Tạwsap i đrkxy iệqyrf n Uy-viễvuug n Thăbxhn ng-long, Đwyod ạwsap i-Việqyrf t
Ngàqyrf y hai mưktom ơvfyd i chíhpza n thámdbt ng giêqrkv ng, niêqrkv n hiệqyrf u Anh-vũbokv Chiêqrkv u-thắrkxy ng năbxhn m thứxxns nhìqrkv đrkxy ờueod i vua Lýshce Nhâdoga n-tôezdw ng bêqrkv n Đwyod ạwsap i-Việqyrf t; bêqrkv n Trung-nguyêqrkv n nhằxbep m niêqrkv n hiệqyrf u Hy-Ninh thứxxns mưktom ờueod i đrkxy ờueod i vua Thầeojv n-tôezdw ng nhàqyrf Tốbzjw ng (Đwyod inh-Tỵcyre , DL.1077).
Triềrpok u đrkxy ìqrkv nh họdmzw p tinh-triềrpok u. Vìqrkv tầeojv m quan trọdmzw ng củndmt a xãbzjw -tắrkxy c, nêqrkv n Linh-Nhâdoga n hoàqyrf ng thámdbt i hậcffb u còrkxy n mờueod i thêqrkv m cámdbt c đrkxy ạwsap i tôezdw n sưktom võaldk phámdbt i tham dựxxns .
Lễvuug nghi tấpwsu t.
Quan Đwyod ạwsap i-tưktom -mãbzjw Lýshce Thưktom ờueod ng-Kiệqyrf t tưktom ờueod ng trìqrkv nh vềrpok tìqrkv nh hìqrkv nh chiếhyyz n cuộphsm c Tốbzjw ng, Việqyrf t: Từzkbf sau ba trậcffb n đrkxy ámdbt nh ngàqyrf y 22 thámdbt ng giêqrkv ng đrkxy ếhyyz n giờueod thìqrkv vua bàqyrf Bìqrkv nh-Dưktom ơvfyd ng, phòrkxy mãbzjw Thâdoga n Thiệqyrf u-Thámdbt i trấpwsu n tạwsap i chiếhyyz n lũbokv y Phúgblb -lưktom ơvfyd ng. Côezdw ng-chúgblb a Bảhodt o-Hòrkxy a, đrkxy ôezdw đrkxy ốbzjw c Trầeojv n An, Trầeojv n Hảhodt i trấpwsu n tạwsap i chiếhyyz n lũbokv y Nhưktom -nguyệqyrf t. U-bon vưktom ơvfyd ng Lêqrkv Văbxhn n vớeojv i côezdw ng chúgblb a Nong-Nụllvd t trấpwsu n tạwsap i chiếhyyz n lũbokv y Vạwsap n-xuâdoga n. Suốbzjw t bẩphsm y ngàqyrf y, khôezdw ng thấpwsu y Tốbzjw ng cóvfyd mộphsm t hoạwsap t đrkxy ộphsm ng nàqyrf o đrkxy ámdbt ng kểwyod . Ngưktom ợvoyw c lạwsap i, Đwyod ạwsap i-Việqyrf t đrkxy ãbzjw lấpwsu y quâdoga n ởueod cámdbt c hiệqyrf u đrkxy ịbcvg a phưktom ơvfyd ng tổmuuz chứxxns c, bổmuuz xung cho mưktom ờueod i mộphsm t hiệqyrf u Thiêqrkv n-tửpzgy binh bịbcvg tổmuuz n thấpwsu t.
Ôrlad ng kếhyyz t luậcffb n:
– Tíhpza nh chung từzkbf khi quâdoga n Tốbzjw ng phạwsap m cảhodt nh đrkxy ếhyyz n giờueod tổmuuz n thấpwsu t vềrpok tưktom ớeojv ng củndmt a ta quámdbt nặvfyd ng nềrpok . Tổmuuz ng cộphsm ng 36 vịbcvg . Nhưktom ng vềrpok quâdoga n thìqrkv mấpwsu t chưktom a quámdbt năbxhn m vạwsap n.
Ôrlad ng hưktom ớeojv ng vàqyrf o cửpzgy tọdmzw a:
– Đwyod ểwyod duyệqyrf t xéhodt t tìqrkv nh hìqrkv nh, Thámdbt i-hậcffb u tuyêqrkv n chỉeojv thiếhyyz t tinh triềrpok u, hầeojv u đrkxy ưktom a ra phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c hợvoyw p thờueod i. Xin chưktom vịbcvg tôezdw n trưktom ởueod ng đrkxy ừzkbf ng tiếhyyz c côezdw ng chỉeojv dạwsap y.
Quốbzjw c-trưktom ợvoyw ng Trầeojv n Tựxxns -An đrkxy ưktom a mắrkxy t nhìqrkv n quốbzjw c mẫndmt u Thanh-Mai ngồupzr i đrkxy ốbzjw i diệqyrf n vớeojv i ôezdw ng, rồupzr i nóvfyd i:
– Khi mộphsm t cuộphsm c chiếhyyz n diễvuug n ra, thìqrkv đrkxy ôezdw i bêqrkv n đrkxy ềrpok u phảhodt i chấpwsu p nhậcffb n tổmuuz n thấpwsu t. Đwyod ốbzjw i vớeojv i vấpwsu n đrkxy ềrpok tổmuuz n thấpwsu t, cóvfyd hai đrkxy iềrpok u quan trọdmzw ng. Mộphsm t làqyrf tổmuuz n thấpwsu t củndmt a ta vớeojv i Tốbzjw ng, bêqrkv n nàqyrf o nặvfyd ng hơvfyd n? Hai làqyrf dùaqig ta tổmuuz n thấpwsu t nặvfyd ng, Tốbzjw ng tổmuuz n thấpwsu t nhẹmdbt cũbokv ng khôezdw ng đrkxy ámdbt ng quan tâdoga m. Đwyod iềrpok u đrkxy ámdbt ng quan tâdoga m làqyrf giữhodt a ta vớeojv i Tốbzjw ng, bêqrkv n nàqyrf o đrkxy ạwsap t đrkxy ưktom ợvoyw c mụllvd c đrkxy íhpza ch? Bêqrkv n nàqyrf o còrkxy n tiềrpok m lựxxns c chiếhyyz n đrkxy ấpwsu u?
Nguyêqrkv n-soámdbt i Thưktom ờueod ng-Kiệqyrf t chắrkxy p tay xámdbt Tựxxns -An:
– Thưktom a thámdbt i sưktom phụllvd , đrkxy ệqyrf tửpzgy xin so sámdbt nh tổmuuz n thấpwsu t ta vớeojv i Tốbzjw ng. Vềrpok tưktom ớeojv ng, ta mấpwsu t ba tưktom ớeojv ng ởueod cấpwsu p bộphsm tốbzjw i cao làqyrf Trung-Thàqyrf nh, Tíhpza n-Nghĩhkwi a vưktom ơvfyd ng vớeojv i phòrkxy mãbzjw Hoàqyrf ng-Kiệqyrf n; mấpwsu t năbxhn m tưktom ớeojv ng ởueod cấpwsu p bộphsm cao làqyrf côezdw ng chúgblb a Đwyod ộphsm ng-Thiêqrkv n, Thiêqrkv n-Ninh, Dưktom Phi, Nguyễvuug n Căbxhn n, Bùaqig i Hoàqyrf ng-Quan; mấpwsu t hai mưktom ơvfyd i támdbt m tưktom ớeojv ng ởueod cấpwsu p bộphsm trung làqyrf nhịbcvg vịbcvg vưktom ơvfyd ng phi Trung-Thàqyrf nh, Tíhpza n-Nghĩhkwi a, côezdw ng chúgblb a Ngọdmzw c-Huệqyrf , Thanh-Thảhodt o, Long-biêqrkv n ngũbokv hùaqig ng vớeojv i năbxhn m vịbcvg phu nhâdoga n, Tâdoga y-hồupzr thấpwsu t kiệqyrf t vớeojv i bẩphsm y vịbcvg phu nhâdoga n. So vớeojv i Tốbzjw ng thìqrkv năbxhn m tưktom ớeojv ng ởueod cấpwsu p bộphsm tốbzjw i cao bịbcvg bắrkxy t, hoặvfyd c đrkxy ưktom ợvoyw c âdoga n xámdbt , hoặvfyd c đrkxy ưktom ợvoyw c trao cho Kinh-Nam vưktom ơvfyd ng; mưktom ờueod i támdbt m tưktom ớeojv ng ởueod cấpwsu p bộphsm cao bịbcvg giếhyyz t, hoặvfyd c bịbcvg bắrkxy t rồupzr i đrkxy ưktom ợvoyw c âdoga n xámdbt hay trao cho Kinh-Nam vưktom ơvfyd ng. Bẩphsm y mưktom ơvfyd i hai tưktom ớeojv ng ởueod cấpwsu p bộphsm trung bịbcvg giếhyyz t, bịbcvg bắrkxy t rồupzr i trao cho Kinh-Nam vưktom ơvfyd ng.
– Bâdoga y giờueod ta xéhodt t vềrpok khảhodt năbxhn ng tham chiếhyyz n củndmt a tưktom ớeojv ng đrkxy ôezdw i bêqrkv n.
Vua bàqyrf Bìqrkv nh-Dưktom ơvfyd ng tiếhyyz p lờueod i Thưktom ờueod ng-Kiệqyrf t:
– Tấpwsu t cảhodt tôezdw n sưktom võaldk họdmzw c, cao thủndmt , tưktom ớeojv ng Tốbzjw ng bịbcvg ta bắrkxy t, rồupzr i thảhodt ra, đrkxy ềrpok u bịbcvg nghi ngờueod , khôezdw ng đrkxy ưktom ợvoyw c nắrkxy m binh quyềrpok n nữhodt a. Hiệqyrf n cámdbt c tưktom ớeojv ng tốbzjw i cao củndmt a Tốbzjw ng chỉeojv còrkxy n Quámdbt ch Quỳqdse , Triệqyrf u Tiếhyyz t, Yêqrkv n Đwyod ạwsap t, Khúgblb c Chẩphsm n, Ôrlad n Cảhodt o. Ngưktom ợvoyw c lạwsap i cámdbt c tưktom ớeojv ng tốbzjw i cao củndmt a ta hiệqyrf n còrkxy n rấpwsu t nhiềrpok u: Côezdw i-sơvfyd n tam anh; đrkxy ạwsap i đrkxy ôezdw đrkxy ốbzjw c Lýshce Kếhyyz -Nguyêqrkv n, bốbzjw n đrkxy ôezdw đrkxy ốbzjw c thủndmt y quâdoga n; U-bon vưktom ơvfyd ng, côezdw ng chúgblb a Nong-Nụllvd t; tiêqrkv n nưktom ơvfyd ng Bảhodt o-Hòrkxy a; Tôezdw n Mạwsap nh, Thanh-Nguyêqrkv n; Cảhodt nh-Long, Thiêqrkv n-Thàqyrf nh; phòrkxy mãbzjw Thiệqyrf u-Thámdbt i vớeojv i tôezdw i; trong triềrpok u còrkxy n Hoàqyrf ng-thámdbt i hậcffb u, Thưktom ờueod ng-Kiệqyrf t. Cámdbt c tưktom ớeojv ng bậcffb c trung thìqrkv cóvfyd Thầeojv n-vũbokv thậcffb p anh, Kim-cưktom ơvfyd ng thậcffb p bámdbt t. Tóvfyd m lạwsap i vềrpok tưktom ớeojv ng, ta vẫndmt n còrkxy n mộphsm t lựxxns c lưktom ợvoyw ng hùaqig ng hậcffb u gấpwsu p bộphsm i Tốbzjw ng. Vềrpok tôezdw n sưktom võaldk họdmzw c, ta chưktom a bịbcvg tổmuuz n thấpwsu t lấpwsu y mộphsm t ngưktom ờueod i. Trong khi bêqrkv n Tốbzjw ng thìqrkv Thậcffb p-đrkxy ạwsap i thầeojv n tăbxhn ng Thiếhyyz u-lâdoga m, Trưktom ờueod ng-bạwsap ch song hùaqig ng khôezdw ng tham dựxxns vàqyrf o cuộphsm c chiếhyyz n nữhodt a. Hoa-sơvfyd n tứxxns lãbzjw o bịbcvg hai hòrkxy a thưktom ợvoyw ng Mộphsm c-tồupzr n, Viêqrkv n-Chiếhyyz u dồupzr n thuốbzjw c vàqyrf o ngưktom ờueod i, bịbcvg bắrkxy t mêqrkv man chưktom a tỉeojv nh. Liêqrkv u-Đwyod ôezdw ng tam ma bịbcvg hòrkxy a thưktom ợvoyw ng Mộphsm c-tồupzr n bắrkxy t trao cho Kinh-Nam vưktom ơvfyd ng. Vềrpok phưktom ơvfyd ng diệqyrf n cao thủndmt , ta còrkxy n đrkxy ầeojv y đrkxy ủndmt tinh lựxxns c, hơvfyd n hẳyblz n Tốbzjw ng.
– Đwyod a tạwsap sưktom phụllvd .
Linh-Nhâdoga n hoàqyrf ng thámdbt i hậcffb u hưktom ớeojv ng vua bàqyrf Bìqrkv nh-Dưktom ơvfyd ng xámdbt mộphsm t xámdbt : Còrkxy n vềrpok quâdoga n, ta bịbcvg mấpwsu t hoàqyrf n toàqyrf n ba hiệqyrf u Thiêqrkv n-tửpzgy binh ởueod Nhưktom -nguyệqyrf t, Phúgblb -lưktom ơvfyd ng, đrkxy ãbzjw đrkxy ưktom ợvoyw c támdbt i lậcffb p. Bốbzjw n hiệqyrf u bịbcvg tổmuuz n thấpwsu t nặvfyd ng, đrkxy ãbzjw đrkxy ưktom ợvoyw c trang bịbcvg , bổmuuz xung. Nay quâdoga n khíhpza , quâdoga n thếhyyz lạwsap i nhưktom xưktom a. Thủndmt y quâdoga n ta còrkxy n toàqyrf n vẹmdbt n. Kịbcvg binh ta khôezdw ng bịbcvg tổmuuz n thấpwsu t, màqyrf lạwsap i tăbxhn ng thêqrkv m, nhờueod bắrkxy t đrkxy ưktom ợvoyw c ngựxxns a Tốbzjw ng ởueod Cổmuuz -phámdbt p, ởueod trậcffb n Nham-biềrpok n. Trong khi thủndmt y quâdoga n Tốbzjw ng khôezdw ng còrkxy n; kịbcvg binh gầeojv n nhưktom chỉeojv còrkxy n mộphsm t sưktom , màqyrf ngựxxns a thìqrkv gầeojv y ốbzjw m, binh tưktom ớeojv ng thìqrkv mấpwsu t hếhyyz ýshce chíhpza chiếhyyz n đrkxy ấpwsu u. Duy bộphsm binh thìqrkv phảhodt i đrkxy ợvoyw i tin tứxxns c củndmt a sưktom bámdbt Mộphsm c-tồupzr n vớeojv i sưktom phụllvd mớeojv i biếhyyz t chắrkxy c đrkxy ưktom ợvoyw c.
