Niêgbqb n hiệdhtn u Chưtkpm ơlfpl ng-thárpui nh Gia-khárpui nh thứobtn bẩrpmm y, mùxaed a Xuâymcg n thárpui ng giêgbqb ng ngàusps y 26; bêgbqb n Tốzxuk ng làusps niêgbqb n hiệdhtn u Trịbnac -bìlcty nh năvvug m thứobtn ba đbnac ờadqc i vua Anh-tôgbqb ng (1066). Khắqpic p giảcxhk i đbnac ấobtn t Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t đbnac ềmyoc u nhưtkpm rung đbnac ộxmfo ng lêgbqb n. Vìlcty phárpui o nổdhtn , phárpui o thăvvug ng thiêgbqb n, ngựlfpl a phi, trốzxuk ng đbnac árpui nh, chuôgbqb ng khua. Trêgbqb n đbnac ưtkpm ờadqc ng phốzxuk ngựlfpl a trạlrfz m chạlrfz y nhưtkpm bay đbnac ểobtn đbnac em chỉsuhz dụvvug đbnac ếayol n cárpui c trấobtn n, cárpui c châymcg u, cárpui c quậejjs n khẩrpmm n cấobtn p. Trong chỉsuhz dụvvug , nhàusps vua loan bárpui o cho toàusps n dâymcg n biếayol t, Ỷzebl -Lan phu nhâymcg n sinh hoàusps ng nam. Chiếayol u chỉsuhz gồgdxa m ba đbnac iềmyoc u chíccyx nh: mộxmfo t làusps mởzadd rộxmfo ng nhàusps tùxaed đbnac ạlrfz i xárpui thiêgbqb n hạlrfz , bấobtn t kểobtn tộxmfo i đbnac ãclnj thàusps nh árpui n hay chưtkpm a. Hai làusps xárpui thuếayol mộxmfo t năvvug m, cùxaed ng tha thuếayol cho nhữclnj ng ngưtkpm ờadqc i nợpbca từlgda nhữclnj ng năvvug m trưtkpm ớtecr c. Ba làusps kểobtn từlgda ngàusps y 25 thárpui ng giêgbqb ng giờadqc Hợpbca i, cảcxhk i nguyêgbqb n làusps Long-chưtkpm ơlfpl ng Thiêgbqb n-tựlfpl thứobtn nhấobtn t.
Khắqpic p cárpui c đbnac ềmyoc n, chùxaed a, miếayol u mạlrfz o đbnac ềmyoc u tổdhtn chứobtn c lễyhie tạlrfz Trờadqc i, Phậejjs t, chưtkpm Liệdhtn t-tổdhtn Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t, Tiêgbqb n-hoàusps ng triềmyoc u Lýaexi đbnac ãclnj cho nhàusps vua mộxmfo t hoàusps ng nam.
Rồgdxa i nhữclnj ng huyềmyoc n-thoạlrfz i vềmyoc thárpui i-tửrpmm Càusps n-Đlfpl ứobtn c đbnac ưtkpm ợpbca c ngưtkpm ờadqc i ngưtkpm ờadqc i thi nhau kểobtn :
«... Đlfpl êgbqb m 25 thárpui ng giêgbqb ng, giờadqc Hợpbca i, vôgbqb tìlcty nh tôgbqb i ra sâymcg n nhìlcty n trờadqc i, thìlcty thấobtn y hàusps o quang sárpui ng rựlfpl c, cókikv tiếayol ng nhãclnj nhạlrfz c vang lừlgda ng, mùxaed i hưtkpm ơlfpl ng thơlfpl m ngàusps o ngạlrfz t. Rồgdxa i từlgda cõfblu i trờadqc i cao thăvvug m thẳbrie m, Thanh-y đbnac ồgdxa ng tửrpmm đbnac ang cỡyils i con rồgdxa ng vàusps ng, cókikv hàusps ng trăvvug m hàusps ng nghìlcty n thiêgbqb n binh, thiêgbqb n tưtkpm ớtecr ng bay theo phòbqed tárpui . Rồgdxa ng vàusps ng đbnac árpui p xuốzxuk ng cung Ỷzebl -Lan trong Hoàusps ng-thàusps nh. Đlfpl úvhtm ng giờadqc đbnac ókikv Ỷzebl -Lan phu nhâymcg n sinh hoàusps ng nam. Môgbqb Phậejjs t, thìlcty ra Thárpui i-tửrpmm giárpui ng sinh đbnac úvhtm ng nhưtkpm giấobtn c mộxmfo ng hai mưtkpm ơlfpl i năvvug m trưtkpm ớtecr c củzxuk a Hoàusps ng-thưtkpm ợpbca ng. Thárpui i-tửrpmm làusps ngưtkpm ờadqc i nhàusps trờadqc i, thìlcty sau nàusps y sựlfpl nghiệdhtn p thựlfpl c khôgbqb ng nhỏwyad . Nghe đbnac âymcg u ngưtkpm ờadqc i đbnac ỡyils đbnac ẻztux cho Ỷzebl -Lan phu nhâymcg n làusps tiêgbqb n-nưtkpm ơlfpl ng Lêgbqb Thiếayol u-Mai...”
Ngay ngàusps y hôgbqb m sau, nhàusps vua đbnac ặtkpm t têgbqb n hoàusps ng tửrpmm làusps Càusps n-Đlfpl ứobtn c, ngàusps i ban chỉsuhz phong cho hoàusps ng tửrpmm làusps m hoàusps ng-thárpui i tửrpmm . Ỷzebl -Lan phu nhâymcg n đbnac ưtkpm ợpbca c phong làusps m Ỷzebl -Lan thầlgoh n phi. Thárpui i-tửrpmm Càusps n-Đlfpl ứobtn c trárpui n dôgbqb , mặtkpm t rồgdxa ng, tay dàusps i quárpui gốzxuk i.
Cárpui c sửrpmm gia đbnac ãclnj phêgbqb bìlcty nh ngàusps i nhưtkpm sau:
Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t sửrpmm kýaexi toàusps n thưtkpm :
«...Vua trárpui n dôgbqb , mặtkpm t rồgdxa ng, tay dàusps i quárpui gốzxuk i, sárpui ng suốzxuk t thầlgoh n võfblu , tríccyx huệdhtn hiếayol u nhâymcg n, nưtkpm ớtecr c lớtecr n sợpbca , nưtkpm ớtecr c nhỏwyad mếayol n, thầlgoh n giúvhtm p, ngưtkpm ờadqc i theo, thôgbqb ng âymcg m luậejjs t, chếayol ca nhạlrfz c, dâymcg n đbnac ưtkpm ợpbca c giàusps u đbnac ôgbqb ng, mìlcty nh đbnac ưtkpm ợpbca c thárpui i bìlcty nh, làusps vua giỏwyad i củzxuk a triềmyoc u Lýaexi ...»
Nguyêgbqb n văvvug n:
«... Đlfpl ếayol nhậejjs t giárpui c, long nhan, thủzxuk thụvvug y quárpui tấobtn t, minh triếayol t thầlgoh n võfblu , duệdhtn tríccyx hiếayol u nhâymcg n, đbnac ạlrfz i úvhtm y, tiểobtn u hoàusps i, thầlgoh n trợpbca nhâymcg n ứobtn ng, thôgbqb ng âymcg m luậejjs t, chếayol nhạlrfz c ca, tụvvug c chúvhtm ng, phúvhtm thứobtn , thâymcg n chíccyx thárpui i bìlcty nh, vi Lýaexi triềmyoc u chi thịbnac nh chúvhtm a...»
(Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t sửrpmm kýaexi toàusps n thưtkpm , Lýaexi kỷmyoc , Trầlgoh n Kinh-Hòbqed a chúvhtm giảcxhk i, Đlfpl ôgbqb ng-kinh đbnac ạlrfz i họfgmk c Đlfpl ôgbqb ng-dưtkpm ơlfpl ng văvvug n hókikv a nghiêgbqb n cứobtn u sởzadd , xuấobtn t bảcxhk n thárpui ng 3 năvvug m 1959, trang 1156).
Việdhtn t-giárpui m thôgbqb ng khảcxhk o củzxuk a Lêgbqb Tung:
«...Nhâymcg n-tôgbqb ng tíccyx nh trờadqc i nhâymcg n hiếayol u, cókikv tiếayol ng đbnac ứobtn c tốzxuk t. Trọfgmk ng kévvug n chọfgmk n danh thầlgoh n, đbnac ặtkpm t khoa thi tiếayol n sĩenok , cókikv quan hầlgoh u kinh diêgbqb n, xuốzxuk ng chiếayol u mởzadd đbnac ưtkpm ờadqc ng nókikv i, cầlgoh u ngưtkpm ờadqc i hiềmyoc n, nghe lờadqc i can, nhẹfblu thuếayol khoárpui , íccyx t phu dịbnac ch, cho nêgbqb n thâymcg n đbnac ưtkpm ợpbca c hưtkpm ởzadd ng thárpui i bìlcty nh, dâymcg n trởzadd lêgbqb n giầlgoh u thịbnac nh, đbnac árpui ng gọfgmk i làusps bậejjs c vua giỏwyad i nốzxuk i đbnac ờadqc i thárpui i bìlcty nh vậejjs y...»
Nguyêgbqb n văvvug n:
«...Nhâymcg n-tôgbqb ng thiêgbqb n tưtkpm nhâymcg n hiếayol u, xưtkpm ng vi thịbnac nh đbnac ứobtn c. Trọfgmk ng danh thầlgoh n chi tuyểobtn n, tríccyx tiếayol n sĩenok chi khoa, thịbnac kinh diêgbqb n chi hữclnj u kỳbrie quan, khai ngôgbqb n lộxmfo chi hữclnj u kỳbrie chiếayol u, cầlgoh u hiềmyoc n nạlrfz p giárpui n, bạlrfz c phúvhtm khinh dao, cốzxuk năvvug ng thâymcg n chíccyx thárpui i bìlcty nh, tụvvug c trầlgoh n đbnac ọfgmk an phúvhtm , túvhtm c vi thừlgda a bìlcty nh chi lệdhtn nh linh chúvhtm a dãclnj ...»
(Lêgbqb -Tung, Việdhtn t-giárpui m thôgbqb ng khảcxhk o, mùxaed a Thu năvvug m Giárpui p-Tuấobtn t, niêgbqb n hiệdhtn u Hồgdxa ng-Thuậejjs n thứobtn 6 (1514), Trầlgoh n-kinh-Hòbqed a chúvhtm giảcxhk i, sárpui ch đbnac ãclnj dẫhqnj n trêgbqb n trang 88).
Xin mờadqc i đbnac ộxmfo c giảcxhk hãclnj y cùxaed ng thuậejjs t giảcxhk xévvug t sốzxuk Tửrpmm -vi củzxuk a thárpui i-tửrpmm Càusps n-Đlfpl ứobtn c, sau làusps vua Lýaexi Nhâymcg n-tôgbqb ng, mộxmfo t vịbnac vua thôgbqb ng thárpui i, cókikv márpui u nghệdhtn sĩenok ; trong cai trịbnac làusps m cho dâymcg n giầlgoh u, hạlrfz nh phúvhtm c; ngoàusps i ngàusps i đbnac árpui nh Tốzxuk ng, bìlcty nh Chiêgbqb m, lậejjs p chiếayol n côgbqb ng huy-hoàusps ng nhấobtn t trong lịbnac ch-sửrpmm Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t.
Mệdhtn nh lậejjs p tạlrfz i Mãclnj o, vôgbqb chíccyx nh diệdhtn u, Đlfpl àusps o-hoa, Thiêgbqb n-hỉsuhz thủzxuk mệdhtn nh, ngộxmfo Tuầlgoh n. Đlfpl àusps o-hoa thìlcty nưtkpm ớtecr c da trắqpic ng, Thiêgbqb n-hỉsuhz thìlcty nưtkpm ớtecr c da hơlfpl i hồgdxa ng. Nhưtkpm vậejjs y da trắqpic ng hồgdxa ng, tưtkpm ơlfpl i thắqpic m, đbnac ẹfblu p trai. Đlfpl àusps o, Hỉsuhz thìlcty vui vẻztux , dễyhie tíccyx nh; nếayol u khôgbqb ng làusps họfgmk a sĩenok , thìlcty cũayol ng làusps thi sĩenok , nhạlrfz c sĩenok . Sửrpmm chévvug p ngàusps i rấobtn t giỏwyad i âymcg m nhạlrfz c, đbnac ãclnj sárpui ng tárpui c nhiềmyoc u ca khúvhtm c. Tiếayol c rằlmmv ng thấobtn t truyềmyoc n.
Cung quan Thiêgbqb n-đbnac ồgdxa ng, Cựlfpl -môgbqb n ngộxmfo Hókikv a-lộxmfo c. Cung tàusps i Thiêgbqb n-cơlfpl , ngộxmfo Văvvug n-xưtkpm ơlfpl ng, Hókikv a-quyềmyoc n, Hókikv a-khoa. Quyềmyoc n ởzadd cung tàusps i chủzxuk tiêgbqb u tiềmyoc n rấobtn t rộxmfo ng rãclnj i. Khoa, Xưtkpm ơlfpl ng ởzadd tàusps i chủzxuk dễyhie kiếayol m tiềmyoc n, vàusps cho tiềmyoc n ngưtkpm ờadqc i dễyhie dàusps ng. Nhưtkpm thếayol thờadqc i ngàusps i cai trịbnac , nưtkpm ớtecr c Việdhtn t giầlgoh u cókikv súvhtm c tíccyx ch cũayol ng phảcxhk i. Ngàusps i lạlrfz i dễyhie dàusps ng trong việdhtn c ban thưtkpm ởzadd ng cho côgbqb ng thầlgoh n. Cung Thiêgbqb n-di, Thiêgbqb n-hìlcty nh miếayol u đbnac ịbnac a, ngộxmfo Thárpui i-dưtkpm ơlfpl ng, Thiêgbqb n-lưtkpm ơlfpl ng. Tửrpmm -vi kinh nókikv i: ”Thiêgbqb n-hìlcty nh Dầlgoh n, Thâymcg n, Dậejjs u, Tuấobtn t thủzxuk mệdhtn nh hoặtkpm c cưtkpm di, đbnac ắqpic c cárpui ch anh hùxaed ng cárpui i thếayol , tíccyx nh trầlgoh m ngâymcg m, mưtkpm u tríccyx tuyệdhtn t vờadqc i”. Tuy nhiêgbqb n Thárpui i-dưtkpm ơlfpl ng tưtkpm ợpbca ng trưtkpm ng cho cha, Hìlcty nh tưtkpm ợpbca ng trưtkpm ng sárpui t phạlrfz t, thưtkpm ơlfpl ng đbnac au. Tuầlgoh n, Triệdhtn t ởzadd mệdhtn nh chủzxuk thờadqc i thơlfpl ấobtn u khổdhtn sởzadd ; trong sốzxuk củzxuk a ngàusps i Hìlcty nh ngộxmfo Thárpui i-dưtkpm ơlfpl ng ởzadd Di, thêgbqb m mệdhtn nh ngộxmfo Tuầlgoh n nêgbqb n phụvvug hoàusps ng sớtecr m quy tiêgbqb n. Tấobtn t cảcxhk việdhtn c giárpui o huấobtn n củzxuk a ngàusps i do Ỷzebl -Lan thầlgoh n phi cảcxhk . Cókikv thểobtn nókikv i, Ỷzebl -Lan thầlgoh n phi làusps ngưtkpm ờadqc i tạlrfz o ra xárpui c vàusps hồgdxa n củzxuk a vua Nhâymcg n-tôgbqb ng.
Theo cổdhtn lệdhtn củzxuk a tộxmfo c Việdhtn t, khi đbnac ứobtn a trẻztux đbnac ầlgoh y năvvug m, đbnac ưtkpm ợpbca c cha mẹfblu tổdhtn chứobtn c cho mộxmfo t lễyhie mừlgda ng, đbnac ểobtn cúvhtm ng ”mụvvug ”. Mụvvug làusps mộxmfo t bàusps thầlgoh n dạlrfz y dỗylou đbnac ứobtn a trẻztux từlgda ăvvug n, uốzxuk ng, ngủzxuk , cưtkpm ờadqc i, đbnac i, đbnac ứobtn ng. Sau lễyhie , đbnac ứobtn a trẻztux đbnac ưtkpm ợpbca c thửrpmm xem lớtecr n lêgbqb n sẽztux cókikv năvvug ng khiếayol u gìlcty . Lễyhie nàusps y rấobtn t quan trọfgmk ng.
Thờadqc i gian trôgbqb i mau nhưtkpm ngựlfpl a câymcg u qua cửrpmm a sổdhtn . Thoárpui ng mộxmfo t cárpui i, Càusps n-Đlfpl ứobtn c đbnac ãclnj đbnac ầlgoh y năvvug m. Bấobtn y giờadqc đbnac ãclnj sang năvvug m Long-chưtkpm ơlfpl ng Thiêgbqb n-tựlfpl thứobtn nhìlcty (1067).
Lễyhie mừlgda ng thárpui i-tửrpmm Càusps n-Đlfpl ứobtn c đbnac ầlgoh y năvvug m đbnac ưtkpm ợpbca c tổdhtn chứobtn c cựlfpl c kỳbrie long trọfgmk ng tạlrfz i đbnac iệdhtn n Càusps n-Nguyêgbqb n. Chíccyx nh nhàusps vua, hoàusps ng-hậejjs u, Ỷzebl -Lan đbnac ứobtn ng ra làusps m lễyhie . Hoàusps ng thâymcg n, quốzxuk c thíccyx ch, côgbqb ng chúvhtm a, phòbqed mãclnj đbnac ềmyoc u phảcxhk i tớtecr i tham dựlfpl . Còbqed n cárpui c quan, bao gồgdxa m tấobtn t cảcxhk đbnac ạlrfz i thầlgoh n. Thàusps nh ra sốzxuk ngưtkpm ờadqc i dựlfpl tớtecr i trêgbqb n năvvug m trăvvug m.
