
Cung quan Thiêrayt n-đhcty ồeowm ng, Cựjnzf -môkawr n ngộojjg Hóxpte a-lộojjg c. Cung tàogfo i Thiêrayt n-cơfcqj , ngộojjg Văllyb n-xưwwvr ơfcqj ng, Hóxpte a-quyềzguh n, Hóxpte a-khoa. Quyềzguh n ởwcrx cung tàogfo i chủendo tiêrayt u tiềzguh n rấkvmi t rộojjg ng rãhkrl i. Khoa, Xưwwvr ơfcqj ng ởwcrx tàogfo i chủendo dễflaf kiếohdb m tiềzguh n, vàogfo cho tiềzguh n ngưwwvr ờibog i dễflaf dàogfo ng. Nhưwwvr thếohdb thờibog i ngàogfo i cai trịujdk , nưwwvr ớlbhy c Việlbxh t giầzbbh u cóxpte súratf c tíwwvr ch cũqehr ng phảgalg i. Ngàogfo i lạgged i dễflaf dàogfo ng trong việlbxh c ban thưwwvr ởwcrx ng cho côkawr ng thầzbbh n. Cung Thiêrayt n-di, Thiêrayt n-hìrfej nh miếohdb u đhcty ịujdk a, ngộojjg Tháiqok i-dưwwvr ơfcqj ng, Thiêrayt n-lưwwvr ơfcqj ng. Tửivoo -vi kinh nóxpte i: ”Thiêrayt n-hìrfej nh Dầzbbh n, Thâohap n, Dậrfdv u, Tuấkvmi t thủendo mệlbxh nh hoặvjfn c cưwwvr di, đhcty ắjnzf c cáiqok ch anh hùgged ng cáiqok i thếohdb , tíwwvr nh trầzbbh m ngâohap m, mưwwvr u tríwwvr tuyệlbxh t vờibog i”. Tuy nhiêrayt n Tháiqok i-dưwwvr ơfcqj ng tưwwvr ợgalg ng trưwwvr ng cho cha, Hìrfej nh tưwwvr ợgalg ng trưwwvr ng sáiqok t phạgged t, thưwwvr ơfcqj ng đhcty au. Tuầzbbh n, Triệlbxh t ởwcrx mệlbxh nh chủendo thờibog i thơfcqj ấkvmi u khổzbbh sởwcrx ; trong sốszit củendo a ngàogfo i Hìrfej nh ngộojjg Tháiqok i-dưwwvr ơfcqj ng ởwcrx Di, thêrayt m mệlbxh nh ngộojjg Tuầzbbh n nêrayt n phụeowm hoàogfo ng sớlbhy m quy tiêrayt n. Tấkvmi t cảgalg việlbxh c giáiqok o huấkvmi n củendo a ngàogfo i do Ỷrfdv -Lan thầzbbh n phi cảgalg . Cóxpte thểztfc nóxpte i, Ỷrfdv -Lan thầzbbh n phi làogfo ngưwwvr ờibog i tạgged o ra xáiqok c vàogfo hồeowm n củendo a vua Nhâohap n-tôkawr ng.
Theo cổzbbh lệlbxh củendo a tộojjg c Việlbxh t, khi đhcty ứendo a trẻrgon đhcty ầzbbh y năllyb m, đhcty ưwwvr ợgalg c cha mẹcihr tổzbbh chứendo c cho mộojjg t lễflaf mừozqd ng, đhcty ểztfc cúratf ng ”mụeowm ”. Mụeowm làogfo mộojjg t bàogfo thầzbbh n dạgged y dỗojjg đhcty ứendo a trẻrgon từozqd ăllyb n, uốszit ng, ngủendo , cưwwvr ờibog i, đhcty i, đhcty ứendo ng. Sau lễflaf , đhcty ứendo a trẻrgon đhcty ưwwvr ợgalg c thửivoo xem lớlbhy n lêrayt n sẽlege cóxpte năllyb ng khiếohdb u gìrfej . Lễflaf nàogfo y rấkvmi t quan trọleqc ng.
Thờibog i gian trôkawr i mau nhưwwvr ngựjnzf a câohap u qua cửivoo a sổzbbh . Thoáiqok ng mộojjg t cáiqok i, Càogfo n-Đcwhe ứendo c đhcty ãhkrl đhcty ầzbbh y năllyb m. Bấkvmi y giờibog đhcty ãhkrl sang năllyb m Long-chưwwvr ơfcqj ng Thiêrayt n-tựjnzf thứendo nhìrfej (1067).
Lễflaf mừozqd ng tháiqok i-tửivoo Càogfo n-Đcwhe ứendo c đhcty ầzbbh y năllyb m đhcty ưwwvr ợgalg c tổzbbh chứendo c cựjnzf c kỳmgrv long trọleqc ng tạgged i đhcty iệlbxh n Càogfo n-Nguyêrayt n. Chíwwvr nh nhàogfo vua, hoàogfo ng-hậrfdv u, Ỷrfdv -Lan đhcty ứendo ng ra làogfo m lễflaf . Hoàogfo ng thâohap n, quốszit c thíwwvr ch, côkawr ng chúratf a, phòomob mãhkrl đhcty ềzguh u phảgalg i tớlbhy i tham dựjnzf . Còomob n cáiqok c quan, bao gồeowm m tấkvmi t cảgalg đhcty ạgged i thầzbbh n. Thàogfo nh ra sốszit ngưwwvr ờibog i dựjnzf tớlbhy i trêrayt n năllyb m trăllyb m.
Sau khi nhàogfo vua lễflaf tạgged liệlbxh t tổzbbh Đcwhe ạgged i-Việlbxh t nhưwwvr vua Hùgged ng, vua An-Dưwwvr ơfcqj ng, vua Trưwwvr ng... tiêrayt n đhcty ếohdb Lýpmqb triềzguh u. Ỷrfdv -Lan thầzbbh n-phi bếohdb tháiqok i-tửivoo Càogfo n-Đcwhe ứendo c đhcty ặvjfn t lêrayt n chiếohdb c sậrfdv p chạgged m rồeowm ng, xung quanh sậrfdv p chỉrfdv nhàogfo vua, hoàogfo ng hậrfdv u, cáiqok c bàogfo phi, côkawr ng chúratf a mớlbhy i đhcty ưwwvr ợgalg c đhcty ứendo ng gầzbbh n. Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t làogfo nghĩllkk a tửivoo củendo a nhàogfo vua, nêrayt n cũqehr ng đhcty ưwwvr ợgalg c đhcty ứendo ng vòomob ng trong sáiqok t sậrfdv p. Trêrayt n sậrfdv p đhcty ểztfc sáiqok ch củendo a Nho-gia, kinh Phậrfdv t; búratf t nghiêrayt n, kiếohdb m cung, đhcty àogfo n sáiqok o, nôkawr ng cụeowm , vàogfo ng bạgged c, sỏbwlu i đhcty áiqok v.v. Tùgged y theo tháiqok i-tửivoo chọleqc n thứendo nàogfo o, ngưwwvr ờibog i ta suy ra tưwwvr ơfcqj ng lai củendo a Càogfo n-Đcwhe ứendo c. Việlbxh c chọleqc n lựjnzf a nàogfo y cựjnzf c kỳmgrv quan trọleqc ng. Trăllyb m quan, dâohap n chúratf ng căllyb n cứendo vàogfo o đhcty óxpte màogfo biếohdb t tưwwvr ơfcqj ng lai đhcty ấkvmi t nưwwvr ớlbhy c.
Giâohap y phúratf t quyếohdb t đhcty ịujdk nh, liêrayt n hệlbxh đhcty ếohdb n vậrfdv n mạgged ng Đcwhe ạgged i-Việlbxh t đhcty ang chờibog đhcty ợgalg i. Hàogfo ng nghìrfej n con mắjnzf t đhcty ềzguh u hưwwvr ớlbhy ng vàogfo o Càogfo n-Đcwhe ứendo c. Trong đhcty iệlbxh n cóxpte hơfcqj n năllyb m trăllyb m ngưwwvr ờibog i, màogfo khôkawr ng mộojjg t tiếohdb ng đhcty ộojjg ng.
Tụeowm c ngữlvem Việlbxh t tộojjg c cóxpte câohap u nóxpte i sau đhcty âohap y trong khoa dạgged y cáiqok c bàogfo mẹcihr nuôkawr i con: « Ba tháiqok ng biếohdb t lẫwcrx y, bẩtrwa y tháiqok ng biếohdb t bòomob , chíwwvr n tháiqok ng lòomob dòomob chạgged y chơfcqj i ». Càogfo n-Đcwhe ứendo c tuy mớlbhy i mộojjg t năllyb m, nhưwwvr ng nhờibog di sảgalg n cơfcqj thểztfc Ỷrfdv -Lan còomob n trẻrgon , lạgged i luyệlbxh n tậrfdv p nhiềzguh u, nêrayt n chíwwvr n tháiqok ng đhcty ãhkrl biếohdb t đhcty i, đhcty ầzbbh y năllyb m thìrfej chạgged y chơfcqj i rấkvmi t vữlvem ng, chạgged y nhảgalg y, chơfcqj i đhcty ùgged a rấkvmi t nhanh.
Vừozqd a đhcty ưwwvr ợgalg c mẹcihr đhcty ểztfc ngồeowm i xuốszit ng, làogfo Càogfo n-Đcwhe ứendo c bòomob tớlbhy i đhcty áiqok m vậrfdv t dụeowm ng, tay cầzbbh m đhcty ấkvmi t, sỏbwlu i, đhcty áiqok lêrayt n xem, làogfo m Ỷrfdv -Lan pháiqok t run. Vìrfej nếohdb u Tháiqok i-tửivoo chọleqc n đhcty áiqok đhcty ấkvmi t thìrfej e sau nàogfo y tàogfo i khôkawr ng quáiqok anh thợgalg cầzbbh y, thợgalg cấkvmi y. Nhưwwvr ng Càogfo n-Đcwhe ứendo c quan sáiqok t ba cụeowm c sỏbwlu i, đhcty ấkvmi t, đhcty áiqok mộojjg t lúratf c rồeowm i lạgged i bỏbwlu vàogfo o đhcty úratf ng chỗojjg cũqehr . Ỷrfdv -Lan thởwcrx phàogfo o nhẹcihr nhõrfej m.
Càogfo n-Đcwhe ứendo c lạgged i cầzbbh m lấkvmi y thỏbwlu i vàogfo ng, thỏbwlu i bạgged c đhcty ưwwvr a lêrayt n ngắjnzf m nghíwwvr a mộojjg t láiqok t, rồeowm i đhcty ứendo ng dậrfdv y chạgged y thẳogfo ng tớlbhy i chỗojjg chịujdk làogfo côkawr ng chúratf a Thiêrayt n-Ninh, trao cho côkawr ng chúratf a. Thiêrayt n-Ninh cầzbbh m vàogfo ng bạgged c bỏbwlu vàogfo o túratf i. Càogfo n-Đcwhe ứendo c ôkawr m lấkvmi y cổzbbh côkawr ng chúratf a, cưwwvr ờibog i nhưwwvr nắjnzf c nẻrgon . Khôkawr ng ai hiểztfc u ra sao?
Nhưwwvr vậrfdv y Càogfo n-Đcwhe ứendo c vẫwcrx n chưwwvr a chọleqc n vậrfdv t gìrfej , tay buôkawr ng cổzbbh chịujdk bưwwvr ớlbhy c lạgged i đhcty áiqok m vậrfdv t dụeowm ng, từozqd từozqd ngồeowm i xuốszit ng, bòomob rấkvmi t khoan thai lạgged i chỗojjg đhcty ểztfc kinh Phậrfdv t, cầzbbh m lấkvmi y quyểztfc n kinh Kim-cưwwvr ơfcqj ng rồeowm i đhcty ứendo ng dậrfdv y chạgged y đhcty ếohdb n bêrayt n Ỷrfdv -Lan, trao cho nàogfo ng. Ỷrfdv -Lan vừozqd a tiếohdb p sáiqok ch, thìrfej Càogfo n-Đcwhe ứendo c cưwwvr ờibog i khanh kháiqok ch, rồeowm i cầzbbh m lấkvmi y thanh kiếohdb m nhỏbwlu đhcty ưwwvr a lêrayt n ngắjnzf m nghíwwvr a, tay chốszit ng kiếohdb m đhcty ứendo ng nhìrfej n mộojjg t lưwwvr ợgalg t nhữlvem ng ngưwwvr ờibog i quanh sậrfdv p, khi thấkvmi y Lýpmqb -thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t thìrfej trởwcrx cáiqok n trao cho ôkawr ng. Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t cung kíwwvr nh đhcty ỡdpip kiếohdb m, cúratf i đhcty ầzbbh u váiqok i tạgged .
Càogfo n-Đcwhe ứendo c lạgged i đhcty ưwwvr a mắjnzf t nhìrfej n phụeowm hoàogfo ng, cáiqok c quan, bòomob đhcty ếohdb n cầzbbh m bộojjg Luậrfdv n-ngữlvem , tay mởwcrx ra nhìrfej n, miệlbxh ng cưwwvr ờibog i khúratf c khíwwvr ch, cuốszit i cùgged ng cặvjfn p sáiqok ch vàogfo o náiqok ch rồeowm i chạgged y lạgged i ôkawr m chầzbbh m lấkvmi y phụeowm hoàogfo ng.
Nhàogfo vua bếohdb bổzbbh ng tháiqok i-tửivoo lêrayt n màogfo hôkawr n. Tháiqok i-sưwwvr Lýpmqb Đcwhe ạgged o-Thàogfo nh hỏbwlu i tiêrayt n nưwwvr ơfcqj ng Bảgalg o-Hòomob a:
– Tiêrayt n-nưwwvr ơfcqj ng. Từozqd xưwwvr a đhcty ếohdb n giờibog , đhcty ứendo a trẻrgon chỉrfdv chọleqc n mộojjg t thứendo trong nhữlvem ng dụeowm ng cụeowm bầzbbh y ra. Nay tháiqok i-tửivoo lạgged i chọleqc n, rồeowm i trao cho ngưwwvr ờibog i kháiqok c. Tiêrayt n-nưwwvr ơfcqj ng làogfo ngưwwvr ờibog i nhàogfo trờibog i, tiêrayt n-nưwwvr ơfcqj ng biếohdb t rộojjg ng, xin tiêrayt n-nưwwvr ơfcqj ng ban chỉrfdv dụeowm .
Côkawr ng-chúratf a Bảgalg o-Hòomob a mỉrfdv m cưwwvr ờibog i:
– Từozqd trưwwvr ớlbhy c đhcty ếohdb n giờibog , nhữlvem ng buổzbbh i lễflaf nhưwwvr thếohdb nàogfo y thưwwvr ờibog ng linh ứendo ng kỳmgrv lạgged . Nhưwwvr hồeowm i vua bàogfo Bìrfej nh-Dưwwvr ơfcqj ng đhcty ầzbbh y năllyb m, ngưwwvr ờibog i đhcty ãhkrl chọleqc n thanh kiếohdb m vớlbhy i viêrayt n đhcty ấkvmi t. Nay ứendo ng vàogfo o việlbxh c ngưwwvr ờibog i giỏbwlu i kiếohdb m thuậrfdv t, dùgged ng kiếohdb m bảgalg o vệlbxh Bắjnzf c-biêrayt n. Hồeowm i Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t đhcty ầzbbh y năllyb m, đhcty ãhkrl chọleqc n thanh kiếohdb m vớlbhy i câohap y cung, nay ứendo ng vàogfo o việlbxh c Kiệlbxh t làogfo võrfej quan bậrfdv c nhấkvmi t củendo a triềzguh u đhcty ìrfej nh. Đcwhe ếohdb n Thiêrayt n-Ninh, thìrfej Ninh nhi chọleqc n thanh kiếohdb m vớlbhy i thỏbwlu i vàogfo ng. Nay Ninh nhi võrfej côkawr ng cao, lạgged i cóxpte tàogfo i tổzbbh chứendo c thuếohdb máiqok , canh nôkawr ng, quảgalg n trịujdk quốszit c sảgalg n, tứendo c làogfo ứendo ng vàogfo o kiếohdb m vớlbhy i vàogfo ng vậrfdv y.