Đwyod ếhyyz n đrkxy óvfyd , viêqrkv n támdbt lĩhkwi nh chỉeojv huy Ưueod ng-binh củndmt a Khu-mậcffb t việqyrf n bưktom ớeojv c vàqyrf o trao cho nguyêqrkv n soámdbt i Thưktom ờueod ng-Kiệqyrf t mộphsm t ốbzjw ng đrkxy ựxxns ng mậcffb t thưktom . Ôrlad ng mởueod thưktom ra đrkxy ọdmzw c rồupzr i hưktom ớeojv ng Linh-Nhâdoga n hoàqyrf ng thámdbt i hậcffb u:
– Tâdoga u Thámdbt i-hậcffb u, tin củndmt a Mộphsm c-tồupzr n hòrkxy a thưktom ợvoyw ng.
Ôrlad ng đrkxy ọdmzw c lớeojv n:
«...Từzkbf sau trậcffb n đrkxy ámdbt nh ngàqyrf y 22, binh Tốbzjw ng thiệqyrf t hạwsap i quámdbt nặvfyd ng nềrpok . Thứxxns nhấpwsu t mặvfyd t Phúgblb -lưktom ơvfyd ng, chỉeojv còrkxy n ba vạwsap n quâdoga n triềrpok u, năbxhn m vạwsap n tâdoga n-đrkxy ằxbep ng-hảhodt i. Yêqrkv n Đwyod ạwsap t, Khúgblb c Chẩphsm n khôezdw ng đrkxy ủndmt sứxxns c đrkxy ámdbt nh Đwyod âdoga u-đrkxy ỉeojv nh, khai thôezdw ng con đrkxy ưktom ờueod ng tiếhyyz p tếhyyz lưktom ơvfyd ng thảhodt o từzkbf Bắrkxy c-biêqrkv n xuốbzjw ng. Tạwsap i Bắrkxy c Nhưktom -nguyệqyrf t, mưktom ờueod i đrkxy ạwsap o binh mang sốbzjw 10 tớeojv i 19 trựxxns c thuộphsm c Triệqyrf u Tiếhyyz t bịbcvg tan rãbzjw hoàqyrf n toàqyrf n, cámdbt c tưktom ớeojv ng chỉeojv huy, cámdbt c sưktom trưktom ởueod ng, lữhodt trưktom ởueod ng hầeojv u hếhyyz t tửpzgy thưktom ơvfyd ng; Tiếhyyz t gom đrkxy ámdbt m tàqyrf n quâdoga n lạwsap i támdbt i lậcffb p đrkxy ưktom ợvoyw c ba đrkxy ạwsap o. Y sai quâdoga n đrkxy ắrkxy p chiếhyyz n lũbokv y phòrkxy ng quâdoga n Việqyrf t đrkxy ổmuuz bộphsm . Tạwsap i tổmuuz ng hàqyrf nh doanh, sau trậcffb n đrkxy ộphsm t kíhpza ch, bắrkxy n Lôezdw i-tiễvuug n đrkxy êqrkv m 22, đrkxy ạwsap o quâdoga n Tảhodt Đwyod ệqyrf -nhấpwsu t, Tảhodt Đwyod ệqyrf -nhịbcvg bịbcvg tửpzgy thưktom ơvfyd ng mộphsm t nửpzgy a, đrkxy ạwsap o quâdoga n Tảhodt Đwyod ệqyrf -tam chỉeojv còrkxy n hơvfyd n trăbxhn m ngưktom ờueod i; kịbcvg binh còrkxy n đrkxy âdoga u mộphsm t sưktom . Cộphsm ng chung tâdoga n-đrkxy ằxbep ng-hảhodt i còrkxy n hơvfyd n mưktom ờueod i lăbxhn m vạwsap n, quâdoga n triềrpok u mưktom ờueod i vạwsap n. Quámdbt ch Qùaqig y ra lệqyrf nh cho binh tưktom ớeojv ng củndmt ng cốbzjw hàqyrf ng ràqyrf o thựxxns c chắrkxy c cốbzjw thủndmt , vìqrkv sợvoyw ta tấpwsu n côezdw ng. Cóvfyd tin tứxxns c gìqrkv sẽgklu bámdbt o sau... »
Linh-Nhâdoga n hoàqyrf ng thámdbt i hậcffb u đrkxy ứxxns ng dậcffb y, trong thámdbt i đrkxy ộphsm cựxxns c kỳqdse nghiêqrkv m trang, rồupzr i cung tay:
– Kíhpza nh Quốbzjw c-trưktom ợvoyw ng, kíhpza nh sưktom phụllvd , kíhpza nh Quốbzjw c-mẫndmt u, kíhpza nh chưktom vịbcvg tôezdw n trưktom ởueod ng, chưktom vịbcvg đrkxy ạwsap i thầeojv n, tưktom ớeojv ng lĩhkwi nh.
Trong đrkxy iệqyrf n Uy-viễvuug n cóvfyd đrkxy ếhyyz n hơvfyd n trăbxhn m ngưktom ờueod i, màqyrf im phăbxhn ng phắrkxy c.
– Yêqrkv n Đwyod ạwsap t, Triệqyrf u Tiếhyyz t đrkxy ắrkxy p lũbokv y vìqrkv sợvoyw ta đrkxy ổmuuz quâdoga n lêqrkv n đrkxy ámdbt nh. Quámdbt ch Quỳqdse củndmt ng cốbzjw doanh trạwsap i vìqrkv sợvoyw ta tiếhyyz n quâdoga n từzkbf Vạwsap n-xuâdoga n, Nham-biềrpok n vềrpok . Nhưktom vậcffb y trong thâdoga m tâdoga m chúgblb ng, chúgblb ng tựxxns biếhyyz t chúgblb ng yếhyyz u, ta mạwsap nh; chúgblb ng khôezdw ng thểwyod vưktom ợvoyw t sôezdw ng tấpwsu n côezdw ng ta. Trong khi ta dưktom khảhodt năbxhn ng vưktom ợvoyw t sôezdw ng đrkxy ámdbt nh chúgblb ng.
Cửpzgy tọdmzw a đrkxy ềrpok u đrkxy ồupzr ng ýshce vớeojv i Thámdbt i-hậcffb u. Ngàqyrf i tiếhyyz p:
– Trưktom ớeojv c tìqrkv nh hìqrkv nh ta, tìqrkv nh hìqrkv nh đrkxy ịbcvg ch nhưktom vậcffb y, xin Nguyêqrkv n-soámdbt i cho biếhyyz t mìqrkv nh phảhodt i đrkxy ốbzjw i phóvfyd ra sao?
Thưktom ờueod ng-Kiệqyrf t tâdoga u:
– Tâdoga u thámdbt i-hậcffb u, thầeojv n xin đrkxy ưktom a ra ba phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c, xin Thámdbt i-hậcffb u chọdmzw n lấpwsu y mộphsm t.
– Nguyêqrkv n-soámdbt i cứxxns tâdoga u.
– Phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c thứxxns nhấpwsu t làqyrf dùaqig ng sứxxns c mạwsap nh quéhodt t sạwsap ch bọdmzw n Tốbzjw ng khỏgnlv i Đwyod ạwsap i-Việqyrf t trong vòrkxy ng ba ngàqyrf y. Phưktom ơvfyd ng-lưktom ợvoyw c thứxxns nhìqrkv làqyrf đrkxy uổmuuz i bọdmzw n Tốbzjw ng rờueod i khỏgnlv i Đwyod ạwsap i-Việqyrf t trong vòrkxy ng ba thámdbt ng. Phưktom ơvfyd ng-lưktom ợvoyw c thứxxns ba làqyrf khôezdw ng cầeojv n đrkxy uổmuuz i, đrkxy ểwyod chúgblb ng tựxxns rúgblb t khỏgnlv i Đwyod ạwsap i-Việqyrf t trong vòrkxy ng mộphsm t năbxhn m.
– Nguyêqrkv n soámdbt i cho bếhyyz t chi tiếhyyz t phưktom ơvfyd ng lựxxns ợvoyw c thứxxns nhấpwsu t?
– Hiệqyrf n tạwsap i Phúgblb -lưktom ơvfyd ng, Nhưktom -nguyệqyrf t, Tốbzjw ng đrkxy óvfyd ng ởueod Bắrkxy c ngạwsap n, ta đrkxy óvfyd ng ởueod Nam ngạwsap n. Duy tạwsap i Vạwsap n-xuâdoga n, Nham-biềrpok n thìqrkv ta đrkxy óvfyd ng cảhodt hai bêqrkv n bờueod , đrkxy âdoga y làqyrf mũbokv i dùaqig i ta uy hiếhyyz p tổmuuz ng hàqyrf nh doanh Quámdbt ch Quỳqdse . Ta cầeojv n đrkxy iềrpok u thêqrkv m hạwsap m đrkxy ộphsm i Đwyod ộphsm ng-đrkxy ìqrkv nh từzkbf biểwyod n Đwyod ôezdw ng vềrpok Phúgblb -lưktom ơvfyd ng. Ta tấpwsu n côezdw ng Tốbzjw ng bằxbep ng ba mũbokv i. Tạwsap i Nham-biềrpok n, U-bon vưktom ơvfyd ng tiếhyyz n vềrpok đrkxy ámdbt nh Tổmuuz ng hàqyrf nh dinh Quámdbt ch Quỳqdse . Tạwsap i Phúgblb -lưktom ơvfyd ng, vua bàqyrf Binh-Dưktom ơvfyd ng, phòrkxy mãbzjw Thâdoga n Thiệqyrf u-Thámdbt i dùaqig ng hạwsap m đrkxy ộphsm i Đwyod ộphsm ng-đrkxy ìqrkv nh chởueod quâdoga n vưktom ợvoyw t sôezdw ng đrkxy ámdbt nh trưktom ớeojv c mặvfyd t Yêqrkv n Đwyod ạwsap t; côezdw ng chúgblb a Thiêqrkv n Thàqyrf nh, phòrkxy mãbzjw Thâdoga n Cảhodt nh-Long từzkbf Đwyod âdoga u-đrkxy ỉeojv nh đrkxy ámdbt nh vàqyrf o sau lưktom ng y. Tạwsap i Nhưktom -nguyệqyrf t, sưktom phụllvd thầeojv n dùaqig ng hai hạwsap m đrkxy ộphsm i Bạwsap ch-đrkxy ằxbep ng, Thầeojv n-phùaqig chởueod quâdoga n vưktom ợvoyw t sôezdw ng tấpwsu n côezdw ng Triệqyrf u Tiếhyyz t; lạwsap i sai chim ưktom ng chuyểwyod n thưktom cho côezdw ng chúgblb a Côezdw i-sơvfyd n Thanh-Nguyêqrkv n, phòrkxy mãbzjw Tôezdw n-Mạwsap nh, đrkxy ôezdw thốbzjw ng Lýshce Tam, phu nhâdoga n Mai-Tam, đrkxy em hiệqyrf u Quảhodt ng-vũbokv , Kinh-Bắrkxy c tiếhyyz n chiếhyyz m Chi-lăbxhn ng đrkxy ámdbt nh vàqyrf o sau lưktom ng tổmuuz ng hàqyrf nh doanh Quámdbt ch Quỳqdse . Nhưktom vậcffb y chỉeojv cầeojv n tấpwsu n côezdw ng liêqrkv n tiếhyyz p ba ngàqyrf y, ta diệqyrf t gọdmzw n đrkxy ámdbt m binh tưktom ớeojv ng Tốbzjw ng. Phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c nàqyrf y mau chóvfyd ng, sẽgklu làqyrf m rúgblb ng đrkxy ộphsm ng Trung-nguyêqrkv n, nhưktom ng phảhodt i chấpwsu p nhậcffb n hy sinh khámdbt nhiềrpok u tưktom ớeojv ng sĩhkwi .
Chưktom tưktom ớeojv ng suýshce t xoa, tỏgnlv vẻmjxo hoan nghêqrkv nh phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c nàqyrf y.