Sau khi nhàusps vua lễyhie tạlrfz liệdhtn t tổdhtn Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t nhưtkpm vua Hùxaed ng, vua An-Dưtkpm ơlfpl ng, vua Trưtkpm ng... tiêgbqb n đbnac ếayol Lýaexi triềmyoc u. Ỷzebl -Lan thầlgoh n-phi bếayol thárpui i-tửrpmm Càusps n-Đlfpl ứobtn c đbnac ặtkpm t lêgbqb n chiếayol c sậejjs p chạlrfz m rồgdxa ng, xung quanh sậejjs p chỉsuhz nhàusps vua, hoàusps ng hậejjs u, cárpui c bàusps phi, côgbqb ng chúvhtm a mớtecr i đbnac ưtkpm ợpbca c đbnac ứobtn ng gầlgoh n. Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t làusps nghĩenok a tửrpmm củzxuk a nhàusps vua, nêgbqb n cũayol ng đbnac ưtkpm ợpbca c đbnac ứobtn ng vòbqed ng trong sárpui t sậejjs p. Trêgbqb n sậejjs p đbnac ểobtn sárpui ch củzxuk a Nho-gia, kinh Phậejjs t; búvhtm t nghiêgbqb n, kiếayol m cung, đbnac àusps n sárpui o, nôgbqb ng cụvvug , vàusps ng bạlrfz c, sỏwyad i đbnac árpui v.v. Tùxaed y theo thárpui i-tửrpmm chọfgmk n thứobtn nàusps o, ngưtkpm ờadqc i ta suy ra tưtkpm ơlfpl ng lai củzxuk a Càusps n-Đlfpl ứobtn c. Việdhtn c chọfgmk n lựlfpl a nàusps y cựlfpl c kỳbrie quan trọfgmk ng. Trăvvug m quan, dâymcg n chúvhtm ng căvvug n cứobtn vàusps o đbnac ókikv màusps biếayol t tưtkpm ơlfpl ng lai đbnac ấobtn t nưtkpm ớtecr c.
Giâymcg y phúvhtm t quyếayol t đbnac ịbnac nh, liêgbqb n hệdhtn đbnac ếayol n vậejjs n mạlrfz ng Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t đbnac ang chờadqc đbnac ợpbca i. Hàusps ng nghìlcty n con mắqpic t đbnac ềmyoc u hưtkpm ớtecr ng vàusps o Càusps n-Đlfpl ứobtn c. Trong đbnac iệdhtn n cókikv hơlfpl n năvvug m trăvvug m ngưtkpm ờadqc i, màusps khôgbqb ng mộxmfo t tiếayol ng đbnac ộxmfo ng.
Tụvvug c ngữclnj Việdhtn t tộxmfo c cókikv câymcg u nókikv i sau đbnac âymcg y trong khoa dạlrfz y cárpui c bàusps mẹfblu nuôgbqb i con: « Ba thárpui ng biếayol t lẫhqnj y, bẩrpmm y thárpui ng biếayol t bòbqed , chíccyx n thárpui ng lòbqed dòbqed chạlrfz y chơlfpl i ». Càusps n-Đlfpl ứobtn c tuy mớtecr i mộxmfo t năvvug m, nhưtkpm ng nhờadqc di sảcxhk n cơlfpl thểobtn Ỷzebl -Lan còbqed n trẻztux , lạlrfz i luyệdhtn n tậejjs p nhiềmyoc u, nêgbqb n chíccyx n thárpui ng đbnac ãclnj biếayol t đbnac i, đbnac ầlgoh y năvvug m thìlcty chạlrfz y chơlfpl i rấobtn t vữclnj ng, chạlrfz y nhảcxhk y, chơlfpl i đbnac ùxaed a rấobtn t nhanh.
Vừlgda a đbnac ưtkpm ợpbca c mẹfblu đbnac ểobtn ngồgdxa i xuốzxuk ng, làusps Càusps n-Đlfpl ứobtn c bòbqed tớtecr i đbnac árpui m vậejjs t dụvvug ng, tay cầlgoh m đbnac ấobtn t, sỏwyad i, đbnac árpui lêgbqb n xem, làusps m Ỷzebl -Lan phárpui t run. Vìlcty nếayol u Thárpui i-tửrpmm chọfgmk n đbnac árpui đbnac ấobtn t thìlcty e sau nàusps y tàusps i khôgbqb ng quárpui anh thợpbca cầlgoh y, thợpbca cấobtn y. Nhưtkpm ng Càusps n-Đlfpl ứobtn c quan sárpui t ba cụvvug c sỏwyad i, đbnac ấobtn t, đbnac árpui mộxmfo t lúvhtm c rồgdxa i lạlrfz i bỏwyad vàusps o đbnac úvhtm ng chỗylou cũayol . Ỷzebl -Lan thởzadd phàusps o nhẹfblu nhõfblu m.
Càusps n-Đlfpl ứobtn c lạlrfz i cầlgoh m lấobtn y thỏwyad i vàusps ng, thỏwyad i bạlrfz c đbnac ưtkpm a lêgbqb n ngắqpic m nghíccyx a mộxmfo t lárpui t, rồgdxa i đbnac ứobtn ng dậejjs y chạlrfz y thẳbrie ng tớtecr i chỗylou chịbnac làusps côgbqb ng chúvhtm a Thiêgbqb n-Ninh, trao cho côgbqb ng chúvhtm a. Thiêgbqb n-Ninh cầlgoh m vàusps ng bạlrfz c bỏwyad vàusps o túvhtm i. Càusps n-Đlfpl ứobtn c ôgbqb m lấobtn y cổdhtn côgbqb ng chúvhtm a, cưtkpm ờadqc i nhưtkpm nắqpic c nẻztux . Khôgbqb ng ai hiểobtn u ra sao?
Nhưtkpm vậejjs y Càusps n-Đlfpl ứobtn c vẫhqnj n chưtkpm a chọfgmk n vậejjs t gìlcty , tay buôgbqb ng cổdhtn chịbnac bưtkpm ớtecr c lạlrfz i đbnac árpui m vậejjs t dụvvug ng, từlgda từlgda ngồgdxa i xuốzxuk ng, bòbqed rấobtn t khoan thai lạlrfz i chỗylou đbnac ểobtn kinh Phậejjs t, cầlgoh m lấobtn y quyểobtn n kinh Kim-cưtkpm ơlfpl ng rồgdxa i đbnac ứobtn ng dậejjs y chạlrfz y đbnac ếayol n bêgbqb n Ỷzebl -Lan, trao cho nàusps ng. Ỷzebl -Lan vừlgda a tiếayol p sárpui ch, thìlcty Càusps n-Đlfpl ứobtn c cưtkpm ờadqc i khanh khárpui ch, rồgdxa i cầlgoh m lấobtn y thanh kiếayol m nhỏwyad đbnac ưtkpm a lêgbqb n ngắqpic m nghíccyx a, tay chốzxuk ng kiếayol m đbnac ứobtn ng nhìlcty n mộxmfo t lưtkpm ợpbca t nhữclnj ng ngưtkpm ờadqc i quanh sậejjs p, khi thấobtn y Lýaexi -thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t thìlcty trởzadd cárpui n trao cho ôgbqb ng. Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t cung kíccyx nh đbnac ỡyils kiếayol m, cúvhtm i đbnac ầlgoh u várpui i tạlrfz .
Càusps n-Đlfpl ứobtn c lạlrfz i đbnac ưtkpm a mắqpic t nhìlcty n phụvvug hoàusps ng, cárpui c quan, bòbqed đbnac ếayol n cầlgoh m bộxmfo Luậejjs n-ngữclnj , tay mởzadd ra nhìlcty n, miệdhtn ng cưtkpm ờadqc i khúvhtm c khíccyx ch, cuốzxuk i cùxaed ng cặtkpm p sárpui ch vàusps o nárpui ch rồgdxa i chạlrfz y lạlrfz i ôgbqb m chầlgoh m lấobtn y phụvvug hoàusps ng.
Nhàusps vua bếayol bổdhtn ng thárpui i-tửrpmm lêgbqb n màusps hôgbqb n. Thárpui i-sưtkpm Lýaexi Đlfpl ạlrfz o-Thàusps nh hỏwyad i tiêgbqb n nưtkpm ơlfpl ng Bảcxhk o-Hòbqed a:
– Tiêgbqb n-nưtkpm ơlfpl ng. Từlgda xưtkpm a đbnac ếayol n giờadqc , đbnac ứobtn a trẻztux chỉsuhz chọfgmk n mộxmfo t thứobtn trong nhữclnj ng dụvvug ng cụvvug bầlgoh y ra. Nay thárpui i-tửrpmm lạlrfz i chọfgmk n, rồgdxa i trao cho ngưtkpm ờadqc i khárpui c. Tiêgbqb n-nưtkpm ơlfpl ng làusps ngưtkpm ờadqc i nhàusps trờadqc i, tiêgbqb n-nưtkpm ơlfpl ng biếayol t rộxmfo ng, xin tiêgbqb n-nưtkpm ơlfpl ng ban chỉsuhz dụvvug .
Côgbqb ng-chúvhtm a Bảcxhk o-Hòbqed a mỉsuhz m cưtkpm ờadqc i:
– Từlgda trưtkpm ớtecr c đbnac ếayol n giờadqc , nhữclnj ng buổdhtn i lễyhie nhưtkpm thếayol nàusps y thưtkpm ờadqc ng linh ứobtn ng kỳbrie lạlrfz . Nhưtkpm hồgdxa i vua bàusps Bìlcty nh-Dưtkpm ơlfpl ng đbnac ầlgoh y năvvug m, ngưtkpm ờadqc i đbnac ãclnj chọfgmk n thanh kiếayol m vớtecr i viêgbqb n đbnac ấobtn t. Nay ứobtn ng vàusps o việdhtn c ngưtkpm ờadqc i giỏwyad i kiếayol m thuậejjs t, dùxaed ng kiếayol m bảcxhk o vệdhtn Bắqpic c-biêgbqb n. Hồgdxa i Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t đbnac ầlgoh y năvvug m, đbnac ãclnj chọfgmk n thanh kiếayol m vớtecr i câymcg y cung, nay ứobtn ng vàusps o việdhtn c Kiệdhtn t làusps võfblu quan bậejjs c nhấobtn t củzxuk a triềmyoc u đbnac ìlcty nh. Đlfpl ếayol n Thiêgbqb n-Ninh, thìlcty Ninh nhi chọfgmk n thanh kiếayol m vớtecr i thỏwyad i vàusps ng. Nay Ninh nhi võfblu côgbqb ng cao, lạlrfz i cókikv tàusps i tổdhtn chứobtn c thuếayol márpui , canh nôgbqb ng, quảcxhk n trịbnac quốzxuk c sảcxhk n, tứobtn c làusps ứobtn ng vàusps o kiếayol m vớtecr i vàusps ng vậejjs y.
Côgbqb ng chúvhtm a bồgdxa ng Càusps n-Đlfpl ứobtn c lêgbqb n hôgbqb n vàusps o hai márpui , rồgdxa i nókikv i:
– Càusps n-Đlfpl ứobtn c cầlgoh m đbnac ấobtn t trưtkpm ớtecr c tiêgbqb n, lạlrfz i bỏwyad vềmyoc đbnac úvhtm ng chỗylou cũayol , sẽztux ứobtn ng vàusps o việdhtn c trọfgmk n đbnac ờadqc i nhấobtn t quyếayol t lấobtn y việdhtn c bảcxhk o vệdhtn đbnac ấobtn t tổdhtn làusps m đbnac ầlgoh u. Thứobtn đbnac ếayol n trao vàusps ng bạlrfz c cho Ninh nhi, cókikv nghĩenok a sau nàusps y Ninh nhi sẽztux làusps bàusps chúvhtm a kho củzxuk a Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t nhưtkpm Khấobtn t hoàusps thưtkpm ợpbca ng dạlrfz y. Càusps n-Đlfpl ứobtn c trao cuốzxuk n kinh Kim-cưtkpm ơlfpl ng cho thầlgoh n-phi thìlcty ai cũayol ng hiểobtn u rồgdxa i, bởzadd i thầlgoh n-phi luyệdhtn n Vôgbqb -ngãclnj tưtkpm ớtecr ng Thiềmyoc n-côgbqb ng, làusps yếayol u chỉsuhz rúvhtm t trong kinh Kim-cưtkpm ơlfpl ng.
Bàusps nhìlcty n Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t:
– Hồgdxa i Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t mớtecr i đbnac ầlgoh y năvvug m đbnac ãclnj ứobtn ng việdhtn c chọfgmk n võfblu nghiệdhtn p. Nay Càusps n-Đlfpl ứobtn c cầlgoh m gưtkpm ơlfpl m trao cho Kiệdhtn t, thìlcty ứobtn ng vàusps o việdhtn c sau nàusps y khi lêgbqb n ngôgbqb i, Càusps n-Đlfpl ứobtn c sẽztux trao cho Kiệdhtn t làusps m tổdhtn ng đbnac ốzxuk c binh mãclnj . Cuốzxuk i cùxaed ng Càusps n-Đlfpl ứobtn c cầlgoh m lấobtn y bộxmfo Luậejjs n-ngữclnj mởzadd ra xem nhưtkpm ngưtkpm ờadqc i biếayol t chữclnj , chắqpic c chắqpic n sau nàusps y Càusps n-Đlfpl ứobtn c sẽztux dùxaed ng Nho trịbnac dâymcg n.
Mọfgmk i ngưtkpm ờadqc i đbnac ềmyoc u vỗylou tay. Nhàusps vua ban yếayol n cho tấobtn t cảcxhk thâymcg n vưtkpm ơlfpl ng, triềmyoc u đbnac ìlcty nh cùxaed ng dựlfpl , đbnac ểobtn gọfgmk i làusps ăvvug n mừlgda ng. Ỷzebl -Lan bếayol Càusps n-Đlfpl ứobtn c trêgbqb n tay, lạlrfz i cỗylou dàusps nh cho nàusps ng. Tuy Dưtkpm ơlfpl ng hậejjs u phạlrfz m nhiềmyoc u tộxmfo i, khôgbqb ng đbnac ưtkpm ợpbca c nhàusps vua đbnac oárpui i tớtecr i, nhưtkpm ng bàusps vẫhqnj n làusps hoàusps ng-hậejjs u, làusps đbnac íccyx ch mẫhqnj u củzxuk a Càusps n-Đlfpl ứobtn c. Nêgbqb n trong mọfgmk i cuộxmfo c yếayol n tiệdhtn c bàusps ngồgdxa i bêgbqb n trárpui i nhàusps vua. Còbqed n Ỷzebl -Lan thìlcty ngồgdxa i bêgbqb n phảcxhk i. Ỷzebl -Lan bếayol Càusps n-Đlfpl ứobtn c đbnac ếayol n chỗylou ngồgdxa i củzxuk a Dưtkpm ơlfpl ng hậejjs u, khi qua chỗylou côgbqb ng chúvhtm a Đlfpl ộxmfo ng-Thiêgbqb n đbnac ứobtn ng, Càusps n-Đlfpl ứobtn c ôgbqb m lấobtn y cổdhtn chịbnac , khôgbqb ng chịbnac u buôgbqb ng ra. Côgbqb ng-chúvhtm a Đlfpl ộxmfo ng-Thiêgbqb n bếayol em, ngồgdxa i vàusps o tiệdhtn c.
Nhãclnj nhạlrfz c cửrpmm bảcxhk n Thiêgbqb n-diêgbqb n (Yếayol n tiệdhtn c nhàusps trờadqc i), mộxmfo t trăvvug m nữclnj ca vũayol , vừlgda a múvhtm a vừlgda a hárpui t theo dàusps n nhạlrfz c bẩrpmm y mưtkpm ơlfpl i hai nhạlrfz c côgbqb ng:
Thiêgbqb n húvhtm c lệdhtn thiêgbqb n xưtkpm ơlfpl ng,
Tềmyoc vu tựlfpl , túvhtm c uyêgbqb n hàusps ng.
Kim lôgbqb niểobtn u niểobtn u bíccyx ch vâymcg n hưtkpm ơlfpl ng,
Bảcxhk o tọfgmk a huy huy ngọfgmk c tảcxhk o quang,
Quan thâymcg n xâymcg m liệdhtn t, hàusps nh bộxmfo i tưtkpm ơlfpl ng tưtkpm ơlfpl ng.
Thiêgbqb n tửrpmm thùxaed y y thưtkpm ờadqc ng, vậejjs n vọfgmk ng khuêgbqb chưtkpm ơlfpl ng.
(Bókikv ng thiềmyoc u sớtecr m mai rựlfpl c cung khuyếayol t,
Trăvvug m quan vàusps o hàusps ng, nghiêgbqb m chỉsuhz nh.
Lưtkpm hưtkpm ơlfpl ng tỏwyad a khókikv i tầlgoh ng mâymcg y biếayol c,
Trêgbqb n ngai vàusps ng, mũayol ngọfgmk c lókikv e hàusps o quang,
Văvvug n võfblu hàusps ng hàusps ng, ngọfgmk c bộxmfo i vang vang.
Y thưtkpm ờadqc ng thiêgbqb n tửrpmm nhưtkpm ngọfgmk c khuêgbqb chưtkpm ơlfpl ng)
Nhạlrfz c dứobtn t, thárpui i-sưtkpm Lýaexi Đlfpl ạlrfz o-Thàusps nh đbnac ạlrfz i diệdhtn n bárpui ch quan dâymcg ng lờadqc i chúvhtm c tụvvug ng nhàusps vua, cảcxhk m tạlrfz nhàusps vua ban yếayol n.
Ỷzebl -Lan ngồgdxa i xuốzxuk ng, cầlgoh m chiếayol c bárpui t bằlmmv ng vàusps ng, úvhtm p trêgbqb n chiếayol c đbnac ĩenok a bằlmmv ng bạlrfz c dàusps nh cho nàusps ng. Vừlgda a cầlgoh m lêgbqb n, bỗylou ng nàusps ng ngẩrpmm n ngưtkpm ờadqc i ra, vìlcty trêgbqb n cárpui i đbnac ĩenok a cókikv bôgbqb ng sen bằlmmv ng ngọfgmk c đbnac ỏwyad chókikv i; cuốzxuk ng, lárpui bằlmmv ng ngọfgmk c xanh biếayol c. Cạlrfz nh bôgbqb ng sen, còbqed n cókikv con chókikv cũayol ng bằlmmv ng ngọfgmk c mầlgoh u trắqpic ng. Nhàusps vua, cùxaed ng Dưtkpm ơlfpl ng hậejjs u cũayol ng đbnac ãclnj trôgbqb ng thấobtn y con chókikv vớtecr i bôgbqb ng sen. Ngàusps i hỏwyad i viêgbqb n tổdhtn ng-thárpui i giárpui m ty Thưtkpm ợpbca ng-thiệdhtn n:
– Ai dọfgmk n tiệdhtn c nàusps y?