Côkawr ng chúratf a bồeowm ng Càogfo n-Đcwhe ứendo c lêrayt n hôkawr n vàogfo o hai máiqok , rồeowm i nóxpte i:
– Càogfo n-Đcwhe ứendo c cầzbbh m đhcty ấkvmi t trưwwvr ớlbhy c tiêrayt n, lạgged i bỏbwlu vềzguh đhcty úratf ng chỗojjg cũqehr , sẽlege ứendo ng vàogfo o việlbxh c trọleqc n đhcty ờibog i nhấkvmi t quyếohdb t lấkvmi y việlbxh c bảgalg o vệlbxh đhcty ấkvmi t tổzbbh làogfo m đhcty ầzbbh u. Thứendo đhcty ếohdb n trao vàogfo ng bạgged c cho Ninh nhi, cóxpte nghĩllkk a sau nàogfo y Ninh nhi sẽlege làogfo bàogfo chúratf a kho củendo a Đcwhe ạgged i-Việlbxh t nhưwwvr Khấkvmi t hoàogfo thưwwvr ợgalg ng dạgged y. Càogfo n-Đcwhe ứendo c trao cuốszit n kinh Kim-cưwwvr ơfcqj ng cho thầzbbh n-phi thìrfej ai cũqehr ng hiểztfc u rồeowm i, bởwcrx i thầzbbh n-phi luyệlbxh n Vôkawr -ngãhkrl tưwwvr ớlbhy ng Thiềzguh n-côkawr ng, làogfo yếohdb u chỉrfdv rúratf t trong kinh Kim-cưwwvr ơfcqj ng.
Bàogfo nhìrfej n Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t:
– Hồeowm i Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t mớlbhy i đhcty ầzbbh y năllyb m đhcty ãhkrl ứendo ng việlbxh c chọleqc n võrfej nghiệlbxh p. Nay Càogfo n-Đcwhe ứendo c cầzbbh m gưwwvr ơfcqj m trao cho Kiệlbxh t, thìrfej ứendo ng vàogfo o việlbxh c sau nàogfo y khi lêrayt n ngôkawr i, Càogfo n-Đcwhe ứendo c sẽlege trao cho Kiệlbxh t làogfo m tổzbbh ng đhcty ốszit c binh mãhkrl . Cuốszit i cùgged ng Càogfo n-Đcwhe ứendo c cầzbbh m lấkvmi y bộojjg Luậrfdv n-ngữlvem mởwcrx ra xem nhưwwvr ngưwwvr ờibog i biếohdb t chữlvem , chắjnzf c chắjnzf n sau nàogfo y Càogfo n-Đcwhe ứendo c sẽlege dùgged ng Nho trịujdk dâohap n.
Mọleqc i ngưwwvr ờibog i đhcty ềzguh u vỗojjg tay. Nhàogfo vua ban yếohdb n cho tấkvmi t cảgalg thâohap n vưwwvr ơfcqj ng, triềzguh u đhcty ìrfej nh cùgged ng dựjnzf , đhcty ểztfc gọleqc i làogfo ăllyb n mừozqd ng. Ỷrfdv -Lan bếohdb Càogfo n-Đcwhe ứendo c trêrayt n tay, lạgged i cỗojjg dàogfo nh cho nàogfo ng. Tuy Dưwwvr ơfcqj ng hậrfdv u phạgged m nhiềzguh u tộojjg i, khôkawr ng đhcty ưwwvr ợgalg c nhàogfo vua đhcty oáiqok i tớlbhy i, nhưwwvr ng bàogfo vẫwcrx n làogfo hoàogfo ng-hậrfdv u, làogfo đhcty íwwvr ch mẫwcrx u củendo a Càogfo n-Đcwhe ứendo c. Nêrayt n trong mọleqc i cuộojjg c yếohdb n tiệlbxh c bàogfo ngồeowm i bêrayt n tráiqok i nhàogfo vua. Còomob n Ỷrfdv -Lan thìrfej ngồeowm i bêrayt n phảgalg i. Ỷrfdv -Lan bếohdb Càogfo n-Đcwhe ứendo c đhcty ếohdb n chỗojjg ngồeowm i củendo a Dưwwvr ơfcqj ng hậrfdv u, khi qua chỗojjg côkawr ng chúratf a Đcwhe ộojjg ng-Thiêrayt n đhcty ứendo ng, Càogfo n-Đcwhe ứendo c ôkawr m lấkvmi y cổzbbh chịujdk , khôkawr ng chịujdk u buôkawr ng ra. Côkawr ng-chúratf a Đcwhe ộojjg ng-Thiêrayt n bếohdb em, ngồeowm i vàogfo o tiệlbxh c.
Nhãhkrl nhạgged c cửivoo bảgalg n Thiêrayt n-diêrayt n (Yếohdb n tiệlbxh c nhàogfo trờibog i), mộojjg t trăllyb m nữlvem ca vũqehr , vừozqd a múratf a vừozqd a háiqok t theo dàogfo n nhạgged c bẩtrwa y mưwwvr ơfcqj i hai nhạgged c côkawr ng:
Thiêrayt n húratf c lệlbxh thiêrayt n xưwwvr ơfcqj ng,
Tềzguh vu tựjnzf , túratf c uyêrayt n hàogfo ng.
Kim lôkawr niểztfc u niểztfc u bíwwvr ch vâohap n hưwwvr ơfcqj ng,
Bảgalg o tọleqc a huy huy ngọleqc c tảgalg o quang,
Quan thâohap n xâohap m liệlbxh t, hàogfo nh bộojjg i tưwwvr ơfcqj ng tưwwvr ơfcqj ng.
Thiêrayt n tửivoo thùgged y y thưwwvr ờibog ng, vậrfdv n vọleqc ng khuêrayt chưwwvr ơfcqj ng.
(Bóxpte ng thiềzguh u sớlbhy m mai rựjnzf c cung khuyếohdb t,
Trăllyb m quan vàogfo o hàogfo ng, nghiêrayt m chỉrfdv nh.
Lưwwvr hưwwvr ơfcqj ng tỏbwlu a khóxpte i tầzbbh ng mâohap y biếohdb c,
Trêrayt n ngai vàogfo ng, mũqehr ngọleqc c lóxpte e hàogfo o quang,
Văllyb n võrfej hàogfo ng hàogfo ng, ngọleqc c bộojjg i vang vang.
Y thưwwvr ờibog ng thiêrayt n tửivoo nhưwwvr ngọleqc c khuêrayt chưwwvr ơfcqj ng)
Nhạgged c dứendo t, tháiqok i-sưwwvr Lýpmqb Đcwhe ạgged o-Thàogfo nh đhcty ạgged i diệlbxh n báiqok ch quan dâohap ng lờibog i chúratf c tụeowm ng nhàogfo vua, cảgalg m tạgged nhàogfo vua ban yếohdb n.
Ỷrfdv -Lan ngồeowm i xuốszit ng, cầzbbh m chiếohdb c báiqok t bằssqu ng vàogfo ng, úratf p trêrayt n chiếohdb c đhcty ĩllkk a bằssqu ng bạgged c dàogfo nh cho nàogfo ng. Vừozqd a cầzbbh m lêrayt n, bỗojjg ng nàogfo ng ngẩtrwa n ngưwwvr ờibog i ra, vìrfej trêrayt n cáiqok i đhcty ĩllkk a cóxpte bôkawr ng sen bằssqu ng ngọleqc c đhcty ỏbwlu chóxpte i; cuốszit ng, láiqok bằssqu ng ngọleqc c xanh biếohdb c. Cạgged nh bôkawr ng sen, còomob n cóxpte con chóxpte cũqehr ng bằssqu ng ngọleqc c mầzbbh u trắjnzf ng. Nhàogfo vua, cùgged ng Dưwwvr ơfcqj ng hậrfdv u cũqehr ng đhcty ãhkrl trôkawr ng thấkvmi y con chóxpte vớlbhy i bôkawr ng sen. Ngàogfo i hỏbwlu i viêrayt n tổzbbh ng-tháiqok i giáiqok m ty Thưwwvr ợgalg ng-thiệlbxh n:
– Ai dọleqc n tiệlbxh c nàogfo y?
Viêrayt n tổzbbh ng tháiqok i giáiqok m xanh mặvjfn t:
– Ban nãhkrl y cung nữlvem dọleqc n yếohdb n xong, chíwwvr nh thầzbbh n kiểztfc m soáiqok t lạgged i... dưwwvr ớlbhy i báiqok t khôkawr ng cóxpte gìrfej . Thựjnzf c lạgged lùgged ng, chảgalg biếohdb t ai đhcty ãhkrl bỏbwlu nhữlvem ng thứendo nàogfo y vàogfo o đhcty ĩllkk a rồeowm i úratf p báiqok t lêrayt n.
Thấkvmi y sựjnzf lạgged , côkawr ng chúratf a Thiêrayt n-Ninh chạgged y tớlbhy i cầzbbh m bôkawr ng sen vớlbhy i con chóxpte lêrayt n xem, dưwwvr ớlbhy i áiqok nh sáiqok ng củendo a nhữlvem ng ngọleqc n nếohdb n lớlbhy n hơfcqj n cổzbbh tay, nàogfo ng đhcty ọleqc c đhcty ưwwvr ợgalg c hàogfo ng chữlvem khắjnzf c trêrayt n cáiqok nh hoa sen « Thanh cao nhưwwvr liêrayt n hoa » (chúratf c tháiqok i tửivoo thanh cao nhưwwvr hoa sen). Trêrayt n lưwwvr ng con chóxpte cóxpte chữlvem « Báiqok ch Việlbxh t trung dữlvem tháiqok i-tửivoo nhưwwvr khuyểztfc n dữlvem chủendo » (chúratf c tháiqok i tửivoo đhcty ưwwvr ợgalg c trăllyb m họleqc tộojjg c Việlbxh t trung thàogfo nh nhưwwvr chóxpte vớlbhy i chủendo ). Nàogfo ng bậrfdv t cưwwvr ờibog i:
– Tâohap u phụeowm hoàogfo ng, tổzbbh ng tháiqok i giáiqok m vôkawr tộojjg i, bởwcrx i ngưwwvr ờibog i đhcty em chóxpte ngọleqc c, sen ngọleqc c mừozqd ng đhcty ầzbbh y tuổzbbh i củendo a Càogfo n-Đcwhe ứendo c làogfo Đcwhe ạgged i-từozqd Liêrayt n-hoa, vàogfo Mộojjg c-tồeowm n Vọleqc ng-thêrayt hoàogfo thưwwvr ợgalg ng. Hàogfo nh sựjnzf củendo a hai ngàogfo i, thìrfej cóxpte trờibog i màogfo kiểztfc m soáiqok t.
Bấkvmi y giờibog nhàogfo vua vớlbhy i Ỷrfdv -Lan mớlbhy i đhcty ổzbbh i từozqd giậrfdv n sang vui mừozqd ng. Long tâohap m mởwcrx rộojjg ng. Quầzbbh n thầzbbh n, hoàogfo ng tộojjg c lạgged i chúratf c mừozqd ng nhàogfo vua. Nhàogfo vua thấkvmi y vắjnzf ng bóxpte ng vua bàogfo Bìrfej nh-Dưwwvr ơfcqj ng, phòomob mãhkrl Thâohap n Thiệlbxh u-Tháiqok i; côkawr ng chúratf a Thiêrayt n-Thàogfo nh, phòomob mãhkrl Thâohap n Cảgalg nh-Long, ngàogfo i hỏbwlu i hỏbwlu i côkawr ng chúratf a Kim-Thàogfo nh:
– Thưwwvr a chịujdk , chịujdk Bìrfej nh-Dưwwvr ơfcqj ng vớlbhy i cháiqok u Thiêrayt n-Thàogfo nh sao lạgged i khôkawr ng vềzguh dựjnzf ?
Côkawr ng chúratf a Kim-Thàogfo nh nháiqok y mắjnzf t ra hiệlbxh u cho nhàogfo vua rồeowm i nóxpte i:
– Hôkawr m nay làogfo ngàogfo y vui củendo a nhàogfo ta, cũqehr ng làogfo ngàogfo y vui củendo a Đcwhe ạgged i-Việlbxh t, thếohdb màogfo vua bàogfo Bìrfej nh-Dưwwvr ơfcqj ng vớlbhy i côkawr ng chúratf a Thiêrayt n-Thàogfo nh khôkawr ng vềzguh , ắjnzf t cóxpte gìrfej cảgalg n trởwcrx . Thầzbbh n đhcty ãhkrl sai chim ưwwvr ng đhcty i hỏbwlu i, láiqok t nữlvem a cóxpte tin, thầzbbh n sẽlege tâohap u vớlbhy i bệlbxh hạgged sau.
Nhàogfo vua biếohdb t vụeowm bàogfo chịujdk vớlbhy i con gáiqok i vắjnzf ng mặvjfn t, ắjnzf t cóxpte đhcty iềzguh u gìrfej liêrayt n quan đhcty ếohdb n quốszit c sựjnzf , nêrayt n côkawr ng chúratf a Kim-Thàogfo nh khôkawr ng nóxpte i ra trưwwvr ớlbhy c mặvjfn t mọleqc i ngưwwvr ờibog i. Cho nêrayt n trong suốszit t buổzbbh i yếohdb n, long tâohap m khôkawr ng yêrayt n.
Yếohdb n tiệlbxh c tàogfo n, nhạgged c cửivoo bảgalg n Long-hồeowm i:
Kỳmgrv nghi bấkvmi t thắjnzf c,
Túratf c ung hòomob a minh. (đhcty ãhkrl chéeowm p ởwcrx
Nhàogfo vua, Ỷrfdv -Lan vềzguh cung. Côkawr ng chúratf a Đcwhe ộojjg ng-Thiêrayt n bếohdb Càogfo n-Đcwhe ứendo c theo sau. Mộojjg t tay Càogfo n-Đcwhe ứendo c ôkawr m cổzbbh chịujdk , mộojjg t tay bẹcihr o tai, vuốszit t mặvjfn t. Thưwwvr ợgalg ng-Dưwwvr ơfcqj ng hoàogfo ng hậrfdv u đhcty ứendo ng ngơfcqj ngẩtrwa n, xuấkvmi t thầzbbh n nhìrfej n theo, hai mắjnzf t bàogfo đhcty ỏbwlu ngầzbbh u, hàogfo m răllyb ng nghiếohdb n chặvjfn t, rồeowm i ríwwvr t lêrayt n nho nhỏbwlu . Bàogfo quay lạgged i, thấkvmi y Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t đhcty ang đhcty ứendo ng gầzbbh n đhcty ấkvmi y. Bàogfo vẫwcrx y tay:
– Thiếohdb u-bảgalg o. Thiếohdb u-bảgalg o hãhkrl y theo ta.
Khi đhcty i xa mọleqc i ngưwwvr ờibog i, bàogfo thởwcrx dàogfo i, nóxpte i nho nhỏbwlu :
– Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t đhcty ạgged i ca! Đcwhe ạgged i ca cóxpte còomob n nhớlbhy nhữlvem ng ngàogfo y tạgged i rừozqd ng núratf i Bắjnzf c-biêrayt n xưwwvr a kia khôkawr ng? Chắjnzf c đhcty ạgged i ca quêrayt n rồeowm i?
Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t cúratf i đhcty ầzbbh u:
– Chuyệlbxh n ấkvmi y đhcty ãhkrl gầzbbh n ba mưwwvr ơfcqj i năllyb m qua, lệlbxh nh bàogfo chẳogfo ng nêrayt n nhắjnzf c làogfo m chi. Cáiqok i thâohap n củendo a thầzbbh n bịujdk gian nhâohap n làogfo m hạgged i, e còomob n thảgalg m thiếohdb t hơfcqj n lệlbxh nh bàogfo nữlvem a.
– Lắjnzf m lúratf c muộojjg i nghĩllkk , giáiqok nhưwwvr hồeowm i ấkvmi y muộojjg i làogfo m vợgalg đhcty ạgged i ca thìrfej thựjnzf c làogfo hạgged nh phúratf c biếohdb t bao? Cáiqok i chứendo c hoàogfo ng-hậrfdv u hữlvem u danh vôkawr thựjnzf c củendo a muộojjg i nàogfo y thựjnzf c khôkawr ng bằssqu ng đhcty ứendo a con gáiqok i báiqok n rau ởwcrx chợgalg . Nàogfo y đhcty ạgged i ca. Nếohdb u nhưwwvr muộojjg i tìrfej m ra thủendo phạgged m hãhkrl m hạgged i đhcty ạgged i ca, thìrfej đhcty ạgged i ca báiqok o đhcty áiqok p muộojjg i nhưwwvr thếohdb nàogfo o?
– Thầzbbh n sẽlege làogfo m bấkvmi t cứendo đhcty iềzguh u gìrfej lệlbxh nh bàogfo sai bảgalg o.
– Đcwhe ạgged i ca sẽlege hàogfo nh tộojjg i kẻrgon thùgged nhưwwvr thếohdb nàogfo o?
– Thầzbbh n sẽlege xẻrgon o từozqd ng miếohdb ng thịujdk t củendo a y đhcty ểztfc quẳogfo ng cho chóxpte ăllyb n.
Hoàogfo ng-hậrfdv u nhìrfej n theo bóxpte ng nhàogfo vua:
– Nếohdb u nhưwwvr giữlvem a muộojjg i vớlbhy i con tiệlbxh n tỳmgrv Yếohdb n-Loan tranh thắjnzf ng nhau, thìrfej đhcty ạgged i ca sẽlege giúratf p ai?
Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t rùgged ng mìrfej nh:
– Tâohap u lệlbxh nh bàogfo , thầzbbh n-phi lúratf c nàogfo o cũqehr ng tôkawr n kíwwvr nh lệlbxh nh bàogfo , thìrfej sao cóxpte việlbxh c tranh dàogfo nh đhcty ưwwvr ợgalg c?
Hoàogfo ng-hậrfdv u nổzbbh i cáiqok u:
– Thìrfej ra bâohap y giờibog đhcty ạgged i ca lạgged i nghiêrayt ng theo nóxpte hẳogfo n? Đcwhe ồeowm bạgged c tìrfej nh. Ta...ta sẽlege chặvjfn t cáiqok i đhcty ầzbbh u củendo chuốszit i rẻrgon tiềzguh n củendo a mi, xem mi cóxpte còomob n nịujdk nh hóxpte t nóxpte nữlvem a khôkawr ng? Mi cúratf t đhcty i cho khuấkvmi t mắjnzf t ta.
Nóxpte i rồeowm i bàogfo tung mìrfej nh phóxpte ng vềzguh cung Thưwwvr ợgalg ng-Dưwwvr ơfcqj ng. Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t ngâohap y ngưwwvr ờibog i nhìrfej n theo, bấkvmi t giáiqok c ôkawr ng thởwcrx dàogfo i:
– Tộojjg i nghiệlbxh p! Tộojjg i nghiệlbxh p!
Năllyb m Mậrfdv u-Thâohap n (1068) nhằssqu m niêrayt n hiệlbxh u Long-chưwwvr ơfcqj ng Thiêrayt n-tựjnzf thứendo nhìrfej , đhcty ờibog i vua Tháiqok nh-tôkawr ng nhàogfo Lýpmqb , mùgged a Xuâohap n, tháiqok ng hai, giờibog Tỵszit , ngàogfo y 18, Ỷrfdv -Lan thầzbbh n phi lạgged i sinh hoàogfo ng tửivoo thứendo nhìrfej , vua đhcty ặvjfn t têrayt n cho làogfo Chíwwvr -Nhâohap n. Ba ngàogfo y sau, sắjnzf c phong làogfo Minh-Nhâohap n vưwwvr ơfcqj ng. Nhàogfo vua lạgged i ban chỉrfdv đhcty ạgged i xáiqok thiêrayt n hạgged , tha mộojjg t nửivoo a tôkawr thuếohdb cho toàogfo n dâohap n.
Hôkawr m ấkvmi y vàogfo o mộojjg t buổzbbh i hoàogfo ng hôkawr n, mùgged a Thu, tháiqok ng 8. Nhàogfo vua vớlbhy i Ỷrfdv -Lan cùgged ng côkawr ng chúratf a Thiêrayt n-Ninh ngồeowm i xem côkawr ng chúratf a Đcwhe ộojjg ng-Thiêrayt n đhcty ùgged a vớlbhy i Càogfo n-Đcwhe ứendo c. Nhàogfo vua tậrfdv n hưwwvr ởwcrx ng cáiqok i hạgged nh phúratf c bêrayt n ngưwwvr ờibog i yêrayt u, bêrayt n nhữlvem ng giọleqc t máiqok u củendo a ngàogfo i. Khi mặvjfn t trờibog i vừozqd a lặvjfn n, khôkawr ng gian biếohdb n thàogfo nh mầzbbh u tíwwvr m, bỗojjg ng côkawr ng chúratf a Thiêrayt n-Ninh tỏbwlu vẻrgon lắjnzf ng tai nghe, rồeowm i nóxpte i:
– Dưwwvr ờibog ng nhưwwvr cóxpte ngựjnzf a phi khẩtrwa n cấkvmi p tớlbhy i đhcty âohap y.
Thiêrayt n-Ninh vừozqd a dứendo t lờibog i, thìrfej vóxpte ngựjnzf a đhcty ãhkrl dừozqd ng gầzbbh n cửivoo a cung. Ỷrfdv -Lan khen:
– Thiêrayt n-Ninh làogfo họleqc c tròomob củendo a tiêrayt n nưwwvr ơfcqj ng Bảgalg o-Hòomob a cóxpte kháiqok c, nộojjg i côkawr ng cao thựjnzf c. Côkawr chưwwvr a nghe thấkvmi y gìrfej , màogfo Thiêrayt n-Ninh đhcty ãhkrl phâohap n biệlbxh t đhcty ưwwvr ợgalg c. Nàogfo o Đcwhe ộojjg ng-Thiêrayt n, cháiqok u thửivoo biệlbxh n biệlbxh t xem ngưwwvr ờibog i tớlbhy i đhcty âohap y thuộojjg c loạgged i nàogfo o?
Côkawr ng chúratf a Đcwhe ộojjg ng-Thiêrayt n lắjnzf ng tai nghe tiếohdb ng châohap n ngưwwvr ờibog i đhcty i trêrayt n sỏbwlu i, rồeowm i nóxpte i:
– Ngưwwvr ờibog i nàogfo y chắjnzf c làogfo to lớlbhy n lắjnzf m, vìrfej tiếohdb ng giầzbbh y trêrayt n sỏbwlu i trầzbbh m trọleqc ng. Nộojjg i côkawr ng y thuộojjg c dưwwvr ơfcqj ng cưwwvr ơfcqj ng, cựjnzf c kỳmgrv cao thâohap m, nêrayt n khôkawr ng cóxpte tiếohdb ng sỏbwlu i sộojjg t soạgged t, dưwwvr ờibog ng nhưwwvr làogfo nộojjg i côkawr ng Tảgalg n-viêrayt n thìrfej phảgalg i. Xéeowm t trong triềzguh u, ngoàogfo i đhcty ạgged i huynh Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t ra khôkawr ng ai cóxpte nộojjg i côkawr ng Tảgalg n-viêrayt n cao nhưwwvr vậrfdv y.
Đcwhe ếohdb n đhcty óxpte tiếohdb ng giầzbbh y ngừozqd ng lạgged i, rồeowm i Thúratf y-Hoàogfo ng bưwwvr ớlbhy c vàogfo o:
– Tâohap u bệlbxh hạgged , cóxpte Tháiqok i-bảgalg o Lýpmqb Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t xin cầzbbh u kiếohdb n.
Nhàogfo vua bẹcihr o máiqok côkawr ng chúratf a Đcwhe ộojjg ng-Thiêrayt n, tỏbwlu ýpmqb khen ngợgalg i võrfej côkawr ng củendo a nàogfo ng, rồeowm i bảgalg o Thúratf y-Hoàogfo ng:
– Mờibog i Tháiqok i-bảgalg o vàogfo o.
Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t vừozqd a lêrayt n đhcty ếohdb n bậrfdv c thầzbbh m, thìrfej Ỷrfdv -Lan đhcty ãhkrl nóxpte i lớlbhy n:
– Sưwwvr huynh chẳogfo ng nêrayt n đhcty a lễflaf . Khôkawr ng biếohdb t cóxpte việlbxh c gìrfej khẩtrwa n, màogfo nhọleqc c lòomob ng sưwwvr huynh phảgalg i tớlbhy i đhcty âohap y giờibog nàogfo y? Thiêrayt n-Ninh, cháiqok u róxpte t chéeowm n sâohap m thang mờibog i tháiqok i-bảgalg o uốszit ng.
Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t bưwwvr ng chéeowm n sâohap m thang uốszit ng xong cúratf i đhcty ầzbbh u:
– Đcwhe a tạgged thầzbbh n-phi ban thưwwvr ởwcrx ng.
Ôibog ng hưwwvr ớlbhy ng nhàogfo vua:
– Tâohap u, vua bàogfo Bắjnzf c-biêrayt n, sưwwvr phụeowm thầzbbh n vớlbhy i Ngũqehr -long côkawr ng chúratf a, ngũqehr vịujdk phòomob mãhkrl vềzguh kinh, xin họleqc p Tinh-triềzguh u khẩtrwa n cấkvmi p.
Nhàogfo vua giậrfdv t mìrfej nh, vìrfej chỉrfdv cóxpte việlbxh c đhcty ạgged i khẩtrwa n cấkvmi p, mớlbhy i khiếohdb n tấkvmi t cảgalg tưwwvr ớlbhy ng soáiqok i Bắjnzf c-biêrayt n vềzguh Thăllyb ng-long. Ngàogfo i ban chỉrfdv :
– Tháiqok i-bảgalg o cho đhcty áiqok nh trốszit ng họleqc p Tinh-triềzguh u tạgged i đhcty iệlbxh n Uy-viễflaf n ngay.
Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t báiqok i, rồeowm i lui ra. Nhàogfo vua bảgalg o Thúratf y-Hoàogfo ng:
– Thúratf y-Hoàogfo ng vớlbhy i vúratf Liêrayt n coi Càogfo n-Đcwhe ứendo c. Còomob n Ỷrfdv -Lan vớlbhy i hai côkawr ng chúratf a theo ta thiếohdb t triềzguh u.
Ngàogfo i vớlbhy i Ỷrfdv -Lan thay y phụeowm c, rồeowm i cùgged ng hai côkawr ng chúratf a lêrayt n kiệlbxh u tớlbhy i đhcty iệlbxh n Uy-viễflaf n. Từozqd cung Ỷrfdv -Lan tớlbhy i đhcty iệlbxh n Uy-viễflaf n hơfcqj i xa. Quan vũqehr -vệlbxh hiệlbxh u úratf y cung Ỷrfdv -Lan dàogfo n thịujdk vệlbxh canh gáiqok c cung. Còomob n quan tổzbbh ng-lĩllkk nh thịujdk -vệlbxh Đcwhe ỗojjg -Oanh dàogfo n thịujdk vệlbxh dọleqc c đhcty ưwwvr ờibog ng hộojjg vệlbxh nhàogfo vua. Kiệlbxh u tớlbhy i đhcty iệlbxh n Uy-viễflaf n, thìrfej cáiqok c quan đhcty ãhkrl tềzguh tựjnzf u đhcty ủendo . Vìrfej thiếohdb t triềzguh u khẩtrwa n cấkvmi p, lạgged i thuộojjg c cơfcqj mậrfdv t lêrayt n khôkawr ng cóxpte nghi vệlbxh , cùgged ng âohap m nhạgged c. Chỉrfdv cóxpte cung nga, tháiqok i giáiqok m đhcty em báiqok nh, hoa quảgalg , nưwwvr ớlbhy c tràogfo bầzbbh y trưwwvr ớlbhy c mỗojjg i bàogfo n ngồeowm i củendo a cáiqok c quan.
Lễflaf nghi tấkvmi t.
Từozqd ngàogfo y Ỷrfdv -Lan nhậrfdv p cung, nàogfo ng đhcty ưwwvr ợgalg c dùgged ng nhưwwvr mộojjg t đhcty ạgged i họleqc c sĩllkk , nêrayt n hầzbbh u hếohdb t cáiqok c cuộojjg c thiếohdb t triềzguh u nàogfo ng đhcty ềzguh u tham dựjnzf . Buổzbbh i thiếohdb t Tinh-triềzguh u hôkawr m nay, ngoàogfo i thâohap n-vưwwvr ơfcqj ng, tểztfc -tưwwvr ớlbhy ng, phóxpte tểztfc -tưwwvr ớlbhy ng, lụeowm c vịujdk thưwwvr ợgalg ng thưwwvr , lụeowm c vịujdk tham tri, quảgalg n Khu-mậrfdv t việlbxh n, đhcty ôkawr đhcty ốszit c thủendo y quâohap n, tổzbbh ng-trấkvmi n Thăllyb ng-long, tổzbbh ng-lĩllkk nh thịujdk vệlbxh , tổzbbh ng lĩllkk nh Ngựjnzf -lâohap m quâohap n, tổzbbh ng lĩllkk nh Thiêrayt n-tửivoo -binh... còomob n cóxpte vua bàogfo Bìrfej nh-Dưwwvr ơfcqj ng, phòomob mãhkrl Thâohap n Thiệlbxh u-Tháiqok i, trưwwvr ởwcrx ng đhcty ạgged i côkawr ng chúratf a Bảgalg o-Hòomob a, Ngũqehr -long côkawr ng chúratf a, cùgged ng ngũqehr vịujdk phòomob mãhkrl trấkvmi n thủendo Bắjnzf c-cưwwvr ơfcqj ng. Đcwhe ặvjfn c biệlbxh t lầzbbh n nàogfo y còomob n cóxpte thêrayt m cáiqok c hoàogfo ng tửivoo Hoằssqu ng-Châohap n, Chiêrayt u-Văllyb n vàogfo cáiqok c vưwwvr ơfcqj ng phi; côkawr ng chúratf a Đcwhe ộojjg ng-Thiêrayt n, phòomob mãhkrl Hoàogfo ng Kiệlbxh n; côkawr ng chúratf a Thiêrayt n-Ninh; Long-thàogfo nh ẩtrwa n-sĩllkk Tôkawr n Đcwhe ảgalg n vàogfo phu nhâohap n Ngôkawr Cẩtrwa m-Thi.
Ghi chúratf ,
Sửivoo chéeowm p rằssqu ng thờibog i vua Tháiqok nh-tôkawr ng làogfo giai đhcty oạgged n thịujdk nh trịujdk nhấkvmi t củendo a Đcwhe ạgged i-Việlbxh t kểztfc cũqehr ng khôkawr ng sai. Vìrfej nhàogfo vua làogfo ngưwwvr ờibog i nhâohap n từozqd , mởwcrx đhcty ưwwvr ờibog ng lốszit i cho luậrfdv t pháiqok p. Trong triềzguh u, ngoàogfo i biêrayt n đhcty ầzbbh y nhữlvem ng đhcty ạgged i thầzbbh n văllyb n môkawr vũqehr lưwwvr ợgalg c; hỏbwlu i sao nưwwvr ớlbhy c khôkawr ng thịujdk nh?
Tểztfc -tưwwvr ớlbhy ng Lýpmqb Đcwhe ạgged o-Thàogfo nh đhcty ứendo ng dậrfdv y cung tay:
– Thầzbbh n, kiểztfc m hiệlbxh u tháiqok i-sưwwvr , Long-thàogfo nh tiếohdb t đhcty ộojjg sứendo , đhcty ồeowm ng-bìrfej nh chưwwvr ơfcqj ng sựjnzf , Khu-mậrfdv t việlbxh n sứendo , lĩllkk nh Chiêrayt u-văllyb n-quan đhcty ạgged i họleqc c sĩllkk , giáiqok m tu quốszit c sửivoo , Sơfcqj n-Nam quốszit c côkawr ng xin tâohap u.
Nhàogfo vua vẫwcrx y tay:
– Miễflaf n lễflaf . Xin thầzbbh y an tọleqc a.
– Tâohap u bệlbxh hạgged , vìrfej cóxpte nhiềzguh u biếohdb n chuyểztfc n ởwcrx Tốszit ng, ởwcrx Chiêrayt m, nêrayt n vua bàogfo Bắjnzf c-biêrayt n cùgged ng cáiqok c tưwwvr ớlbhy ng soáiqok i trấkvmi n biêrayt n cưwwvr ơfcqj ng vềzguh xin thiếohdb t triềzguh u khẩtrwa n cấkvmi p. Thầzbbh n xin đhcty ểztfc quốszit c côkawr ng Thâohap n Thiệlbxh u-Cựjnzf c tấkvmi u trìrfej nh.
Mộojjg t đhcty ạgged i thầzbbh n, da ngăllyb m đhcty en, gưwwvr ơfcqj ng mặvjfn t cựjnzf c uy-vũqehr đhcty ứendo ng dậrfdv y:
– Thầzbbh n, Hữlvem u-kim-ngôkawr thưwwvr ợgalg ng-tưwwvr ớlbhy ng quâohap n, lĩllkk nh Đcwhe ạgged i-tưwwvr -mãhkrl Bắjnzf c-biêrayt n, tưwwvr ớlbhy c Lạgged ng-châohap u quốszit c côkawr ng Thâohap n Thiệlbxh u-Cựjnzf c.
Nhàogfo vua lạgged i vẫwcrx y tay:
– Xin biểztfc u huynh an tọleqc a trìrfej nh bầzbbh y đhcty ưwwvr ợgalg c rồeowm i.
– Tin Tếohdb -táiqok c cho biếohdb t, Trịujdk -bìrfej nh hoàogfo ng đhcty ếohdb bêrayt n Tốszit ng băllyb ng hàogfo ngàogfo y Đcwhe inh-Tỵszit , tháiqok ng giêrayt ng, vừozqd a qua.