– Phưktom ơvfyd ng-lưktom ợvoyw c thứxxns nhìqrkv làqyrf : Cứxxns năbxhn m ngàqyrf y, mộphsm t tuầeojv n, ta đrkxy ổmuuz bộphsm từzkbf ng toámdbt n nhỏgnlv lêqrkv n tấpwsu n côezdw ng quâdoga n Tốbzjw ng trong mấpwsu y giờueod rồupzr i lạwsap i rúgblb t đrkxy i, làqyrf m cho Tốbzjw ng ăbxhn n khôezdw ng ngon, ngủndmt khôezdw ng yêqrkv n, mệqyrf t mỏgnlv i. Mộphsm t mặvfyd t thưktom cho côezdw ng chúgblb a Côezdw i-sơvfyd n tiếhyyz n chiếhyyz m Quyếhyyz t-lýshce ; đrkxy ôezdw thốbzjw ng Lýshce Tam phụllvd c binh chặvfyd n đrkxy ámdbt nh cámdbt c đrkxy oàqyrf n tiếhyyz p tếhyyz n, chiếhyyz m Chi-lăbxhn ng rồupzr i đrkxy óvfyd ng chặvfyd n đrkxy ưktom ờueod ng tiếhyyz p tếhyyz lưktom ơvfyd ng thảhodt o. Thếhyyz bắrkxy t buộphsm c Quámdbt ch Quỳqdse phảhodt i dùaqig ng quâdoga n nhổmuuz hai núgblb t chặvfyd n nàqyrf y, khiếhyyz n y hao binh tổmuuz n tưktom ớeojv ng rấpwsu t nhiềrpok u. Sau đrkxy óvfyd ta mớeojv i rúgblb t vàqyrf o rừzkbf ng, mởueod đrkxy ưktom ờueod ng cho chúgblb ng rúgblb t lui. Sang thámdbt ng ba, khíhpza hậcffb u nóvfyd ng nựxxns c, binh tưktom ớeojv ng, lừzkbf a ngựxxns a Tốbzjw ng vốbzjw n sốbzjw ng ởueod miềrpok n Bắrkxy c đrkxy ãbzjw quen, nay sang ta khôezdw ng hợvoyw p thủndmt y thổmuuz sinh bệqyrf nh. Bấpwsu y giờueod ta lạwsap i tấpwsu n côezdw ng nhưktom phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c mộphsm t, ắrkxy t chúgblb ng phảhodt i bỏgnlv chạwsap y. Mộphsm t mặvfyd t ta truy kíhpza ch, mộphsm t mặvfyd t ta thưktom cho côezdw ng chúgblb a Côezdw i-sơvfyd n, đrkxy ôezdw thốbzjw ng Lýshce Tam phụllvd c binh đrkxy ámdbt nh cắrkxy t tàqyrf n quâdoga n chúgblb ng. Phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c nàqyrf y tuy hơvfyd i lâdoga u, nhưktom ng đrkxy ỡhodt phảhodt i hy sinh nhâdoga n mạwsap ng.
Cámdbt c văbxhn n quan, võaldk tưktom ớeojv ng cùaqig ng gậcffb t đrkxy ầeojv u, cóvfyd vẻmjxo támdbt n thàqyrf nh.
– Phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c thứxxns ba làqyrf : Mộphsm t mặvfyd t ta cứxxns đrkxy ồupzr n trúgblb nhưktom hiệqyrf n tạwsap i, ngàqyrf y ngàqyrf y thao luyệqyrf n sĩhkwi tốbzjw t, trong khi đrkxy óvfyd ta truyềrpok n bámdbt o cho dâdoga n chúgblb ng biếhyyz t giặvfyd c đrkxy ãbzjw yêqrkv n, đrkxy âdoga u vềrpok đrkxy óvfyd , yêqrkv n ổmuuz n làqyrf m ăbxhn n. Mộphsm t mặvfyd t thưktom cho côezdw ng chúgblb a Thiêqrkv n-Thàqyrf nh, phòrkxy mãbzjw Cảhodt nh-Long támdbt i chiếhyyz m tấpwsu t cảhodt cámdbt c trang đrkxy ộphsm ng Bắrkxy c-biêqrkv n; côezdw ng chúgblb a Côezdw i-sơvfyd n, đrkxy ôezdw thốbzjw ng Lýshce Tam thay phiêqrkv n nhau đrkxy ámdbt nh cưktom ớeojv p cámdbt c đrkxy oàqyrf n tiếhyyz p tếhyyz lưktom ơvfyd ng bổmuuz ng. Quâdoga n Tốbzjw ng trảhodt i qua mùaqig a hèkmha , mùaqig a thu, lam khíhpza giếhyyz t đrkxy i íhpza t nhấpwsu t mộphsm t nửpzgy a. Bấpwsu y giờueod ta sai sứxxns sang Biệqyrf n-kinh, lờueod i lẽgklu nhúgblb n nhưktom ờueod ng xin « tạwsap tộphsm i » vềrpok việqyrf c ta đrkxy em quâdoga n đrkxy ámdbt nh Ung, Khâdoga m, Liêqrkv m, Dung, Nghi, Bạwsap ch châdoga u; lạwsap i xin tiếhyyz n cốbzjw ng thầeojv n phụllvd c nhưktom xưktom a. Hy-Ninh cũbokv ng nhưktom Tốbzjw ng triềrpok u đrkxy ưktom ợvoyw c vuốbzjw t ve tựxxns ámdbt i, sẽgklu ban lệqyrf nh cho Quỳqdse rúgblb t binh. Phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c nàqyrf y tuy kéhodt o dàqyrf i, nhưktom ng khôezdw ng phảhodt i dùaqig ng đrkxy ếhyyz n gưktom ơvfyd m đrkxy ao nhiềrpok u.
Cámdbt c văbxhn n quan hâdoga n hoan, tỏgnlv vẻmjxo đrkxy ồupzr ng ýshce . Trong khi cámdbt c võaldk tưktom ớeojv ng lạwsap i lắrkxy c đrkxy ầeojv u, biểwyod u lộphsm bấpwsu t phụllvd c.
Ghi chúgblb ,
Trong suốbzjw t năbxhn m nghìqrkv n năbxhn m lịbcvg ch sửpzgy , cámdbt c nhàqyrf chỉeojv đrkxy ạwsap o quâdoga n sựxxns Việqyrf t luôezdw n luôezdw n xửpzgy dụllvd ng khíhpza hậcffb u, phong thổmuuz làqyrf m vũbokv khíhpza chốbzjw ng lạwsap i cuộphsm c xâdoga m lăbxhn ng củndmt a Trung-quốbzjw c. Quâdoga n Trung-quốbzjw c sang đrkxy ámdbt nh Đwyod ạwsap i-Việqyrf t đrkxy a sốbzjw làqyrf ngưktom ờueod i phưktom ơvfyd ng Bắrkxy c, sốbzjw ng ởueod vùaqig ng khíhpza hậcffb u lạwsap nh, khi sang đrkxy ấpwsu t Việqyrf t thuộphsm c vùaqig ng nhiệqyrf t đrkxy ớeojv i, họdmzw khôezdw ng chịbcvg u nổmuuz i cámdbt i thấpwsu p nhiệqyrf t. Do đrkxy óvfyd sinh mộphsm t sốbzjw bệqyrf nh vùaqig ng nhiệqyrf t đrkxy ớeojv i nhưktom nhưktom cảhodt m cúgblb m, nhiễvuug m trùaqig ng đrkxy ưktom ờueod ng hôezdw hấpwsu p, tiêqrkv u chảhodt y, dịbcvg ch tảhodt , sốbzjw t réhodt t ngãbzjw nưktom ớeojv c. Trong cámdbt c bệqyrf nh trêqrkv n, thìqrkv ba chứxxns ng sốbzjw t réhodt t ngãbzjw nưktom ớeojv c, dịbcvg ch tảhodt vàqyrf tiêqrkv u chảhodt y làqyrf ba vũbokv khíhpza làqyrf m cho đrkxy ịbcvg ch quâdoga n kinh hồupzr n támdbt ng đrkxy ởueod m nhấpwsu t.
Hồupzr i nhỏgnlv đrkxy ọdmzw c sửpzgy Hoa-Việqyrf t, tôezdw i chỉeojv cóvfyd mộphsm t ýshce niệqyrf m sơvfyd sàqyrf i vềrpok vấpwsu n đrkxy ềrpok nàqyrf y. Nay, sau hai mưktom ơvfyd i lăbxhn m năbxhn m hàqyrf nh nghềrpok thầeojv y thuốbzjw c ởueod Phámdbt p, tôezdw i mớeojv i biếhyyz t rõaldk cámdbt i khủndmt ng khiếhyyz p vềrpok ba chứxxns ng bệqyrf nh trêqrkv n. Hầeojv u hếhyyz t thâdoga n chủndmt củndmt a tôezdw i trưktom ớeojv c khi du lịbcvg ch VN, đrkxy ềrpok u đrkxy ưktom ợvoyw c tôezdw i chíhpza ch ngừzkbf a dịbcvg ch tảhodt (Vaccin choléhodt rique), cúgblb m (Vaccin grippal), lạwsap i bắrkxy t uốbzjw ng thuốbzjw c ngừzkbf a sốbzjw t réhodt t ngãbzjw nưktom ớeojv c. Ấguvw y vậcffb y màqyrf tớeojv i 85% vẫndmt n bịbcvg đrkxy au bụllvd ng tiêqrkv u chảhodt y. Cho nêqrkv n khi thâdoga n chủndmt lêqrkv n đrkxy ưktom ờueod ng, tôezdw i còrkxy n bắrkxy t mang theo thuốbzjw c đrkxy au bụllvd ng do vi trùaqig ng gâdoga y ra nhưktom Immodium (lopéhodt ramide), ercéhodt furyl (nifuroxazide). Còrkxy n nhữhodt ng thâdoga n chủndmt bưktom ớeojv ng bỉeojv nh, cho rằxbep ng cơvfyd thểwyod mìqrkv nh da bằxbep ng théhodt p, thâdoga n bằxbep ng đrkxy ồupzr ng, khôezdw ng chịbcvg u chíhpza ch ngừzkbf a, mang thuốbzjw c theo... thìqrkv khỏgnlv i nóvfyd i; trong khi du lịbcvg ch bịbcvg Tàqyrf o Thámdbt o đrkxy uổmuuz i dàqyrf i dàqyrf i, lúgblb c vềrpok bịbcvg sốbzjw t réhodt t ngãbzjw nưktom ớeojv c da vàqyrf ng ủndmt ng, bụllvd ng chưktom ớeojv ng, phảhodt i đrkxy i nghỉeojv íhpza t ngàqyrf y tạwsap i bệqyrf nh việqyrf n.
Muỗxbep i VN khámdbt c muỗxbep i nhữhodt ng nơvfyd i khámdbt c làqyrf chúgblb ng ham củndmt a lạwsap . Trong chuyếhyyz n côezdw ng támdbt c cho Liêqrkv n-hiệqyrf p cámdbt c việqyrf n bàqyrf o chếhyyz châdoga u Âowhe u (CEP), chúgblb ng tôezdw i gồupzr m giámdbt o-sưktom J.Fr. Hadzam (Hoa-kỳqdse ), Tarentino (Ýszlt ), Laurence Martinet (Phámdbt p). Hadzam phámdbt t biểwyod u ýshce kiếhyyz n: « Muỗxbep i ởueod nưktom ớeojv c màqyrf y thâdoga n hìqrkv nh nóvfyd nhỏgnlv màqyrf khi đrkxy ốbzjw t thìqrkv đrkxy au nhưktom ong châdoga m. Nóvfyd ham củndmt a lạwsap , dữhodt hơvfyd n bòrkxy cạwsap p. Hơvfyd n nữhodt a muỗxbep i Mỹhpza thưktom ờueod ng nóvfyd đrkxy ậcffb u lêqrkv n da, ngửpzgy i ngửpzgy i rồupzr i mớeojv i đrkxy ốbzjw t. Còrkxy n muỗxbep i Việqyrf t, thìqrkv nóvfyd lao đrkxy ếhyyz n nhưktom hỏgnlv a tiễvuug n SAM 3... Khôezdw ng hiểwyod u sao, rõaldk ràqyrf ng tao ngồupzr i bêqrkv n ba ngưktom ờueod i bạwsap n Việqyrf t, màqyrf nóvfyd cứxxns nhèkmha tao nóvfyd đrkxy ốbzjw t, còrkxy n ba ngưktom ờueod i Việqyrf t thìqrkv nóvfyd lạwsap i bỏgnlv rơvfyd i ». Giámdbt o sưktom Martinet cũbokv ng đrkxy ồupzr ng ýshce : « Muỗxbep i Việqyrf t thíhpza ch đrkxy ốbzjw t ngưktom ờueod i ngoạwsap i quốbzjw c thìqrkv phảhodt i ». Tôezdw i trêqrkv u: « Khôezdw ng phảhodt i nóvfyd ham củndmt a lạwsap đrkxy âdoga u, màqyrf nóvfyd chốbzjw ng Mỹhpza , chốbzjw ng thựxxns c dâdoga n cứxxns u nưktom ớeojv c đrkxy óvfyd ». Giámdbt o sưktom Tarentino nổmuuz i cámdbt u: « Tao làqyrf ngưktom ờueod i Ýszlt , tao đrkxy âdoga u cóvfyd liêqrkv n hệqyrf gìqrkv tớeojv i Mỹhpza , tớeojv i Phámdbt p, màqyrf nóvfyd cũbokv ng làqyrf m thịbcvg t tao rấpwsu t kỹhpza ». Qua câdoga u truyệqyrf n trêqrkv n khiếhyyz n tôezdw i chúgblb ýshce : Muỗxbep i Việqyrf t thíhpza ch đrkxy ốbzjw t ngưktom ờueod i lạwsap . Tôezdw i đrkxy ãbzjw hỏgnlv i trêqrkv n 200 Việqyrf t kiềrpok u vềrpok thăbxhn m nhàqyrf , họdmzw đrkxy ềrpok u cho biếhyyz t, khi họdmzw ngồupzr i bêqrkv n ngưktom ờueod i thâdoga n, thìqrkv muỗxbep i thíhpza ch xơvfyd i thịbcvg t Việqyrf t kiềrpok u hơvfyd n làqyrf thịbcvg t ngưktom ờueod i trong nưktom ớeojv c.
Mộphsm t tàqyrf i liệqyrf u củndmt a cụllvd c Quâdoga n-y Cộphsm ng-hòrkxy a Nhâdoga n-dâdoga n Trung-quốbzjw c cho biếhyyz t, trong cuộphsm c hàqyrf nh quâdoga n « dạwsap y VN bàqyrf i họdmzw c » củndmt a Đwyod ặvfyd ng Tiểwyod u-Bìqrkv nh (1978), cóvfyd tớeojv i 9875 Hồupzr ng-quâdoga n bịbcvg bệqyrf nh sốbzjw t réhodt t do muỗxbep i đrkxy ốbzjw t, vàqyrf 34.548 ngưktom ờueod i bịbcvg đrkxy au bụllvd ng, tiêqrkv u chảhodt y.
Linh-Nhâdoga n hoàqyrf ng thámdbt i hậcffb u tuyêqrkv n chỉeojv :
– Xin cámdbt c vịbcvg cho biếhyyz t tôezdw n ýshce ?