Viêgbqb n tổdhtn ng thárpui i giárpui m xanh mặtkpm t:
– Ban nãclnj y cung nữclnj dọfgmk n yếayol n xong, chíccyx nh thầlgoh n kiểobtn m soárpui t lạlrfz i... dưtkpm ớtecr i bárpui t khôgbqb ng cókikv gìlcty . Thựlfpl c lạlrfz lùxaed ng, chảcxhk biếayol t ai đbnac ãclnj bỏwyad nhữclnj ng thứobtn nàusps y vàusps o đbnac ĩenok a rồgdxa i úvhtm p bárpui t lêgbqb n.
Thấobtn y sựlfpl lạlrfz , côgbqb ng chúvhtm a Thiêgbqb n-Ninh chạlrfz y tớtecr i cầlgoh m bôgbqb ng sen vớtecr i con chókikv lêgbqb n xem, dưtkpm ớtecr i árpui nh sárpui ng củzxuk a nhữclnj ng ngọfgmk n nếayol n lớtecr n hơlfpl n cổdhtn tay, nàusps ng đbnac ọfgmk c đbnac ưtkpm ợpbca c hàusps ng chữclnj khắqpic c trêgbqb n cárpui nh hoa sen « Thanh cao nhưtkpm liêgbqb n hoa » (chúvhtm c thárpui i tửrpmm thanh cao nhưtkpm hoa sen). Trêgbqb n lưtkpm ng con chókikv cókikv chữclnj « Bárpui ch Việdhtn t trung dữclnj thárpui i-tửrpmm nhưtkpm khuyểobtn n dữclnj chủzxuk » (chúvhtm c thárpui i tửrpmm đbnac ưtkpm ợpbca c trăvvug m họfgmk tộxmfo c Việdhtn t trung thàusps nh nhưtkpm chókikv vớtecr i chủzxuk ). Nàusps ng bậejjs t cưtkpm ờadqc i:
– Tâymcg u phụvvug hoàusps ng, tổdhtn ng thárpui i giárpui m vôgbqb tộxmfo i, bởzadd i ngưtkpm ờadqc i đbnac em chókikv ngọfgmk c, sen ngọfgmk c mừlgda ng đbnac ầlgoh y tuổdhtn i củzxuk a Càusps n-Đlfpl ứobtn c làusps Đlfpl ạlrfz i-từlgda Liêgbqb n-hoa, vàusps Mộxmfo c-tồgdxa n Vọfgmk ng-thêgbqb hoàusps thưtkpm ợpbca ng. Hàusps nh sựlfpl củzxuk a hai ngàusps i, thìlcty cókikv trờadqc i màusps kiểobtn m soárpui t.
Bấobtn y giờadqc nhàusps vua vớtecr i Ỷzebl -Lan mớtecr i đbnac ổdhtn i từlgda giậejjs n sang vui mừlgda ng. Long tâymcg m mởzadd rộxmfo ng. Quầlgoh n thầlgoh n, hoàusps ng tộxmfo c lạlrfz i chúvhtm c mừlgda ng nhàusps vua. Nhàusps vua thấobtn y vắqpic ng bókikv ng vua bàusps Bìlcty nh-Dưtkpm ơlfpl ng, phòbqed mãclnj Thâymcg n Thiệdhtn u-Thárpui i; côgbqb ng chúvhtm a Thiêgbqb n-Thàusps nh, phòbqed mãclnj Thâymcg n Cảcxhk nh-Long, ngàusps i hỏwyad i hỏwyad i côgbqb ng chúvhtm a Kim-Thàusps nh:
– Thưtkpm a chịbnac , chịbnac Bìlcty nh-Dưtkpm ơlfpl ng vớtecr i chárpui u Thiêgbqb n-Thàusps nh sao lạlrfz i khôgbqb ng vềmyoc dựlfpl ?
Côgbqb ng chúvhtm a Kim-Thàusps nh nhárpui y mắqpic t ra hiệdhtn u cho nhàusps vua rồgdxa i nókikv i:
– Hôgbqb m nay làusps ngàusps y vui củzxuk a nhàusps ta, cũayol ng làusps ngàusps y vui củzxuk a Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t, thếayol màusps vua bàusps Bìlcty nh-Dưtkpm ơlfpl ng vớtecr i côgbqb ng chúvhtm a Thiêgbqb n-Thàusps nh khôgbqb ng vềmyoc , ắqpic t cókikv gìlcty cảcxhk n trởzadd . Thầlgoh n đbnac ãclnj sai chim ưtkpm ng đbnac i hỏwyad i, lárpui t nữclnj a cókikv tin, thầlgoh n sẽztux tâymcg u vớtecr i bệdhtn hạlrfz sau.
Nhàusps vua biếayol t vụvvug bàusps chịbnac vớtecr i con gárpui i vắqpic ng mặtkpm t, ắqpic t cókikv đbnac iềmyoc u gìlcty liêgbqb n quan đbnac ếayol n quốzxuk c sựlfpl , nêgbqb n côgbqb ng chúvhtm a Kim-Thàusps nh khôgbqb ng nókikv i ra trưtkpm ớtecr c mặtkpm t mọfgmk i ngưtkpm ờadqc i. Cho nêgbqb n trong suốzxuk t buổdhtn i yếayol n, long tâymcg m khôgbqb ng yêgbqb n.
Yếayol n tiệdhtn c tàusps n, nhạlrfz c cửrpmm bảcxhk n Long-hồgdxa i:
Kỳbrie nghi bấobtn t thắqpic c,
Túvhtm c ung hòbqed a minh. (đbnac ãclnj chévvug p ởzadd
Nhàusps vua, Ỷzebl -Lan vềmyoc cung. Côgbqb ng chúvhtm a Đlfpl ộxmfo ng-Thiêgbqb n bếayol Càusps n-Đlfpl ứobtn c theo sau. Mộxmfo t tay Càusps n-Đlfpl ứobtn c ôgbqb m cổdhtn chịbnac , mộxmfo t tay bẹfblu o tai, vuốzxuk t mặtkpm t. Thưtkpm ợpbca ng-Dưtkpm ơlfpl ng hoàusps ng hậejjs u đbnac ứobtn ng ngơlfpl ngẩrpmm n, xuấobtn t thầlgoh n nhìlcty n theo, hai mắqpic t bàusps đbnac ỏwyad ngầlgoh u, hàusps m răvvug ng nghiếayol n chặtkpm t, rồgdxa i ríccyx t lêgbqb n nho nhỏwyad . Bàusps quay lạlrfz i, thấobtn y Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t đbnac ang đbnac ứobtn ng gầlgoh n đbnac ấobtn y. Bàusps vẫhqnj y tay:
– Thiếayol u-bảcxhk o. Thiếayol u-bảcxhk o hãclnj y theo ta.
Khi đbnac i xa mọfgmk i ngưtkpm ờadqc i, bàusps thởzadd dàusps i, nókikv i nho nhỏwyad :
– Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t đbnac ạlrfz i ca! Đlfpl ạlrfz i ca cókikv còbqed n nhớtecr nhữclnj ng ngàusps y tạlrfz i rừlgda ng núvhtm i Bắqpic c-biêgbqb n xưtkpm a kia khôgbqb ng? Chắqpic c đbnac ạlrfz i ca quêgbqb n rồgdxa i?
Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t cúvhtm i đbnac ầlgoh u:
– Chuyệdhtn n ấobtn y đbnac ãclnj gầlgoh n ba mưtkpm ơlfpl i năvvug m qua, lệdhtn nh bàusps chẳbrie ng nêgbqb n nhắqpic c làusps m chi. Cárpui i thâymcg n củzxuk a thầlgoh n bịbnac gian nhâymcg n làusps m hạlrfz i, e còbqed n thảcxhk m thiếayol t hơlfpl n lệdhtn nh bàusps nữclnj a.
– Lắqpic m lúvhtm c muộxmfo i nghĩenok , giárpui nhưtkpm hồgdxa i ấobtn y muộxmfo i làusps m vợpbca đbnac ạlrfz i ca thìlcty thựlfpl c làusps hạlrfz nh phúvhtm c biếayol t bao? Cárpui i chứobtn c hoàusps ng-hậejjs u hữclnj u danh vôgbqb thựlfpl c củzxuk a muộxmfo i nàusps y thựlfpl c khôgbqb ng bằlmmv ng đbnac ứobtn a con gárpui i bárpui n rau ởzadd chợpbca . Nàusps y đbnac ạlrfz i ca. Nếayol u nhưtkpm muộxmfo i tìlcty m ra thủzxuk phạlrfz m hãclnj m hạlrfz i đbnac ạlrfz i ca, thìlcty đbnac ạlrfz i ca bárpui o đbnac árpui p muộxmfo i nhưtkpm thếayol nàusps o?
– Thầlgoh n sẽztux làusps m bấobtn t cứobtn đbnac iềmyoc u gìlcty lệdhtn nh bàusps sai bảcxhk o.
– Đlfpl ạlrfz i ca sẽztux hàusps nh tộxmfo i kẻztux thùxaed nhưtkpm thếayol nàusps o?
– Thầlgoh n sẽztux xẻztux o từlgda ng miếayol ng thịbnac t củzxuk a y đbnac ểobtn quẳbrie ng cho chókikv ăvvug n.
Hoàusps ng-hậejjs u nhìlcty n theo bókikv ng nhàusps vua:
– Nếayol u nhưtkpm giữclnj a muộxmfo i vớtecr i con tiệdhtn n tỳbrie Yếayol n-Loan tranh thắqpic ng nhau, thìlcty đbnac ạlrfz i ca sẽztux giúvhtm p ai?
Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t rùxaed ng mìlcty nh:
– Tâymcg u lệdhtn nh bàusps , thầlgoh n-phi lúvhtm c nàusps o cũayol ng tôgbqb n kíccyx nh lệdhtn nh bàusps , thìlcty sao cókikv việdhtn c tranh dàusps nh đbnac ưtkpm ợpbca c?
Hoàusps ng-hậejjs u nổdhtn i cárpui u:
– Thìlcty ra bâymcg y giờadqc đbnac ạlrfz i ca lạlrfz i nghiêgbqb ng theo nókikv hẳbrie n? Đlfpl ồgdxa bạlrfz c tìlcty nh. Ta...ta sẽztux chặtkpm t cárpui i đbnac ầlgoh u củzxuk chuốzxuk i rẻztux tiềmyoc n củzxuk a mi, xem mi cókikv còbqed n nịbnac nh hókikv t nókikv nữclnj a khôgbqb ng? Mi cúvhtm t đbnac i cho khuấobtn t mắqpic t ta.
Nókikv i rồgdxa i bàusps tung mìlcty nh phókikv ng vềmyoc cung Thưtkpm ợpbca ng-Dưtkpm ơlfpl ng. Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t ngâymcg y ngưtkpm ờadqc i nhìlcty n theo, bấobtn t giárpui c ôgbqb ng thởzadd dàusps i:
– Tộxmfo i nghiệdhtn p! Tộxmfo i nghiệdhtn p!
Năvvug m Mậejjs u-Thâymcg n (1068) nhằlmmv m niêgbqb n hiệdhtn u Long-chưtkpm ơlfpl ng Thiêgbqb n-tựlfpl thứobtn nhìlcty , đbnac ờadqc i vua Thárpui nh-tôgbqb ng nhàusps Lýaexi , mùxaed a Xuâymcg n, thárpui ng hai, giờadqc Tỵcxhk , ngàusps y 18, Ỷzebl -Lan thầlgoh n phi lạlrfz i sinh hoàusps ng tửrpmm thứobtn nhìlcty , vua đbnac ặtkpm t têgbqb n cho làusps Chíccyx -Nhâymcg n. Ba ngàusps y sau, sắqpic c phong làusps Minh-Nhâymcg n vưtkpm ơlfpl ng. Nhàusps vua lạlrfz i ban chỉsuhz đbnac ạlrfz i xárpui thiêgbqb n hạlrfz , tha mộxmfo t nửrpmm a tôgbqb thuếayol cho toàusps n dâymcg n.
Hôgbqb m ấobtn y vàusps o mộxmfo t buổdhtn i hoàusps ng hôgbqb n, mùxaed a Thu, thárpui ng 8. Nhàusps vua vớtecr i Ỷzebl -Lan cùxaed ng côgbqb ng chúvhtm a Thiêgbqb n-Ninh ngồgdxa i xem côgbqb ng chúvhtm a Đlfpl ộxmfo ng-Thiêgbqb n đbnac ùxaed a vớtecr i Càusps n-Đlfpl ứobtn c. Nhàusps vua tậejjs n hưtkpm ởzadd ng cárpui i hạlrfz nh phúvhtm c bêgbqb n ngưtkpm ờadqc i yêgbqb u, bêgbqb n nhữclnj ng giọfgmk t márpui u củzxuk a ngàusps i. Khi mặtkpm t trờadqc i vừlgda a lặtkpm n, khôgbqb ng gian biếayol n thàusps nh mầlgoh u tíccyx m, bỗylou ng côgbqb ng chúvhtm a Thiêgbqb n-Ninh tỏwyad vẻztux lắqpic ng tai nghe, rồgdxa i nókikv i:
– Dưtkpm ờadqc ng nhưtkpm cókikv ngựlfpl a phi khẩrpmm n cấobtn p tớtecr i đbnac âymcg y.
Thiêgbqb n-Ninh vừlgda a dứobtn t lờadqc i, thìlcty vókikv ngựlfpl a đbnac ãclnj dừlgda ng gầlgoh n cửrpmm a cung. Ỷzebl -Lan khen:
– Thiêgbqb n-Ninh làusps họfgmk c tròbqed củzxuk a tiêgbqb n nưtkpm ơlfpl ng Bảcxhk o-Hòbqed a cókikv khárpui c, nộxmfo i côgbqb ng cao thựlfpl c. Côgbqb chưtkpm a nghe thấobtn y gìlcty , màusps Thiêgbqb n-Ninh đbnac ãclnj phâymcg n biệdhtn t đbnac ưtkpm ợpbca c. Nàusps o Đlfpl ộxmfo ng-Thiêgbqb n, chárpui u thửrpmm biệdhtn n biệdhtn t xem ngưtkpm ờadqc i tớtecr i đbnac âymcg y thuộxmfo c loạlrfz i nàusps o?
Côgbqb ng chúvhtm a Đlfpl ộxmfo ng-Thiêgbqb n lắqpic ng tai nghe tiếayol ng châymcg n ngưtkpm ờadqc i đbnac i trêgbqb n sỏwyad i, rồgdxa i nókikv i:
– Ngưtkpm ờadqc i nàusps y chắqpic c làusps to lớtecr n lắqpic m, vìlcty tiếayol ng giầlgoh y trêgbqb n sỏwyad i trầlgoh m trọfgmk ng. Nộxmfo i côgbqb ng y thuộxmfo c dưtkpm ơlfpl ng cưtkpm ơlfpl ng, cựlfpl c kỳbrie cao thâymcg m, nêgbqb n khôgbqb ng cókikv tiếayol ng sỏwyad i sộxmfo t soạlrfz t, dưtkpm ờadqc ng nhưtkpm làusps nộxmfo i côgbqb ng Tảcxhk n-viêgbqb n thìlcty phảcxhk i. Xévvug t trong triềmyoc u, ngoàusps i đbnac ạlrfz i huynh Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t ra khôgbqb ng ai cókikv nộxmfo i côgbqb ng Tảcxhk n-viêgbqb n cao nhưtkpm vậejjs y.
Đlfpl ếayol n đbnac ókikv tiếayol ng giầlgoh y ngừlgda ng lạlrfz i, rồgdxa i Thúvhtm y-Hoàusps ng bưtkpm ớtecr c vàusps o:
– Tâymcg u bệdhtn hạlrfz , cókikv Thárpui i-bảcxhk o Lýaexi Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t xin cầlgoh u kiếayol n.
Nhàusps vua bẹfblu o márpui côgbqb ng chúvhtm a Đlfpl ộxmfo ng-Thiêgbqb n, tỏwyad ýaexi khen ngợpbca i võfblu côgbqb ng củzxuk a nàusps ng, rồgdxa i bảcxhk o Thúvhtm y-Hoàusps ng:
– Mờadqc i Thárpui i-bảcxhk o vàusps o.
Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t vừlgda a lêgbqb n đbnac ếayol n bậejjs c thầlgoh m, thìlcty Ỷzebl -Lan đbnac ãclnj nókikv i lớtecr n:
– Sưtkpm huynh chẳbrie ng nêgbqb n đbnac a lễyhie . Khôgbqb ng biếayol t cókikv việdhtn c gìlcty khẩrpmm n, màusps nhọfgmk c lòbqed ng sưtkpm huynh phảcxhk i tớtecr i đbnac âymcg y giờadqc nàusps y? Thiêgbqb n-Ninh, chárpui u rókikv t chévvug n sâymcg m thang mờadqc i thárpui i-bảcxhk o uốzxuk ng.
Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t bưtkpm ng chévvug n sâymcg m thang uốzxuk ng xong cúvhtm i đbnac ầlgoh u:
– Đlfpl a tạlrfz thầlgoh n-phi ban thưtkpm ởzadd ng.
Ôpnqi ng hưtkpm ớtecr ng nhàusps vua:
– Tâymcg u, vua bàusps Bắqpic c-biêgbqb n, sưtkpm phụvvug thầlgoh n vớtecr i Ngũayol -long côgbqb ng chúvhtm a, ngũayol vịbnac phòbqed mãclnj vềmyoc kinh, xin họfgmk p Tinh-triềmyoc u khẩrpmm n cấobtn p.
Nhàusps vua giậejjs t mìlcty nh, vìlcty chỉsuhz cókikv việdhtn c đbnac ạlrfz i khẩrpmm n cấobtn p, mớtecr i khiếayol n tấobtn t cảcxhk tưtkpm ớtecr ng soárpui i Bắqpic c-biêgbqb n vềmyoc Thăvvug ng-long. Ngàusps i ban chỉsuhz :
– Thárpui i-bảcxhk o cho đbnac árpui nh trốzxuk ng họfgmk p Tinh-triềmyoc u tạlrfz i đbnac iệdhtn n Uy-viễyhie n ngay.
Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t bárpui i, rồgdxa i lui ra. Nhàusps vua bảcxhk o Thúvhtm y-Hoàusps ng:
– Thúvhtm y-Hoàusps ng vớtecr i vúvhtm Liêgbqb n coi Càusps n-Đlfpl ứobtn c. Còbqed n Ỷzebl -Lan vớtecr i hai côgbqb ng chúvhtm a theo ta thiếayol t triềmyoc u.