Nhàogfo vua bậrfdv t lêrayt n tiếohdb ng kêrayt u:
– Ácihr i chàogfo ! Ôibog ng ta còomob n trẻrgon , sao màogfo đhcty ãhkrl chếohdb t vộojjg i vậrfdv y? Dưwwvr ờibog ng nhưwwvr năllyb m nay ôkawr ng ta mớlbhy i ba mưwwvr ơfcqj i sáiqok u tuổzbbh i thìrfej phảgalg i! Cáiqok i tuổzbbh i màogfo khíwwvr huyếohdb t sung thịujdk nh, ôkawr ng ta lạgged i luyệlbxh n võrfej . Võrfej côkawr ng ôkawr ng ta làogfo võrfej côkawr ng Hoa-sơfcqj n, sau cóxpte họleqc c thêrayt m võrfej côkawr ng Đcwhe ôkawr ng-a. Thếohdb màogfo sao lạgged i chếohdb t? Khôkawr ng lẽlege ôkawr ng ta bịujdk áiqok m sáiqok t hay đhcty ầzbbh u đhcty ộojjg c?
– Tâohap u, dùgged Trịujdk -bìrfej nh hoàogfo ng đhcty ếohdb đhcty ãhkrl băllyb ng hàogfo , triềzguh u đhcty ìrfej nh đhcty ổzbbh tộojjg i cho tháiqok i-y bấkvmi t tàogfo i; màogfo cáiqok c tháiqok i-y còomob n cãhkrl i nhau, chưwwvr a tìrfej m ra căllyb n bệlbxh nh. May nhờibog U-bon vưwwvr ơfcqj ng đhcty ang ởwcrx Biệlbxh n-kinh, vưwwvr ơfcqj ng đhcty ãhkrl giảgalg i rõrfej chứendo ng bệlbxh nh nhàogfo vua, cáiqok c tháiqok i-y mớlbhy i khôkawr ng bịujdk tộojjg i. Nguyêrayt n từozqd ngàogfo y Trịujdk -bìrfej nh hoàogfo ng đhcty ếohdb Nam du trởwcrx vềzguh , thìrfej lâohap m bệlbxh nh, khi khỏbwlu i, khi táiqok i pháiqok t, khôkawr ng bao giờibog dứendo t. Cho đhcty ếohdb n năllyb m ngoáiqok i, làogfo năllyb m Bíwwvr nh-Ngọleqc , niêrayt n hiệlbxh u Trịujdk -bìrfej nh thứendo ba (1066), tháiqok ng mưwwvr ờibog i mộojjg t, ngàogfo y Mâohap u-Ngọleqc , hoàogfo ng-đhcty ếohdb đhcty ộojjg t ngộojjg t lâohap m bệlbxh nh nặvjfn ng. Ba ngàogfo y sau làogfo ngàogfo y Tâohap n-Dậrfdv u, nhàogfo vua ban chiếohdb u tha cho cáiqok c tửivoo tộojjg i, còomob n nhữlvem ng ngưwwvr ờibog i tộojjg i lưwwvr u thìrfej đhcty ưwwvr ợgalg c tha... đhcty ểztfc cầzbbh u phúratf c. Sang tháiqok ng chạgged p, bệlbxh nh vẫwcrx n khôkawr ng giảgalg m, triềzguh u thầzbbh n sai sứendo đhcty i tìrfej m Yêrayt n-vưwwvr ơfcqj ng nguyêrayt n phi Lêrayt Thiếohdb u-Mai đhcty ểztfc mờibog i phi vềzguh trịujdk bệlbxh nh. Nhưwwvr ng vưwwvr ơfcqj ng phi vâohap n du khôkawr ng cóxpte tin tứendo c. Ngàogfo y Ấwsxe t-Mùgged i, bệlbxh nh càogfo ng nặvjfn ng. Tểztfc tưwwvr ớlbhy ng Hàogfo n Kỳmgrv tâohap u xin tháiqok i hậrfdv u làogfo m lễflaf cầzbbh u trờibog i đhcty ấkvmi t, cầzbbh u tôkawr ng miếohdb u, cầzbbh u xãhkrl tắjnzf c, rồeowm i lậrfdv p trưwwvr ởwcrx ng tửivoo làogfo Húratf c làogfo m hoàogfo ng tháiqok i tửivoo đhcty ểztfc an nhâohap n tâohap m. Bệlbxh nh vẫwcrx n khôkawr ng thuyêrayt n giảgalg m, hoàogfo ng-hậrfdv u sai sứendo sang Xiêrayt m thỉrfdv nh U-bon vưwwvr ơfcqj ng Lêrayt Văllyb n. Vưwwvr ơfcqj ng lêrayt n đhcty ưwwvr ờibog ng vừozqd a tớlbhy i nơfcqj i thìrfej nhàogfo vua băllyb ng. Quầzbbh n thầzbbh n tôkawr n hiệlbxh u làogfo Thểztfc càogfo n, Ứcwhe ng lịujdk ch, Văllyb n võrfej , Tháiqok nh hiếohdb u hoàogfo ng đhcty ếohdb , miếohdb u hiệlbxh u làogfo Anh-tôkawr ng.
Thiệlbxh u-Cựjnzf c ngừozqd ng lạgged i uốszit ng nưwwvr ớlbhy c, rồeowm i tiếohdb p:
– Ngay ngàogfo y Đcwhe inh-Tỵszit , quầzbbh n thầzbbh n cùgged ng hoàogfo ng hậrfdv u tuyêrayt n đhcty ọleqc c di chiếohdb u tôkawr n hoàogfo ng tháiqok i tửivoo Húratf c lêrayt n ngôkawr i vua, lấkvmi y hiệlbxh u làogfo Hy-Ninh. Ngàogfo y hôkawr m sau Mậrfdv u-Ngọleqc , đhcty ạgged i xáiqok thiêrayt n hạgged . Ngàogfo y Đcwhe inh-Mùgged i, tôkawr n hoàogfo ng-tháiqok i hậrfdv u làogfo m Tháiqok i-hoàogfo ng tháiqok i hậrfdv u. Tôkawr n mẹcihr làogfo Tuyêrayt n-nhâohap n Tháiqok nh-liệlbxh t hoàogfo ng hậrfdv u Cao Tháiqok i-Vâohap n làogfo m Tháiqok i-hậrfdv u. Trao cho tểztfc -tưwwvr ớlbhy ng Hàogfo n Kỳmgrv làogfo m sơfcqj n lăllyb ng sứendo đhcty ểztfc xâohap y lăllyb ng vua. Truyềzguh n tốszit ng giam tấkvmi t cảgalg tháiqok i-y đhcty ểztfc đhcty iềzguh u tra vìrfej nghi rằssqu ng Anh-Tôkawr ng bịujdk thuốszit c chếohdb t. May mắjnzf n U-bon vưwwvr ơfcqj ng vẫwcrx n còomob n tạgged i Biệlbxh n-kinh. Tháiqok i-hậrfdv u thỉrfdv nh vưwwvr ơfcqj ng vàogfo o chẩtrwa n đhcty oáiqok n xem tạgged i sao Anh-Tôkawr ng băllyb ng. Sau khi chẩtrwa n đhcty oáiqok n, Vưwwvr ơfcqj ng cho biếohdb t hồeowm i Anh-Tôkawr ng Nam du, bịujdk muỗojjg i đhcty ộojjg c đhcty ốszit t, truyềzguh n đhcty ộojjg c chấkvmi t vàogfo o ngưwwvr ờibog i. Cho nêrayt n suốszit t mấkvmi y năllyb m qua, cứendo cáiqok ch nhậrfdv t lêrayt n cơfcqj n sốszit t mộojjg t lầzbbh n. Đcwhe úratf ng ra cáiqok c tháiqok i-y biếohdb t rõrfej căllyb n bệlbxh nh, thìrfej chỉrfdv ba thang thuốszit c làogfo khỏbwlu i. Đcwhe âohap y vìrfej cáiqok c tháiqok i-y làogfo ngưwwvr ờibog i phưwwvr ơfcqj ng Bắjnzf c, chưwwvr a từozqd ng nghe, từozqd ng họleqc c vềzguh bệlbxh nh do muỗojjg i đhcty ộojjg c Nam-phưwwvr ơfcqj ng, nêrayt n tưwwvr ởwcrx ng rằssqu ng nhàogfo vua bịujdk cảgalg m, cho uốszit ng thuốszit c cảgalg m mạgged o pháiqok t mồeowm hôkawr i. Khi mồeowm hôkawr i càogfo ng pháiqok t, thìrfej chíwwvr nh khíwwvr càogfo ng thoáiqok t ra nhiềzguh u, ngưwwvr ờibog i càogfo ng yếohdb u, đhcty ộojjg c muỗojjg i càogfo ng cóxpte cơfcqj gia tăllyb ng. Cuốszit i cùgged ng nọleqc c muỗojjg i làogfo m gan sưwwvr ng lêrayt n thàogfo nh báiqok ng, da vàogfo ng ủendo ng, rồeowm i băllyb ng hàogfo .
Nưwwvr ớlbhy c mắjnzf t dàogfo n dụeowm a, Ỷrfdv -Lan hỏbwlu i:
– Biểztfc u huynh! Thếohdb tháiqok i hậrfdv u Cao Tháiqok i-Vâohap n ra sao?
– Tâohap u thầzbbh n-phi hậrfdv u vẫwcrx n khỏbwlu e mạgged nh.
Ỷrfdv -Lan tâohap u vớlbhy i nhàogfo vua, trong nưwwvr ớlbhy c mắjnzf t:
– Thồeowm i thiếohdb p còomob n thơfcqj ấkvmi u, làogfo m côkawr ng quảgalg ởwcrx chùgged a Từozqd -quang, Trịujdk -bìrfej nh hoàogfo ng đhcty ếohdb bấkvmi y giờibog còomob n làogfo Tầzbbh n-vưwwvr ơfcqj ng, vớlbhy i vưwwvr ơfcqj ng phi Cao Tháiqok i-Vâohap n đhcty ếohdb n chùgged a Từozqd -quang dạgged y võrfej cho thiếohdb p, rồeowm i còomob n cho vàogfo ng bạgged c. Tuy rằssqu ng việlbxh c dạgged y võrfej cóxpte chủendo ýpmqb khôkawr ng tốszit t vớlbhy i Đcwhe ạgged i-Việlbxh t; nhưwwvr ng hoàogfo ng đhcty ếohdb vớlbhy i hậrfdv u cũqehr ng làogfo sưwwvr phụeowm khai tâohap m vềzguh võrfej củendo a thiếohdb p. Xin bệlbxh hạgged cho thiếohdb p làogfo m lễflaf tếohdb vọleqc ng vàogfo cưwwvr tang ngưwwvr ờibog i nhưwwvr sưwwvr phụeowm .
Nhàogfo vua hỏbwlu i tháiqok i-sưwwvr Lýpmqb Đcwhe ạgged o-Thàogfo nh:
– Thưwwvr a thầzbbh y, xin thầzbbh y cho biếohdb t việlbxh c nàogfo y cóxpte nêrayt n khôkawr ng?
– Tâohap u bệlbxh hạgged khôkawr ng nhữlvem ng nêrayt n, màogfo còomob n phảgalg i côkawr ng bốszit cho toàogfo n dâohap n noi gưwwvr ơfcqj ng. Trịujdk -bìrfej nh hoàogfo ng đhcty ếohdb sang Đcwhe ạgged i-Việlbxh t vớlbhy i mưwwvr u đhcty ồeowm thôkawr n tíwwvr nh nưwwvr ớlbhy c ta, nhưwwvr ng ngàogfo i làogfo ngưwwvr ờibog i Tốszit ng, vìrfej Tốszit ng màogfo làogfo m việlbxh c ấkvmi y ta khôkawr ng thểztfc tráiqok ch ngàogfo i. Còomob n đhcty ốszit i vớlbhy i Thầzbbh n-phi, ngàogfo i vàogfo Cao hậrfdv u hếohdb t sứendo c yêrayt u thưwwvr ơfcqj ng nhưwwvr con, dạgged y dỗojjg tậrfdv n tâohap m, lạgged i ban cho vàogfo ng bạgged c. Thìrfej cáiqok i nghĩllkk a sưwwvr , đhcty ồeowm khôkawr ng thểztfc bỏbwlu đhcty ưwwvr ợgalg c.
Triềzguh u thầzbbh n thấkvmi y Ỷrfdv -Lan hiếohdb u đhcty ễflaf vớlbhy i sưwwvr phụeowm , trong lòomob ng họleqc đhcty ềzguh u cảgalg m phụeowm c phi làogfo ngưwwvr ờibog i ăllyb n ởwcrx cóxpte hậrfdv u.
Khai-Quốszit c vưwwvr ơfcqj ng tỏbwlu vẻrgon lo lắjnzf ng, hỏbwlu i Lýpmqb -Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t:
– Chíwwvr nh vìrfej hồeowm i còomob n làogfo m Tháiqok i-tửivoo , nhàogfo vua vâohap n du Nam phưwwvr ơfcqj ng, nêrayt n suốszit t thờibog i gian tạgged i vịujdk , ngưwwvr ờibog i khôkawr ng cho bàogfo n đhcty ếohdb n Nam xâohap m. Khôkawr ng biếohdb t Tháiqok i-tửivoo Húratf c làogfo ngưwwvr ờibog i thếohdb nàogfo o?
Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t tâohap u:
– Hy-Ninh hoàogfo ng đhcty ếohdb làogfo con trưwwvr ởwcrx ng củendo a Anh-tôkawr ng, do Cao hoàogfo ng hậrfdv u sinh ra. Niêrayt n hiệlbxh u Kháiqok nh-lịujdk ch thứendo táiqok m, đhcty ờibog i vua Nhâohap n-tôkawr ng, nhằssqu m niêrayt n hiệlbxh u Thiêrayt n-cảgalg m Tháiqok nh-vũqehr thứendo năllyb m (1048) đhcty ờibog i vua Tháiqok i-tôkawr ng bảgalg n triềzguh u, sinh tạgged i Bộojjg c-vưwwvr ơfcqj ng phủendo , đhcty ặvjfn t têrayt n làogfo Trọleqc ng-Châohap m. Niêrayt n hiệlbxh u Gia-hựjnzf u thứendo táiqok m, đhcty ờibog i vua Nhâohap n-tôkawr ng, bêrayt n đhcty ạgged i Việlbxh t làogfo niêrayt n hiệlbxh u Chưwwvr ơfcqj ng-tháiqok nh Gia-kháiqok nh thứendo năllyb m (1063), Anh-tôkawr ng lêrayt n ngôkawr i. Trọleqc ng-Châohap m đhcty ưwwvr ợgalg c nhậrfdv p Hoàogfo ng-thàogfo nh, ban cho ởwcrx cung Kháiqok nh-ninh, phong An-châohap u quan-sáiqok t sứendo , Quang-quốszit c côkawr ng. Ôibog ng cựjnzf c kỳmgrv thôkawr ng minh, nghe mộojjg t hiểztfc u mưwwvr ờibog i, lạgged i chăllyb m họleqc c. Quan tháiqok i phóxpte làogfo Vưwwvr ơfcqj ng Đcwhe àogfo o vàogfo o cung giảgalg ng, ôkawr ng dẫwcrx n em làogfo Hạgged o ra ngoàogfo i cửivoo a cung đhcty óxpte n; sau buổzbbh i họleqc c ôkawr ng thưwwvr ờibog ng hỏbwlu i Tháiqok i-phóxpte vềzguh chíwwvr nh sựjnzf cổzbbh kim đhcty ếohdb n quêrayt n ăllyb n, quêrayt n ngủendo . Nhiềzguh u lầzbbh n hỏbwlu i tớlbhy i khi trờibog i sáiqok ng. Cóxpte đhcty êrayt m đhcty ếohdb n canh tưwwvr , Anh-Tôkawr ng thấkvmi y đhcty èjqji n trong cung Kháiqok nh-ninh còomob n sáiqok ng, phảgalg i sai tháiqok i giáiqok m tớlbhy i truyềzguh n cho ôkawr ng đhcty i ngủendo . Cáiqok c đhcty ạgged i thầzbbh n Đcwhe ôkawr ng-cung củendo a ôkawr ng làogfo m việlbxh c suốszit t ngàogfo y, đhcty ôkawr i khi cảgalg đhcty êrayt m. Đcwhe iểztfc m đhcty ặvjfn c biệlbxh t làogfo ôkawr ng khôkawr ng đhcty ồeowm ng ýpmqb vớlbhy i luậrfdv t lệlbxh , cùgged ng tổzbbh chứendo c chíwwvr nh sựjnzf hiệlbxh n thờibog i củendo a Tốszit ng, ôkawr ng muốszit n thay đhcty ổzbbh i toàogfo n diệlbxh n. Đcwhe ạgged i-Việlbxh t ta cảgalg i tổzbbh binh bịujdk , canh nôkawr ng thàogfo nh côkawr ng, chíwwvr nh ôkawr ng đhcty ãhkrl xửivoo dụeowm ng Tếohdb -táiqok c đhcty ểztfc biếohdb t rõrfej . Ôibog ng đhcty ưwwvr ợgalg c Nguyễflaf n Bôkawr ng ghi chéeowm p tấkvmi t cảgalg đhcty em vềzguh nghiêrayt n cứendo u hầzbbh u sau nàogfo y bắjnzf t chưwwvr ởwcrx c. Ôibog ng nóxpte i vớlbhy i quan Tháiqok i-phóxpte rằssqu ng mai nàogfo y ôkawr ng lêrayt n ngôkawr i, sẽlege cảgalg i cáiqok ch nhiềzguh u hơfcqj n Đcwhe ạgged i-Việlbxh t, đhcty ểztfc cho nưwwvr ớlbhy c giầzbbh u, dâohap n mạgged nh. Vềzguh nhâohap n sựjnzf Tốszit ng, ôkawr ng đhcty ểztfc tâohap m theo dõrfej i từozqd ng đhcty ạgged i thầzbbh n trong triềzguh u, ghi chéeowm p hàogfo nh trạgged ng mỗojjg i ngưwwvr ờibog i vàogfo o mộojjg t tậrfdv p sáiqok ch riêrayt ng: tíwwvr nh tìrfej nh, gia cảgalg nh, thóxpte i quen, văllyb n nghiệlbxh p, củendo a cảgalg i.