Cámdbt c văbxhn n quan, võaldk tưktom ớeojv ng bàqyrf n luậcffb n phâdoga n vâdoga n tớeojv i hơvfyd n giờueod , màqyrf chưktom a ngãbzjw ngũbokv . Anh-vũbokv Chiêqrkv u-thắrkxy ng hoàqyrf ng đrkxy ếhyyz tuy tuổmuuz i mớeojv i mưktom ờueod i hai, vìqrkv ởueod vàqyrf o vịbcvg thếhyyz bấpwsu t đrkxy ắrkxy c dĩhkwi phảhodt i dựxxns bàqyrf n quốbzjw c sựxxns , nêqrkv n đrkxy ãbzjw khôezdw n trưktom ớeojv c tuổmuuz i rấpwsu t nhiềrpok u. Nhàqyrf vua tuyêqrkv n chỉeojv :
– Trẫndmt m thấpwsu y phưktom ơvfyd ng lựxxns ợvoyw c thứxxns nhấpwsu t tỏgnlv ra đrkxy ưktom ợvoyw c sứxxns c mạwsap nh củndmt a ta. Từzkbf nay trởueod đrkxy i, vĩhkwi nh viễvuug n Tốbzjw ng êqrkv càqyrf ng, khôezdw ng dámdbt m bàqyrf n đrkxy ếhyyz n việqyrf c đrkxy em quâdoga n đrkxy ámdbt nh ta nữhodt a. Ta cũbokv ng chẳyblz ng phảhodt i tiếhyyz n cốbzjw ng, nhậcffb n sắrkxy c phong nữhodt a. Nhưktom ng ta giếhyyz t đrkxy ưktom ợvoyw c mưktom ờueod i lăbxhn m vạwsap n tâdoga n-đrkxy ằxbep ng-hảhodt i, mưktom ờueod i vạwsap n quâdoga n triềrpok u củndmt a Tốbzjw ng, íhpza t ra ta cũbokv ng phảhodt i thiệqyrf t hạwsap i ba vạwsap n ngưktom ờueod i. Trẫndmt m thấpwsu y ghêqrkv quámdbt , khôezdw ng nỡhodt !
Cửpzgy tọdmzw a đrkxy ềrpok u nghĩhkwi thầeojv m:
– Ôrlad ng vua con nàqyrf y quảhodt làqyrf đrkxy ấpwsu ng nhâdoga n từzkbf .
Nhàqyrf vua tiếhyyz p:
– Phưktom ơvfyd ng-lưktom ợvoyw c thứxxns nhìqrkv tưktom ơvfyd ng đrkxy ốbzjw i thoảhodt đrkxy ưktom ợvoyw c tựxxns ámdbt i. Nhưktom ng khi ta đrkxy uổmuuz i Quỳqdse vềrpok bêqrkv n kia biêqrkv n giớeojv i rồupzr i cóvfyd ởueod yêqrkv n vớeojv i y đrkxy ưktom ợvoyw c khôezdw ng? Y hiệqyrf n lĩhkwi nh chứxxns c Tuyêqrkv n-huy Nam-việqyrf n sựxxns , quảhodt n lĩhkwi nh hếhyyz t cámdbt c châdoga u quậcffb n Nam thùaqig y. Y cóvfyd thểwyod véhodt t hếhyyz t binh tưktom ớeojv ng vùaqig ng Nam Trưktom ờueod ng-giang sang phụllvd c thùaqig . Ta lạwsap i phảhodt i chốbzjw ng lạwsap i, vừzkbf a hao tiềrpok n tốbzjw n củndmt a, vừzkbf a mấpwsu t nhiềrpok u ngưktom ờueod i hy sinh.
Nhàqyrf vua đrkxy ứxxns ng dậcffb y nhìqrkv n cửpzgy tọdmzw a:
– Phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c thứxxns a ba, thìqrkv ta phảhodt i nhúgblb n mìqrkv nh mộphsm t chúgblb t. Nhưktom ng biếhyyz t đrkxy âdoga u Tốbzjw ng chẳyblz ng cho rằxbep ng ta còrkxy n sợvoyw chúgblb ng, rồupzr i lạwsap i hoạwsap nh họdmzw e lôezdw i thôezdw i? Phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c nàqyrf y muôezdw n nghìqrkv n lầeojv n khôezdw ng dùaqig ng đrkxy ưktom ợvoyw c.
Nhàqyrf vua hưktom ớeojv ng Lýshce Kếhyyz -Nguyêqrkv n:
– Hôezdw m qua, thầeojv y củndmt a trẫndmt m từzkbf biểwyod n đrkxy ôezdw ng vềrpok Thăbxhn ng-long cóvfyd vàqyrf o hoàqyrf ng thàqyrf nh dạwsap y dỗxbep trẫndmt m; nhâdoga n đrkxy óvfyd trẫndmt m đrkxy ãbzjw hộphsm i ýshce vớeojv i thầeojv y, rồupzr i đrkxy ưktom a ra mộphsm t phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c. Phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c nàqyrf y bao gồupzr m tinh hoa củndmt a ba phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c màqyrf nguyêqrkv n soámdbt i vừzkbf a tâdoga u. Xin thầeojv y trìqrkv nh cho cửpzgy tọdmzw a nghe xem cóvfyd gìqrkv cầeojv n sửpzgy a đrkxy ổmuuz i khôezdw ng?
Đwyod ạwsap i đrkxy ôezdw đrkxy ốbzjw c Lýshce Kếhyyz -Nguyêqrkv n đrkxy ứxxns ng dậcffb y cung tay:
– Tâdoga u thámdbt i hậcffb u, tâdoga u bệqyrf hạwsap , thầeojv n xin đrkxy ưktom a ra phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c bao gồupzr m tinh hoa củndmt a ba phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c màqyrf nguyêqrkv n soámdbt i đrkxy ãbzjw tâdoga u. Phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c nàqyrf y gồupzr m năbxhn m bưktom ớeojv c.
Ôrlad ng đrkxy ưktom a mắrkxy t nhìqrkv n nguyêqrkv n soámdbt i Thưktom ờueod ng-Kiệqyrf t:
– Bưktom ớeojv c thứxxns nhấpwsu t làqyrf : Giếhyyz t tinh thầeojv n củndmt a tưktom ớeojv ng sĩhkwi Tốbzjw ng. Bưktom ớeojv c nàqyrf y ta dùaqig ng binh lựxxns c năbxhn m mũbokv i. Mũbokv i thứxxns nhấpwsu t, U-bon vưktom ơvfyd ng Lêqrkv Văbxhn n đrkxy em quâdoga n từzkbf Vạwsap n-xuâdoga n tiếhyyz n tớeojv i gầeojv n tốbzjw ng hàqyrf nh doanh Quámdbt ch Qùaqig y đrkxy óvfyd ng quâdoga n, đrkxy ểwyod đrkxy e dọdmzw a y. Mũbokv i thứxxns nhìqrkv , lệqyrf nh cho côezdw ng chúgblb a Côezdw i-sơvfyd n chiếhyyz m Quyếhyyz t-lýshce , đrkxy ôezdw thốbzjw ng Lýshce Tam chiếhyyz m Chi-lăbxhn ng, côezdw ng chúgblb a Thiêqrkv n-Thàqyrf nh chiếhyyz m Lạwsap ng-châdoga u. Mũbokv i thứxxns ba, Đwyod ợvoyw i Quỳqdse sai Yêqrkv n Đwyod ạwsap t, Khúgblb c Chẩphsm n tiếhyyz n quâdoga n támdbt i chiếhyyz m ảhodt i Quyếhyyz t lýshce , Chi-lăbxhn ng, Lạwsap ng châdoga u đrkxy ểwyod bảhodt o vệqyrf đrkxy ưktom ờueod ng tiếhyyz p tếhyyz , bấpwsu y giờueod ta cho hạwsap m đrkxy ộphsm i Đwyod ộphsm ng-đrkxy ìqrkv nh tốbzjw c đrkxy ếhyyz n Phúgblb -lưktom ơvfyd ng. Vua bàqyrf Bìqrkv nh-Dưktom ơvfyd ng dùaqig ng hạwsap m đrkxy ộphsm i Đwyod ộphsm ng-đrkxy ìqrkv nh chởueod quâdoga n quâdoga n vưktom ợvoyw t sôezdw ng chiếhyyz m Đwyod âdoga u đrkxy ỉeojv nh, éhodt p bêqrkv n trámdbt i tổmuuz ng hàqyrf nh doanh Tốbzjw ng. Mũbokv i thứxxns tưktom , tiêqrkv n nưktom ơvfyd ng Bảhodt o-Hòrkxy a éhodt p Quámdbt ch Quỳqdse ởueod phíhpza a Nhưktom -nguyệqyrf t. Mũbokv i thứxxns năbxhn m, ta dùaqig ng thủndmt y quâdoga n támdbt i chiếhyyz m Ngọdmzw c-sơvfyd n, Đwyod ôezdw ng-triềrpok u. Bưktom ớeojv c nàqyrf y ưktom ớeojv c khoảhodt ng 20 ngàqyrf y.
Cámdbt c võaldk tưktom ớeojv ng đrkxy ềrpok u vỗxbep tay hoan hôezdw .
– Bưktom ớeojv c thứxxns nhìqrkv : Sámdbt t nhấpwsu t nhâdoga n vạwsap n nhâdoga n cu (Giếhyyz t mộphsm t ngưktom ờueod i vạwsap n ngưktom ờueod i sợvoyw ). Ta đrkxy em nhữhodt ng têqrkv n tùaqig binh nguyêqrkv n làqyrf tưktom ớeojv ng, binh Tốbzjw ng ámdbt c đrkxy ộphsm c, từzkbf ng cưktom ớeojv p bóvfyd c, giếhyyz t ngưktom ờueod i, hoặvfyd c nhữhodt ng têqrkv n phảhodt n quốbzjw c Việqyrf t... ra xửpzgy tửpzgy trêqrkv n sàqyrf n chiếhyyz n hạwsap m. Trưktom ớeojv c khi xửpzgy , ta bắrkxy c loa bámdbt o cho binh tưktom ớeojv ng Tốbzjw ng biếhyyz t trưktom ớeojv c đrkxy ịbcvg a đrkxy iểwyod m. Rồupzr i tớeojv i giờueod hàqyrf nh quyếhyyz t, ta cho chiếhyyz n hạwsap m ra giữhodt a sôezdw ng, đrkxy ểwyod binh tưktom ớeojv ng Tốbzjw ng nhìqrkv n rõaldk . Bưktom ớeojv c nàqyrf y cóvfyd thểwyod thi hàqyrf nh cùaqig ng mộphsm t lúgblb c vớeojv i bưktom ớeojv c thứxxns nhấpwsu t, nhưktom ng kéhodt o dàqyrf i mộphsm t thámdbt ng thay vìqrkv hai mưktom ơvfyd i ngàqyrf y.
Nghe đrkxy ếhyyz n đrkxy âdoga y, Linh-Nhâdoga n hoàqyrf ng thámdbt i hậcffb u đrkxy ưktom a mắrkxy t nhìqrkv n Côezdw i-sơvfyd n tam vớeojv i nhàqyrf vua rồupzr i mỉeojv m cưktom ờueod i. Tam-anh, nhàqyrf vua cưktom ờueod i theo. Trong nụllvd cưktom ờueod i đrkxy óvfyd năbxhn m vịbcvg ngụllvd ýshce :
– Đwyod âdoga y làqyrf ýshce kiếhyyz n củndmt a nhàqyrf vua, chứxxns mộphsm t Nho sĩhkwi nhưktom Lýshce Kếhyyz -Nguyêqrkv n khôezdw ng bao giờueod nghĩhkwi ra lốbzjw i trừzkbf ng phạwsap t nhưktom vậcffb y. Màqyrf ýshce kiếhyyz n nàqyrf y củndmt a nhàqyrf vua thìqrkv lạwsap i do sưktom phụllvd làqyrf Côezdw i-sơvfyd n tam anh truyềrpok n cho.
Quan Thámdbt i-phóvfyd Quámdbt ch Sĩhkwi -An xoa tay vao nhau khen ngợvoyw i:
– Lốbzjw i trừzkbf ng phạwsap t nàqyrf y vừzkbf a còrkxy ýshce nhắrkxy n nhủndmt vớeojv i ngưktom ờueod i Tốbzjw ng: Chúgblb ng ta bắrkxy t đrkxy ưktom ợvoyw c tùaqig binh thìqrkv nuôezdw i nấpwsu ng, đrkxy ốbzjw i xửpzgy tửpzgy tếhyyz , sau đrkxy óvfyd đrkxy em trảhodt vềrpok . Nhưktom ng bọdmzw n ámdbt c bámdbt thìqrkv bịbcvg trừzkbf ng trịbcvg . Khi quâdoga n Tốbzjw ng hồupzr i hưktom ơvfyd ng, chúgblb ng thuậcffb t lạwsap i vớeojv i bạwsap n bèkmha , họdmzw hàqyrf ng, từzkbf nay bọdmzw n ngưktom ờueod i Hoa thùaqig nghịbcvg ch vớeojv i ngưktom ờueod i Việqyrf t phảhodt i ngừzkbf ng lạwsap i. Hơvfyd n nữhodt a, khi ta xửpzgy tửpzgy binh tưktom ớeojv ng Tốbzjw ng, ắrkxy t quâdoga n Tốbzjw ng xóvfyd t tìqrkv nh đrkxy ồupzr ng đrkxy ộphsm i muốbzjw n vưktom ợvoyw t sôezdw ng trảhodt thùaqig , màqyrf Quámdbt ch Quỳqdse khôezdw ng cho, thìqrkv chúgblb ng cảhodt m thấpwsu y nhụllvd c nhãbzjw tựxxns ty; cuốbzjw i cùaqig ng đrkxy ưktom a đrkxy ếhyyz n khôezdw ng còrkxy n tinh thầeojv n chiếhyyz n đrkxy ấpwsu u.