Ngàusps i vớtecr i Ỷzebl -Lan thay y phụvvug c, rồgdxa i cùxaed ng hai côgbqb ng chúvhtm a lêgbqb n kiệdhtn u tớtecr i đbnac iệdhtn n Uy-viễyhie n. Từlgda cung Ỷzebl -Lan tớtecr i đbnac iệdhtn n Uy-viễyhie n hơlfpl i xa. Quan vũayol -vệdhtn hiệdhtn u úvhtm y cung Ỷzebl -Lan dàusps n thịbnac vệdhtn canh gárpui c cung. Còbqed n quan tổdhtn ng-lĩenok nh thịbnac -vệdhtn Đlfpl ỗylou -Oanh dàusps n thịbnac vệdhtn dọfgmk c đbnac ưtkpm ờadqc ng hộxmfo vệdhtn nhàusps vua. Kiệdhtn u tớtecr i đbnac iệdhtn n Uy-viễyhie n, thìlcty cárpui c quan đbnac ãclnj tềmyoc tựlfpl u đbnac ủzxuk . Vìlcty thiếayol t triềmyoc u khẩrpmm n cấobtn p, lạlrfz i thuộxmfo c cơlfpl mậejjs t lêgbqb n khôgbqb ng cókikv nghi vệdhtn , cùxaed ng âymcg m nhạlrfz c. Chỉsuhz cókikv cung nga, thárpui i giárpui m đbnac em bárpui nh, hoa quảcxhk , nưtkpm ớtecr c tràusps bầlgoh y trưtkpm ớtecr c mỗylou i bàusps n ngồgdxa i củzxuk a cárpui c quan.
Lễyhie nghi tấobtn t.
Từlgda ngàusps y Ỷzebl -Lan nhậejjs p cung, nàusps ng đbnac ưtkpm ợpbca c dùxaed ng nhưtkpm mộxmfo t đbnac ạlrfz i họfgmk c sĩenok , nêgbqb n hầlgoh u hếayol t cárpui c cuộxmfo c thiếayol t triềmyoc u nàusps ng đbnac ềmyoc u tham dựlfpl . Buổdhtn i thiếayol t Tinh-triềmyoc u hôgbqb m nay, ngoàusps i thâymcg n-vưtkpm ơlfpl ng, tểobtn -tưtkpm ớtecr ng, phókikv tểobtn -tưtkpm ớtecr ng, lụvvug c vịbnac thưtkpm ợpbca ng thưtkpm , lụvvug c vịbnac tham tri, quảcxhk n Khu-mậejjs t việdhtn n, đbnac ôgbqb đbnac ốzxuk c thủzxuk y quâymcg n, tổdhtn ng-trấobtn n Thăvvug ng-long, tổdhtn ng-lĩenok nh thịbnac vệdhtn , tổdhtn ng lĩenok nh Ngựlfpl -lâymcg m quâymcg n, tổdhtn ng lĩenok nh Thiêgbqb n-tửrpmm -binh... còbqed n cókikv vua bàusps Bìlcty nh-Dưtkpm ơlfpl ng, phòbqed mãclnj Thâymcg n Thiệdhtn u-Thárpui i, trưtkpm ởzadd ng đbnac ạlrfz i côgbqb ng chúvhtm a Bảcxhk o-Hòbqed a, Ngũayol -long côgbqb ng chúvhtm a, cùxaed ng ngũayol vịbnac phòbqed mãclnj trấobtn n thủzxuk Bắqpic c-cưtkpm ơlfpl ng. Đlfpl ặtkpm c biệdhtn t lầlgoh n nàusps y còbqed n cókikv thêgbqb m cárpui c hoàusps ng tửrpmm Hoằlmmv ng-Châymcg n, Chiêgbqb u-Văvvug n vàusps cárpui c vưtkpm ơlfpl ng phi; côgbqb ng chúvhtm a Đlfpl ộxmfo ng-Thiêgbqb n, phòbqed mãclnj Hoàusps ng Kiệdhtn n; côgbqb ng chúvhtm a Thiêgbqb n-Ninh; Long-thàusps nh ẩrpmm n-sĩenok Tôgbqb n Đlfpl ảcxhk n vàusps phu nhâymcg n Ngôgbqb Cẩrpmm m-Thi.
Ghi chúvhtm ,
Sửrpmm chévvug p rằlmmv ng thờadqc i vua Thárpui nh-tôgbqb ng làusps giai đbnac oạlrfz n thịbnac nh trịbnac nhấobtn t củzxuk a Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t kểobtn cũayol ng khôgbqb ng sai. Vìlcty nhàusps vua làusps ngưtkpm ờadqc i nhâymcg n từlgda , mởzadd đbnac ưtkpm ờadqc ng lốzxuk i cho luậejjs t phárpui p. Trong triềmyoc u, ngoàusps i biêgbqb n đbnac ầlgoh y nhữclnj ng đbnac ạlrfz i thầlgoh n văvvug n môgbqb vũayol lưtkpm ợpbca c; hỏwyad i sao nưtkpm ớtecr c khôgbqb ng thịbnac nh?
Tểobtn -tưtkpm ớtecr ng Lýaexi Đlfpl ạlrfz o-Thàusps nh đbnac ứobtn ng dậejjs y cung tay:
– Thầlgoh n, kiểobtn m hiệdhtn u thárpui i-sưtkpm , Long-thàusps nh tiếayol t đbnac ộxmfo sứobtn , đbnac ồgdxa ng-bìlcty nh chưtkpm ơlfpl ng sựlfpl , Khu-mậejjs t việdhtn n sứobtn , lĩenok nh Chiêgbqb u-văvvug n-quan đbnac ạlrfz i họfgmk c sĩenok , giárpui m tu quốzxuk c sửrpmm , Sơlfpl n-Nam quốzxuk c côgbqb ng xin tâymcg u.
Nhàusps vua vẫhqnj y tay:
– Miễyhie n lễyhie . Xin thầlgoh y an tọfgmk a.
– Tâymcg u bệdhtn hạlrfz , vìlcty cókikv nhiềmyoc u biếayol n chuyểobtn n ởzadd Tốzxuk ng, ởzadd Chiêgbqb m, nêgbqb n vua bàusps Bắqpic c-biêgbqb n cùxaed ng cárpui c tưtkpm ớtecr ng soárpui i trấobtn n biêgbqb n cưtkpm ơlfpl ng vềmyoc xin thiếayol t triềmyoc u khẩrpmm n cấobtn p. Thầlgoh n xin đbnac ểobtn quốzxuk c côgbqb ng Thâymcg n Thiệdhtn u-Cựlfpl c tấobtn u trìlcty nh.
Mộxmfo t đbnac ạlrfz i thầlgoh n, da ngăvvug m đbnac en, gưtkpm ơlfpl ng mặtkpm t cựlfpl c uy-vũayol đbnac ứobtn ng dậejjs y:
– Thầlgoh n, Hữclnj u-kim-ngôgbqb thưtkpm ợpbca ng-tưtkpm ớtecr ng quâymcg n, lĩenok nh Đlfpl ạlrfz i-tưtkpm -mãclnj Bắqpic c-biêgbqb n, tưtkpm ớtecr c Lạlrfz ng-châymcg u quốzxuk c côgbqb ng Thâymcg n Thiệdhtn u-Cựlfpl c.
Nhàusps vua lạlrfz i vẫhqnj y tay:
– Xin biểobtn u huynh an tọfgmk a trìlcty nh bầlgoh y đbnac ưtkpm ợpbca c rồgdxa i.
– Tin Tếayol -tárpui c cho biếayol t, Trịbnac -bìlcty nh hoàusps ng đbnac ếayol bêgbqb n Tốzxuk ng băvvug ng hàusps ngàusps y Đlfpl inh-Tỵcxhk , thárpui ng giêgbqb ng, vừlgda a qua.
Nhàusps vua bậejjs t lêgbqb n tiếayol ng kêgbqb u:
– Ávndi i chàusps ! Ôpnqi ng ta còbqed n trẻztux , sao màusps đbnac ãclnj chếayol t vộxmfo i vậejjs y? Dưtkpm ờadqc ng nhưtkpm năvvug m nay ôgbqb ng ta mớtecr i ba mưtkpm ơlfpl i sárpui u tuổdhtn i thìlcty phảcxhk i! Cárpui i tuổdhtn i màusps khíccyx huyếayol t sung thịbnac nh, ôgbqb ng ta lạlrfz i luyệdhtn n võfblu . Võfblu côgbqb ng ôgbqb ng ta làusps võfblu côgbqb ng Hoa-sơlfpl n, sau cókikv họfgmk c thêgbqb m võfblu côgbqb ng Đlfpl ôgbqb ng-a. Thếayol màusps sao lạlrfz i chếayol t? Khôgbqb ng lẽztux ôgbqb ng ta bịbnac árpui m sárpui t hay đbnac ầlgoh u đbnac ộxmfo c?
– Tâymcg u, dùxaed Trịbnac -bìlcty nh hoàusps ng đbnac ếayol đbnac ãclnj băvvug ng hàusps , triềmyoc u đbnac ìlcty nh đbnac ổdhtn tộxmfo i cho thárpui i-y bấobtn t tàusps i; màusps cárpui c thárpui i-y còbqed n cãclnj i nhau, chưtkpm a tìlcty m ra căvvug n bệdhtn nh. May nhờadqc U-bon vưtkpm ơlfpl ng đbnac ang ởzadd Biệdhtn n-kinh, vưtkpm ơlfpl ng đbnac ãclnj giảcxhk i rõfblu chứobtn ng bệdhtn nh nhàusps vua, cárpui c thárpui i-y mớtecr i khôgbqb ng bịbnac tộxmfo i. Nguyêgbqb n từlgda ngàusps y Trịbnac -bìlcty nh hoàusps ng đbnac ếayol Nam du trởzadd vềmyoc , thìlcty lâymcg m bệdhtn nh, khi khỏwyad i, khi tárpui i phárpui t, khôgbqb ng bao giờadqc dứobtn t. Cho đbnac ếayol n năvvug m ngoárpui i, làusps năvvug m Bíccyx nh-Ngọfgmk , niêgbqb n hiệdhtn u Trịbnac -bìlcty nh thứobtn ba (1066), thárpui ng mưtkpm ờadqc i mộxmfo t, ngàusps y Mâymcg u-Ngọfgmk , hoàusps ng-đbnac ếayol đbnac ộxmfo t ngộxmfo t lâymcg m bệdhtn nh nặtkpm ng. Ba ngàusps y sau làusps ngàusps y Tâymcg n-Dậejjs u, nhàusps vua ban chiếayol u tha cho cárpui c tửrpmm tộxmfo i, còbqed n nhữclnj ng ngưtkpm ờadqc i tộxmfo i lưtkpm u thìlcty đbnac ưtkpm ợpbca c tha... đbnac ểobtn cầlgoh u phúvhtm c. Sang thárpui ng chạlrfz p, bệdhtn nh vẫhqnj n khôgbqb ng giảcxhk m, triềmyoc u thầlgoh n sai sứobtn đbnac i tìlcty m Yêgbqb n-vưtkpm ơlfpl ng nguyêgbqb n phi Lêgbqb Thiếayol u-Mai đbnac ểobtn mờadqc i phi vềmyoc trịbnac bệdhtn nh. Nhưtkpm ng vưtkpm ơlfpl ng phi vâymcg n du khôgbqb ng cókikv tin tứobtn c. Ngàusps y Ấymcg t-Mùxaed i, bệdhtn nh càusps ng nặtkpm ng. Tểobtn tưtkpm ớtecr ng Hàusps n Kỳbrie tâymcg u xin thárpui i hậejjs u làusps m lễyhie cầlgoh u trờadqc i đbnac ấobtn t, cầlgoh u tôgbqb ng miếayol u, cầlgoh u xãclnj tắqpic c, rồgdxa i lậejjs p trưtkpm ởzadd ng tửrpmm làusps Húvhtm c làusps m hoàusps ng thárpui i tửrpmm đbnac ểobtn an nhâymcg n tâymcg m. Bệdhtn nh vẫhqnj n khôgbqb ng thuyêgbqb n giảcxhk m, hoàusps ng-hậejjs u sai sứobtn sang Xiêgbqb m thỉsuhz nh U-bon vưtkpm ơlfpl ng Lêgbqb Văvvug n. Vưtkpm ơlfpl ng lêgbqb n đbnac ưtkpm ờadqc ng vừlgda a tớtecr i nơlfpl i thìlcty nhàusps vua băvvug ng. Quầlgoh n thầlgoh n tôgbqb n hiệdhtn u làusps Thểobtn càusps n, Ứsodq ng lịbnac ch, Văvvug n võfblu , Thárpui nh hiếayol u hoàusps ng đbnac ếayol , miếayol u hiệdhtn u làusps Anh-tôgbqb ng.
Thiệdhtn u-Cựlfpl c ngừlgda ng lạlrfz i uốzxuk ng nưtkpm ớtecr c, rồgdxa i tiếayol p:
– Ngay ngàusps y Đlfpl inh-Tỵcxhk , quầlgoh n thầlgoh n cùxaed ng hoàusps ng hậejjs u tuyêgbqb n đbnac ọfgmk c di chiếayol u tôgbqb n hoàusps ng thárpui i tửrpmm Húvhtm c lêgbqb n ngôgbqb i vua, lấobtn y hiệdhtn u làusps Hy-Ninh. Ngàusps y hôgbqb m sau Mậejjs u-Ngọfgmk , đbnac ạlrfz i xárpui thiêgbqb n hạlrfz . Ngàusps y Đlfpl inh-Mùxaed i, tôgbqb n hoàusps ng-thárpui i hậejjs u làusps m Thárpui i-hoàusps ng thárpui i hậejjs u. Tôgbqb n mẹfblu làusps Tuyêgbqb n-nhâymcg n Thárpui nh-liệdhtn t hoàusps ng hậejjs u Cao Thárpui i-Vâymcg n làusps m Thárpui i-hậejjs u. Trao cho tểobtn -tưtkpm ớtecr ng Hàusps n Kỳbrie làusps m sơlfpl n lăvvug ng sứobtn đbnac ểobtn xâymcg y lăvvug ng vua. Truyềmyoc n tốzxuk ng giam tấobtn t cảcxhk thárpui i-y đbnac ểobtn đbnac iềmyoc u tra vìlcty nghi rằlmmv ng Anh-Tôgbqb ng bịbnac thuốzxuk c chếayol t. May mắqpic n U-bon vưtkpm ơlfpl ng vẫhqnj n còbqed n tạlrfz i Biệdhtn n-kinh. Thárpui i-hậejjs u thỉsuhz nh vưtkpm ơlfpl ng vàusps o chẩrpmm n đbnac oárpui n xem tạlrfz i sao Anh-Tôgbqb ng băvvug ng. Sau khi chẩrpmm n đbnac oárpui n, Vưtkpm ơlfpl ng cho biếayol t hồgdxa i Anh-Tôgbqb ng Nam du, bịbnac muỗylou i đbnac ộxmfo c đbnac ốzxuk t, truyềmyoc n đbnac ộxmfo c chấobtn t vàusps o ngưtkpm ờadqc i. Cho nêgbqb n suốzxuk t mấobtn y năvvug m qua, cứobtn cárpui ch nhậejjs t lêgbqb n cơlfpl n sốzxuk t mộxmfo t lầlgoh n. Đlfpl úvhtm ng ra cárpui c thárpui i-y biếayol t rõfblu căvvug n bệdhtn nh, thìlcty chỉsuhz ba thang thuốzxuk c làusps khỏwyad i. Đlfpl âymcg y vìlcty cárpui c thárpui i-y làusps ngưtkpm ờadqc i phưtkpm ơlfpl ng Bắqpic c, chưtkpm a từlgda ng nghe, từlgda ng họfgmk c vềmyoc bệdhtn nh do muỗylou i đbnac ộxmfo c Nam-phưtkpm ơlfpl ng, nêgbqb n tưtkpm ởzadd ng rằlmmv ng nhàusps vua bịbnac cảcxhk m, cho uốzxuk ng thuốzxuk c cảcxhk m mạlrfz o phárpui t mồgdxa hôgbqb i. Khi mồgdxa hôgbqb i càusps ng phárpui t, thìlcty chíccyx nh khíccyx càusps ng thoárpui t ra nhiềmyoc u, ngưtkpm ờadqc i càusps ng yếayol u, đbnac ộxmfo c muỗylou i càusps ng cókikv cơlfpl gia tăvvug ng. Cuốzxuk i cùxaed ng nọfgmk c muỗylou i làusps m gan sưtkpm ng lêgbqb n thàusps nh bárpui ng, da vàusps ng ủzxuk ng, rồgdxa i băvvug ng hàusps .
Nưtkpm ớtecr c mắqpic t dàusps n dụvvug a, Ỷzebl -Lan hỏwyad i:
– Biểobtn u huynh! Thếayol thárpui i hậejjs u Cao Thárpui i-Vâymcg n ra sao?
– Tâymcg u thầlgoh n-phi hậejjs u vẫhqnj n khỏwyad e mạlrfz nh.
Ỷzebl -Lan tâymcg u vớtecr i nhàusps vua, trong nưtkpm ớtecr c mắqpic t:
– Thồgdxa i thiếayol p còbqed n thơlfpl ấobtn u, làusps m côgbqb ng quảcxhk ởzadd chùxaed a Từlgda -quang, Trịbnac -bìlcty nh hoàusps ng đbnac ếayol bấobtn y giờadqc còbqed n làusps Tầlgoh n-vưtkpm ơlfpl ng, vớtecr i vưtkpm ơlfpl ng phi Cao Thárpui i-Vâymcg n đbnac ếayol n chùxaed a Từlgda -quang dạlrfz y võfblu cho thiếayol p, rồgdxa i còbqed n cho vàusps ng bạlrfz c. Tuy rằlmmv ng việdhtn c dạlrfz y võfblu cókikv chủzxuk ýaexi khôgbqb ng tốzxuk t vớtecr i Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t; nhưtkpm ng hoàusps ng đbnac ếayol vớtecr i hậejjs u cũayol ng làusps sưtkpm phụvvug khai tâymcg m vềmyoc võfblu củzxuk a thiếayol p. Xin bệdhtn hạlrfz cho thiếayol p làusps m lễyhie tếayol vọfgmk ng vàusps cưtkpm tang ngưtkpm ờadqc i nhưtkpm sưtkpm phụvvug .
Nhàusps vua hỏwyad i thárpui i-sưtkpm Lýaexi Đlfpl ạlrfz o-Thàusps nh:
– Thưtkpm a thầlgoh y, xin thầlgoh y cho biếayol t việdhtn c nàusps y cókikv nêgbqb n khôgbqb ng?