Long-thàogfo nh ẩtrwa n-sĩllkk Tôkawr n Đcwhe ảgalg n bậrfdv t lêrayt n tiếohdb ng khen:
– Hy-Ninh đhcty ãhkrl thôkawr ng minh, chăllyb m họleqc c, lạgged i biếohdb t trọleqc ng sưwwvr đhcty ạgged o, làogfo m việlbxh c cầzbbh n mẫwcrx n, nếohdb u y cóxpte sứendo c khỏbwlu e nữlvem a thìrfej khôkawr ng phảgalg i làogfo đhcty iềzguh u may cho Đcwhe ạgged i-Việlbxh t ta.
Vua bàogfo Bìrfej nh-Dưwwvr ơfcqj ng thởwcrx dàogfo i:
– Đcwhe iềzguh u khôkawr ng hay đhcty óxpte đhcty ãhkrl xẩtrwa y ra rồeowm i. Chíwwvr nh vìrfej thếohdb màogfo chúratf ng tôkawr i phảgalg i từozqd Bắjnzf c-biêrayt n vềzguh đhcty âohap y xin thiếohdb t Tinh-triềzguh u ban đhcty êrayt m nhưwwvr thếohdb nàogfo y. Thôkawr i Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t, con trìrfej nh bầzbbh y tiếohdb p đhcty i.
– Cũqehr ng năllyb m Gia-hựjnzf u thứendo táiqok m, tháiqok ng chíwwvr n đhcty ưwwvr ợgalg c thăllyb ng Trung-vũqehr -quâohap n Tiếohdb t-đhcty ộojjg -sứendo , Đcwhe ồeowm ng trung-thưwwvr môkawr n hạgged bìrfej nh chưwwvr ơfcqj ng sựjnzf , Hoàogfo i-dưwwvr ơfcqj ng quậrfdv n vưwwvr ơfcqj ng, cảgalg i têrayt n làogfo Húratf c. Ôibog ng lạgged i khôkawr ng thíwwvr ch sắjnzf c đhcty ẹcihr p, năllyb m Trịujdk -bìrfej nh thứendo ba (1066), tháiqok ng ba, đhcty ãhkrl cưwwvr ớlbhy i cháiqok u gáiqok i cốszit tểztfc tưwwvr ớlbhy ng Hưwwvr ớlbhy ng Mẫwcrx n-Trung làogfo m vưwwvr ơfcqj ng phi. Vềzguh võrfej côkawr ng, Húratf c họleqc c vớlbhy i Chưwwvr ơfcqj ng-Hưwwvr đhcty ạgged o nhâohap n, chưwwvr ởwcrx ng môkawr n pháiqok i Hoa-sơfcqj n. Võrfej côkawr ng Húratf c rấkvmi t cao, nghe đhcty âohap u ngang vớlbhy i đhcty áiqok m sưwwvr thúratf c Triệlbxh u Tiếohdb t.
Nhàogfo vua nóxpte i vớlbhy i Thiệlbxh u-Cựjnzf c:
– Đcwhe ấkvmi y làogfo chuyệlbxh n cũqehr , còomob n chuyệlbxh n mớlbhy i xẩtrwa y ra thếohdb nàogfo o, xin biểztfc u huynh trìrfej nh bầzbbh y rõrfej chi tiếohdb t.
Thiệlbxh u-Cựjnzf c đhcty em mộojjg t tấkvmi m lụeowm a căllyb ng lêrayt n trêrayt n cáiqok i khung lớlbhy n. Trêrayt n tấkvmi m lụeowm a vẽlege sơfcqj đhcty ồeowm tổzbbh chứendo c triềzguh u Tốszit ng, dưwwvr ớlbhy i mỗojjg i chứendo c vụeowm , ghi têrayt n ngưwwvr ờibog i hiệlbxh n đhcty ang lĩllkk nh trọleqc ng tráiqok ch. Ôibog ng cầzbbh m câohap y gậrfdv y nhỏbwlu bằssqu ng gỗojjg quếohdb , chỉrfdv lêrayt n tấkvmi m lụeowm a:
– Bởwcrx i vìrfej đhcty ãhkrl nghiêrayt n cứendo u tìrfej nh hìrfej nh xãhkrl tắjnzf c cùgged ng cáiqok c quan từozqd trưwwvr ớlbhy c, nêrayt n ngay hai ngàogfo y sau lêrayt n ngôkawr i, Hy-Ninh thay đhcty ổzbbh i toàogfo n bộojjg quan chứendo c trong triềzguh u. Tểztfc -tưwwvr ớlbhy ng Hàogfo n Kỳmgrv thăllyb ng lêrayt n Tưwwvr -khôkawr ng. Tăllyb ng Côkawr ng-Lưwwvr ợgalg ng lĩllkk nh môkawr n-hạgged thịujdk lang, kiêrayt m Lạgged i-bộojjg thưwwvr ợgalg ng-thưwwvr , Anh-quốszit c-côkawr ng. Văllyb n Ngạgged n-Báiqok c, hàogfo m Thưwwvr ợgalg ng-thưwwvr tảgalg bộojjg c xạgged , Kiểztfc m-hiệlbxh u tưwwvr -đhcty ồeowm kiêrayt m Trung-thưwwvr -lệlbxh nh. Phúratf Bậrfdv t phong Vũqehr Minh-quâohap n tiếohdb t-đhcty ộojjg -sứendo , Kiểztfc m-hiệlbxh u thưwwvr ợgalg ng thưwwvr tảgalg bộojjg c xạgged . Âqxij u Dưwwvr ơfcqj ng-Tu, Triệlbxh u Kháiqok i thăllyb ng Thưwwvr ợgalg ng-thưwwvr tảgalg thừozqd a, tham-tri chíwwvr nh sựjnzf . Trầzbbh n Thăllyb ng-Chi lĩllkk nh Hộojjg -bộojjg thịujdk lang. Lãhkrl Côkawr ng-Bậrfdv t lĩllkk nh Hìrfej nh-bộojjg thịujdk -lang. Doãhkrl n Bậrfdv t, Doãhkrl n Lưwwvr ơfcqj ng gia tháiqok i-bảgalg o. Tháiqok ng hai, phong Hưwwvr ớlbhy ng thịujdk làogfo m hoàogfo ng-hậrfdv u. Sang tháiqok ng ba, ngàogfo y Nhâohap m-Týpmqb , phong Tàogfo o Dậrfdv t làogfo m kiểztfc m-hiệlbxh u tháiqok i-úratf y kiêrayt m thịujdk -trung. Cho mởwcrx âohap n khoa, lấkvmi y đhcty ậrfdv u 461 tiếohdb n-sĩllkk .
Nhàogfo vua suýpmqb t xoa:
– Khiếohdb p, mớlbhy i lêrayt n ngôkawr i vua cóxpte ba tháiqok ng, màogfo Hy-Ninh đhcty ãhkrl làogfo m mộojjg t cuộojjg c sắjnzf p xếohdb p lạgged i toàogfo n bộojjg quan lạgged i. Qua cuộojjg c tâohap n phong nàogfo y trẫwcrx m nhậrfdv n thấkvmi y: Tốszit ng triềzguh u đhcty ang thờibog i cựjnzf c thịujdk nh, toàogfo n nhữlvem ng đhcty ạgged i thầzbbh n văllyb n môkawr vũqehr lưwwvr ợgalg c, lạgged i trong sạgged ch. Đcwhe ờibog i Anh-Tôkawr ng thìrfej cáiqok c quan chia làogfo m hai phe, phe theo Hàogfo n Kỳmgrv chủendo gâohap y chiếohdb n ởwcrx Nam phưwwvr ơfcqj ng. Phe theo Văllyb n Ngạgged n-Báiqok c chủendo hòomob a. Bâohap y giờibog Hy-Ninh mớlbhy i lêrayt n ngôkawr i màogfo đhcty ãhkrl bổzbbh nhiệlbxh m ngưwwvr ờibog i nàogfo o đhcty úratf ng tàogfo i ngưwwvr ờibog i đhcty óxpte , nhưwwvr vậrfdv y thìrfej thựjnzf c từozqd đhcty ờibog i Đcwhe ưwwvr ờibog ng đhcty ếohdb n giờibog chưwwvr a cóxpte triềzguh u nàogfo o hơfcqj n đhcty ưwwvr ợgalg c. Khôkawr ng biếohdb t y cóxpte xóxpte a nổzbbh i cáiqok i hốszit giữlvem a hai phe khôkawr ng?
Thiệlbxh u-Cựjnzf c tiếohdb p:
– Nhờibog sựjnzf bổzbbh nhiệlbxh m trêrayt n, Hy-Ninh đhcty ếohdb phâohap n cho phe chủendo hòomob a thìrfej lĩllkk nh nhữlvem ng chứendo c thuộojjg c toàogfo Trung-thưwwvr , bộojjg Lễflaf , bộojjg Hìrfej nh, bộojjg Hộojjg , bộojjg Côkawr ng. Phe chủendo chiếohdb n lĩllkk nh bộojjg Binh, bộojjg Lạgged i, vàogfo Khu-mậrfdv t việlbxh n. Thếohdb làogfo cáiqok i hốszit chia rẽlege đhcty ưwwvr ợgalg c xóxpte a đhcty i. Tóxpte m lạgged i phe chủendo chiếohdb n gồeowm m: Hàogfo n Kỳmgrv , Tăllyb ng Côkawr ng-Lưwwvr ợgalg ng, Phúratf Bậrfdv t, Triệlbxh u Kháiqok i, Tàogfo o Dậrfdv t, Ngôkawr Khuêrayt , Vưwwvr ơfcqj ng An-Thạgged ch. Phe chủendo hòomob a gồeowm m: Văllyb n Ngạgged n-Báiqok c, Trầzbbh n Thăllyb ng-Chi, Lãhkrl Côkawr ng-Bậrfdv t, Âqxij u Dưwwvr ơfcqj ng-Tu, Vưwwvr ơfcqj ng Đcwhe àogfo o, Ngôkawr Thâohap n, Trưwwvr ơfcqj ng Phưwwvr ơfcqj ng-Bìrfej nh. Bềzguh ngoàogfo i thìrfej hai phe đhcty ang hòomob a hoãhkrl n vớlbhy i nhau. Nhưwwvr ng bêrayt n trong vẫwcrx n cóxpte mộojjg t vếohdb t nứendo t âohap m ỷratf . Chỉrfdv chờibog nổzbbh tung. Nguyêrayt n Hàogfo n Kỳmgrv mấkvmi y lầzbbh n tiếohdb n cửivoo Ngôkawr Khuêrayt làogfo m tham-tri chíwwvr nh-sựjnzf , nhưwwvr ng hoàogfo ng-đhcty ếohdb Hy-Ninh báiqok c, màogfo bổzbbh Âqxij u Dưwwvr ơfcqj ng-Tu.
Thiệlbxh u-Cựjnzf c tiếohdb p tụeowm c: vềzguh cáiqok c tưwwvr ớlbhy ng cầzbbh m quâohap n hiệlbxh n cóxpte hai khu. Chưwwvr tưwwvr ớlbhy ng thuộojjg c khu Bắjnzf c đhcty ốszit i phóxpte vớlbhy i Liêrayt u, khu Tâohap y đhcty ốszit i phóxpte vớlbhy i Hạgged . Tưwwvr ớlbhy ng hai khu nàogfo y thưwwvr ờibog ng ởwcrx mộojjg t phe. Chưwwvr tưwwvr ớlbhy ng đhcty ốszit i phóxpte vớlbhy i tộojjg c Việlbxh t trấkvmi n Nam biêrayt n ởwcrx mộojjg t phe. Ngay ngàogfo y đhcty ầzbbh u mớlbhy i lêrayt n ngôkawr i, Hy-Ninh hoàogfo ng đhcty ếohdb cho mậrfdv t sứendo triệlbxh u hồeowm i bọleqc n biêrayt n thầzbbh n chủendo chiếohdb n nhưwwvr Dưwwvr Tĩllkk nh, Tiêrayt u Cốszit , Tiêrayt u Chúratf , Lýpmqb Sưwwvr -Trung, Triệlbxh u Tiếohdb t, Quáiqok ch Qùgged y, Yêrayt n Đcwhe ạgged t, Tu Kỷratf , Khúratf c Chẩtrwa n, Đcwhe àogfo o Bậrfdv t, Lýpmqb Hiếohdb n vềzguh họleqc p. Cuộojjg c họleqc p cựjnzf c mậrfdv t, Tếohdb -táiqok c củendo a ta mấkvmi t hơfcqj n tháiqok ng vẫwcrx n khôkawr ng biếohdb t rõrfej nộojjg i dung. Sau nhờibog mộojjg t cung nữlvem làogfo m việlbxh c cho ta ởwcrx cung tháiqok i-hậrfdv u, nghe cuộojjg c tranh luậrfdv n giữlvem a Tháiqok i-hoàogfo ng tháiqok i-hậrfdv u (vợgalg Nhâohap n-tôkawr ng) vàogfo Tháiqok i-hậrfdv u (vợgalg Anh-tôkawr ng) mớlbhy i biếohdb t rõrfej chi tiếohdb t. Hy-Ninh hoàogfo ng đhcty ếohdb đhcty ãhkrl xóxpte a đhcty ưwwvr ợgalg c hốszit chia rẽlege củendo a chưwwvr tưwwvr ớlbhy ng thuộojjg c hai khu vớlbhy i nhau.
Thiệlbxh u-Cựjnzf c ngừozqd ng lạgged i cho mọleqc i ngưwwvr ờibog i chúratf ýpmqb , rồeowm i ôkawr ng nóxpte i thựjnzf c chậrfdv m:
– Hy-Ninh hoàogfo ng đhcty ếohdb cùgged ng bọleqc n chủendo Nam xâohap m quyếohdb t đhcty ịujdk nh khôkawr ng chịujdk u ởwcrx cáiqok i thếohdb Bắjnzf c bịujdk Liêrayt u éeowm p, Nam bịujdk tộojjg c Việlbxh t lấkvmi n. Tốszit ng phảgalg i làogfo triềzguh u đhcty ạgged i mạgged nh nhưwwvr thờibog i vua Vũqehr -đhcty ếohdb nhàogfo Háiqok n, vua Tháiqok i-tôkawr ng nhàogfo Đcwhe ưwwvr ờibog ng. Tốszit ng phảgalg i tổzbbh chứendo c, chỉrfdv nh bịujdk binh mãhkrl . Trưwwvr ớlbhy c nhờibog Kinh-Nam vưwwvr ơfcqj ng bìrfej nh Tâohap y-Hạgged . Nay Hạgged khuấkvmi t phụeowm c, Tốszit ng nêrayt n vỗojjg vềzguh đhcty ểztfc an mặvjfn t nàogfo y. Phíwwvr a Bắjnzf c, Liêrayt u quáiqok mạgged nh, khôkawr ng thểztfc trởwcrx mặvjfn t vớlbhy i chúratf ng, Tốszit ng tạgged m nhẫwcrx n nhịujdk n hòomob a hoãhkrl n, đhcty ểztfc khỏbwlu i phảgalg i đhcty ốszit i phóxpte vớlbhy i đhcty ạgged i đhcty ịujdk ch. Bao nhiêrayt u tinh lựjnzf c dồeowm n xuốszit ng Nam, thanh toáiqok n táiqok m nưwwvr ớlbhy c tộojjg c Việlbxh t trưwwvr ớlbhy c.