Lýshce Kếhyyz -Nguyêqrkv n tiếhyyz p:
-Bưktom ớeojv c thứxxns ba làqyrf :Mậcffb t ngọdmzw t chếhyyz t ruồupzr i.Cửpzgy sứxxns sang Biệqyrf n-kinh, dùaqig ng lờueod i lẽgklu khiêqrkv m nhưktom ợvoyw ng đrkxy ổmuuz lỗxbep i cho bọdmzw n đrkxy ạwsap i thầeojv n Nam biêqrkv n gâdoga y sựxxns , nêqrkv n Đwyod ạwsap i-Việqyrf t phảhodt i đrkxy ámdbt nh Ung, Khâdoga m, Liêqrkv m đrkxy ểwyod tựxxns vệqyrf . Nay trăbxhn m vạwsap n quâdoga n Thiêqrkv n-triềrpok u sang bịbcvg lam chưktom ởueod ng màqyrf chếhyyz t mấpwsu t hai phầeojv n ba rồupzr i; nếhyyz u đrkxy ểwyod lâdoga u, e chếhyyz t hếhyyz t. Vậcffb y xin Thiêqrkv n-triềrpok u cho rúgblb t binh, Đwyod ạwsap i-Việqyrf t sẽgklu sai sứxxns sang tiếhyyz n cốbzjw ng hàqyrf ng năbxhn m nhưktom cũbokv . Nhữhodt ng khêqrkv đrkxy ộphsm ng nàqyrf o theo Tốbzjw ng thìqrkv vẫndmt n đrkxy ểwyod thuộphsm c Tốbzjw ng. Nhưktom vậcffb y tựxxns ámdbt i bọdmzw n chủndmt chiếhyyz n triềrpok u Hy-Ninh đrkxy ưktom ợvoyw c xoa dịbcvg u, bọdmzw n chủndmt hòrkxy a đrkxy ưktom ợvoyw c toạwsap i ýshce , ắrkxy t chúgblb ng sẽgklu tâdoga u xin cho rúgblb t binh. Bưktom ớeojv c nàqyrf y ưktom ớeojv c khoảhodt ng hai thámdbt ng.
Đwyod ôezdw -thốbzjw ng Hùaqig ng Nhâdoga n nhăbxhn n mặvfyd t:
– Thưktom a quan Thámdbt i-phóvfyd , mìqrkv nh... mìqrkv nh chịbcvg u mấpwsu t đrkxy ấpwsu t cho Tốbzjw ng ưktom ?
Kếhyyz -Nguyêqrkv n phìqrkv cưktom ờueod i:
– Đwyod âdoga u cóvfyd ! Khi Quámdbt ch Quỳqdse rúgblb t quâdoga n, thìqrkv ta cho quâdoga n theo béhodt n góvfyd t. Đwyod ợvoyw i đrkxy ạwsap i quâdoga n y vềrpok tớeojv i Ung-châdoga u, lậcffb p tứxxns c ta tiếhyyz n quâdoga n chiếhyyz m lạwsap i nhữhodt ng trang đrkxy ộphsm ng bịbcvg Tốbzjw ng lấpwsu n. Bấpwsu y giờueod Quỳqdse khôezdw ng còrkxy n quâdoga n, khôezdw ng còrkxy n lưktom ơvfyd ng đrkxy ểwyod trởueod lạwsap i đrkxy ámdbt nh ta nữhodt a. Víhpza dùaqig y muốbzjw n tiếhyyz n quâdoga n sang, lạwsap i phảhodt i tâdoga u vềrpok triềrpok u, thờueod i gian củndmt a sứxxns giảhodt di vềrpok mấpwsu t íhpza t nhấpwsu t bốbzjw n thámdbt ng. Trong bốbzjw n thámdbt ng đrkxy óvfyd , ta đrkxy ãbzjw tổmuuz chứxxns c lạwsap i cámdbt c trang đrkxy ộphsm ng rồupzr i, dễvuug gìqrkv y dámdbt m lao đrkxy ầeojv u vàqyrf o?
Nhàqyrf vua tuyêqrkv n chỉeojv :
– Phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c ba bưktom ớeojv c nàqyrf y vừzkbf a đrkxy ỡhodt tốbzjw n xưktom ơvfyd ng mámdbt u, vừzkbf a giữhodt đrkxy ưktom ợvoyw c hoàqyrf khíhpza vớeojv i triềrpok u đrkxy ìqrkv nh Tốbzjw ng, vừzkbf a giữhodt đrkxy ưktom ợvoyw c uy thếhyyz củndmt a ta, lạwsap i làqyrf m cho Tốbzjw ng kinh sợvoyw . Từzkbf nay vàqyrf mãbzjw i mãbzjw i họdmzw khôezdw ng dámdbt m bàqyrf n chuyệqyrf n đrkxy ámdbt nh ta nữhodt a.
Linh-Nhâdoga n hoàqyrf ng thámdbt i hậcffb u tuyêqrkv n chỉeojv :
– Đwyod ểwyod cóvfyd thểwyod chuyểwyod n đrkxy ạwsap i quâdoga n sang đrkxy ámdbt nh Đwyod ạwsap i-Việqyrf t, Hy-Ninh vớeojv i An-Thạwsap ch phảhodt i cắrkxy t đrkxy ấpwsu t cho Hạwsap , cho Liêqrkv u, cầeojv u hòrkxy a hầeojv u dồupzr n hếhyyz t binh hùaqig ng, tưktom ớeojv ng mạwsap nh củndmt a Tâdoga y-thùaqig y, Bắrkxy c-thùaqig y sang đrkxy ámdbt nh ta. Hy-Ninh hy vọdmzw ng bọdmzw n Quámdbt ch Quỳqdse chiếhyyz m đrkxy ưktom ợvoyw c nưktom ớeojv c ta trong mộphsm t thámdbt ng, rồupzr i lạwsap i đrkxy em quâdoga n vềrpok giữhodt Bắrkxy c-thùaqig y, Tâdoga y-thùaqig y, mang theo mấpwsu y chụllvd c tùaqig hàqyrf ng binh củndmt a ta. Nay bao nhiêqrkv u tưktom ớeojv ng giỏgnlv i, binh tinh nhuệqyrf bịbcvg giếhyyz t hếhyyz t, chắrkxy c chắrkxy n Liêqrkv u, Hạwsap lạwsap i gâdoga y sựxxns . Màqyrf than ôezdw i! Tốbzjw ng khôezdw ng còrkxy n tinh lựxxns c phòrkxy ng vệqyrf nữhodt a. Từzkbf nay, ta khôezdw ng sợvoyw Tốbzjw ng nữhodt a; trámdbt i lạwsap i Tốbzjw ng phảhodt i sợvoyw ta. Theo ưktom ớeojv c tíhpza nh củndmt a côezdw phụllvd nàqyrf y, e khôezdw ng bao lâdoga u nữhodt a Tốbzjw ng sẽgklu bịbcvg Liêqrkv u chiếhyyz m. Bấpwsu y giờueod cóvfyd khi ta phảhodt i giúgblb p Tốbzjw ng giữhodt nưktom ớeojv c trong thếhyyz yếhyyz u, hơvfyd n làqyrf diệqyrf t Tốbzjw ng rồupzr i phảhodt i chốbzjw ng vớeojv i Liêqrkv u hùaqig ng mạwsap nh.
Ghi chúgblb ,
Kiếhyyz n giảhodt i củndmt a Linh-Nhâdoga n hoàqyrf ng thámdbt i hậcffb u thựxxns c chíhpza nh xámdbt c. Niêqrkv n hiệqyrf u Tĩhkwi nh-Khang nguyêqrkv n niêqrkv n đrkxy ờueod i vua Khâdoga m-tôezdw ng nhàqyrf Tốbzjw ng, bêqrkv n Đwyod ạwsap i-Việqyrf t làqyrf niêqrkv n hiệqyrf u Thiêqrkv n-phùaqig Duệqyrf -vũbokv thứxxns bẩphsm y đrkxy ờueod i vua Lýshce Nhâdoga n-tôezdw ng (Bíhpza nh-Ngọdmzw , DL.1126) tứxxns c 49 năbxhn m sau; quâdoga n Kim đrkxy ámdbt nh vàqyrf o Biệqyrf n-kinh bắrkxy t hai vua Tốbzjw ng làqyrf Huy-tôezdw ng vàqyrf Khâdoga m-tôezdw ng đrkxy em vềrpok Bắrkxy c. Con củndmt a Khâdoga m-tôezdw ng làqyrf Triệqyrf u Cấpwsu u chạwsap y xuốbzjw ng Nam, támdbt i lậcffb p triềrpok u Tốbzjw ng, tứxxns c Nam Tốbzjw ng, ởueod ngôezdw i đrkxy ưktom ợvoyw c 36 năbxhn m, sau khi băbxhn ng đrkxy ưktom ợvoyw c tôezdw n miếhyyz u hiệqyrf u làqyrf Cao-tôezdw ng.
Tạwsap i tổmuuz ng hàqyrf nh doanh « An-Nam đrkxy ạwsap o hàqyrf nh doanh mãbzjw bộphsm quâdoga n đrkxy ôezdw tổmuuz ng quảhodt m chiêqrkv u thảhodt o sứxxns kiêqrkv m tuyêqrkv n phủndmt sứxxns chưktom lộphsm Kinh-châdoga u, Hồupzr -Nam, Quảhodt ng-Đwyod ôezdw ng, Quảhodt ng Tâdoga y »
Ngàqyrf y 5 thámdbt ng hai, niêqrkv n hiệqyrf u Anh-vũbokv Chiêqrkv u-thắrkxy ng thứxxns nhìqrkv đrkxy ờueod i vua Lýshce Nhâdoga n-tôezdw ng bêqrkv n Đwyod ạwsap i-Việqyrf t, bêqrkv n Trung-nguyêqrkv n làqyrf niêqrkv n hiệqyrf u Hy-Ninh thứxxns mưktom ờueod i đrkxy ờueod i vua Thầeojv n-tôezdw ng nhàqyrf Tốbzjw ng (Đwyod inh-Tỵcyre , DL.1077).
Quámdbt ch Quỳqdse triệqyrf u tậcffb p chưktom tưktom ớeojv ng bàqyrf n phưktom ơvfyd ng lưktom ợvoyw c đrkxy ốbzjw i phóvfyd vớeojv i tìqrkv nh hìqrkv nh. Cámdbt c tưktom ớeojv ng Triệqyrf u Tiếhyyz t, Yêqrkv n Đwyod ạwsap t, Tu Kỷfzzc , Khúgblb c Chẩphsm n, Đwyod àqyrf o Bậcffb t, Trưktom ơvfyd ng Thếhyyz -Cựxxns ... đrkxy ềrpok u hiệqyrf n diệqyrf n.
Ôrlad n Cảhodt o tưktom ờueod ng trìqrkv nh:
– Ngàqyrf y mùaqig ng mộphsm t thámdbt ng hai vừzkbf a qua, Lýshce Càqyrf n-Đwyod ứxxns c sai sứxxns sang Biệqyrf n-kinh tạwsap tộphsm i, xin Thiêqrkv n-triềrpok u rúgblb t quâdoga n; từzkbf nay lạwsap i thầeojv n phụllvd c tiếhyyz n cốbzjw ng nhưktom cũbokv . Đwyod ểwyod tỏgnlv lòrkxy ng hốbzjw i lỗxbep i, Giao-chỉeojv đrkxy em bẩphsm y vạwsap n tùaqig binh bao gồupzr m tưktom ớeojv ng támdbt , cao thủndmt võaldk lâdoga m do hạwsap m đrkxy ộphsm i Âowhe u-Cơvfyd chởueod đrkxy ếhyyz n Quảhodt ng-châdoga u trao cho quan trấpwsu n thủndmt . Chiếhyyz n thuyềrpok n sẽgklu cậcffb p bếhyyz n chậcffb m nhấpwsu t làqyrf ngàqyrf y rằxbep m thámdbt ng hai nàqyrf y. Nguyêqrkv n soámdbt i đrkxy ãbzjw cửpzgy ngưktom ờueod i tiếhyyz p dẫndmt n sứxxns Giao. Sứxxns Giao vớeojv i viêqrkv n tiếhyyz p dẫndmt n dùaqig ng ngựxxns a phi bấpwsu t kểwyod ngàqyrf y đrkxy êqrkv m, nêqrkv n hôezdw m qua đrkxy ãbzjw đrkxy ếhyyz n Biệqyrf n-kinh dâdoga ng biểwyod u. Hoàqyrf ng-thưktom ợvoyw ng cùaqig ng chưktom đrkxy ạwsap i thầeojv n hộphsm i ởueod Thiêqrkv n-chưktom ơvfyd ng cámdbt c. Quan giámdbt m sámdbt t ngựxxns sửpzgy Thámdbt i Thừzkbf a-Hi dâdoga ng sớeojv tâdoga u rằxbep ng: Mụllvd c đrkxy íhpza ch ra quâdoga n đrkxy ểwyod trừzkbf ng phạwsap t Giao-chỉeojv , thếhyyz màqyrf nay nóvfyd đrkxy ãbzjw đrkxy ếhyyz n cửpzgy a trờueod i néhodt p mìqrkv nh nhậcffb n tộphsm i thìqrkv cũbokv ng nêqrkv n tha cho nóvfyd đrkxy ểwyod tỏgnlv lưktom ợvoyw ng bao dung. Tểwyod tưktom ớeojv ng Ngôezdw Sung cùaqig ng cámdbt c đrkxy ạwsap i thầeojv n đrkxy ềrpok u tâdoga u xin hoàqyrf ng thưktom ợvoyw ng nghe lờueod i Thámdbt i ngựxxns sửpzgy , tuyêqrkv n chỉeojv rúgblb t quâdoga n..
Khúgblb c Chẩphsm n hỏgnlv i:
– Hôezdw m qua sứxxns Giao mớeojv i dâdoga ng sớeojv , màqyrf sao nay tin đrkxy ãbzjw đrkxy ếhyyz n đrkxy âdoga y đrkxy ưktom ợvoyw c?
Quámdbt ch Quỳqdse trảhodt lờueod i:
– Tiếhyyz p dẫndmt n sứxxns cóvfyd mang theo Ưueod ng-binh củndmt a Giao-chỉeojv . Y dùaqig ng chim ưktom ng gửpzgy i tin vềrpok , nêqrkv n sámdbt ng nay ta đrkxy ãbzjw biếhyyz t.