– Tâymcg u bệdhtn hạlrfz khôgbqb ng nhữclnj ng nêgbqb n, màusps còbqed n phảcxhk i côgbqb ng bốzxuk cho toàusps n dâymcg n noi gưtkpm ơlfpl ng. Trịbnac -bìlcty nh hoàusps ng đbnac ếayol sang Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t vớtecr i mưtkpm u đbnac ồgdxa thôgbqb n tíccyx nh nưtkpm ớtecr c ta, nhưtkpm ng ngàusps i làusps ngưtkpm ờadqc i Tốzxuk ng, vìlcty Tốzxuk ng màusps làusps m việdhtn c ấobtn y ta khôgbqb ng thểobtn trárpui ch ngàusps i. Còbqed n đbnac ốzxuk i vớtecr i Thầlgoh n-phi, ngàusps i vàusps Cao hậejjs u hếayol t sứobtn c yêgbqb u thưtkpm ơlfpl ng nhưtkpm con, dạlrfz y dỗylou tậejjs n tâymcg m, lạlrfz i ban cho vàusps ng bạlrfz c. Thìlcty cárpui i nghĩenok a sưtkpm , đbnac ồgdxa khôgbqb ng thểobtn bỏwyad đbnac ưtkpm ợpbca c.
Triềmyoc u thầlgoh n thấobtn y Ỷzebl -Lan hiếayol u đbnac ễyhie vớtecr i sưtkpm phụvvug , trong lòbqed ng họfgmk đbnac ềmyoc u cảcxhk m phụvvug c phi làusps ngưtkpm ờadqc i ăvvug n ởzadd cókikv hậejjs u.
Khai-Quốzxuk c vưtkpm ơlfpl ng tỏwyad vẻztux lo lắqpic ng, hỏwyad i Lýaexi -Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t:
– Chíccyx nh vìlcty hồgdxa i còbqed n làusps m Thárpui i-tửrpmm , nhàusps vua vâymcg n du Nam phưtkpm ơlfpl ng, nêgbqb n suốzxuk t thờadqc i gian tạlrfz i vịbnac , ngưtkpm ờadqc i khôgbqb ng cho bàusps n đbnac ếayol n Nam xâymcg m. Khôgbqb ng biếayol t Thárpui i-tửrpmm Húvhtm c làusps ngưtkpm ờadqc i thếayol nàusps o?
Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t tâymcg u:
– Hy-Ninh hoàusps ng đbnac ếayol làusps con trưtkpm ởzadd ng củzxuk a Anh-tôgbqb ng, do Cao hoàusps ng hậejjs u sinh ra. Niêgbqb n hiệdhtn u Khárpui nh-lịbnac ch thứobtn tárpui m, đbnac ờadqc i vua Nhâymcg n-tôgbqb ng, nhằlmmv m niêgbqb n hiệdhtn u Thiêgbqb n-cảcxhk m Thárpui nh-vũayol thứobtn năvvug m (1048) đbnac ờadqc i vua Thárpui i-tôgbqb ng bảcxhk n triềmyoc u, sinh tạlrfz i Bộxmfo c-vưtkpm ơlfpl ng phủzxuk , đbnac ặtkpm t têgbqb n làusps Trọfgmk ng-Châymcg m. Niêgbqb n hiệdhtn u Gia-hựlfpl u thứobtn tárpui m, đbnac ờadqc i vua Nhâymcg n-tôgbqb ng, bêgbqb n đbnac ạlrfz i Việdhtn t làusps niêgbqb n hiệdhtn u Chưtkpm ơlfpl ng-thárpui nh Gia-khárpui nh thứobtn năvvug m (1063), Anh-tôgbqb ng lêgbqb n ngôgbqb i. Trọfgmk ng-Châymcg m đbnac ưtkpm ợpbca c nhậejjs p Hoàusps ng-thàusps nh, ban cho ởzadd cung Khárpui nh-ninh, phong An-châymcg u quan-sárpui t sứobtn , Quang-quốzxuk c côgbqb ng. Ôpnqi ng cựlfpl c kỳbrie thôgbqb ng minh, nghe mộxmfo t hiểobtn u mưtkpm ờadqc i, lạlrfz i chăvvug m họfgmk c. Quan thárpui i phókikv làusps Vưtkpm ơlfpl ng Đlfpl àusps o vàusps o cung giảcxhk ng, ôgbqb ng dẫhqnj n em làusps Hạlrfz o ra ngoàusps i cửrpmm a cung đbnac ókikv n; sau buổdhtn i họfgmk c ôgbqb ng thưtkpm ờadqc ng hỏwyad i Thárpui i-phókikv vềmyoc chíccyx nh sựlfpl cổdhtn kim đbnac ếayol n quêgbqb n ăvvug n, quêgbqb n ngủzxuk . Nhiềmyoc u lầlgoh n hỏwyad i tớtecr i khi trờadqc i sárpui ng. Cókikv đbnac êgbqb m đbnac ếayol n canh tưtkpm , Anh-Tôgbqb ng thấobtn y đbnac èareb n trong cung Khárpui nh-ninh còbqed n sárpui ng, phảcxhk i sai thárpui i giárpui m tớtecr i truyềmyoc n cho ôgbqb ng đbnac i ngủzxuk . Cárpui c đbnac ạlrfz i thầlgoh n Đlfpl ôgbqb ng-cung củzxuk a ôgbqb ng làusps m việdhtn c suốzxuk t ngàusps y, đbnac ôgbqb i khi cảcxhk đbnac êgbqb m. Đlfpl iểobtn m đbnac ặtkpm c biệdhtn t làusps ôgbqb ng khôgbqb ng đbnac ồgdxa ng ýaexi vớtecr i luậejjs t lệdhtn , cùxaed ng tổdhtn chứobtn c chíccyx nh sựlfpl hiệdhtn n thờadqc i củzxuk a Tốzxuk ng, ôgbqb ng muốzxuk n thay đbnac ổdhtn i toàusps n diệdhtn n. Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t ta cảcxhk i tổdhtn binh bịbnac , canh nôgbqb ng thàusps nh côgbqb ng, chíccyx nh ôgbqb ng đbnac ãclnj xửrpmm dụvvug ng Tếayol -tárpui c đbnac ểobtn biếayol t rõfblu . Ôpnqi ng đbnac ưtkpm ợpbca c Nguyễyhie n Bôgbqb ng ghi chévvug p tấobtn t cảcxhk đbnac em vềmyoc nghiêgbqb n cứobtn u hầlgoh u sau nàusps y bắqpic t chưtkpm ởzadd c. Ôpnqi ng nókikv i vớtecr i quan Thárpui i-phókikv rằlmmv ng mai nàusps y ôgbqb ng lêgbqb n ngôgbqb i, sẽztux cảcxhk i cárpui ch nhiềmyoc u hơlfpl n Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t, đbnac ểobtn cho nưtkpm ớtecr c giầlgoh u, dâymcg n mạlrfz nh. Vềmyoc nhâymcg n sựlfpl Tốzxuk ng, ôgbqb ng đbnac ểobtn tâymcg m theo dõfblu i từlgda ng đbnac ạlrfz i thầlgoh n trong triềmyoc u, ghi chévvug p hàusps nh trạlrfz ng mỗylou i ngưtkpm ờadqc i vàusps o mộxmfo t tậejjs p sárpui ch riêgbqb ng: tíccyx nh tìlcty nh, gia cảcxhk nh, thókikv i quen, văvvug n nghiệdhtn p, củzxuk a cảcxhk i.
Long-thàusps nh ẩrpmm n-sĩenok Tôgbqb n Đlfpl ảcxhk n bậejjs t lêgbqb n tiếayol ng khen:
– Hy-Ninh đbnac ãclnj thôgbqb ng minh, chăvvug m họfgmk c, lạlrfz i biếayol t trọfgmk ng sưtkpm đbnac ạlrfz o, làusps m việdhtn c cầlgoh n mẫhqnj n, nếayol u y cókikv sứobtn c khỏwyad e nữclnj a thìlcty khôgbqb ng phảcxhk i làusps đbnac iềmyoc u may cho Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t ta.
Vua bàusps Bìlcty nh-Dưtkpm ơlfpl ng thởzadd dàusps i:
– Đlfpl iềmyoc u khôgbqb ng hay đbnac ókikv đbnac ãclnj xẩrpmm y ra rồgdxa i. Chíccyx nh vìlcty thếayol màusps chúvhtm ng tôgbqb i phảcxhk i từlgda Bắqpic c-biêgbqb n vềmyoc đbnac âymcg y xin thiếayol t Tinh-triềmyoc u ban đbnac êgbqb m nhưtkpm thếayol nàusps y. Thôgbqb i Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t, con trìlcty nh bầlgoh y tiếayol p đbnac i.
– Cũayol ng năvvug m Gia-hựlfpl u thứobtn tárpui m, thárpui ng chíccyx n đbnac ưtkpm ợpbca c thăvvug ng Trung-vũayol -quâymcg n Tiếayol t-đbnac ộxmfo -sứobtn , Đlfpl ồgdxa ng trung-thưtkpm môgbqb n hạlrfz bìlcty nh chưtkpm ơlfpl ng sựlfpl , Hoàusps i-dưtkpm ơlfpl ng quậejjs n vưtkpm ơlfpl ng, cảcxhk i têgbqb n làusps Húvhtm c. Ôpnqi ng lạlrfz i khôgbqb ng thíccyx ch sắqpic c đbnac ẹfblu p, năvvug m Trịbnac -bìlcty nh thứobtn ba (1066), thárpui ng ba, đbnac ãclnj cưtkpm ớtecr i chárpui u gárpui i cốzxuk tểobtn tưtkpm ớtecr ng Hưtkpm ớtecr ng Mẫhqnj n-Trung làusps m vưtkpm ơlfpl ng phi. Vềmyoc võfblu côgbqb ng, Húvhtm c họfgmk c vớtecr i Chưtkpm ơlfpl ng-Hưtkpm đbnac ạlrfz o nhâymcg n, chưtkpm ởzadd ng môgbqb n phárpui i Hoa-sơlfpl n. Võfblu côgbqb ng Húvhtm c rấobtn t cao, nghe đbnac âymcg u ngang vớtecr i đbnac árpui m sưtkpm thúvhtm c Triệdhtn u Tiếayol t.
Nhàusps vua nókikv i vớtecr i Thiệdhtn u-Cựlfpl c:
– Đlfpl ấobtn y làusps chuyệdhtn n cũayol , còbqed n chuyệdhtn n mớtecr i xẩrpmm y ra thếayol nàusps o, xin biểobtn u huynh trìlcty nh bầlgoh y rõfblu chi tiếayol t.
Thiệdhtn u-Cựlfpl c đbnac em mộxmfo t tấobtn m lụvvug a căvvug ng lêgbqb n trêgbqb n cárpui i khung lớtecr n. Trêgbqb n tấobtn m lụvvug a vẽztux sơlfpl đbnac ồgdxa tổdhtn chứobtn c triềmyoc u Tốzxuk ng, dưtkpm ớtecr i mỗylou i chứobtn c vụvvug , ghi têgbqb n ngưtkpm ờadqc i hiệdhtn n đbnac ang lĩenok nh trọfgmk ng trárpui ch. Ôpnqi ng cầlgoh m câymcg y gậejjs y nhỏwyad bằlmmv ng gỗylou quếayol , chỉsuhz lêgbqb n tấobtn m lụvvug a:
– Bởzadd i vìlcty đbnac ãclnj nghiêgbqb n cứobtn u tìlcty nh hìlcty nh xãclnj tắqpic c cùxaed ng cárpui c quan từlgda trưtkpm ớtecr c, nêgbqb n ngay hai ngàusps y sau lêgbqb n ngôgbqb i, Hy-Ninh thay đbnac ổdhtn i toàusps n bộxmfo quan chứobtn c trong triềmyoc u. Tểobtn -tưtkpm ớtecr ng Hàusps n Kỳbrie thăvvug ng lêgbqb n Tưtkpm -khôgbqb ng. Tăvvug ng Côgbqb ng-Lưtkpm ợpbca ng lĩenok nh môgbqb n-hạlrfz thịbnac lang, kiêgbqb m Lạlrfz i-bộxmfo thưtkpm ợpbca ng-thưtkpm , Anh-quốzxuk c-côgbqb ng. Văvvug n Ngạlrfz n-Bárpui c, hàusps m Thưtkpm ợpbca ng-thưtkpm tảcxhk bộxmfo c xạlrfz , Kiểobtn m-hiệdhtn u tưtkpm -đbnac ồgdxa kiêgbqb m Trung-thưtkpm -lệdhtn nh. Phúvhtm Bậejjs t phong Vũayol Minh-quâymcg n tiếayol t-đbnac ộxmfo -sứobtn , Kiểobtn m-hiệdhtn u thưtkpm ợpbca ng thưtkpm tảcxhk bộxmfo c xạlrfz . Ârpui u Dưtkpm ơlfpl ng-Tu, Triệdhtn u Khárpui i thăvvug ng Thưtkpm ợpbca ng-thưtkpm tảcxhk thừlgda a, tham-tri chíccyx nh sựlfpl . Trầlgoh n Thăvvug ng-Chi lĩenok nh Hộxmfo -bộxmfo thịbnac lang. Lãclnj Côgbqb ng-Bậejjs t lĩenok nh Hìlcty nh-bộxmfo thịbnac -lang. Doãclnj n Bậejjs t, Doãclnj n Lưtkpm ơlfpl ng gia thárpui i-bảcxhk o. Thárpui ng hai, phong Hưtkpm ớtecr ng thịbnac làusps m hoàusps ng-hậejjs u. Sang thárpui ng ba, ngàusps y Nhâymcg m-Týaexi , phong Tàusps o Dậejjs t làusps m kiểobtn m-hiệdhtn u thárpui i-úvhtm y kiêgbqb m thịbnac -trung. Cho mởzadd âymcg n khoa, lấobtn y đbnac ậejjs u 461 tiếayol n-sĩenok .
Nhàusps vua suýaexi t xoa:
– Khiếayol p, mớtecr i lêgbqb n ngôgbqb i vua cókikv ba thárpui ng, màusps Hy-Ninh đbnac ãclnj làusps m mộxmfo t cuộxmfo c sắqpic p xếayol p lạlrfz i toàusps n bộxmfo quan lạlrfz i. Qua cuộxmfo c tâymcg n phong nàusps y trẫhqnj m nhậejjs n thấobtn y: Tốzxuk ng triềmyoc u đbnac ang thờadqc i cựlfpl c thịbnac nh, toàusps n nhữclnj ng đbnac ạlrfz i thầlgoh n văvvug n môgbqb vũayol lưtkpm ợpbca c, lạlrfz i trong sạlrfz ch. Đlfpl ờadqc i Anh-Tôgbqb ng thìlcty cárpui c quan chia làusps m hai phe, phe theo Hàusps n Kỳbrie chủzxuk gâymcg y chiếayol n ởzadd Nam phưtkpm ơlfpl ng. Phe theo Văvvug n Ngạlrfz n-Bárpui c chủzxuk hòbqed a. Bâymcg y giờadqc Hy-Ninh mớtecr i lêgbqb n ngôgbqb i màusps đbnac ãclnj bổdhtn nhiệdhtn m ngưtkpm ờadqc i nàusps o đbnac úvhtm ng tàusps i ngưtkpm ờadqc i đbnac ókikv , nhưtkpm vậejjs y thìlcty thựlfpl c từlgda đbnac ờadqc i Đlfpl ưtkpm ờadqc ng đbnac ếayol n giờadqc chưtkpm a cókikv triềmyoc u nàusps o hơlfpl n đbnac ưtkpm ợpbca c. Khôgbqb ng biếayol t y cókikv xókikv a nổdhtn i cárpui i hốzxuk giữclnj a hai phe khôgbqb ng?
Thiệdhtn u-Cựlfpl c tiếayol p:
– Nhờadqc sựlfpl bổdhtn nhiệdhtn m trêgbqb n, Hy-Ninh đbnac ếayol phâymcg n cho phe chủzxuk hòbqed a thìlcty lĩenok nh nhữclnj ng chứobtn c thuộxmfo c toàusps Trung-thưtkpm , bộxmfo Lễyhie , bộxmfo Hìlcty nh, bộxmfo Hộxmfo , bộxmfo Côgbqb ng. Phe chủzxuk chiếayol n lĩenok nh bộxmfo Binh, bộxmfo Lạlrfz i, vàusps Khu-mậejjs t việdhtn n. Thếayol làusps cárpui i hốzxuk chia rẽztux đbnac ưtkpm ợpbca c xókikv a đbnac i. Tókikv m lạlrfz i phe chủzxuk chiếayol n gồgdxa m: Hàusps n Kỳbrie , Tăvvug ng Côgbqb ng-Lưtkpm ợpbca ng, Phúvhtm Bậejjs t, Triệdhtn u Khárpui i, Tàusps o Dậejjs t, Ngôgbqb Khuêgbqb , Vưtkpm ơlfpl ng An-Thạlrfz ch. Phe chủzxuk hòbqed a gồgdxa m: Văvvug n Ngạlrfz n-Bárpui c, Trầlgoh n Thăvvug ng-Chi, Lãclnj Côgbqb ng-Bậejjs t, Ârpui u Dưtkpm ơlfpl ng-Tu, Vưtkpm ơlfpl ng Đlfpl àusps o, Ngôgbqb Thâymcg n, Trưtkpm ơlfpl ng Phưtkpm ơlfpl ng-Bìlcty nh. Bềmyoc ngoàusps i thìlcty hai phe đbnac ang hòbqed a hoãclnj n vớtecr i nhau. Nhưtkpm ng bêgbqb n trong vẫhqnj n cókikv mộxmfo t vếayol t nứobtn t âymcg m ỷmyoc . Chỉsuhz chờadqc nổdhtn tung. Nguyêgbqb n Hàusps n Kỳbrie mấobtn y lầlgoh n tiếayol n cửrpmm Ngôgbqb Khuêgbqb làusps m tham-tri chíccyx nh-sựlfpl , nhưtkpm ng hoàusps ng-đbnac ếayol Hy-Ninh bárpui c, màusps bổdhtn Ârpui u Dưtkpm ơlfpl ng-Tu.