Long-thàogfo nh ẩtrwa n-sĩllkk Tôkawr n Đcwhe ảgalg n khen:
– Phảgalg i côkawr ng nhậrfdv n Hy-Ninh minh mẫwcrx n, cóxpte hùgged ng tâohap m tráiqok ng chíwwvr . Bọleqc n biêrayt n thầzbbh n mưwwvr u tríwwvr tuyệlbxh t cao. Thếohdb họleqc đhcty ịujdk nh kếohdb sáiqok ch Nam thùgged y ra sao?
– Thưwwvr a, họleqc nghịujdk dùgged ng lạgged i Ngũqehr -lôkawr i. Nỗojjg lựjnzf c chíwwvr nh củendo a họleqc làogfo đhcty áiqok nh Đcwhe ạgged i-Việlbxh t trưwwvr ớlbhy c. Họleqc áiqok p dụeowm ng dưwwvr ơfcqj ng Đcwhe ôkawr ng, kíwwvr ch Tâohap y bằssqu ng cáiqok ch giảgalg nhưwwvr đhcty ốszit i phóxpte vớlbhy i Hạgged , Liêrayt u, nêrayt n phảgalg i luyệlbxh n tậrfdv p binh tưwwvr ớlbhy ng, mua sắjnzf m lừozqd a ngựjnzf a, rèjqji n vũqehr -khíwwvr ởwcrx nhữlvem ng vùgged ng miềzguh n Tâohap y, Bắjnzf c, cho ta khôkawr ng đhcty ềzguh phòomob ng, rồeowm i thìrfej nh lìrfej nh kéeowm o xuốszit ng đhcty áiqok nh Đcwhe ạgged i-Việlbxh t, lậrfdv p thàogfo nh quậrfdv n huyệlbxh n. Khi Đcwhe ạgged i-Việlbxh t mấkvmi t rồeowm i thìrfej Chiêrayt m, Làogfo o, Châohap n, khôkawr ng cầzbbh n đhcty áiqok nh cũqehr ng xong. Bấkvmi y giờibog Xiêrayt m-la, Đcwhe ạgged i-lýpmqb hàogfo ng thìrfej thôkawr i, bằssqu ng khôkawr ng thìrfej họleqc dùgged ng tùgged hàogfo ng binh Đcwhe ạgged i-Việlbxh t, Chiêrayt m-thàogfo nh, Châohap n-lạgged p, Lãhkrl o-qua đhcty áiqok nh hai nưwwvr ớlbhy c nàogfo y. Thếohdb làogfo họleqc cóxpte cảgalg mộojjg t miềzguh n Nam trùgged phúratf , thêrayt m binh líwwvr nh, lưwwvr ơfcqj ng thựjnzf c, họleqc quay lêrayt n Bắjnzf c, đhcty áiqok nh Tâohap y-hạgged . Bìrfej nh Tâohap y-hạgged xong, thìrfej Liêrayt u khôkawr ng dáiqok m sáiqok ch nhiễflaf u họleqc nữlvem a. Hơfcqj n nữlvem a họleqc đhcty ủendo binh lựjnzf c quay lêrayt n Bắjnzf c đhcty áiqok nh Liêrayt u. Đcwhe âohap y mớlbhy i làogfo tìrfej nh hìrfej nh tíwwvr nh đhcty ếohdb n giữlvem a tháiqok ng ba màogfo thôkawr i. Nhưwwvr ng cáiqok i rắjnzf c rốszit i đhcty ãhkrl bắjnzf t đhcty ầzbbh u xẩtrwa y ra ởwcrx Bắjnzf c-biêrayt n rồeowm i.
Quan đhcty ạgged i-tưwwvr -mãhkrl Quáiqok ch Kim-Nhậrfdv t hỏbwlu i:
– Phảgalg i chăllyb ng bọleqc n biêrayt n thầzbbh n Tốszit ng ởwcrx Nam-thùgged y lạgged i bắjnzf t đhcty ầzbbh u gâohap y hấkvmi n?
– Thưwwvr a Tưwwvr -mãhkrl vâohap ng. Bởwcrx i chíwwvr nh bọleqc n biêrayt n thầzbbh n hiếohdb u chiếohdb n vềzguh triềzguh u, hộojjg i vớlbhy i Hy-Ninh khởwcrx i sựjnzf . Vìrfej từozqd trưwwvr ớlbhy c đhcty ếohdb n giờibog , chúratf ng biếohdb t rằssqu ng giữlvem a Nhâohap n-Tôkawr ng vớlbhy i Kinh-Nam vưwwvr ơfcqj ng Trầzbbh n Tựjnzf -Mai chủendo trưwwvr ơfcqj ng hòomob a ởwcrx Nam phưwwvr ơfcqj ng, đhcty ểztfc chốszit ng Liêrayt u, Hạgged . Vìrfej vậrfdv y chúratf ng sợgalg Kinh-Nam vưwwvr ơfcqj ng, khôkawr ng dáiqok m gâohap y sựjnzf . Nay chúratf ng đhcty ãhkrl biếohdb t chủendo ýpmqb củendo a nhàogfo vua quyếohdb t đhcty áiqok nh Nam phưwwvr ơfcqj ng, nêrayt n dùgged chưwwvr a cóxpte chỉrfdv dụeowm , chúratf ng cũqehr ng chuẩtrwa n bịujdk trưwwvr ớlbhy c, phòomob ng khi cóxpte lệlbxh nh thìrfej đhcty ãhkrl sẵohap n sàogfo ng. Chúratf ng nghĩllkk : khi nhàogfo vua chủendo xưwwvr ớlbhy ng, thìrfej Kinh-Nam vưwwvr ơfcqj ng khôkawr ng dáiqok m ngăllyb n cảgalg n, làogfo m tộojjg i chúratf ng. Màogfo dùgged vưwwvr ơfcqj ng cóxpte kếohdb t tộojjg i, thìrfej triềzguh u đhcty ìrfej nh cũqehr ng ngăllyb n cảgalg n.
Nhàogfo vua hỏbwlu i:
– Bọleqc n biêrayt n thầzbbh n Nam phưwwvr ơfcqj ng củendo a Tốszit ng đhcty ãhkrl gâohap y nhữlvem ng gìrfej vớlbhy i ta?
– Tâohap u, từozqd sau khi Nùgged ng Tríwwvr -Cao khởwcrx i binh, thìrfej Tốszit ng cóxpte trọleqc ng binh đhcty óxpte ng ởwcrx Ung-châohap u, Liêrayt m-châohap u. Từozqd khi phòomob -mãhkrl Thâohap n Thiệlbxh u-Tháiqok i, vàogfo vua bàogfo Bìrfej nh-Dưwwvr ơfcqj ng tiếohdb n đhcty áiqok nh sang Trung-nguyêrayt n (1060), Tốszit ng nghịujdk hòomob a. Vua bàogfo bắjnzf t Tốszit ng chịujdk u ba đhcty iềzguh u kiệlbxh n, trong đhcty óxpte cóxpte việlbxh c cáiqok ch chứendo c bọleqc n biêrayt n thầzbbh n Tiêrayt u Chúratf đhcty ếohdb n giờibog bọleqc n biêrayt n thầzbbh n đhcty ềzguh u kinh sợgalg ta, khôkawr ng dáiqok m gâohap y sựjnzf nữlvem a. Nhưwwvr ng nay chúratf ng đhcty ổzbbh i tháiqok i đhcty ộojjg , chúratf ng bắjnzf t chưwwvr ớlbhy c tổzbbh chứendo c Hoàogfo ng-nam củendo a ta. Chúratf ng bắjnzf t toàogfo n thểztfc đhcty àogfo n ôkawr ng tuổzbbh i từozqd mưwwvr ờibog i sáiqok u, đhcty ếohdb n bốszit n mưwwvr ơfcqj i lăllyb m phảgalg i luyệlbxh n tậrfdv p binh bịujdk , lậrfdv p thàogfo nh đhcty ộojjg i ngũqehr gọleqc i làogfo Đcwhe iềzguh n-tửivoo -giáiqok p, nghĩllkk a la vừozqd a làogfo m ruộojjg ng, vừozqd a tậrfdv p binh bịujdk . Chúratf ng lạgged i bắjnzf t cáiqok c châohap u mộojjg Đcwhe iềzguh n-tửivoo -giáiqok p làogfo m Thổzbbh -binh, cáiqok c đhcty ộojjg ng làogfo m Đcwhe ộojjg ng-binh. Rồeowm i cứendo năllyb m Đcwhe iềzguh n-tửivoo -giáiqok p, chúratf ng bắjnzf t mộojjg t ngưwwvr ờibog i xung làogfo m Bảgalg o-binh. Nghĩllkk a làogfo bêrayt n ta cóxpte Thiêrayt n-tửivoo -binh thìrfej chúratf ng cóxpte Bảgalg o-binh; bêrayt n ta cóxpte binh cáiqok c lộojjg , cáiqok c huyệlbxh n, thìrfej chúratf ng cóxpte Thổzbbh -binh, Đcwhe ộojjg ng-binh; bêrayt n ta cóxpte Hoàogfo ng-nam thìrfej chúratf ng cóxpte Đcwhe iềzguh n-tửivoo -binh. Khắjnzf p cáiqok c nơfcqj i chúratf ng rèjqji n luyệlbxh n vũqehr khi, tíwwvr ch trữlvem lưwwvr ơfcqj ng thảgalg o, mua lừozqd a ngựjnzf a, đhcty óxpte ng xe, đhcty óxpte ng chiếohdb n thuyềzguh n.
Khai-Quốszit c vưwwvr ơfcqj ng thấkvmi y nhàogfo vua cùgged ng triềzguh u đhcty ìrfej nh hiệlbxh n ra khíwwvr sắjnzf c lo sợgalg quáiqok đhcty áiqok ng, cầzbbh n phảgalg i nóxpte i mấkvmi y lờibog i đhcty ểztfc an tâohap m vua tôkawr i. Vưwwvr ơfcqj ng vẫwcrx y tay cho Thiệlbxh u-Cựjnzf c ngừozqd ng lạgged i. Vưwwvr ơfcqj ng tâohap u nhàogfo vua:
– Tâohap u bệlbxh hạgged , thầzbbh n thấkvmi y giữlvem a hai phe cầzbbh m quyềzguh n trong triềzguh u tuy bềzguh ngoàogfo i thăllyb ng bằssqu ng, nhưwwvr ng thựjnzf c ra phe chủendo chiếohdb n giữlvem nhiềzguh u quyềzguh n hơfcqj n. Bâohap y giờibog thêrayt m cáiqok c đhcty ạgged i thầzbbh n biêrayt n cưwwvr ơfcqj ng, đhcty a sốszit làogfo võrfej tưwwvr ớlbhy ng vốszit n hiếohdb u chiếohdb n nữlvem a, thìrfej e rằssqu ng phe chủendo hòomob a sẽlege bịujdk loạgged i trong sớlbhy m tốszit i. Ngưwwvr ợgalg c lạgged i phe chủendo hòomob a gồeowm m toàogfo n nhữlvem ng danh sĩllkk , văllyb n gia nổzbbh i tiếohdb ng, rấkvmi t đhcty ưwwvr ợgalg c lòomob ng họleqc c giớlbhy i, hưwwvr ơfcqj ng đhcty ảgalg ng, quầzbbh n chúratf ng. Thầzbbh n ưwwvr ớlbhy c tíwwvr nh, thếohdb nàogfo o phe chủendo chiếohdb n sẽlege tìrfej m cáiqok ch triệlbxh t vâohap y cáiqok nh phe chủendo hòomob a. Khi họleqc triệlbxh t, dĩllkk nhiêrayt n họleqc triệlbxh t ngưwwvr ờibog i nàogfo o nổzbbh i tiếohdb ng nhấkvmi t, đhcty ểztfc đhcty áiqok m kia chùgged n nhụeowm t. Trong đhcty áiqok m đhcty ạgged i thầzbbh n phe nàogfo y, thìrfej Văllyb n Ngạgged n-Báiqok c, Âqxij u-Dưwwvr ơfcqj ng-Tu nứendo c tiếohdb ng thiêrayt n hạgged vềzguh văllyb n chưwwvr ơfcqj ng, chắjnzf c chắjnzf n hai ngưwwvr ờibog i nàogfo y sẽlege bịujdk hạgged i đhcty ầzbbh u tiêrayt n. Trưwwvr ớlbhy c tìrfej nh trạgged ng đhcty óxpte , ta phảgalg i làogfo m gìrfej ?
Ỷrfdv -Lan hưwwvr ớlbhy ng Khai-Quốszit c vưwwvr ơfcqj ng váiqok i ba váiqok i:
– Tâohap u Quốszit c-phụeowm , thầzbbh n nhi nghĩllkk Đcwhe ạgged i-Việlbxh t ta nêrayt n hỏbwlu i ýpmqb kiếohdb n Kinh-Nam vưwwvr ơfcqj ng trưwwvr ớlbhy c đhcty ãhkrl . Vìrfej dùgged sao, vưwwvr ơfcqj ng cũqehr ng làogfo viêrayt n gạgged ch nốszit i giữlvem a tộojjg c Hoa vớlbhy i tộojjg c Việlbxh t. Vưwwvr ơfcqj ng lạgged i nắjnzf m vữlvem ng tìrfej nh hìrfej nh Tốszit ng hơfcqj n ta.
Vua bàogfo Bìrfej nh-Dưwwvr ơfcqj ng đhcty ứendo ng lêrayt n, bàogfo lắjnzf c đhcty ầzbbh u:
– Hôkawr m qua, tôkawr i nhậrfdv n đhcty ưwwvr ợgalg c thưwwvr Kinh-Nam vưwwvr ơfcqj ng do thầzbbh n-ưwwvr ng mang đhcty ếohdb n. Vưwwvr ơfcqj ng cũqehr ng nhờibog tôkawr i thỉrfdv nh ýpmqb kiếohdb n triềzguh u đhcty ìrfej nh Đcwhe ạgged i-Việlbxh t.
Khai-Quốszit c vưwwvr ơfcqj ng gõrfej ngóxpte n tay lêrayt n bàogfo n, rồeowm i nóxpte i:
– Tôkawr i sợgalg dưwwvr ớlbhy i triềzguh u đhcty ạgged i Hy-Ninh, Kinh-Nam vưwwvr ơfcqj ng sẽlege bịujdk mấkvmi t hếohdb t thếohdb lựjnzf c. Bởwcrx i mặvjfn t trậrfdv n Tâohap y-hạgged khôkawr ng còomob n nữlvem a. Chúratf a Tâohap y-hạgged đhcty ãhkrl chịujdk u sắjnzf c phong, tuếohdb cốszit ng triềzguh u Tốszit ng. Còomob n mặvjfn t trậrfdv n Liêrayt u, thìrfej Tốszit ng chịujdk u khuấkvmi t phụeowm c chúratf ng, giữlvem nguyêrayt n biêrayt n giớlbhy i hiệlbxh n tạgged i. Tốszit ng muốszit n mởwcrx mặvjfn t trậrfdv n phíwwvr a Nam, thìrfej đhcty ờibog i nàogfo o dùgged ng vưwwvr ơfcqj ng? Kinh-Nam vưwwvr ơfcqj ng làogfo mộojjg t đhcty ạgged i tưwwvr ớlbhy ng, khi mộojjg t đhcty ạgged i tưwwvr ớlbhy ng khôkawr ng cầzbbh m quâohap n, thìrfej trởwcrx thàogfo nh thừozqd a thãhkrl i, giáiqok trịujdk khôkawr ng bằssqu ng bọleqc n văllyb n quan. Vớlbhy i lạgged i bọleqc n văllyb n-quan, võrfej -tưwwvr ớlbhy ng muốszit n gâohap y chiếohdb n, đhcty a sốszit chứendo c tưwwvr ớlbhy c nhỏbwlu , chúratf ng muốszit n cóxpte binh sựjnzf đhcty ểztfc lậrfdv p côkawr ng rồeowm i leo lêrayt n cao. Nhưwwvr ng chúratf ng ớlbhy n vưwwvr ơfcqj ng, nêrayt n phảgalg i bớlbhy i lôkawr ng tìrfej m vếohdb t màogfo hạgged i vưwwvr ơfcqj ng. Triềzguh u đhcty ìrfej nh Hy-Ninh thấkvmi y Kinh-Nam vưwwvr ơfcqj ng quáiqok nhiềzguh u côkawr ng lao, họleqc cũqehr ng muốszit n hạgged vưwwvr ơfcqj ng, đhcty ểztfc dễflaf gâohap y chiếohdb n Nam phưwwvr ơfcqj ng. Hàogfo , khôkawr ng biếohdb t vưwwvr ơfcqj ng đhcty ốszit i phóxpte ra sao đhcty âohap y?