Ôrlad n Cảhodt o tiếhyyz p:
– Ngàqyrf y mùaqig ng mộphsm t thámdbt ng hai vừzkbf a qua Thiêqrkv n-Thàqyrf nh, Cảhodt nh-Long từzkbf trong rừzkbf ng đrkxy ổmuuz ra támdbt i chiếhyyz m Lạwsap ng-châdoga u; Trầeojv n Thanh-Nguyêqrkv n, Tôezdw n Mạwsap nh támdbt i chiếhyyz m Quyếhyyz t-lýshce ; Lýshce Tam támdbt i chiếhyyz m Chi-lăbxhn ng. Nguyêqrkv n soámdbt i đrkxy ãbzjw lệqyrf nh cho đrkxy ôezdw tổmuuz ng quảhodt n Yêqrkv n Đwyod ạwsap t đrkxy em quâdoga n vưktom ợvoyw t thưktom ợvoyw ng đrkxy ạwsap o támdbt i chiếhyyz m Lạwsap ng-châdoga u; phóvfyd đrkxy ôezdw tổmuuz ng quảhodt n Khúgblb c Chẩphsm n támdbt i chiếhyyz m Quyếhyyz t-lýshce ; tưktom ớeojv ng quâdoga n Miêqrkv u Lýshce támdbt i chiếhyyz m Chi-lăbxhn ng. Quan quâdoga n phảhodt i khóvfyd nhọdmzw c lắrkxy m mớeojv i đrkxy ámdbt nh đrkxy ưktom ợvoyw c ba ảhodt i. Quâdoga n Giao bỏgnlv ba ảhodt i rúgblb t vàqyrf o rừzkbf ng. Nguyêqrkv n soámdbt i truyềrpok n ba tưktom ớeojv ng đrkxy óvfyd ng đrkxy ồupzr n bảhodt o vệqyrf đrkxy ưktom ờueod ng tiếhyyz p tếhyyz . Giữhodt a lúgblb c quâdoga n ta đrkxy ang giao chiếhyyz n khốbzjw c liệqyrf t vớeojv i quâdoga n Giao, thìqrkv thìqrkv nh lìqrkv nh hạwsap m đrkxy ộphsm i Đwyod ộphsm ng-đrkxy ìqrkv nh từzkbf biểwyod n Đwyod ôezdw ng tiếhyyz n vàqyrf o Phúgblb -lưktom ơvfyd ng. Thâdoga n Thiệqyrf u-Thámdbt i dùaqig ng hạwsap m đrkxy ộphsm i nàqyrf y chởueod hiệqyrf u Bổmuuz ng-nhậcffb t, Vũbokv -thắrkxy ng, Phùaqig -đrkxy ổmuuz ng, Hoa-lưktom vưktom ợvoyw t sôezdw ng rồupzr i đrkxy óvfyd ng đrkxy ồupzr n lậcffb p phòrkxy ng tuyếhyyz n. Phíhpza a Vạwsap n-xuâdoga n, Lêqrkv Văbxhn n đrkxy em hiệqyrf u Thầeojv n-đrkxy iệqyrf n, Long-dựxxns c tớeojv i châdoga n núgblb i Nham-biềrpok n đrkxy óvfyd ng trạwsap i. Vớeojv i lựxxns c lưktom ợvoyw ng củndmt a ta hiệqyrf n giờueod , khôezdw ng đrkxy ủndmt quâdoga n sốbzjw đrkxy uổmuuz i Thiệqyrf u-Thámdbt i, Lêqrkv Văbxhn n vềrpok Nam ngạwsap n. Ta bịbcvg éhodt p ba phíhpza a.
Miêqrkv u Lýshce hỏgnlv i:
– Hiệqyrf u binh Hoa-lưktom làqyrf hiệqyrf u binh nàqyrf o, tôezdw i chưktom a từzkbf ng nghe qua!
Ôrlad n Cảhodt o chỉeojv Yêqrkv n Đwyod ạwsap t, Khúgblb c Chẩphsm n:
– Nguyêqrkv n khi Yêqrkv n, Khúgblb c tưktom ớeojv ng quâdoga n vưktom ợvoyw t sôezdw ng đrkxy ámdbt nh Yêqrkv n-dũbokv ng. Hai huynh sai bắrkxy t hơvfyd n hai nghìqrkv n trâdoga u, làqyrf m lámdbt chắrkxy n cho xe trâdoga u đrkxy ẩphsm y đrkxy ểwyod tấpwsu n côezdw ng. Khôezdw ng ngờueod têqrkv n Lýshce Đwyod oan xuấpwsu t thâdoga n làqyrf mụllvd c đrkxy ồupzr ng, y từzkbf ng dùaqig ng trâdoga u tậcffb p trậcffb n nhámdbt i theo phưktom ơvfyd ng phámdbt p củndmt a vua Đwyod inh Tiêqrkv n-hoàqyrf ng. Lýshce tậcffb p trung hơvfyd n ba chụllvd c trẻmjxo chăbxhn n trâdoga u, rồupzr i dùaqig ng đrkxy ámdbt m trẻmjxo nàqyrf y nóvfyd i tiếhyyz ng nóvfyd i loàqyrf i trâdoga u, sai trâdoga u dàqyrf n trậcffb n quay lạwsap i đrkxy ámdbt nh ta. Sau trậcffb n đrkxy óvfyd đrkxy ámdbt m trẻmjxo chăbxhn n trâdoga u khôezdw ng chịbcvg u trởueod vềrpok , chúgblb ng quyếhyyz t xin ra trậcffb n. Linh-Nhâdoga n hoàqyrf ng thámdbt i hậcffb u trưktom ớeojv c đrkxy âdoga y cũbokv ng từzkbf ng chăbxhn n trâdoga u. Bàqyrf ta mớeojv i tậcffb p hợvoyw p hơvfyd n ba trăbxhn m trẻmjxo chăbxhn n trâdoga u vớeojv i hai nghìqrkv n trâdoga u lạwsap i, rồupzr i lậcffb p thàqyrf nh hiệqyrf u binh Hoa-lưktom . Hiệqyrf u binh nàqyrf y lợvoyw i hạwsap i hơvfyd n hổmuuz , bámdbt o nhiềrpok u. Chúgblb ng buộphsm c dao vàqyrf o sừzkbf ng, buộphsm c giámdbt o vàqyrf o lưktom ng trâdoga u, rồupzr i dàqyrf n trậcffb n, tiếhyyz n lui uyểwyod n chuyểwyod n vôezdw cùaqig ng.
Yêqrkv n Đwyod ạwsap t chửpzgy i thềrpok :
– Tổmuuz bàqyrf bọdmzw n Giao-chỉeojv thựxxns c xảhodt o quyệqyrf t. Mộphsm t mặvfyd t chúgblb ng sai sứxxns sang tạwsap tộphsm i, mộphsm t mặvfyd t chúgblb ng vẫndmt n tiếhyyz n binh. Thìqrkv ra cámdbt i việqyrf c sai sứxxns sang tạwsap tộphsm i chỉeojv làqyrf mộphsm t đrkxy òrkxy n khiếhyyz n hoàqyrf ng thưktom ợvoyw ng khôezdw ng gửpzgy i việqyrf n quâdoga n cho ta. Làqyrf m sao bâdoga y giờueod ?
Ôrlad n Cảhodt o tiếhyyz p:
– Chưktom a hếhyyz t đrkxy âdoga u! Ngàqyrf y mùaqig ng ba thámdbt ng hai, triềrpok u đrkxy ìqrkv nh đrkxy ưktom ợvoyw c tin tổmuuz ng đrkxy àqyrf n phámdbt i Liêqrkv u-Đwyod ôezdw ng bịbcvg mộphsm t bọdmzw n lạwsap mặvfyd t đrkxy ámdbt nh phámdbt hôezdw m rằxbep m thámdbt ng giêqrkv ng. Chúgblb ng thiêqrkv u rụllvd i năbxhn m trăbxhn m nóvfyd c gia, đrkxy ốbzjw t bàqyrf i vịbcvg mộphsm t trăbxhn m linh bẩphsm y liệqyrf t tổmuuz phámdbt i nàqyrf y, giếhyyz t hếhyyz t nhữhodt ng đrkxy ệqyrf tửpzgy hiệqyrf n diệqyrf n. Chúgblb ng còrkxy n tàqyrf n nhẫndmt n giếhyyz t hếhyyz t bốbzjw mẹmdbt , vợvoyw con, anh em, tôezdw i tớeojv , trâdoga u bòrkxy , chóvfyd mèkmha o, gàqyrf vịbcvg t củndmt a Liêqrkv u-Đwyod ôezdw ng tam ma. Nếhyyz u chúgblb ng ta hiệqyrf n diệqyrf n thìqrkv biếhyyz t ngay bọdmzw n Giao-chỉeojv ra tay. Nhưktom ng quan quâdoga n đrkxy ịbcvg a phưktom ơvfyd ng vốbzjw n thùaqig ghéhodt t đrkxy ệqyrf tửpzgy phámdbt i nàqyrf y, nêqrkv n khi thấpwsu y phámdbt i nàqyrf y bịbcvg tuyệqyrf t diệqyrf t, thìqrkv mừzkbf ng hớeojv n hởueod , rồupzr i dâdoga ng biểwyod u vềrpok triềrpok u tâdoga u rằxbep ng chúgblb ng bịbcvg cưktom ớeojv p giếhyyz t chếhyyz t. Triềrpok u đrkxy ìqrkv nh tin làqyrf thựxxns c.
Tu Kỷfzzc cưktom ờueod i nhạwsap t:
– Giếhyyz t tàqyrf n nhẫndmt n nhưktom vậcffb y, trêqrkv n thếhyyz gian e chỉeojv cóvfyd mìqrkv nh Mộphsm c-tồupzr n hòrkxy a thưktom ợvoyw ng màqyrf thôezdw i. Đwyod iềrpok u nàqyrf y cũbokv ng tạwsap i Liêqrkv u-Đwyod ôezdw ng tam ma huêqrkv nh hoang đrkxy óvfyd ng cũbokv i hăbxhn m bắrkxy t Minh-Khôezdw ng, Đwyod ạwsap o-Hạwsap nh, Lêqrkv Văbxhn n, Mộphsm c-tồupzr n, Viêqrkv n-Chiếhyyz u đrkxy óvfyd ng cũbokv i giảhodt i vềrpok kinh màqyrf ra. Nghe nóvfyd i trậcffb n đrkxy ámdbt nh đrkxy êqrkv m 21 thámdbt ng giêqrkv ng, Tam-ma bịbcvg Mộphsm c-tồupzr n bắrkxy t đrkxy óvfyd ng cũbokv i giảhodt i giao cho Kinh-Nam vưktom ơvfyd ng. Hơvfyd n trăbxhn m đrkxy ệqyrf tửpzgy cũbokv ng bịbcvg bắrkxy t mộphsm t lúgblb c. Khôezdw ng biếhyyz t hiệqyrf n giờueod tìqrkv nh trạwsap ng chúgblb ng ra sao?
Y hỏgnlv i Triệqyrf u Tiếhyyz t:
– Nghe nóvfyd i, trậcffb n đrkxy ámdbt nh đrkxy êqrkv m 21 sang ngàqyrf y 22 vừzkbf a qua, Hoa-sơvfyd n tứxxns lãbzjw o bịbcvg Mộphsm c-tồupzr n, Viêqrkv n-Chiếhyyz u, Phụllvd -Quốbzjw c, Bảhodt o-Dâdoga n đrkxy ámdbt nh trọdmzw ng thưktom ơvfyd ng, mêqrkv man, rồupzr i bắrkxy t sốbzjw ng. Nay khôezdw ng biếhyyz t tìqrkv nh trạwsap ng ra sao?
Kểwyod vềrpok vai vếhyyz trong phámdbt i Hoa-sơvfyd n thìqrkv Triệqyrf u Tiếhyyz t, Khúgblb c-Chẩphsm n, côezdw ng chúgblb a Huệqyrf -Nhu đrkxy ềrpok u ngang vai vớeojv i Hoa-sơvfyd n tứxxns lãbzjw o. Y đrkxy ámdbt p:
– Bốbzjw n vịbcvg sưktom đrkxy ệqyrf đrkxy ềrpok u bịbcvg Mộphsm c-tồupzr n, Viêqrkv n-Chiếhyyz u dồupzr n thuốbzjw c nhuyễvuug n câdoga n vàqyrf o Tam-tiêqrkv u kinh, cho nêqrkv n vẫndmt n còrkxy n mêqrkv man. Tôezdw i đrkxy ãbzjw sai ngưktom ờueod i bámdbt o vớeojv i côezdw ng chúgblb a Huệqyrf -Nhu, đrkxy ểwyod ngưktom ờueod i vậcffb n đrkxy ộphsm ng vớeojv i Kinh-Nam vưktom ơvfyd ng xin thuốbzjw c giảhodt i củndmt a Mộphsm c-tồupzr n hòrkxy a thưktom ợvoyw ng. Khôezdw ng ngờueod gãbzjw thầeojv y chùaqig a ăbxhn n thịbcvg t chóvfyd nàqyrf y khôezdw ng coi Kinh-Nam vưktom ơvfyd ng ra gìqrkv cảhodt . Y nóvfyd i, đrkxy ợvoyw i sau khi hếhyyz t chiếhyyz n tranh, y sẽgklu cho thuốbzjw c giảhodt i.
Ôrlad n Cảhodt o tiếhyyz p:
– Hôezdw m qua, bọdmzw n Giao-chỉeojv từzkbf bêqrkv n kia sôezdw ng bắrkxy c loa gọdmzw i sang, bámdbt o cho ta biếhyyz t, lámdbt t nữhodt a chúgblb ng sẽgklu xửpzgy tửpzgy bọdmzw n Việqyrf t theo ta bịbcvg bắrkxy t vàqyrf xửpzgy mộphsm t sốbzjw tưktom ớeojv ng sĩhkwi ta giếhyyz t hạwsap i dâdoga n củndmt a chúgblb ng. Vìqrkv vậcffb y Nguyêqrkv n-soámdbt i cho mờueod i chưktom vịbcvg đrkxy ếhyyz n hộphsm i đrkxy ểwyod cho biếhyyz t ýshce kiếhyyz n.