Thiệdhtn u-Cựlfpl c tiếayol p tụvvug c: vềmyoc cárpui c tưtkpm ớtecr ng cầlgoh m quâymcg n hiệdhtn n cókikv hai khu. Chưtkpm tưtkpm ớtecr ng thuộxmfo c khu Bắqpic c đbnac ốzxuk i phókikv vớtecr i Liêgbqb u, khu Tâymcg y đbnac ốzxuk i phókikv vớtecr i Hạlrfz . Tưtkpm ớtecr ng hai khu nàusps y thưtkpm ờadqc ng ởzadd mộxmfo t phe. Chưtkpm tưtkpm ớtecr ng đbnac ốzxuk i phókikv vớtecr i tộxmfo c Việdhtn t trấobtn n Nam biêgbqb n ởzadd mộxmfo t phe. Ngay ngàusps y đbnac ầlgoh u mớtecr i lêgbqb n ngôgbqb i, Hy-Ninh hoàusps ng đbnac ếayol cho mậejjs t sứobtn triệdhtn u hồgdxa i bọfgmk n biêgbqb n thầlgoh n chủzxuk chiếayol n nhưtkpm Dưtkpm Tĩenok nh, Tiêgbqb u Cốzxuk , Tiêgbqb u Chúvhtm , Lýaexi Sưtkpm -Trung, Triệdhtn u Tiếayol t, Quárpui ch Qùxaed y, Yêgbqb n Đlfpl ạlrfz t, Tu Kỷmyoc , Khúvhtm c Chẩrpmm n, Đlfpl àusps o Bậejjs t, Lýaexi Hiếayol n vềmyoc họfgmk p. Cuộxmfo c họfgmk p cựlfpl c mậejjs t, Tếayol -tárpui c củzxuk a ta mấobtn t hơlfpl n thárpui ng vẫhqnj n khôgbqb ng biếayol t rõfblu nộxmfo i dung. Sau nhờadqc mộxmfo t cung nữclnj làusps m việdhtn c cho ta ởzadd cung thárpui i-hậejjs u, nghe cuộxmfo c tranh luậejjs n giữclnj a Thárpui i-hoàusps ng thárpui i-hậejjs u (vợpbca Nhâymcg n-tôgbqb ng) vàusps Thárpui i-hậejjs u (vợpbca Anh-tôgbqb ng) mớtecr i biếayol t rõfblu chi tiếayol t. Hy-Ninh hoàusps ng đbnac ếayol đbnac ãclnj xókikv a đbnac ưtkpm ợpbca c hốzxuk chia rẽztux củzxuk a chưtkpm tưtkpm ớtecr ng thuộxmfo c hai khu vớtecr i nhau.
Thiệdhtn u-Cựlfpl c ngừlgda ng lạlrfz i cho mọfgmk i ngưtkpm ờadqc i chúvhtm ýaexi , rồgdxa i ôgbqb ng nókikv i thựlfpl c chậejjs m:
– Hy-Ninh hoàusps ng đbnac ếayol cùxaed ng bọfgmk n chủzxuk Nam xâymcg m quyếayol t đbnac ịbnac nh khôgbqb ng chịbnac u ởzadd cárpui i thếayol Bắqpic c bịbnac Liêgbqb u évvug p, Nam bịbnac tộxmfo c Việdhtn t lấobtn n. Tốzxuk ng phảcxhk i làusps triềmyoc u đbnac ạlrfz i mạlrfz nh nhưtkpm thờadqc i vua Vũayol -đbnac ếayol nhàusps Hárpui n, vua Thárpui i-tôgbqb ng nhàusps Đlfpl ưtkpm ờadqc ng. Tốzxuk ng phảcxhk i tổdhtn chứobtn c, chỉsuhz nh bịbnac binh mãclnj . Trưtkpm ớtecr c nhờadqc Kinh-Nam vưtkpm ơlfpl ng bìlcty nh Tâymcg y-Hạlrfz . Nay Hạlrfz khuấobtn t phụvvug c, Tốzxuk ng nêgbqb n vỗylou vềmyoc đbnac ểobtn an mặtkpm t nàusps y. Phíccyx a Bắqpic c, Liêgbqb u quárpui mạlrfz nh, khôgbqb ng thểobtn trởzadd mặtkpm t vớtecr i chúvhtm ng, Tốzxuk ng tạlrfz m nhẫhqnj n nhịbnac n hòbqed a hoãclnj n, đbnac ểobtn khỏwyad i phảcxhk i đbnac ốzxuk i phókikv vớtecr i đbnac ạlrfz i đbnac ịbnac ch. Bao nhiêgbqb u tinh lựlfpl c dồgdxa n xuốzxuk ng Nam, thanh toárpui n tárpui m nưtkpm ớtecr c tộxmfo c Việdhtn t trưtkpm ớtecr c.
Long-thàusps nh ẩrpmm n-sĩenok Tôgbqb n Đlfpl ảcxhk n khen:
– Phảcxhk i côgbqb ng nhậejjs n Hy-Ninh minh mẫhqnj n, cókikv hùxaed ng tâymcg m trárpui ng chíccyx . Bọfgmk n biêgbqb n thầlgoh n mưtkpm u tríccyx tuyệdhtn t cao. Thếayol họfgmk đbnac ịbnac nh kếayol sárpui ch Nam thùxaed y ra sao?
– Thưtkpm a, họfgmk nghịbnac dùxaed ng lạlrfz i Ngũayol -lôgbqb i. Nỗylou lựlfpl c chíccyx nh củzxuk a họfgmk làusps đbnac árpui nh Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t trưtkpm ớtecr c. Họfgmk árpui p dụvvug ng dưtkpm ơlfpl ng Đlfpl ôgbqb ng, kíccyx ch Tâymcg y bằlmmv ng cárpui ch giảcxhk nhưtkpm đbnac ốzxuk i phókikv vớtecr i Hạlrfz , Liêgbqb u, nêgbqb n phảcxhk i luyệdhtn n tậejjs p binh tưtkpm ớtecr ng, mua sắqpic m lừlgda a ngựlfpl a, rèareb n vũayol -khíccyx ởzadd nhữclnj ng vùxaed ng miềmyoc n Tâymcg y, Bắqpic c, cho ta khôgbqb ng đbnac ềmyoc phòbqed ng, rồgdxa i thìlcty nh lìlcty nh kévvug o xuốzxuk ng đbnac árpui nh Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t, lậejjs p thàusps nh quậejjs n huyệdhtn n. Khi Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t mấobtn t rồgdxa i thìlcty Chiêgbqb m, Làusps o, Châymcg n, khôgbqb ng cầlgoh n đbnac árpui nh cũayol ng xong. Bấobtn y giờadqc Xiêgbqb m-la, Đlfpl ạlrfz i-lýaexi hàusps ng thìlcty thôgbqb i, bằlmmv ng khôgbqb ng thìlcty họfgmk dùxaed ng tùxaed hàusps ng binh Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t, Chiêgbqb m-thàusps nh, Châymcg n-lạlrfz p, Lãclnj o-qua đbnac árpui nh hai nưtkpm ớtecr c nàusps y. Thếayol làusps họfgmk cókikv cảcxhk mộxmfo t miềmyoc n Nam trùxaed phúvhtm , thêgbqb m binh líccyx nh, lưtkpm ơlfpl ng thựlfpl c, họfgmk quay lêgbqb n Bắqpic c, đbnac árpui nh Tâymcg y-hạlrfz . Bìlcty nh Tâymcg y-hạlrfz xong, thìlcty Liêgbqb u khôgbqb ng dárpui m sárpui ch nhiễyhie u họfgmk nữclnj a. Hơlfpl n nữclnj a họfgmk đbnac ủzxuk binh lựlfpl c quay lêgbqb n Bắqpic c đbnac árpui nh Liêgbqb u. Đlfpl âymcg y mớtecr i làusps tìlcty nh hìlcty nh tíccyx nh đbnac ếayol n giữclnj a thárpui ng ba màusps thôgbqb i. Nhưtkpm ng cárpui i rắqpic c rốzxuk i đbnac ãclnj bắqpic t đbnac ầlgoh u xẩrpmm y ra ởzadd Bắqpic c-biêgbqb n rồgdxa i.
Quan đbnac ạlrfz i-tưtkpm -mãclnj Quárpui ch Kim-Nhậejjs t hỏwyad i:
– Phảcxhk i chăvvug ng bọfgmk n biêgbqb n thầlgoh n Tốzxuk ng ởzadd Nam-thùxaed y lạlrfz i bắqpic t đbnac ầlgoh u gâymcg y hấobtn n?
– Thưtkpm a Tưtkpm -mãclnj vâymcg ng. Bởzadd i chíccyx nh bọfgmk n biêgbqb n thầlgoh n hiếayol u chiếayol n vềmyoc triềmyoc u, hộxmfo i vớtecr i Hy-Ninh khởzadd i sựlfpl . Vìlcty từlgda trưtkpm ớtecr c đbnac ếayol n giờadqc , chúvhtm ng biếayol t rằlmmv ng giữclnj a Nhâymcg n-Tôgbqb ng vớtecr i Kinh-Nam vưtkpm ơlfpl ng Trầlgoh n Tựlfpl -Mai chủzxuk trưtkpm ơlfpl ng hòbqed a ởzadd Nam phưtkpm ơlfpl ng, đbnac ểobtn chốzxuk ng Liêgbqb u, Hạlrfz . Vìlcty vậejjs y chúvhtm ng sợpbca Kinh-Nam vưtkpm ơlfpl ng, khôgbqb ng dárpui m gâymcg y sựlfpl . Nay chúvhtm ng đbnac ãclnj biếayol t chủzxuk ýaexi củzxuk a nhàusps vua quyếayol t đbnac árpui nh Nam phưtkpm ơlfpl ng, nêgbqb n dùxaed chưtkpm a cókikv chỉsuhz dụvvug , chúvhtm ng cũayol ng chuẩrpmm n bịbnac trưtkpm ớtecr c, phòbqed ng khi cókikv lệdhtn nh thìlcty đbnac ãclnj sẵxofy n sàusps ng. Chúvhtm ng nghĩenok : khi nhàusps vua chủzxuk xưtkpm ớtecr ng, thìlcty Kinh-Nam vưtkpm ơlfpl ng khôgbqb ng dárpui m ngăvvug n cảcxhk n, làusps m tộxmfo i chúvhtm ng. Màusps dùxaed vưtkpm ơlfpl ng cókikv kếayol t tộxmfo i, thìlcty triềmyoc u đbnac ìlcty nh cũayol ng ngăvvug n cảcxhk n.
Nhàusps vua hỏwyad i:
– Bọfgmk n biêgbqb n thầlgoh n Nam phưtkpm ơlfpl ng củzxuk a Tốzxuk ng đbnac ãclnj gâymcg y nhữclnj ng gìlcty vớtecr i ta?
– Tâymcg u, từlgda sau khi Nùxaed ng Tríccyx -Cao khởzadd i binh, thìlcty Tốzxuk ng cókikv trọfgmk ng binh đbnac ókikv ng ởzadd Ung-châymcg u, Liêgbqb m-châymcg u. Từlgda khi phòbqed -mãclnj Thâymcg n Thiệdhtn u-Thárpui i, vàusps vua bàusps Bìlcty nh-Dưtkpm ơlfpl ng tiếayol n đbnac árpui nh sang Trung-nguyêgbqb n (1060), Tốzxuk ng nghịbnac hòbqed a. Vua bàusps bắqpic t Tốzxuk ng chịbnac u ba đbnac iềmyoc u kiệdhtn n, trong đbnac ókikv cókikv việdhtn c cárpui ch chứobtn c bọfgmk n biêgbqb n thầlgoh n Tiêgbqb u Chúvhtm đbnac ếayol n giờadqc bọfgmk n biêgbqb n thầlgoh n đbnac ềmyoc u kinh sợpbca ta, khôgbqb ng dárpui m gâymcg y sựlfpl nữclnj a. Nhưtkpm ng nay chúvhtm ng đbnac ổdhtn i thárpui i đbnac ộxmfo , chúvhtm ng bắqpic t chưtkpm ớtecr c tổdhtn chứobtn c Hoàusps ng-nam củzxuk a ta. Chúvhtm ng bắqpic t toàusps n thểobtn đbnac àusps n ôgbqb ng tuổdhtn i từlgda mưtkpm ờadqc i sárpui u, đbnac ếayol n bốzxuk n mưtkpm ơlfpl i lăvvug m phảcxhk i luyệdhtn n tậejjs p binh bịbnac , lậejjs p thàusps nh đbnac ộxmfo i ngũayol gọfgmk i làusps Đlfpl iềmyoc n-tửrpmm -giárpui p, nghĩenok a la vừlgda a làusps m ruộxmfo ng, vừlgda a tậejjs p binh bịbnac . Chúvhtm ng lạlrfz i bắqpic t cárpui c châymcg u mộxmfo Đlfpl iềmyoc n-tửrpmm -giárpui p làusps m Thổdhtn -binh, cárpui c đbnac ộxmfo ng làusps m Đlfpl ộxmfo ng-binh. Rồgdxa i cứobtn năvvug m Đlfpl iềmyoc n-tửrpmm -giárpui p, chúvhtm ng bắqpic t mộxmfo t ngưtkpm ờadqc i xung làusps m Bảcxhk o-binh. Nghĩenok a làusps bêgbqb n ta cókikv Thiêgbqb n-tửrpmm -binh thìlcty chúvhtm ng cókikv Bảcxhk o-binh; bêgbqb n ta cókikv binh cárpui c lộxmfo , cárpui c huyệdhtn n, thìlcty chúvhtm ng cókikv Thổdhtn -binh, Đlfpl ộxmfo ng-binh; bêgbqb n ta cókikv Hoàusps ng-nam thìlcty chúvhtm ng cókikv Đlfpl iềmyoc n-tửrpmm -binh. Khắqpic p cárpui c nơlfpl i chúvhtm ng rèareb n luyệdhtn n vũayol khi, tíccyx ch trữclnj lưtkpm ơlfpl ng thảcxhk o, mua lừlgda a ngựlfpl a, đbnac ókikv ng xe, đbnac ókikv ng chiếayol n thuyềmyoc n.
Khai-Quốzxuk c vưtkpm ơlfpl ng thấobtn y nhàusps vua cùxaed ng triềmyoc u đbnac ìlcty nh hiệdhtn n ra khíccyx sắqpic c lo sợpbca quárpui đbnac árpui ng, cầlgoh n phảcxhk i nókikv i mấobtn y lờadqc i đbnac ểobtn an tâymcg m vua tôgbqb i. Vưtkpm ơlfpl ng vẫhqnj y tay cho Thiệdhtn u-Cựlfpl c ngừlgda ng lạlrfz i. Vưtkpm ơlfpl ng tâymcg u nhàusps vua:
– Tâymcg u bệdhtn hạlrfz , thầlgoh n thấobtn y giữclnj a hai phe cầlgoh m quyềmyoc n trong triềmyoc u tuy bềmyoc ngoàusps i thăvvug ng bằlmmv ng, nhưtkpm ng thựlfpl c ra phe chủzxuk chiếayol n giữclnj nhiềmyoc u quyềmyoc n hơlfpl n. Bâymcg y giờadqc thêgbqb m cárpui c đbnac ạlrfz i thầlgoh n biêgbqb n cưtkpm ơlfpl ng, đbnac a sốzxuk làusps võfblu tưtkpm ớtecr ng vốzxuk n hiếayol u chiếayol n nữclnj a, thìlcty e rằlmmv ng phe chủzxuk hòbqed a sẽztux bịbnac loạlrfz i trong sớtecr m tốzxuk i. Ngưtkpm ợpbca c lạlrfz i phe chủzxuk hòbqed a gồgdxa m toàusps n nhữclnj ng danh sĩenok , văvvug n gia nổdhtn i tiếayol ng, rấobtn t đbnac ưtkpm ợpbca c lòbqed ng họfgmk c giớtecr i, hưtkpm ơlfpl ng đbnac ảcxhk ng, quầlgoh n chúvhtm ng. Thầlgoh n ưtkpm ớtecr c tíccyx nh, thếayol nàusps o phe chủzxuk chiếayol n sẽztux tìlcty m cárpui ch triệdhtn t vâymcg y cárpui nh phe chủzxuk hòbqed a. Khi họfgmk triệdhtn t, dĩenok nhiêgbqb n họfgmk triệdhtn t ngưtkpm ờadqc i nàusps o nổdhtn i tiếayol ng nhấobtn t, đbnac ểobtn đbnac árpui m kia chùxaed n nhụvvug t. Trong đbnac árpui m đbnac ạlrfz i thầlgoh n phe nàusps y, thìlcty Văvvug n Ngạlrfz n-Bárpui c, Ârpui u-Dưtkpm ơlfpl ng-Tu nứobtn c tiếayol ng thiêgbqb n hạlrfz vềmyoc văvvug n chưtkpm ơlfpl ng, chắqpic c chắqpic n hai ngưtkpm ờadqc i nàusps y sẽztux bịbnac hạlrfz i đbnac ầlgoh u tiêgbqb n. Trưtkpm ớtecr c tìlcty nh trạlrfz ng đbnac ókikv , ta phảcxhk i làusps m gìlcty ?
Ỷzebl -Lan hưtkpm ớtecr ng Khai-Quốzxuk c vưtkpm ơlfpl ng várpui i ba várpui i:
– Tâymcg u Quốzxuk c-phụvvug , thầlgoh n nhi nghĩenok Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t ta nêgbqb n hỏwyad i ýaexi kiếayol n Kinh-Nam vưtkpm ơlfpl ng trưtkpm ớtecr c đbnac ãclnj . Vìlcty dùxaed sao, vưtkpm ơlfpl ng cũayol ng làusps viêgbqb n gạlrfz ch nốzxuk i giữclnj a tộxmfo c Hoa vớtecr i tộxmfo c Việdhtn t. Vưtkpm ơlfpl ng lạlrfz i nắqpic m vữclnj ng tìlcty nh hìlcty nh Tốzxuk ng hơlfpl n ta.
Vua bàusps Bìlcty nh-Dưtkpm ơlfpl ng đbnac ứobtn ng lêgbqb n, bàusps lắqpic c đbnac ầlgoh u:
– Hôgbqb m qua, tôgbqb i nhậejjs n đbnac ưtkpm ợpbca c thưtkpm Kinh-Nam vưtkpm ơlfpl ng do thầlgoh n-ưtkpm ng mang đbnac ếayol n. Vưtkpm ơlfpl ng cũayol ng nhờadqc tôgbqb i thỉsuhz nh ýaexi kiếayol n triềmyoc u đbnac ìlcty nh Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t.