Ỷrfdv -Lan bàogfo n:
– Cóxpte hai đhcty iềzguh u màogfo ta nêrayt n làogfo m. Mộojjg t làogfo sao cho Tâohap y-hạgged vớlbhy i Tốszit ng cóxpte chiếohdb n tranh, tựjnzf nhiêrayt n Kinh-Nam vưwwvr ơfcqj ng đhcty ưwwvr ợgalg c trọleqc ng dụeowm ng. Mặvjfn t trậrfdv n Tâohap y-hạgged sẽlege húratf t hếohdb t tàogfo i nguyêrayt n,binh lựjnzf c Tốszit ng. Đcwhe ạgged i-Việlbxh t ta đhcty ưwwvr ợgalg c yêrayt n. Hai làogfo , ta làogfo m cáiqok ch nàogfo o đhcty ểztfc phe chủendo chiếohdb n hạgged i mộojjg t trong hai danh sĩllkk phe chủendo hòomob a thìrfej tựjnzf nhiêrayt n cáiqok i hốszit chia rẽlege sẽlege nứendo t lớlbhy n ra ngay. Trong đhcty áiqok m nàogfo y Âqxij u-dưwwvr ơfcqj ng-Tu cóxpte danh nhấkvmi t. Thầzbbh n đhcty ãhkrl đhcty ọleqc c bàogfo i « Thanh thu phúratf » củendo a ôkawr ng. Thựjnzf c làogfo trong văllyb n cóxpte nhạgged c, trong nhạgged c cóxpte văllyb n. Âqxij u bịujdk hạgged , tấkvmi t toàogfo n thểztfc dâohap n Tốszit ng bấkvmi t mãhkrl n. Họleqc sẽlege đhcty ổzbbh tộojjg i lêrayt n đhcty ầzbbh u phe chủendo chiếohdb n.
Nhàogfo vua hỏbwlu i Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t:
– Tháiqok i-bảgalg o, Khu-mậrfdv t việlbxh n cóxpte ghi chúratf nhiềzguh u vềzguh Âqxij u Dưwwvr ơfcqj ng-Tu khôkawr ng?
Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t lúratf ng túratf ng:
– Tâohap u, từozqd trưwwvr ớlbhy c đhcty ếohdb n giờibog Tếohdb -táiqok c củendo a ta chỉrfdv chúratf ýpmqb đhcty ếohdb n chíwwvr nh sựjnzf , binh bịujdk củendo a Tốszit ng, màogfo khôkawr ng mấkvmi y chúratf ýpmqb đhcty ếohdb n cáiqok c văllyb n gia. Bệlbxh hạgged muốszit n biếohdb t vềzguh văllyb n nghiệlbxh p củendo a Âqxij u, thầzbbh n sẽlege cho Tếohdb -táiqok c sưwwvr u tầzbbh m. Thầzbbh n nghe, côkawr ng chúratf a Đcwhe ộojjg ng-Thiêrayt n vớlbhy i Thầzbbh n-phi thưwwvr ờibog ng ngâohap m thi, từozqd củendo a Âqxij u Dưwwvr ơfcqj ng-Tu, chắjnzf c hai vịujdk biếohdb t rõrfej vềzguh văllyb n nghiệlbxh p củendo a y.
Nhàogfo vua hỏbwlu i Đcwhe ộojjg ng-Thiêrayt n:
– Thiêrayt n nhi! Văllyb n nghiệlbxh p củendo a Âqxij u ra sao?
Côkawr ng chúratf a Đcwhe ộojjg ng-Thiêrayt n cung kíwwvr nh tâohap u:
– Âqxij u Dưwwvr ơfcqj ng-Tu, tựjnzf làogfo Vĩllkk nh-Thúratf c, hiệlbxh u làogfo Lụeowm c-nhấkvmi t cưwwvr -sĩllkk , ngưwwvr ờibog i đhcty ấkvmi t Lưwwvr -lăllyb ng. Ôibog ng sinh vàogfo o niêrayt n hiệlbxh u Cảgalg nh-đhcty ứendo c thứendo tưwwvr đhcty ờibog i vua Châohap n-tôkawr ng, so vớlbhy i Đcwhe ạgged i-Việlbxh t làogfo niêrayt n hiệlbxh u thứendo 14 (1007) đhcty ờibog i vua Lêrayt Ngọleqc a-triềzguh u, năllyb m nay sáiqok u mưwwvr ơfcqj i mốszit t tuổzbbh i. Mồeowm côkawr i cha từozqd năllyb m lêrayt n bốszit n tuổzbbh i, họleqc c khai tâohap m vớlbhy i mẹcihr . Thếohdb truyềzguh n, nhàogfo nghèjqji o, ôkawr ng phảgalg i dùgged ng câohap y sậrfdv y viếohdb t chữlvem trêrayt n đhcty ấkvmi t màogfo họleqc c. Nổzbbh i danh vềzguh văllyb n tàogfo i ngay từozqd hồeowm i còomob n niêrayt n thiếohdb u. Đcwhe ậrfdv u tiếohdb n sĩllkk đhcty ệlbxh nhấkvmi t danh niêrayt n hiệlbxh u Thiêrayt n-tháiqok nh thứendo 8 (1030) đhcty ờibog i vua Nhâohap n-tôkawr ng, so vớlbhy i Đcwhe ạgged i-Việlbxh t làogfo niêrayt n hiệlbxh u Thiêrayt n-thàogfo nh thứendo 3 đhcty ờibog i vua Tháiqok i-tôkawr ng. Ôibog ng thưwwvr ờibog ng kếohdb t bạgged n xưwwvr ớlbhy ng họleqc a vớlbhy i cáiqok c danh sĩllkk nhưwwvr Mai Nghiêrayt u-Thuầzbbh n, Doãhkrl n Thùgged . Vềzguh quan trưwwvr ờibog ng, ôkawr ng khôkawr ng nổzbbh i danh bằssqu ng văllyb n nghiệlbxh p. Nguyêrayt n Tốszit ng triềzguh u lậrfdv p lêrayt n đhcty ãhkrl trêrayt n trăllyb m năllyb m, màogfo cáiqok c văllyb n gia vẫwcrx n còomob n chuộojjg ng lốszit i ủendo y mịujdk , yếohdb m thếohdb , than mâohap y khóxpte c gióxpte củendo a đhcty ờibog i Lụeowm c-triềzguh u. Ôibog ng cựjnzf c lựjnzf c bàogfo i báiqok c lốszit i văllyb n nàogfo y, đhcty ưwwvr a ra lốszit i văllyb n thựjnzf c tiễflaf n. Nếohdb u nóxpte i Triệlbxh u Khuôkawr ng-Duẫwcrx n lậrfdv p ra nhàogfo Tốszit ng, thìrfej cóxpte thểztfc nóxpte i ôkawr ng làogfo ngưwwvr ờibog i tạgged o ra văllyb n phong, văllyb n khíwwvr cho Tốszit ng triềzguh u. Ôibog ng làogfo ngưwwvr ờibog i cưwwvr ơfcqj ng trựjnzf c, tiếohdb t tháiqok o, chuộojjg ng hòomob a bìrfej nh, khôkawr ng thíwwvr ch binh sựjnzf . Đcwhe ốszit i vớlbhy i cáiqok c nưwwvr ớlbhy c lâohap n bang, ôkawr ng chủendo trưwwvr ơfcqj ng đhcty em văllyb n chưwwvr ơfcqj ng, đhcty ạgged o đhcty ứendo c truyềzguh n sang đhcty ểztfc cảgalg m hóxpte a. Cáiqok c nưwwvr ớlbhy c nhỏbwlu quy phụeowm c, triềzguh u cốszit ng thìrfej tốszit t. Nhưwwvr ợgalg c bằssqu ng họleqc khôkawr ng chịujdk u, thìrfej đhcty ểztfc yêrayt n. Mộojjg t lầzbbh n Phạgged m Trọleqc ng-Yêrayt m bịujdk dèjqji m xiểztfc m, bịujdk biếohdb m. Chưwwvr đhcty ạgged i thầzbbh n đhcty ềzguh u can giáiqok n vua. Riêrayt ng quan tưwwvr giáiqok n Cao Nhưwwvr ợgalg c-Nặvjfn c lạgged i hàogfo i tộojjg i Yêrayt m, cho rằssqu ng phảgalg i giáiqok ng. Ôibog ng viếohdb t thưwwvr cho Nặvjfn c, cóxpte câohap u: « Trêrayt n đhcty ờibog i sao lạgged i cóxpte việlbxh c đhcty áiqok ng hổzbbh thẹcihr n nhưwwvr thếohdb nhỉrfdv ? ». Nặvjfn c đhcty em thưwwvr ấkvmi y tâohap u lêrayt n vua, ôkawr ng bịujdk biếohdb m ra làogfo m chứendo c huyệlbxh n lệlbxh nh Di-lăllyb ng. Sau vìrfej Tầzbbh n-vưwwvr ơfcqj ng Tựjnzf -Mai đhcty em quâohap n đhcty ạgged i chiếohdb n vớlbhy i Liêrayt u, màogfo biêrayt n sựjnzf vớlbhy i Tâohap y-hạgged trầzbbh m trọleqc ng, vưwwvr ơfcqj ng tiếohdb n cửivoo Phạgged m Trọleqc ng-Yêrayt m trấkvmi n phíwwvr a Tâohap y. Yêrayt m cóxpte ýpmqb mờibog i ôkawr ng theo đhcty ểztfc cùgged ng lo việlbxh c. Ôibog ng nóxpte i: « Việlbxh c tôkawr i làogfo m trưwwvr ớlbhy c kia đhcty âohap u cóxpte phảgalg i mưwwvr u lợgalg i cho bảgalg n thâohap n mìrfej nh? Lui thìrfej cùgged ng lui, tiếohdb n thìrfej khôkawr ng cùgged ng tiếohdb n, thếohdb mớlbhy i làogfo phảgalg i ». Thờibog i bấkvmi y giờibog sưwwvr thúratf c Trầzbbh n Tựjnzf -Mai đhcty ang lĩllkk nh chứendo c Trấkvmi n Bắjnzf c đhcty ạgged i nguyêrayt n soáiqok i, kiểztfc m-hiệlbxh u tháiqok i-úratf y, tưwwvr ớlbhy c Tầzbbh n-vưwwvr ơfcqj ng, sau khi thắjnzf ng Liêrayt u, uy quyềzguh n nghiêrayt ng nưwwvr ớlbhy c. Vưwwvr ơfcqj ng hồeowm i triềzguh u, vua Nhâohap n-tôkawr ng đhcty ãhkrl i yếohdb n. Trong yếohdb n tiệlbxh c, nhàogfo vua hỏbwlu i: « Trong tiệlbxh c nàogfo y, ngựjnzf đhcty ệlbxh thấkvmi y đhcty iềzguh u gìrfej vui nhấkvmi t ». Vưwwvr ơfcqj ng nóxpte i: « Đcwhe iềzguh u thầzbbh n vui nhấkvmi t làogfo thấkvmi y trong cáiqok c quan lạgged i cóxpte mộojjg t danh sĩllkk , nóxpte i vềzguh trung thìrfej ngang vớlbhy i Vũqehr hầzbbh u đhcty ờibog i Tam-quốszit c; nóxpte i vềzguh văllyb n thìrfej quáiqok Khuấkvmi t Nguyêrayt n nưwwvr ớlbhy c Sởwcrx ; nóxpte i vềzguh trựjnzf c ngôkawr n, khíwwvr tiếohdb t thìrfej Đcwhe ổzbbh ng Hồeowm nưwwvr ớlbhy c Tấkvmi n còomob n thua xa. Ngưwwvr ờibog i đhcty óxpte làogfo Vĩllkk nh-Thúratf c tiêrayt n sinh ». Sau đhcty óxpte , sưwwvr thúratf c vớlbhy i côkawr ng chúratf a thâohap n tớlbhy i nhàogfo ôkawr ng thăllyb m đhcty ếohdb n ba lầzbbh n, lạgged i mờibog i ôkawr ng đhcty ếohdb n dinh Tầzbbh n-vưwwvr ơfcqj ng giảgalg ng vềzguh lịujdk ch sửivoo cổzbbh kim. Thờibog i bấkvmi y giờibog vua dùgged ng bốszit n đhcty ạgged i thầzbbh n danh tiếohdb ng làogfo Đcwhe ỗojjg Diễflaf n, Phúratf Bậrfdv t, Hàogfo n Kỳmgrv , Phạgged m-Trọleqc ng-Yêrayt m. Ôibog ng làogfo m giáiqok n quan, mỗojjg i sựjnzf ôkawr ng tâohap u lêrayt n, trung thầzbbh n danh sĩllkk đhcty ềzguh u hàogfo i lòomob ng, bọleqc n gian thầzbbh n thìrfej kinh hồeowm n táiqok ng đhcty ởwcrx m. Bởwcrx i khi ôkawr ng hặvjfn c tộojjg i kẻrgon gian nàogfo o, màogfo vua khôkawr ng trịujdk , thìrfej y nhưwwvr bịujdk Ưnqqt ng-sơfcqj n song hiệlbxh p trịujdk . Đcwhe âohap y làogfo giai đhcty oạgged n cựjnzf c thịujdk nh củendo a triềzguh u Nhâohap n-tôkawr ng. Niêrayt n hiệlbxh u Chíwwvr -hòomob a nguyêrayt n niêrayt n (1054) ôkawr ng giữlvem chứendo c Hàogfo n-lâohap m đhcty ạgged i họleqc c sĩllkk , phụeowm tráiqok ch soạgged n bộojjg sửivoo Tâohap n Đcwhe ưwwvr ờibog ng-thưwwvr đhcty ếohdb n niêrayt n hiệlbxh u Gia-hựjnzf u thứendo năllyb m đhcty ờibog i vua Nhâohap n-tôkawr ng (1060) bộojjg Tâohap n Đcwhe ưwwvr ờibog ng thưwwvr xong, ôkawr ng đhcty ưwwvr ợgalg c phong Lễflaf -bộojjg thịujdk -lang, Hàogfo n-lâohap m thịujdk -đhcty ộojjg c họleqc c sĩllkk . Nay ôkawr ng lêrayt n tớlbhy i Tham-tri chíwwvr nh sựjnzf (phóxpte tểztfc tưwwvr ớlbhy ng) màogfo triềzguh u đhcty ìrfej nh phâohap n làogfo m hai phe, lạgged i chủendo gâohap y chiếohdb n Nam phưwwvr ơfcqj ng, trong khi ôkawr ng chủendo hòomob a, thâohap n vớlbhy i Kinh-Nam vưwwvr ơfcqj ng, thìrfej e sựjnzf nghiệlbxh p củendo a ôkawr ng khôkawr ng bềzguh n.
Đcwhe ếohdb n đhcty óxpte Ưnqqt ng-binh vàogfo o trìrfej nh cho Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t mộojjg t ốszit ng tre. Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t mởwcrx ốszit ng tre lấkvmi y cuộojjg n giấkvmi y ra đhcty ọleqc c, rồeowm i trao cho Thâohap n Thiệlbxh u-Cựjnzf c:
– Tin từozqd Biệlbxh n-Kinh gửivoo i vềzguh cho sưwwvr thúratf c. Xin sưwwvr thúratf c đhcty ọleqc c.
Thiệlbxh u-Cựjnzf c cầzbbh m thưwwvr đhcty ọleqc c mộojjg t lưwwvr ợgalg t, rồeowm i mặvjfn t tỏbwlu vẻrgon hớlbhy n hởwcrx :
– Tâohap u bệlbxh hạgged , đhcty úratf ng nhưwwvr lờibog i ưwwvr ớlbhy c tíwwvr nh củendo a côkawr ng chúratf a Đcwhe ộojjg ng-Thiêrayt n, phe Hàogfo n Kỳmgrv nhâohap n mộojjg t lỗojjg i nhỏbwlu , dèjqji m xiểztfc m Âqxij u Dưwwvr ơfcqj ng-Tu; bắjnzf t bẻrgon , kếohdb t tộojjg i Tu, nêrayt n ngàogfo y Nhâohap m-Thâohap n, Tu bịujdk cáiqok ch chứendo c, đhcty ổzbbh i đhcty i tri Hàogfo o-châohap u. Ngàogfo y Qúratf y-Dậrfdv u, Ngôkawr Khuêrayt đhcty ưwwvr ợgalg c thay thếohdb làogfo m Tham-tri chíwwvr nh sựjnzf . Sĩllkk phu trong nưwwvr ớlbhy c đhcty ềzguh u côkawr ng phẫwcrx n. Tin tứendo c đhcty óxpte đhcty ếohdb n tai Tháiqok i-hoàogfo ng tháiqok i-hậrfdv u, bàogfo gọleqc i nhàogfo vua vàogfo o cậrfdv t vấkvmi n. Nhàogfo vua đhcty ổzbbh tộojjg i cho Hàogfo n Kỳmgrv . Hàogfo n Kỳmgrv lạgged i đhcty ổzbbh tộojjg i cho Vưwwvr ơfcqj ng An-Thạgged ch. Nêrayt n An-Thạgged ch bịujdk cáiqok ch chứendo c đhcty ổzbbh i đhcty i tri phủendo Giang-ninh.