Khúgblb c Chẩphsm n đrkxy ềrpok nghịbcvg :
– Bọdmzw n Việqyrf t xửpzgy bọdmzw n Việqyrf t làqyrf việqyrf c củndmt a chúgblb ng vớeojv i nhau, ta chẳyblz ng nêqrkv n quan tâdoga m. Tuy nhiêqrkv n chúgblb ng xửpzgy tưktom ớeojv ng sĩhkwi củndmt a ta, thìqrkv ta khôezdw ng thểwyod ngồupzr i yêqrkv n.
Trưktom ơvfyd ng Thếhyyz -Cựxxns xua tay:
– Chúgblb ng xửpzgy nhữhodt ng ngưktom ờueod i củndmt a ta, nhưktom ng nhữhodt ng ngưktom ờueod i đrkxy óvfyd vốbzjw n tàqyrf n ámdbt c, vôezdw phámdbt p, vôezdw thiêqrkv n. Ta nêqrkv n ngồupzr i khoanh tay đrkxy ểwyod cho chúgblb ng giếhyyz t dùaqig m, ta khỏgnlv i phảhodt i giếhyyz t.
Đwyod ếhyyz n đrkxy óvfyd , quâdoga n vàqyrf o bámdbt o:
– Trìqrkv nh Nguyêqrkv n-soámdbt i, mộphsm t con thuyềrpok n củndmt a Giao-chỉeojv dưktom ơvfyd ng buồupzr m khôezdw ng ngưktom ờueod i chèkmha o lámdbt i cậcffb p bếhyyz n. Trêqrkv n thuyềrpok n cóvfyd nhiềrpok u tùaqig binh. Xin Nguyêqrkv n-soámdbt i đrkxy ịbcvg nh liệqyrf u.
Quámdbt ch Quỳqdse vộphsm i cùaqig ng chưktom tưktom ớeojv ng ra bờueod sôezdw ng xem xéhodt t tìqrkv nh hìqrkv nh: Trêqrkv n con thuyềrpok n lớeojv n cóvfyd ba cámdbt i cũbokv i, trong mỗxbep i cũbokv i giam mộphsm t trong Liêqrkv u-Đwyod ôezdw ng tam ma. Ngoàqyrf i ra, còrkxy n hơvfyd n trăbxhn m đrkxy ệqyrf tửpzgy phámdbt i nàqyrf y ngồupzr i xếhyyz p hàqyrf ng dưktom ớeojv i thuyềrpok n, cổmuuz mỗxbep i ngưktom ờueod i đrkxy ềrpok u đrkxy eo mộphsm t cámdbt i xưktom ơvfyd ng đrkxy ầeojv u chóvfyd . Bấpwsu t giámdbt c Triệqyrf u Tiếhyyz t kêqrkv u lêqrkv n:
– Mộphsm c-tồupzr n hòrkxy a thưktom ợvoyw ng!
Quámdbt ch Quỳqdse sai y sĩhkwi xuốbzjw ng thuyềrpok n quan sámdbt t xem sao bọdmzw n nàqyrf y lạwsap i ngồupzr i im nhưktom vậcffb y? Y sĩhkwi nhảhodt y xuốbzjw ng kiểwyod m đrkxy iểwyod m từzkbf ng ngưktom ờueod i, rồupzr i nóvfyd i vọdmzw ng lêqrkv n:
– Trìqrkv nh nguyêqrkv n soámdbt i, tấpwsu t cảhodt đrkxy ềrpok u bịbcvg trúgblb ng Hoámdbt -côezdw ng đrkxy ộphsm c chưktom ởueod ng củndmt a chíhpza nh phámdbt i Liêqrkv u-Đwyod ôezdw ng. Còrkxy n Liêqrkv u-Đwyod ôezdw ng tam ma thìqrkv bịbcvg dồupzr n thuốbzjw c đrkxy ộphsm c vàqyrf o kinh mạwsap ch khiếhyyz n mắrkxy t mùaqig , lưktom ỡhodt i cứxxns ng, châdoga n tay têqrkv liệqyrf t.
Tạwsap i phíhpza a Bắrkxy c chiếhyyz n lũbokv y Nhưktom -nguyệqyrf t, thuộphsm c Đwyod ạwsap i-Việqyrf t
Ngàqyrf y 27 thámdbt ng hai, niêqrkv n hiệqyrf u Anh-vũbokv Chiêqrkv u-thắrkxy ng thứxxns nhìqrkv đrkxy ờueod i vua Lýshce Nhâdoga n-tôezdw ng bêqrkv n Đwyod ạwsap i-Việqyrf t, bêqrkv n Trung-nguyêqrkv n làqyrf niêqrkv n hiệqyrf u Hy-Ninh thứxxns mưktom ờueod i đrkxy ờueod i vua Thầeojv n-tôezdw ng nhàqyrf Tốbzjw ng (Kỷfzzc Tỵcyre , DL.1077).
Hôezdw m qua Quámdbt ch Quỳqdse họdmzw p chưktom tưktom ớeojv ng, ban lệqyrf nh hôezdw m sau vàqyrf o lúgblb c nửpzgy a đrkxy êqrkv m sẽgklu rúgblb t quâdoga n. Chưktom tưktom ớeojv ng đrkxy ưktom ợvoyw c lệqyrf nh thìqrkv mừzkbf ng chi diếhyyz t kểwyod . Sámdbt ng nay chưktom tưktom ớeojv ng cùaqig ng Quỳqdse vừzkbf a đrkxy ịbcvg nh xong kếhyyz sámdbt ch lui quâdoga n, thìqrkv mộphsm t chiếhyyz n thuyềrpok n củndmt a Đwyod ạwsap i-Việqyrf t, trêqrkv n cóvfyd câdoga y cờueod lớeojv n vớeojv i hàqyrf ng chữhodt :
« Kinh-Nam vưktom ơvfyd ng khâdoga m sứxxns »,
Đwyod ang từzkbf từzkbf cậcffb p bếhyyz n Bắrkxy c-ngạwsap n. Quâdoga n Tốbzjw ng vộphsm i bámdbt o cho Quámdbt ch Quỳqdse , Triệqyrf u Tiếhyyz t biếhyyz t. Hai ngưktom ờueod i cùaqig ng chưktom tưktom ớeojv ng kéhodt o nhau ra bờueod sôezdw ng đrkxy óvfyd n.
Bốbzjw n sứxxns giảhodt làqyrf ba thếhyyz tửpzgy Vịbcvg -Hoàqyrf ng, Thiêqrkv n-Trưktom ờueod ng, Linh-Cơvfyd vàqyrf quậcffb n chúgblb a Minh-Thúgblb y.
Lễvuug nghi tấpwsu t.
Thếhyyz tửpzgy Vịbcvg -Hoàqyrf ng cung tay:
– Thưktom a Nguyêqrkv n-soámdbt i, khôezdw ng hiểwyod u sao Đwyod ạwsap i-Việqyrf t biếhyyz t rằxbep ng đrkxy êqrkv m nay nguyêqrkv n soámdbt i cùaqig ng chưktom tưktom ớeojv ng rúgblb t quâdoga n vềrpok , nêqrkv n họdmzw chuẩphsm n bịbcvg truy kíhpza ch, cùaqig ng phụllvd c binh đrkxy ámdbt nh tiêqrkv u diệqyrf t toàqyrf n quâdoga n.
Quámdbt ch Quỳqdse kinh hãbzjw i đrkxy ếhyyz n lạwsap nh ngưktom ờueod i, vìqrkv lệqyrf nh rúgblb t quâdoga n y mớeojv i chỉeojv bámdbt o cho cámdbt c tưktom ớeojv ng. Đwyod ợvoyw i đrkxy êqrkv m đrkxy ếhyyz n mớeojv i truyềrpok n cho quâdoga n âdoga m thầeojv m lêqrkv n đrkxy ưktom ờueod ng, thếhyyz màqyrf sao Đwyod ạwsap i-Việqyrf t lạwsap i biếhyyz t đrkxy ưktom ợvoyw c?
Vịbcvg -Hoàqyrf ng tiếhyyz p:
– Nguyêqrkv n-soámdbt i Lýshce Thưktom ờueod ng-Kiệqyrf t đrkxy ãbzjw chuẩphsm n bịbcvg sẵkhum n: Đwyod úgblb ng giờueod Týshce đrkxy êqrkv m nay, khi quâdoga n ta bắrkxy t đrkxy ầeojv u rúgblb t, thìqrkv cũbokv ng làqyrf lúgblb c U-bon vưktom ơvfyd ng Lêqrkv Văbxhn n mang hiệqyrf u Thầeojv n-đrkxy iệqyrf n, Long-dựxxns c tiếhyyz n vềrpok đrkxy âdoga y đrkxy ámdbt nh éhodt p bêqrkv n trámdbt i. Phòrkxy mãbzjw Thâdoga n Thiệqyrf u-Thámdbt i, vua bàqyrf Bìqrkv nh-Dưktom ơvfyd ng mang hiệqyrf u Phùaqig -đrkxy ổmuuz ng, Hoa-lưktom tiếhyyz n vềrpok đrkxy ámdbt nh vàqyrf o phíhpza a phảhodt i. Trong trưktom ờueod ng hợvoyw p đrkxy óvfyd , quâdoga n ta tấpwsu t ùaqig n ùaqig n bỏgnlv chạwsap y. Khi ta chạwsap y vềrpok đrkxy ếhyyz n Chi-lăbxhn ng, thìqrkv đrkxy ôezdw thốbzjw ng Lýshce Tam, Mai Tam sẽgklu đrkxy ổmuuz phụllvd c binh ra đrkxy ámdbt nh cắrkxy t vàqyrf o khúgblb c giữhodt a. Khúgblb c đrkxy ầeojv u chạwsap y vềrpok tớeojv i Quyếhyyz t-lýshce lạwsap i bịbcvg cộphsm ng chúgblb a Côezdw i-sơvfyd n Trầeojv n Thanh-Nguyêqrkv n vớeojv i phòrkxy mãbzjw Tôezdw n Mạwsap nh phụllvd c binh đrkxy ámdbt nh cắrkxy t nửpzgy a sau. Rúgblb t cuộphsm c chỉeojv còrkxy n tiềrpok n quâdoga n. Tiềrpok n quâdoga n vềrpok đrkxy ếhyyz n biêqrkv n giớeojv i lạwsap i bịbcvg côezdw ng chúgblb a Thiêqrkv n-Thàqyrf nh vớeojv i phòrkxy mãbzjw Thâdoga n Cảhodt nh-Long bao vâdoga y tiêqrkv u diệqyrf t.
Quámdbt ch Quỳqdse vớeojv i chưktom tưktom ớeojv ng phámdbt t run.
Vịbcvg -Hoàqyrf ng tiếhyyz p:
– Vưktom ơvfyd ng mẫndmt u thưktom ơvfyd ng cho chưktom tưktom ớeojv ng, chưktom quâdoga n, ra đrkxy i trăbxhn m vạwsap n, màqyrf bâdoga y giờueod vềrpok khôezdw ng còrkxy n quámdbt mưktom ờueod i vạwsap n, lạwsap i sắrkxy p bịbcvg giếhyyz t hếhyyz t. Ngưktom ờueod i năbxhn n nỉeojv xin phụllvd vưktom ơvfyd ng ra tay tếhyyz đrkxy ộphsm cứxxns u chưktom tưktom ớeojv ng vớeojv i đrkxy oàqyrf n quâdoga n sốbzjw ng sóvfyd t nàqyrf y. Phụllvd vưktom ơvfyd ng đrkxy ãbzjw yếhyyz t kiếhyyz n Linh-Nhâdoga n hoàqyrf ng thámdbt i hậcffb u, đrkxy iềrpok u đrkxy ìqrkv nh việqyrf c nàqyrf y. Thámdbt i-hậcffb u đrkxy ồupzr ng ýshce khôezdw ng cho truy kíhpza ch, phụllvd c binh đrkxy ámdbt nh chưktom tưktom ớeojv ng nữhodt a. Phụllvd vưktom ơvfyd ng sợvoyw rằxbep ng trong khi chưktom tưktom ớeojv ng rúgblb t quâdoga n, cóvfyd thểwyod gặvfyd p quâdoga n Việqyrf t, rồupzr i ngộphsm nhậcffb n chăbxhn ng. Nêqrkv n ngưktom ờueod i sai anh em chúgblb ng tôezdw i đrkxy ếhyyz n đrkxy âdoga y dẫndmt n chưktom tưktom ớeojv ng rúgblb t quâdoga n.
Vịbcvg -Hoàqyrf ng chỉeojv Linh-Cơvfyd vớeojv i Minh-Thúgblb y:
– Hai em tôezdw i đrkxy i vớeojv i tiềrpok n quâdoga n. Còrkxy n tôezdw i vớeojv i Thiêqrkv n-Trưktom ờueod ng đrkxy i vớeojv i hậcffb u quâdoga n. Thôezdw i, bâdoga y giờueod chưktom vịbcvg cóvfyd thểwyod ban lệqyrf nh cho chưktom quâdoga n nhổmuuz trạwsap i rúgblb t quâdoga n thưktom thảhodt , màqyrf khôezdw ng sợvoyw truy binh.
Quámdbt ch Quỳqdse mừzkbf ng chi siếhyyz t kểwyod , y ra lệqyrf nh cho Đwyod àqyrf o Bậcffb t, Khúgblb c Chẩphsm n đrkxy i đrkxy oạwsap n hậcffb u; Yêqrkv n Đwyod ạwsap t, Tu Kỷfzzc dẫndmt n đrkxy ầeojv u. Còrkxy n lạwsap i y vớeojv i chưktom tưktom ớeojv ng đrkxy i theo trung quâdoga n.