Khai-Quốzxuk c vưtkpm ơlfpl ng gõfblu ngókikv n tay lêgbqb n bàusps n, rồgdxa i nókikv i:
– Tôgbqb i sợpbca dưtkpm ớtecr i triềmyoc u đbnac ạlrfz i Hy-Ninh, Kinh-Nam vưtkpm ơlfpl ng sẽztux bịbnac mấobtn t hếayol t thếayol lựlfpl c. Bởzadd i mặtkpm t trậejjs n Tâymcg y-hạlrfz khôgbqb ng còbqed n nữclnj a. Chúvhtm a Tâymcg y-hạlrfz đbnac ãclnj chịbnac u sắqpic c phong, tuếayol cốzxuk ng triềmyoc u Tốzxuk ng. Còbqed n mặtkpm t trậejjs n Liêgbqb u, thìlcty Tốzxuk ng chịbnac u khuấobtn t phụvvug c chúvhtm ng, giữclnj nguyêgbqb n biêgbqb n giớtecr i hiệdhtn n tạlrfz i. Tốzxuk ng muốzxuk n mởzadd mặtkpm t trậejjs n phíccyx a Nam, thìlcty đbnac ờadqc i nàusps o dùxaed ng vưtkpm ơlfpl ng? Kinh-Nam vưtkpm ơlfpl ng làusps mộxmfo t đbnac ạlrfz i tưtkpm ớtecr ng, khi mộxmfo t đbnac ạlrfz i tưtkpm ớtecr ng khôgbqb ng cầlgoh m quâymcg n, thìlcty trởzadd thàusps nh thừlgda a thãclnj i, giárpui trịbnac khôgbqb ng bằlmmv ng bọfgmk n văvvug n quan. Vớtecr i lạlrfz i bọfgmk n văvvug n-quan, võfblu -tưtkpm ớtecr ng muốzxuk n gâymcg y chiếayol n, đbnac a sốzxuk chứobtn c tưtkpm ớtecr c nhỏwyad , chúvhtm ng muốzxuk n cókikv binh sựlfpl đbnac ểobtn lậejjs p côgbqb ng rồgdxa i leo lêgbqb n cao. Nhưtkpm ng chúvhtm ng ớtecr n vưtkpm ơlfpl ng, nêgbqb n phảcxhk i bớtecr i lôgbqb ng tìlcty m vếayol t màusps hạlrfz i vưtkpm ơlfpl ng. Triềmyoc u đbnac ìlcty nh Hy-Ninh thấobtn y Kinh-Nam vưtkpm ơlfpl ng quárpui nhiềmyoc u côgbqb ng lao, họfgmk cũayol ng muốzxuk n hạlrfz vưtkpm ơlfpl ng, đbnac ểobtn dễyhie gâymcg y chiếayol n Nam phưtkpm ơlfpl ng. Hàusps , khôgbqb ng biếayol t vưtkpm ơlfpl ng đbnac ốzxuk i phókikv ra sao đbnac âymcg y?
Ỷzebl -Lan bàusps n:
– Cókikv hai đbnac iềmyoc u màusps ta nêgbqb n làusps m. Mộxmfo t làusps sao cho Tâymcg y-hạlrfz vớtecr i Tốzxuk ng cókikv chiếayol n tranh, tựlfpl nhiêgbqb n Kinh-Nam vưtkpm ơlfpl ng đbnac ưtkpm ợpbca c trọfgmk ng dụvvug ng. Mặtkpm t trậejjs n Tâymcg y-hạlrfz sẽztux húvhtm t hếayol t tàusps i nguyêgbqb n,binh lựlfpl c Tốzxuk ng. Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t ta đbnac ưtkpm ợpbca c yêgbqb n. Hai làusps , ta làusps m cárpui ch nàusps o đbnac ểobtn phe chủzxuk chiếayol n hạlrfz i mộxmfo t trong hai danh sĩenok phe chủzxuk hòbqed a thìlcty tựlfpl nhiêgbqb n cárpui i hốzxuk chia rẽztux sẽztux nứobtn t lớtecr n ra ngay. Trong đbnac árpui m nàusps y Ârpui u-dưtkpm ơlfpl ng-Tu cókikv danh nhấobtn t. Thầlgoh n đbnac ãclnj đbnac ọfgmk c bàusps i « Thanh thu phúvhtm » củzxuk a ôgbqb ng. Thựlfpl c làusps trong văvvug n cókikv nhạlrfz c, trong nhạlrfz c cókikv văvvug n. Ârpui u bịbnac hạlrfz , tấobtn t toàusps n thểobtn dâymcg n Tốzxuk ng bấobtn t mãclnj n. Họfgmk sẽztux đbnac ổdhtn tộxmfo i lêgbqb n đbnac ầlgoh u phe chủzxuk chiếayol n.
Nhàusps vua hỏwyad i Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t:
– Thárpui i-bảcxhk o, Khu-mậejjs t việdhtn n cókikv ghi chúvhtm nhiềmyoc u vềmyoc Ârpui u Dưtkpm ơlfpl ng-Tu khôgbqb ng?
Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t lúvhtm ng túvhtm ng:
– Tâymcg u, từlgda trưtkpm ớtecr c đbnac ếayol n giờadqc Tếayol -tárpui c củzxuk a ta chỉsuhz chúvhtm ýaexi đbnac ếayol n chíccyx nh sựlfpl , binh bịbnac củzxuk a Tốzxuk ng, màusps khôgbqb ng mấobtn y chúvhtm ýaexi đbnac ếayol n cárpui c văvvug n gia. Bệdhtn hạlrfz muốzxuk n biếayol t vềmyoc văvvug n nghiệdhtn p củzxuk a Ârpui u, thầlgoh n sẽztux cho Tếayol -tárpui c sưtkpm u tầlgoh m. Thầlgoh n nghe, côgbqb ng chúvhtm a Đlfpl ộxmfo ng-Thiêgbqb n vớtecr i Thầlgoh n-phi thưtkpm ờadqc ng ngâymcg m thi, từlgda củzxuk a Ârpui u Dưtkpm ơlfpl ng-Tu, chắqpic c hai vịbnac biếayol t rõfblu vềmyoc văvvug n nghiệdhtn p củzxuk a y.
Nhàusps vua hỏwyad i Đlfpl ộxmfo ng-Thiêgbqb n:
– Thiêgbqb n nhi! Văvvug n nghiệdhtn p củzxuk a Ârpui u ra sao?
Côgbqb ng chúvhtm a Đlfpl ộxmfo ng-Thiêgbqb n cung kíccyx nh tâymcg u:
– Ârpui u Dưtkpm ơlfpl ng-Tu, tựlfpl làusps Vĩenok nh-Thúvhtm c, hiệdhtn u làusps Lụvvug c-nhấobtn t cưtkpm -sĩenok , ngưtkpm ờadqc i đbnac ấobtn t Lưtkpm -lăvvug ng. Ôpnqi ng sinh vàusps o niêgbqb n hiệdhtn u Cảcxhk nh-đbnac ứobtn c thứobtn tưtkpm đbnac ờadqc i vua Châymcg n-tôgbqb ng, so vớtecr i Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t làusps niêgbqb n hiệdhtn u thứobtn 14 (1007) đbnac ờadqc i vua Lêgbqb Ngọfgmk a-triềmyoc u, năvvug m nay sárpui u mưtkpm ơlfpl i mốzxuk t tuổdhtn i. Mồgdxa côgbqb i cha từlgda năvvug m lêgbqb n bốzxuk n tuổdhtn i, họfgmk c khai tâymcg m vớtecr i mẹfblu . Thếayol truyềmyoc n, nhàusps nghèareb o, ôgbqb ng phảcxhk i dùxaed ng câymcg y sậejjs y viếayol t chữclnj trêgbqb n đbnac ấobtn t màusps họfgmk c. Nổdhtn i danh vềmyoc văvvug n tàusps i ngay từlgda hồgdxa i còbqed n niêgbqb n thiếayol u. Đlfpl ậejjs u tiếayol n sĩenok đbnac ệdhtn nhấobtn t danh niêgbqb n hiệdhtn u Thiêgbqb n-thárpui nh thứobtn 8 (1030) đbnac ờadqc i vua Nhâymcg n-tôgbqb ng, so vớtecr i Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t làusps niêgbqb n hiệdhtn u Thiêgbqb n-thàusps nh thứobtn 3 đbnac ờadqc i vua Thárpui i-tôgbqb ng. Ôpnqi ng thưtkpm ờadqc ng kếayol t bạlrfz n xưtkpm ớtecr ng họfgmk a vớtecr i cárpui c danh sĩenok nhưtkpm Mai Nghiêgbqb u-Thuầlgoh n, Doãclnj n Thùxaed . Vềmyoc quan trưtkpm ờadqc ng, ôgbqb ng khôgbqb ng nổdhtn i danh bằlmmv ng văvvug n nghiệdhtn p. Nguyêgbqb n Tốzxuk ng triềmyoc u lậejjs p lêgbqb n đbnac ãclnj trêgbqb n trăvvug m năvvug m, màusps cárpui c văvvug n gia vẫhqnj n còbqed n chuộxmfo ng lốzxuk i ủzxuk y mịbnac , yếayol m thếayol , than mâymcg y khókikv c giókikv củzxuk a đbnac ờadqc i Lụvvug c-triềmyoc u. Ôpnqi ng cựlfpl c lựlfpl c bàusps i bárpui c lốzxuk i văvvug n nàusps y, đbnac ưtkpm a ra lốzxuk i văvvug n thựlfpl c tiễyhie n. Nếayol u nókikv i Triệdhtn u Khuôgbqb ng-Duẫhqnj n lậejjs p ra nhàusps Tốzxuk ng, thìlcty cókikv thểobtn nókikv i ôgbqb ng làusps ngưtkpm ờadqc i tạlrfz o ra văvvug n phong, văvvug n khíccyx cho Tốzxuk ng triềmyoc u. Ôpnqi ng làusps ngưtkpm ờadqc i cưtkpm ơlfpl ng trựlfpl c, tiếayol t thárpui o, chuộxmfo ng hòbqed a bìlcty nh, khôgbqb ng thíccyx ch binh sựlfpl . Đlfpl ốzxuk i vớtecr i cárpui c nưtkpm ớtecr c lâymcg n bang, ôgbqb ng chủzxuk trưtkpm ơlfpl ng đbnac em văvvug n chưtkpm ơlfpl ng, đbnac ạlrfz o đbnac ứobtn c truyềmyoc n sang đbnac ểobtn cảcxhk m hókikv a. Cárpui c nưtkpm ớtecr c nhỏwyad quy phụvvug c, triềmyoc u cốzxuk ng thìlcty tốzxuk t. Nhưtkpm ợpbca c bằlmmv ng họfgmk khôgbqb ng chịbnac u, thìlcty đbnac ểobtn yêgbqb n. Mộxmfo t lầlgoh n Phạlrfz m Trọfgmk ng-Yêgbqb m bịbnac dèareb m xiểobtn m, bịbnac biếayol m. Chưtkpm đbnac ạlrfz i thầlgoh n đbnac ềmyoc u can giárpui n vua. Riêgbqb ng quan tưtkpm giárpui n Cao Nhưtkpm ợpbca c-Nặtkpm c lạlrfz i hàusps i tộxmfo i Yêgbqb m, cho rằlmmv ng phảcxhk i giárpui ng. Ôpnqi ng viếayol t thưtkpm cho Nặtkpm c, cókikv câymcg u: « Trêgbqb n đbnac ờadqc i sao lạlrfz i cókikv việdhtn c đbnac árpui ng hổdhtn thẹfblu n nhưtkpm thếayol nhỉsuhz ? ». Nặtkpm c đbnac em thưtkpm ấobtn y tâymcg u lêgbqb n vua, ôgbqb ng bịbnac biếayol m ra làusps m chứobtn c huyệdhtn n lệdhtn nh Di-lăvvug ng. Sau vìlcty Tầlgoh n-vưtkpm ơlfpl ng Tựlfpl -Mai đbnac em quâymcg n đbnac ạlrfz i chiếayol n vớtecr i Liêgbqb u, màusps biêgbqb n sựlfpl vớtecr i Tâymcg y-hạlrfz trầlgoh m trọfgmk ng, vưtkpm ơlfpl ng tiếayol n cửrpmm Phạlrfz m Trọfgmk ng-Yêgbqb m trấobtn n phíccyx a Tâymcg y. Yêgbqb m cókikv ýaexi mờadqc i ôgbqb ng theo đbnac ểobtn cùxaed ng lo việdhtn c. Ôpnqi ng nókikv i: « Việdhtn c tôgbqb i làusps m trưtkpm ớtecr c kia đbnac âymcg u cókikv phảcxhk i mưtkpm u lợpbca i cho bảcxhk n thâymcg n mìlcty nh? Lui thìlcty cùxaed ng lui, tiếayol n thìlcty khôgbqb ng cùxaed ng tiếayol n, thếayol mớtecr i làusps phảcxhk i ». Thờadqc i bấobtn y giờadqc sưtkpm thúvhtm c Trầlgoh n Tựlfpl -Mai đbnac ang lĩenok nh chứobtn c Trấobtn n Bắqpic c đbnac ạlrfz i nguyêgbqb n soárpui i, kiểobtn m-hiệdhtn u thárpui i-úvhtm y, tưtkpm ớtecr c Tầlgoh n-vưtkpm ơlfpl ng, sau khi thắqpic ng Liêgbqb u, uy quyềmyoc n nghiêgbqb ng nưtkpm ớtecr c. Vưtkpm ơlfpl ng hồgdxa i triềmyoc u, vua Nhâymcg n-tôgbqb ng đbnac ãclnj i yếayol n. Trong yếayol n tiệdhtn c, nhàusps vua hỏwyad i: « Trong tiệdhtn c nàusps y, ngựlfpl đbnac ệdhtn thấobtn y đbnac iềmyoc u gìlcty vui nhấobtn t ». Vưtkpm ơlfpl ng nókikv i: « Đlfpl iềmyoc u thầlgoh n vui nhấobtn t làusps thấobtn y trong cárpui c quan lạlrfz i cókikv mộxmfo t danh sĩenok , nókikv i vềmyoc trung thìlcty ngang vớtecr i Vũayol hầlgoh u đbnac ờadqc i Tam-quốzxuk c; nókikv i vềmyoc văvvug n thìlcty quárpui Khuấobtn t Nguyêgbqb n nưtkpm ớtecr c Sởzadd ; nókikv i vềmyoc trựlfpl c ngôgbqb n, khíccyx tiếayol t thìlcty Đlfpl ổdhtn ng Hồgdxa nưtkpm ớtecr c Tấobtn n còbqed n thua xa. Ngưtkpm ờadqc i đbnac ókikv làusps Vĩenok nh-Thúvhtm c tiêgbqb n sinh ». Sau đbnac ókikv , sưtkpm thúvhtm c vớtecr i côgbqb ng chúvhtm a thâymcg n tớtecr i nhàusps ôgbqb ng thăvvug m đbnac ếayol n ba lầlgoh n, lạlrfz i mờadqc i ôgbqb ng đbnac ếayol n dinh Tầlgoh n-vưtkpm ơlfpl ng giảcxhk ng vềmyoc lịbnac ch sửrpmm cổdhtn kim. Thờadqc i bấobtn y giờadqc vua dùxaed ng bốzxuk n đbnac ạlrfz i thầlgoh n danh tiếayol ng làusps Đlfpl ỗylou Diễyhie n, Phúvhtm Bậejjs t, Hàusps n Kỳbrie , Phạlrfz m-Trọfgmk ng-Yêgbqb m. Ôpnqi ng làusps m giárpui n quan, mỗylou i sựlfpl ôgbqb ng tâymcg u lêgbqb n, trung thầlgoh n danh sĩenok đbnac ềmyoc u hàusps i lòbqed ng, bọfgmk n gian thầlgoh n thìlcty kinh hồgdxa n tárpui ng đbnac ởzadd m. Bởzadd i khi ôgbqb ng hặtkpm c tộxmfo i kẻztux gian nàusps o, màusps vua khôgbqb ng trịbnac , thìlcty y nhưtkpm bịbnac Ưwxhm ng-sơlfpl n song hiệdhtn p trịbnac . Đlfpl âymcg y làusps giai đbnac oạlrfz n cựlfpl c thịbnac nh củzxuk a triềmyoc u Nhâymcg n-tôgbqb ng. Niêgbqb n hiệdhtn u Chíccyx -hòbqed a nguyêgbqb n niêgbqb n (1054) ôgbqb ng giữclnj chứobtn c Hàusps n-lâymcg m đbnac ạlrfz i họfgmk c sĩenok , phụvvug trárpui ch soạlrfz n bộxmfo sửrpmm Tâymcg n Đlfpl ưtkpm ờadqc ng-thưtkpm đbnac ếayol n niêgbqb n hiệdhtn u Gia-hựlfpl u thứobtn năvvug m đbnac ờadqc i vua Nhâymcg n-tôgbqb ng (1060) bộxmfo Tâymcg n Đlfpl ưtkpm ờadqc ng thưtkpm xong, ôgbqb ng đbnac ưtkpm ợpbca c phong Lễyhie -bộxmfo thịbnac -lang, Hàusps n-lâymcg m thịbnac -đbnac ộxmfo c họfgmk c sĩenok . Nay ôgbqb ng lêgbqb n tớtecr i Tham-tri chíccyx nh sựlfpl (phókikv tểobtn tưtkpm ớtecr ng) màusps triềmyoc u đbnac ìlcty nh phâymcg n làusps m hai phe, lạlrfz i chủzxuk gâymcg y chiếayol n Nam phưtkpm ơlfpl ng, trong khi ôgbqb ng chủzxuk hòbqed a, thâymcg n vớtecr i Kinh-Nam vưtkpm ơlfpl ng, thìlcty e sựlfpl nghiệdhtn p củzxuk a ôgbqb ng khôgbqb ng bềmyoc n.
Đlfpl ếayol n đbnac ókikv Ưwxhm ng-binh vàusps o trìlcty nh cho Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t mộxmfo t ốzxuk ng tre. Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t mởzadd ốzxuk ng tre lấobtn y cuộxmfo n giấobtn y ra đbnac ọfgmk c, rồgdxa i trao cho Thâymcg n Thiệdhtn u-Cựlfpl c:
– Tin từlgda Biệdhtn n-Kinh gửrpmm i vềmyoc cho sưtkpm thúvhtm c. Xin sưtkpm thúvhtm c đbnac ọfgmk c.