Cảgalg triềzguh u đhcty ìrfej nh đhcty ềzguh u vỗojjg tay. Côkawr ng chúratf a Thiêrayt n-Thàogfo nh tâohap u lớlbhy n:
– Cáiqok i chíwwvr củendo a Hy-Ninh hoàogfo ng đhcty ếohdb làogfo tạgged o ra mộojjg t triềzguh u đhcty ìrfej nh chặvjfn t chẽlege , mộojjg t lòomob ng, tưwwvr ớlbhy ng sĩllkk ngoàogfo i biêrayt n thưwwvr ơfcqj ng yêrayt u nhau. Nhưwwvr ng chỉrfdv mớlbhy i đhcty ưwwvr ợgalg c ba tháiqok ng, màogfo hai phe đhcty ãhkrl đhcty áiqok nhau hai cưwwvr ớlbhy c chíwwvr tửivoo . Phe chủendo chiếohdb n đhcty áiqok phe chủendo hòomob a. Ngay trong phe chủendo chiếohdb n cũqehr ng bôkawr i mặvjfn t đhcty áiqok nhau, vìrfej Hàogfo n Kỳmgrv hy sinh Vưwwvr ơfcqj ng An-Thạgged ch.
Thiệlbxh u-Cựjnzf c tiếohdb p:
– Tháiqok ng tưwwvr , ngàogfo y Bíwwvr nh-Dầzbbh n, Ngựjnzf -sửivoo trung thừozqd a Vưwwvr ơfcqj ng Đcwhe àogfo o, Thịujdk -ngựjnzf -sửivoo Ngôkawr Thâohap n, Lãhkrl Cảgalg nh dâohap ng sớlbhy hạgged ch tộojjg i tểztfc tưwwvr ớlbhy ng Hàogfo n Kỳmgrv chủendo mưwwvr u đhcty ưwwvr a Ngôkawr Khuêrayt lêrayt n, màogfo hủendo y Âqxij u Dưwwvr ơfcqj ng-Tu, lờibog i lẽlege nặvjfn ng nềzguh . Phe Hàogfo n Kỳmgrv dùgged ng sốszit đhcty ôkawr ng áiqok p đhcty ảgalg o, cho rằssqu ng quan ngựjnzf -sửivoo mạgged lỵszit tểztfc tưwwvr ớlbhy ng. Kếohdb t quảgalg Vưwwvr ơfcqj ng Đcwhe àogfo o bịujdk đhcty ổzbbh i đhcty i Trầzbbh n-châohap u. Thâohap n, Cảgalg nh bịujdk phạgged t tiềzguh n thựjnzf c nặvjfn ng. Còomob n Ngôkawr Khuêrayt bịujdk bãhkrl i chứendo c, đhcty ổzbbh i đhcty i tri Thanh-châohap u. Y chưwwvr a kịujdk p lêrayt n đhcty ưwwvr ờibog ng, thìrfej phe Hàogfo n Kỳmgrv lạgged i vậrfdv n đhcty ộojjg ng, sáiqok u ngàogfo y sau y đhcty ưwwvr ợgalg c phụeowm c chứendo c.
Quan Lễflaf -bộojjg tham-tri Quáiqok ch Sĩllkk -An (thầzbbh y đhcty ồeowm Tháiqok i) bàogfo n:
– Vưwwvr ơfcqj ng Đcwhe àogfo o làogfo thầzbbh y củendo a Hy-Ninh hoàogfo ng đhcty ếohdb , còomob n Ngôkawr Thâohap n, Lãhkrl Cảgalg nh làogfo hoạgged n quan, rấkvmi t thâohap n tíwwvr n củendo a Cao tháiqok i hậrfdv u. Nhưwwvr vậrfdv y thìrfej phe Hàogfo n Kỳmgrv hỏbwlu ng mấkvmi t rồeowm i, vìrfej đhcty ụeowm ng tớlbhy i nhàogfo vua, tớlbhy i Tháiqok i hậrfdv u; rồeowm i Vưwwvr ơfcqj ng An-Thạgged ch thùgged hậrfdv n, thìrfej e Hàogfo n, Ngôkawr khóxpte ngồeowm i lâohap u. Bâohap y giờibog chúratf ng ta đhcty ang ởwcrx tháiqok ng 8, thầzbbh n xin bệlbxh hạgged chuẩtrwa n cho Khu-mậrfdv t việlbxh n làogfo m cáiqok ch nàogfo o đhcty àogfo o sâohap u hốszit chia rẽlege giữlvem a phe hòomob a, phe chiếohdb n; phe chiếohdb n vớlbhy i phe chiếohdb n; phe hòomob a vớlbhy i phe hòomob a; làogfo m chậrfdv m kếohdb hoạgged ch Nam xâohap m. Trong khi đhcty óxpte , ta phảgalg i tìrfej m kếohdb hoạgged ch pháiqok Ngũqehr -lôkawr i củendo a Tốszit ng.
Khai-Quốszit c vưwwvr ơfcqj ng nhìrfej n Sĩllkk -An gậrfdv t đhcty ầzbbh u táiqok n thưwwvr ởwcrx ng:
– Quáiqok ch tham tri luậrfdv n đhcty úratf ng. Khu-mậrfdv t việlbxh n sẽlege làogfo m nhữlvem ng đhcty iềzguh u đhcty óxpte .
Nhàogfo vua hỏbwlu i:
– Vớlbhy i kếohdb Ngũqehr -lôkawr i củendo a Tốszit ng, ta pháiqok nhưwwvr thếohdb nàogfo o?
Ỷrfdv -Lan hưwwvr ớlbhy ng vàogfo o Thưwwvr ờibog ng-Kiệlbxh t:
– Xin sưwwvr huynh nhắjnzf c lạgged i kếohdb hoạgged ch Ngũqehr -lôkawr i củendo a Tốszit ng mộojjg t lưwwvr ợgalg t.
– Kếohdb hoạgged ch Ngũqehr -lôkawr i củendo a Tốszit ng nhưwwvr sau: mộojjg t làogfo chia rẽlege phe Dưwwvr ơfcqj ng, phe Mai. Chia rẽlege phe văllyb n vớlbhy i phe võrfej . Chia rẽlege giữlvem a cáiqok c môkawr n pháiqok i. Chia rẽlege giữlvem a triềzguh u đhcty ìrfej nh vớlbhy i nộojjg i cung. Chia rẽlege nộojjg i thíwwvr ch vớlbhy i ngoạgged i thíwwvr ch. Hai làogfo gâohap y nộojjg i chiếohdb n. Ba làogfo dùgged ng ngưwwvr ờibog i Hoa làogfo m nộojjg i ứendo ng. Bốszit n làogfo giúratf p gian thầzbbh n cưwwvr ớlbhy p ngôkawr i. Năllyb m làogfo dùgged ng Chiêrayt m đhcty áiqok nh phíwwvr a sau lưwwvr ng ta. Bấkvmi y giờibog Tốszit ng mớlbhy i đhcty em quâohap n qua.
Lạgged i-bộojjg tham-tri Trầzbbh n Trọleqc ng-San, năllyb m trưwwvr ớlbhy c đhcty i sứendo Tốszit ng đhcty iếohdb u tang vua Nhâohap n-tôkawr ng, ôkawr ng làogfo m bàogfo i văllyb n tếohdb lờibog i lờibog i thanh tao, đhcty ưwwvr ợgalg c cáiqok c văllyb n thầzbbh n Tốszit ng khen văllyb n ôkawr ng khôkawr ng thua Khuấkvmi t Nguyêrayt n, tặvjfn ng cho ôkawr ng danh hiệlbxh u « Kếohdb tụeowm c văllyb n phong Khuấkvmi t-Nguyêrayt n ». Trởwcrx vềzguh Đcwhe ạgged i-Việlbxh t, ôkawr ng đhcty ưwwvr ợgalg c tứendo quốszit c tíwwvr nh Lýpmqb , vua đhcty ồeowm ng ýpmqb cho gọleqc i ôkawr ng làogfo Lýpmqb Kếohdb -Nguyêrayt n. Ôibog ng tâohap u:
– Theo thầzbbh n, thìrfej nháiqok t búratf a thứendo nhấkvmi t nàogfo y trởwcrx thàogfo nh búratf a giấkvmi y mấkvmi t rồeowm i. Bởwcrx i sựjnzf chia rẽlege giữlvem a Mai vớlbhy i Dưwwvr ơfcqj ng khôkawr ng còomob n. Giữlvem a văllyb n vớlbhy i võrfej thìrfej kểztfc từozqd bảgalg n triềzguh u kếohdb chíwwvr nh thốszit ng đhcty ếohdb n nay chưwwvr a từozqd ng cóxpte . Trưwwvr ớlbhy c họleqc đhcty ịujdk nh chia rẽlege pháiqok i Đcwhe ôkawr ng-a vớlbhy i triềzguh u đhcty ìrfej nh, vớlbhy i võrfej lâohap m, nhưwwvr ng ta đhcty ãhkrl kháiqok m pháiqok ra, hóxpte a giảgalg i xong. Còomob n giữlvem a triềzguh u đhcty ìrfej nh vớlbhy i nộojjg i cung, giữlvem a nộojjg i thíwwvr ch vớlbhy i ngoạgged i thíwwvr ch, từozqd sau vụeowm áiqok n Trịujdk nh Quang-Thạgged ch, Dưwwvr ơfcqj ng Đcwhe ạgged o-Gia đhcty âohap u cóxpte còomob n nữlvem a? Ta khôkawr ng sợgalg nháiqok t búratf a nàogfo y.
Triềzguh u đhcty ìrfej nh vỗojjg tay hoan hôkawr .
Kếohdb -Nguyêrayt n tiếohdb p:
– Tuy nhiêrayt n, âohap m mưwwvr u chiếohdb m nưwwvr ớlbhy c ta củendo a ngưwwvr ờibog i Hoa nóxpte nhưwwvr con đhcty ỉrfdv a cắjnzf t làogfo m đhcty ôkawr i; khôkawr ng nhữlvem ng nóxpte khôkawr ng chếohdb t, màogfo lạgged i biếohdb n thàogfo nh hai con đhcty ỉrfdv a mớlbhy i. Đcwhe iềzguh u quan trọleqc ng nhấkvmi t củendo a chúratf ng ta làogfo phảgalg i nhớlbhy lờibog i vua Trưwwvr ng: vua thưwwvr ơfcqj ng yêrayt u dâohap n, coi dâohap n nhưwwvr con. Cáiqok c quan đhcty ốszit i vớlbhy i nhau nhưwwvr ruộojjg t thịujdk t. Vua, quan phảgalg i nhớlbhy rằssqu ng, làogfo m vua, làogfo m quan làogfo đhcty ưwwvr ợgalg c trờibog i trao nhiệlbxh m vụeowm lo cho trăllyb m họleqc , chứendo khôkawr ng phảgalg i ngồeowm i trêrayt n đhcty ầzbbh u trêrayt n cổzbbh trăllyb m họleqc màogfo hưwwvr ởwcrx ng thụeowm . Đcwhe iềzguh u nàogfo y Đcwhe ạgged i-Việlbxh t ta duy cóxpte triềzguh u Ngoạgged -Triềzguh u làogfo khôkawr ng xứendo ng màogfo thôkawr i. Còomob n cáiqok c triềzguh u đhcty ạgged i kháiqok c đhcty ềzguh u lấkvmi y nằssqu m lòomob ng. Cáiqok i vũqehr khíwwvr giữlvem nưwwvr ớlbhy c củendo a ta làogfo « trăllyb m ngưwwvr ờibog i nhưwwvr mộojjg t, trăllyb m nhàogfo nhưwwvr mộojjg t, trăllyb m làogfo ng nhưwwvr mộojjg t ». Cáiqok i hy vọleqc ng củendo a Tốszit ng, xui mộojjg t gian thầzbbh n cưwwvr ớlbhy p ngôkawr i, rồeowm i cóxpte nộojjg i chiếohdb n, nay khôkawr ng thểztfc xẩtrwa y ra đhcty ưwwvr ợgalg c. Nhưwwvr vậrfdv y nháiqok t búratf a thứendo nhìrfej cũqehr ng làogfo búratf a giấkvmi y rồeowm i.
Nhàogfo vua nhíwwvr u màogfo y lạgged i, rồeowm i hỏbwlu i:
– Cáiqok i khóxpte khăllyb n củendo a ta nhấkvmi t làogfo nháiqok t búratf a thứendo ba. Đcwhe iềzguh u nàogfo y, thờibog i Lĩllkk nh-Nam, Háiqok n đhcty ãhkrl dùgged ng đhcty ểztfc đhcty áiqok nh mìrfej nh. Triềzguh u đhcty ìrfej nh Lĩllkk nh-Nam khôkawr ng giảgalg i quyếohdb t đhcty ưwwvr ợgalg c, đhcty óxpte làogfo việlbxh c dùgged ng ngưwwvr ờibog i Hoa làogfo m nộojjg i ứendo ng, làogfo m Tếohdb -táiqok c. Từozqd mấkvmi y nghìrfej n năllyb m nay đhcty oàogfo n ngũqehr ngưwwvr ờibog i Hoa tuy sốszit ng ởwcrx đhcty ấkvmi t Việlbxh t, đhcty ưwwvr ợgalg c hưwwvr ởwcrx ng đhcty ủendo thứendo ưwwvr u đhcty ãhkrl i, họleqc trởwcrx thàogfo nh giầzbbh u cóxpte súratf c tíwwvr ch. Thếohdb màogfo mỗojjg i khi giữlvem a ta vớlbhy i Trung-nguyêrayt n cóxpte chuyệlbxh n, làogfo họleqc làogfo m nộojjg i ứendo ng đhcty áiqok nh từozqd trong đhcty áiqok nh ra. Vậrfdv y chưwwvr khanh cóxpte ýpmqb kiếohdb n gìrfej vềzguh việlbxh c nàogfo y?
Khắ
Rồ
«... Đ
Ngay ngà
Cá
Đ
«...Vua trá
Nguyê
«... Đ
(Đ
Việ
«...Nhâ
Nguyê
«...Nhâ
(Lê
Xin mờ
Mệ
Cung quan Thiê
Theo cổ
Thờ
Lễ
Sau khi nhà
Giâ
Tụ
Vừ
Cà
Như
Cà
Nhà
– Tiê
Cô
– Từ
Cô
– Cà
Bà
– Hồ
Mọ
Nhã
Thiê
Tề
Kim lô
Bả
Quan thâ
Thiê
(Bó
Tră
Lư
Trê
Vă
Y thư
Nhạ
Ỷ
– Ai dọ
Viê
– Ban nã
Thấ
– Tâ
Bấ
– Thư
Cô
– Hô
Nhà
Yế
Kỳ
Tú
Nhà
– Thiế
Khi đ
– Thư
Thư
– Chuyệ
– Lắ
– Thầ
– Đ
– Thầ
Hoà
– Nế
Thư
– Tâ
Hoà
– Thì
Nó
– Tộ
Nă
Hô
– Dư
Thiê
– Thiê
Cô
– Ngư
Đ
– Tâ
Nhà
– Mờ
Thư
– Sư
Thư
– Đ
Ô
– Tâ
Nhà
– Thá
Thư
– Thú
Ngà
Lễ
Từ
Ghi chú
Sử
Tể
– Thầ
Nhà
– Miễ
– Tâ
Mộ
– Thầ
Nhà
– Xin biể
– Tin Tế
Nhà
– Á
– Tâ
Thiệ
– Ngay ngà
Nư
– Biể
– Tâ
Ỷ
– Thồ
Nhà
– Thư
– Tâ
Triề
Khai-Quố
– Chí
Thư
– Hy-Ninh hoà
Long-thà
– Hy-Ninh đ
Vua bà
– Đ
– Cũ
Nhà
– Đ
Thiệ
– Bở
Nhà
– Khiế
Thiệ
– Nhờ
Thiệ
Thiệ
– Hy-Ninh hoà
Long-thà
– Phả
– Thư
Quan đ
– Phả
– Thư
Nhà
– Bọ
– Tâ
Khai-Quố
– Tâ
Ỷ
– Tâ
Vua bà
– Hô
Khai-Quố
– Tô
Ỷ
– Có
Nhà
– Thá
Thư
– Tâ
Nhà
– Thiê
Cô
– Â
Đ
– Tin từ
Thiệ
– Tâ
Cả
– Cá
Thiệ
– Thá
Quan Lễ
– Vư
Khai-Quố
– Quá
Nhà
– Vớ
Ỷ
– Xin sư
– Kế
Lạ
– Theo thầ
Triề
Kế
– Tuy nhiê
Nhà
– Cá
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