Thiệdhtn u-Cựlfpl c cầlgoh m thưtkpm đbnac ọfgmk c mộxmfo t lưtkpm ợpbca t, rồgdxa i mặtkpm t tỏwyad vẻztux hớtecr n hởzadd :
– Tâymcg u bệdhtn hạlrfz , đbnac úvhtm ng nhưtkpm lờadqc i ưtkpm ớtecr c tíccyx nh củzxuk a côgbqb ng chúvhtm a Đlfpl ộxmfo ng-Thiêgbqb n, phe Hàusps n Kỳbrie nhâymcg n mộxmfo t lỗylou i nhỏwyad , dèareb m xiểobtn m Ârpui u Dưtkpm ơlfpl ng-Tu; bắqpic t bẻztux , kếayol t tộxmfo i Tu, nêgbqb n ngàusps y Nhâymcg m-Thâymcg n, Tu bịbnac cárpui ch chứobtn c, đbnac ổdhtn i đbnac i tri Hàusps o-châymcg u. Ngàusps y Qúvhtm y-Dậejjs u, Ngôgbqb Khuêgbqb đbnac ưtkpm ợpbca c thay thếayol làusps m Tham-tri chíccyx nh sựlfpl . Sĩenok phu trong nưtkpm ớtecr c đbnac ềmyoc u côgbqb ng phẫhqnj n. Tin tứobtn c đbnac ókikv đbnac ếayol n tai Thárpui i-hoàusps ng thárpui i-hậejjs u, bàusps gọfgmk i nhàusps vua vàusps o cậejjs t vấobtn n. Nhàusps vua đbnac ổdhtn tộxmfo i cho Hàusps n Kỳbrie . Hàusps n Kỳbrie lạlrfz i đbnac ổdhtn tộxmfo i cho Vưtkpm ơlfpl ng An-Thạlrfz ch. Nêgbqb n An-Thạlrfz ch bịbnac cárpui ch chứobtn c đbnac ổdhtn i đbnac i tri phủzxuk Giang-ninh.
Cảcxhk triềmyoc u đbnac ìlcty nh đbnac ềmyoc u vỗylou tay. Côgbqb ng chúvhtm a Thiêgbqb n-Thàusps nh tâymcg u lớtecr n:
– Cárpui i chíccyx củzxuk a Hy-Ninh hoàusps ng đbnac ếayol làusps tạlrfz o ra mộxmfo t triềmyoc u đbnac ìlcty nh chặtkpm t chẽztux , mộxmfo t lòbqed ng, tưtkpm ớtecr ng sĩenok ngoàusps i biêgbqb n thưtkpm ơlfpl ng yêgbqb u nhau. Nhưtkpm ng chỉsuhz mớtecr i đbnac ưtkpm ợpbca c ba thárpui ng, màusps hai phe đbnac ãclnj đbnac árpui nhau hai cưtkpm ớtecr c chíccyx tửrpmm . Phe chủzxuk chiếayol n đbnac árpui phe chủzxuk hòbqed a. Ngay trong phe chủzxuk chiếayol n cũayol ng bôgbqb i mặtkpm t đbnac árpui nhau, vìlcty Hàusps n Kỳbrie hy sinh Vưtkpm ơlfpl ng An-Thạlrfz ch.
Thiệdhtn u-Cựlfpl c tiếayol p:
– Thárpui ng tưtkpm , ngàusps y Bíccyx nh-Dầlgoh n, Ngựlfpl -sửrpmm trung thừlgda a Vưtkpm ơlfpl ng Đlfpl àusps o, Thịbnac -ngựlfpl -sửrpmm Ngôgbqb Thâymcg n, Lãclnj Cảcxhk nh dâymcg ng sớtecr hạlrfz ch tộxmfo i tểobtn tưtkpm ớtecr ng Hàusps n Kỳbrie chủzxuk mưtkpm u đbnac ưtkpm a Ngôgbqb Khuêgbqb lêgbqb n, màusps hủzxuk y Ârpui u Dưtkpm ơlfpl ng-Tu, lờadqc i lẽztux nặtkpm ng nềmyoc . Phe Hàusps n Kỳbrie dùxaed ng sốzxuk đbnac ôgbqb ng árpui p đbnac ảcxhk o, cho rằlmmv ng quan ngựlfpl -sửrpmm mạlrfz lỵcxhk tểobtn tưtkpm ớtecr ng. Kếayol t quảcxhk Vưtkpm ơlfpl ng Đlfpl àusps o bịbnac đbnac ổdhtn i đbnac i Trầlgoh n-châymcg u. Thâymcg n, Cảcxhk nh bịbnac phạlrfz t tiềmyoc n thựlfpl c nặtkpm ng. Còbqed n Ngôgbqb Khuêgbqb bịbnac bãclnj i chứobtn c, đbnac ổdhtn i đbnac i tri Thanh-châymcg u. Y chưtkpm a kịbnac p lêgbqb n đbnac ưtkpm ờadqc ng, thìlcty phe Hàusps n Kỳbrie lạlrfz i vậejjs n đbnac ộxmfo ng, sárpui u ngàusps y sau y đbnac ưtkpm ợpbca c phụvvug c chứobtn c.
Quan Lễyhie -bộxmfo tham-tri Quárpui ch Sĩenok -An (thầlgoh y đbnac ồgdxa Thárpui i) bàusps n:
– Vưtkpm ơlfpl ng Đlfpl àusps o làusps thầlgoh y củzxuk a Hy-Ninh hoàusps ng đbnac ếayol , còbqed n Ngôgbqb Thâymcg n, Lãclnj Cảcxhk nh làusps hoạlrfz n quan, rấobtn t thâymcg n tíccyx n củzxuk a Cao thárpui i hậejjs u. Nhưtkpm vậejjs y thìlcty phe Hàusps n Kỳbrie hỏwyad ng mấobtn t rồgdxa i, vìlcty đbnac ụvvug ng tớtecr i nhàusps vua, tớtecr i Thárpui i hậejjs u; rồgdxa i Vưtkpm ơlfpl ng An-Thạlrfz ch thùxaed hậejjs n, thìlcty e Hàusps n, Ngôgbqb khókikv ngồgdxa i lâymcg u. Bâymcg y giờadqc chúvhtm ng ta đbnac ang ởzadd thárpui ng 8, thầlgoh n xin bệdhtn hạlrfz chuẩrpmm n cho Khu-mậejjs t việdhtn n làusps m cárpui ch nàusps o đbnac àusps o sâymcg u hốzxuk chia rẽztux giữclnj a phe hòbqed a, phe chiếayol n; phe chiếayol n vớtecr i phe chiếayol n; phe hòbqed a vớtecr i phe hòbqed a; làusps m chậejjs m kếayol hoạlrfz ch Nam xâymcg m. Trong khi đbnac ókikv , ta phảcxhk i tìlcty m kếayol hoạlrfz ch phárpui Ngũayol -lôgbqb i củzxuk a Tốzxuk ng.
Khai-Quốzxuk c vưtkpm ơlfpl ng nhìlcty n Sĩenok -An gậejjs t đbnac ầlgoh u tárpui n thưtkpm ởzadd ng:
– Quárpui ch tham tri luậejjs n đbnac úvhtm ng. Khu-mậejjs t việdhtn n sẽztux làusps m nhữclnj ng đbnac iềmyoc u đbnac ókikv .
Nhàusps vua hỏwyad i:
– Vớtecr i kếayol Ngũayol -lôgbqb i củzxuk a Tốzxuk ng, ta phárpui nhưtkpm thếayol nàusps o?
Ỷzebl -Lan hưtkpm ớtecr ng vàusps o Thưtkpm ờadqc ng-Kiệdhtn t:
– Xin sưtkpm huynh nhắqpic c lạlrfz i kếayol hoạlrfz ch Ngũayol -lôgbqb i củzxuk a Tốzxuk ng mộxmfo t lưtkpm ợpbca t.
– Kếayol hoạlrfz ch Ngũayol -lôgbqb i củzxuk a Tốzxuk ng nhưtkpm sau: mộxmfo t làusps chia rẽztux phe Dưtkpm ơlfpl ng, phe Mai. Chia rẽztux phe văvvug n vớtecr i phe võfblu . Chia rẽztux giữclnj a cárpui c môgbqb n phárpui i. Chia rẽztux giữclnj a triềmyoc u đbnac ìlcty nh vớtecr i nộxmfo i cung. Chia rẽztux nộxmfo i thíccyx ch vớtecr i ngoạlrfz i thíccyx ch. Hai làusps gâymcg y nộxmfo i chiếayol n. Ba làusps dùxaed ng ngưtkpm ờadqc i Hoa làusps m nộxmfo i ứobtn ng. Bốzxuk n làusps giúvhtm p gian thầlgoh n cưtkpm ớtecr p ngôgbqb i. Năvvug m làusps dùxaed ng Chiêgbqb m đbnac árpui nh phíccyx a sau lưtkpm ng ta. Bấobtn y giờadqc Tốzxuk ng mớtecr i đbnac em quâymcg n qua.
Lạlrfz i-bộxmfo tham-tri Trầlgoh n Trọfgmk ng-San, năvvug m trưtkpm ớtecr c đbnac i sứobtn Tốzxuk ng đbnac iếayol u tang vua Nhâymcg n-tôgbqb ng, ôgbqb ng làusps m bàusps i văvvug n tếayol lờadqc i lờadqc i thanh tao, đbnac ưtkpm ợpbca c cárpui c văvvug n thầlgoh n Tốzxuk ng khen văvvug n ôgbqb ng khôgbqb ng thua Khuấobtn t Nguyêgbqb n, tặtkpm ng cho ôgbqb ng danh hiệdhtn u « Kếayol tụvvug c văvvug n phong Khuấobtn t-Nguyêgbqb n ». Trởzadd vềmyoc Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t, ôgbqb ng đbnac ưtkpm ợpbca c tứobtn quốzxuk c tíccyx nh Lýaexi , vua đbnac ồgdxa ng ýaexi cho gọfgmk i ôgbqb ng làusps Lýaexi Kếayol -Nguyêgbqb n. Ôpnqi ng tâymcg u:
– Theo thầlgoh n, thìlcty nhárpui t búvhtm a thứobtn nhấobtn t nàusps y trởzadd thàusps nh búvhtm a giấobtn y mấobtn t rồgdxa i. Bởzadd i sựlfpl chia rẽztux giữclnj a Mai vớtecr i Dưtkpm ơlfpl ng khôgbqb ng còbqed n. Giữclnj a văvvug n vớtecr i võfblu thìlcty kểobtn từlgda bảcxhk n triềmyoc u kếayol chíccyx nh thốzxuk ng đbnac ếayol n nay chưtkpm a từlgda ng cókikv . Trưtkpm ớtecr c họfgmk đbnac ịbnac nh chia rẽztux phárpui i Đlfpl ôgbqb ng-a vớtecr i triềmyoc u đbnac ìlcty nh, vớtecr i võfblu lâymcg m, nhưtkpm ng ta đbnac ãclnj khárpui m phárpui ra, hókikv a giảcxhk i xong. Còbqed n giữclnj a triềmyoc u đbnac ìlcty nh vớtecr i nộxmfo i cung, giữclnj a nộxmfo i thíccyx ch vớtecr i ngoạlrfz i thíccyx ch, từlgda sau vụvvug árpui n Trịbnac nh Quang-Thạlrfz ch, Dưtkpm ơlfpl ng Đlfpl ạlrfz o-Gia đbnac âymcg u cókikv còbqed n nữclnj a? Ta khôgbqb ng sợpbca nhárpui t búvhtm a nàusps y.
Triềmyoc u đbnac ìlcty nh vỗylou tay hoan hôgbqb .
Kếayol -Nguyêgbqb n tiếayol p:
– Tuy nhiêgbqb n, âymcg m mưtkpm u chiếayol m nưtkpm ớtecr c ta củzxuk a ngưtkpm ờadqc i Hoa nókikv nhưtkpm con đbnac ỉsuhz a cắqpic t làusps m đbnac ôgbqb i; khôgbqb ng nhữclnj ng nókikv khôgbqb ng chếayol t, màusps lạlrfz i biếayol n thàusps nh hai con đbnac ỉsuhz a mớtecr i. Đlfpl iềmyoc u quan trọfgmk ng nhấobtn t củzxuk a chúvhtm ng ta làusps phảcxhk i nhớtecr lờadqc i vua Trưtkpm ng: vua thưtkpm ơlfpl ng yêgbqb u dâymcg n, coi dâymcg n nhưtkpm con. Cárpui c quan đbnac ốzxuk i vớtecr i nhau nhưtkpm ruộxmfo t thịbnac t. Vua, quan phảcxhk i nhớtecr rằlmmv ng, làusps m vua, làusps m quan làusps đbnac ưtkpm ợpbca c trờadqc i trao nhiệdhtn m vụvvug lo cho trăvvug m họfgmk , chứobtn khôgbqb ng phảcxhk i ngồgdxa i trêgbqb n đbnac ầlgoh u trêgbqb n cổdhtn trăvvug m họfgmk màusps hưtkpm ởzadd ng thụvvug . Đlfpl iềmyoc u nàusps y Đlfpl ạlrfz i-Việdhtn t ta duy cókikv triềmyoc u Ngoạlrfz -Triềmyoc u làusps khôgbqb ng xứobtn ng màusps thôgbqb i. Còbqed n cárpui c triềmyoc u đbnac ạlrfz i khárpui c đbnac ềmyoc u lấobtn y nằlmmv m lòbqed ng. Cárpui i vũayol khíccyx giữclnj nưtkpm ớtecr c củzxuk a ta làusps « trăvvug m ngưtkpm ờadqc i nhưtkpm mộxmfo t, trăvvug m nhàusps nhưtkpm mộxmfo t, trăvvug m làusps ng nhưtkpm mộxmfo t ». Cárpui i hy vọfgmk ng củzxuk a Tốzxuk ng, xui mộxmfo t gian thầlgoh n cưtkpm ớtecr p ngôgbqb i, rồgdxa i cókikv nộxmfo i chiếayol n, nay khôgbqb ng thểobtn xẩrpmm y ra đbnac ưtkpm ợpbca c. Nhưtkpm vậejjs y nhárpui t búvhtm a thứobtn nhìlcty cũayol ng làusps búvhtm a giấobtn y rồgdxa i.
Nhàusps vua nhíccyx u màusps y lạlrfz i, rồgdxa i hỏwyad i:
– Cárpui i khókikv khăvvug n củzxuk a ta nhấobtn t làusps nhárpui t búvhtm a thứobtn ba. Đlfpl iềmyoc u nàusps y, thờadqc i Lĩenok nh-Nam, Hárpui n đbnac ãclnj dùxaed ng đbnac ểobtn đbnac árpui nh mìlcty nh. Triềmyoc u đbnac ìlcty nh Lĩenok nh-Nam khôgbqb ng giảcxhk i quyếayol t đbnac ưtkpm ợpbca c, đbnac ókikv làusps việdhtn c dùxaed ng ngưtkpm ờadqc i Hoa làusps m nộxmfo i ứobtn ng, làusps m Tếayol -tárpui c. Từlgda mấobtn y nghìlcty n năvvug m nay đbnac oàusps n ngũayol ngưtkpm ờadqc i Hoa tuy sốzxuk ng ởzadd đbnac ấobtn t Việdhtn t, đbnac ưtkpm ợpbca c hưtkpm ởzadd ng đbnac ủzxuk thứobtn ưtkpm u đbnac ãclnj i, họfgmk trởzadd thàusps nh giầlgoh u cókikv súvhtm c tíccyx ch. Thếayol màusps mỗylou i khi giữclnj a ta vớtecr i Trung-nguyêgbqb n cókikv chuyệdhtn n, làusps họfgmk làusps m nộxmfo i ứobtn ng đbnac árpui nh từlgda trong đbnac árpui nh ra. Vậejjs y chưtkpm khanh cókikv ýaexi kiếayol n gìlcty vềmyoc việdhtn c nàusps y?
Khắ
Rồ
«... Đ
Ngay ngà
Cá
Đ
«...Vua trá
Nguyê
«... Đ
(Đ
Việ
«...Nhâ
Nguyê
«...Nhâ
(Lê
Xin mờ
Mệ
Cung quan Thiê
Theo cổ
Thờ
Lễ
Sau khi nhà
Giâ
Tụ
Vừ
Cà
Như
Cà
Nhà
– Tiê
Cô
– Từ
Cô
– Cà
Bà
– Hồ
Mọ
Nhã
Thiê
Tề
Kim lô
Bả
Quan thâ
Thiê
(Bó
Tră
Lư
Trê
Vă
Y thư
Nhạ
Ỷ
– Ai dọ
Viê
– Ban nã
Thấ
– Tâ
Bấ
– Thư
Cô
– Hô
Nhà
Yế
Kỳ
Tú
Nhà
– Thiế
Khi đ
– Thư
Thư
– Chuyệ
– Lắ
– Thầ
– Đ
– Thầ
Hoà
– Nế
Thư
– Tâ
Hoà
– Thì
Nó
– Tộ
Nă
Hô
– Dư
Thiê
– Thiê
Cô
– Ngư
Đ
– Tâ
Nhà
– Mờ
Thư
– Sư
Thư
– Đ
Ô
– Tâ
Nhà
– Thá
Thư
– Thú
Ngà
Lễ
Từ
Ghi chú
Sử
Tể
– Thầ
Nhà
– Miễ
– Tâ
Mộ
– Thầ
Nhà
– Xin biể
– Tin Tế
Nhà
– Á
– Tâ
Thiệ
– Ngay ngà
Nư
– Biể
– Tâ
Ỷ
– Thồ
Nhà
– Thư
– Tâ
Triề
Khai-Quố
– Chí
Thư
– Hy-Ninh hoà
Long-thà
– Hy-Ninh đ
Vua bà
– Đ
– Cũ
Nhà
– Đ
Thiệ
– Bở
Nhà
– Khiế
Thiệ
– Nhờ
Thiệ
Thiệ
– Hy-Ninh hoà
Long-thà
– Phả
– Thư
Quan đ
– Phả
– Thư
Nhà
– Bọ
– Tâ
Khai-Quố
– Tâ
Ỷ
– Tâ
Vua bà
– Hô
Khai-Quố
– Tô
Ỷ
– Có
Nhà
– Thá
Thư
– Tâ
Nhà
– Thiê
Cô
– Â
Đ
– Tin từ
Thiệ
– Tâ
Cả
– Cá
Thiệ
– Thá
Quan Lễ
– Vư
Khai-Quố
– Quá
Nhà
– Vớ
Ỷ
– Xin sư
– Kế
Lạ
– Theo thầ
Triề
Kế
– Tuy nhiê
Nhà
– Cá
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