Quâdoga n sĩhkwi ồupzr n àqyrf o nhổmuuz trạwsap i, xe, ngựxxns a nốbzjw i đrkxy uôezdw i nhau lêqrkv n đrkxy ưktom ờueod ng. Đwyod oàqyrf n quâdoga n củndmt a Tu Kỷfzzc , Yêqrkv n Đwyod ạwsap t vưktom ợvoyw t qua Chi-lăbxhn ng yêqrkv n tĩhkwi nh. Khi vừzkbf a tớeojv i Quyếhyyz t-lýshce thìqrkv cóvfyd ba tiếhyyz ng Lôezdw i-tiễvuug n nổmuuz trêqrkv n khôezdw ng, rồupzr i trốbzjw ng thúgblb c vang dộphsm i, quâdoga n reo, ngựxxns a híhpza , cờueod xíhpza dựxxns ng lêqrkv n rợvoyw p trờueod i. Quâdoga n Việqyrf t gưktom ơvfyd m giámdbt o sámdbt ng ngờueod i dàqyrf n dàqyrf i theo sưktom ờueod n núgblb i. Tu Kỷfzzc , Yêqrkv n Đwyod ạwsap t thấpwsu y mìqrkv nh lọdmzw t vàqyrf o trậcffb n phụllvd c binh thìqrkv kinh hãbzjw i đrkxy ếhyyz n rụllvd ng rờueod i châdoga n tay. Tuy vậcffb y y cũbokv ng ra lệqyrf nh cho quâdoga n chuẩphsm n bịbcvg chiếhyyz n đrkxy ấpwsu u.
Ba tiếhyyz ng Lôezdw i-tiễvuug n nữhodt a nổmuuz trêqrkv n trờueod i. Tiếhyyz ng quâdoga n reo, tiếhyyz ng tốbzjw ng thúgblb c im bặvfyd t, rồupzr i từzkbf trong sưktom ờueod n núgblb i đrkxy ôezdw i nam nữhodt cỡhodt i ngựxxns a tiếhyyz n ra. Tu Kỷfzzc nhậcffb n đrkxy ưktom ợvoyw c nữhodt làqyrf Côezdw i-sơvfyd n côezdw ng chúgblb a Trầeojv n Thanh-Nguyêqrkv n vớeojv i chồupzr ng làqyrf phòrkxy mãbzjw Tôezdw n Mạwsap nh. Côezdw i-sơvfyd n côezdw ng chúgblb a quámdbt t lớeojv n:
– Tu Kỷfzzc , Yêqrkv n Đwyod ạwsap t, mau xuốbzjw ng ngựxxns a đrkxy ầeojv u hàqyrf ng. Bằxbep ng khôezdw ng ta ra lệqyrf nh buôezdw ng têqrkv n, thìqrkv cámdbt c ngưktom ờueod i sẽgklu bịbcvg têqrkv n ghim vàqyrf o mìqrkv nh nhưktom con nhíhpza m ngay.
Đwyod ộphsm i quâdoga n Tốbzjw ng đrkxy i đrkxy ầeojv u nàqyrf y toàqyrf n làqyrf bệqyrf nh binh đrkxy ang bịbcvg sốbzjw t réhodt t hàqyrf nh, ngưktom ờueod i hếhyyz t lựxxns c, châdoga n bưktom ớeojv c khôezdw ng nổmuuz i, bâdoga y giờueod bịbcvg trúgblb ng phụllvd c binh, họdmzw chỉeojv còrkxy n cóvfyd nưktom ớeojv c quỳqdse gốbzjw i xin hàqyrf ng. Ngưktom ờueod i ngưktom ờueod i nhìqrkv n nhau, châdoga n tay run rẩphsm y.
Thếhyyz tửpzgy Linh-Cơvfyd , vớeojv i quậcffb n chúgblb a Minh-Thúgblb y vộphsm i vọdmzw t ngựxxns a lêqrkv n. Hai ngưktom ờueod i cung tay:
– Đwyod iệqyrf t nhi xin tham kiếhyyz n côezdw mẫndmt u.
Côezdw ng chúgblb a Côezdw i-sơvfyd n hỏgnlv i:
– Linh-Cơvfyd , Minh-Thúgblb y! Hai con đrkxy i đrkxy âdoga u đrkxy âdoga y?
Minh-Thúgblb y đrkxy ámdbt p:
– Linh-Nhâdoga n hoàqyrf ng thámdbt i hậcffb u ban chỉeojv rằxbep ng, Tốbzjw ng-Việqyrf t đrkxy ãbzjw hòrkxy a, Việqyrf t phảhodt i mởueod đrkxy ưktom ờueod ng cho Tốbzjw ng rúgblb t quâdoga n. Vìqrkv vậcffb y phụllvd vưktom ơvfyd ng sai chúgblb ng chámdbt u dẫndmt n đrkxy ầeojv u đrkxy oàqyrf n quâdoga n nàqyrf y, đrkxy ểwyod thưktom a rõaldk vớeojv i côezdw .
– Thếhyyz thìqrkv đrkxy ưktom ợvoyw c!
Côezdw ng chúgblb a cầeojv m cờueod phấpwsu t mộphsm t cámdbt i, quâdoga n Việqyrf t rẽgklu ra làqyrf m hai, mởueod đrkxy ưktom ờueod ng cho bọdmzw n Yêqrkv n Đwyod ạwsap t, Tu Kỷfzzc dẫndmt n quâdoga n đrkxy i.
Đwyod ấpwsu y làqyrf tiềrpok n quâdoga n, còrkxy n đrkxy ộphsm i hậcffb u quâdoga n, trạwsap i vừzkbf a nhổmuuz xong, sắrkxy p lêqrkv n đrkxy ưktom ờueod ng thìqrkv trốbzjw ng thúgblb c vang đrkxy ộphsm i, quâdoga n reo, ngựxxns a híhpza , trâdoga u rốbzjw ng rung chuyểwyod n trờueod i đrkxy ấpwsu t từzkbf xa vọdmzw ng lạwsap i. Thámdbt m mãbzjw bámdbt o vớeojv i Đwyod àqyrf o Bậcffb t, Khúgblb c-Chẩphsm n:
– Cóvfyd mộphsm t đrkxy oàqyrf n kịbcvg mãbzjw đrkxy ôezdw ng đrkxy ếhyyz n năbxhn m nghìqrkv n ngựxxns a, hai nghìqrkv n trâdoga u, thếhyyz mạwsap nh nghiêqrkv ng trờueod i lệqyrf ch đrkxy ấpwsu t đrkxy ang tiếhyyz n vềrpok đrkxy âdoga y.
Quâdoga n Tốbzjw ng kinh hoàqyrf ng đrkxy ịbcvg nh bỏgnlv chạwsap y. Đwyod àqyrf o Bậcffb t cầeojv m gưktom ơvfyd m quámdbt t:
– Ai rờueod i hàqyrf ng ngũbokv ta chéhodt m liềrpok n.
Lámdbt t sau Vũbokv -kịbcvg đrkxy ạwsap i tưktom ớeojv ng quâdoga n Hàqyrf Mai-Việqyrf t dẫndmt n đrkxy ầeojv u mộphsm t đrkxy oàqyrf n kịbcvg mãbzjw , phíhpza a sau làqyrf Hổmuuz -đrkxy óvfyd i, Bámdbt o-mậcffb p, Gấpwsu u-lùaqig n dẫndmt n đrkxy ầeojv u đrkxy ạwsap o binh Hoa-lưktom rầeojv m rậcffb p tiếhyyz n tớeojv i. Ba ngưktom ờueod i khôezdw ng mặvfyd c giámdbt p trụllvd , màqyrf mặvfyd c quầeojv n ámdbt o nâdoga u chíhpza t khăbxhn n nhưktom nôezdw ng dâdoga n.
Đwyod àqyrf o Bậcffb t hỏgnlv i:
– Linh-Nhâdoga n hoàqyrf ng thámdbt i hậcffb u đrkxy ãbzjw hứxxns a khôezdw ng truy kíhpza ch bọdmzw n ta, hàqyrf cớeojv cámdbt c ngưktom ờueod i lạwsap i đrkxy em kịbcvg binh, kịbcvg ngưktom u đrkxy uổmuuz i theo. Đwyod ạwsap o lýshce ởueod chỗxbep nàqyrf o?
Hổmuuz -đrkxy óvfyd i xòrkxy e hai tay ra, tỏgnlv rằxbep ng mìqrkv nh khôezdw ng mang vũbokv khíhpza :
– Đwyod àqyrf o tưktom ớeojv ng quâdoga n lầeojv m rồupzr i! Thámdbt i-hậcffb u đrkxy ãbzjw ban chỉeojv , thìqrkv dùaqig cho chúgblb ng tôezdw i cóvfyd nghìqrkv n cámdbt i đrkxy ầeojv u cũbokv ng khôezdw ng dámdbt m vi phạwsap m. Chúgblb ng tôezdw i nghĩhkwi trưktom ớeojv c đrkxy âdoga y vìqrkv cámdbt i ngu củndmt a Vưktom ơvfyd ng An-Thạwsap ch, màqyrf cámdbt c vịbcvg vớeojv i chúgblb ng tôezdw i phảhodt i chéhodt m giếhyyz t nhau. Nay Tốbzjw ng Thiêqrkv n-tửpzgy đrkxy ãbzjw hiểwyod u ra, ban chỉeojv cho cámdbt c vịbcvg rúgblb t lui, chúgblb ng tôezdw i tớeojv i đrkxy âdoga y mờueod i cámdbt c vịbcvg uốbzjw ng chung rưktom ợvoyw u tạwsap m biệqyrf t cùaqig ng kếhyyz t thâdoga n đrkxy ấpwsu y chứxxns !
Nóvfyd i rồupzr i nóvfyd gâdoga n cổmuuz lêqrkv n kêqrkv u mấpwsu y tiếhyyz ng « Nghéhodt e..éhodt e ơvfyd i! ». Năbxhn m con trâdoga u kéhodt o xe, rờueod i hàqyrf ng ngũbokv từzkbf từzkbf tiếhyyz n tớeojv i. Trêqrkv n xe chởueod nàqyrf o trâdoga u thui, lợvoyw n quay, gàqyrf luộphsm c, giòrkxy chảhodt vớeojv i mấpwsu y chụllvd c hũbokv rưktom ợvoyw u. Hàqyrf Mai-Việqyrf t sai bầeojv y thựxxns c phẩphsm m, rưktom ợvoyw u ra, rồupzr i cùaqig ng bọdmzw n Hổmuuz -đrkxy óvfyd i, Bámdbt o-mậcffb p, Gấpwsu u-lùaqig n thâdoga n róvfyd t rưktom ợvoyw u, cắrkxy t thịbcvg t mờueod i Đwyod àqyrf o Bậcffb t, Khúgblb c Chẩphsm n binh tưktom ớeojv ng hậcffb u đrkxy ộphsm i ăbxhn n uốbzjw ng.
Ăpwsu n no uốbzjw ng say xong, Đwyod àqyrf o, Khúgblb c cho quâdoga n lêqrkv n đrkxy ưktom ờueod ng. Hàqyrf Mai-Việqyrf t, vớeojv i bọdmzw n tưktom ớeojv ng trâdoga u cỡhodt i ngựxxns a, cỡhodt i trâdoga u cùaqig ng tiếhyyz n bưktom ớeojv c. Ngưktom ờueod i khôezdw ng hiểwyod u sựxxns việqyrf c, cứxxns tưktom ởueod ng đrkxy oàqyrf n quâdoga n củndmt a Đwyod àqyrf o, Khúgblb c vớeojv i hiệqyrf u Phùaqig -đrkxy ổmuuz ng, Hoa-lưktom làqyrf mộphsm t!
Trong khi đrkxy i, Đwyod àqyrf o bậcffb t chửpzgy i thầeojv m:
– Bọdmzw n Giao-chỉeojv thựxxns c làqyrf xỏgnlv lámdbt . Rõaldk ràqyrf ng chúgblb ng đrkxy em kịbcvg mãbzjw , kịbcvg ngưktom u dọdmzw a ta, theo sámdbt t ta làqyrf m cho quâdoga n ta phámdbt t run, màqyrf chúgblb ng lạwsap i làqyrf m ra vẻmjxo tửpzgy tếhyyz ! Đwyod ểwyod u thựxxns c, màqyrf cũbokv ng đrkxy ámdbt ng nểwyod thựxxns c.
Lạwsap i nóvfyd i trung quâdoga n củndmt a Quámdbt ch Quỳqdse vớeojv i chưktom tưktom ớeojv ng đrkxy ãbzjw rúgblb t vềrpok tớeojv i Chi-lăbxhn ng. Quâdoga n đrkxy ang nốbzjw i đrkxy uôezdw i nhau đrkxy i vàqyrf o khúgblb c đrkxy ưktom ờueod ng hẹmdbt p. Thìqrkv nh lìqrkv nh ba tiếhyyz ng vi vu ríhpza t trêqrkv n khôezdw ng, chưktom tưktom ớeojv ng Tốbzjw ng bếhyyz t rằxbep ng đrkxy óvfyd làqyrf tiếhyyz ng ríhpza t củndmt a Lôezdw i-tiễvuug n, bấpwsu t giámdbt c ngưktom ờueod i ngưktom ờueod i nhìqrkv n nhau, nhưktom cùaqig ng nóvfyd i vớeojv i nhau:
– Bọdmzw n Việqyrf t phụllvd c binh ởueod đrkxy âdoga y, thìqrkv e chúgblb ng ta khóvfyd màqyrf toàqyrf n thâdoga y!
Đwyod ếhyyz n đrkxy óvfyd ba tiếhyyz ng nổmuuz rung chuyểwyod n trờueod i đrkxy ấpwsu t, rồupzr i trốbzjw ng thúgblb c vang lừzkbf ng, quâdoga n reo dậcffb y đrkxy ấpwsu t. Từzkbf hai bêqrkv n rừzkbf ng cờueod xíhpza kéhodt o lêqrkv n bay phấpwsu t phớeojv i, quâdoga n Việqyrf t dàqyrf n khắrkxy p cámdbt c hốbzjw c đrkxy ámdbt , gưktom ơvfyd m đrkxy ao sámdbt ng ngờueod i. Quámdbt ch Quỳqdse ra lệqyrf nh cho quâdoga n chuẩphsm n bịbcvg giao chiếhyyz n, thìqrkv từzkbf trong rừzkbf ng, mộphsm t đrkxy ôezdw i trai gámdbt i cỡhodt i ngựxxns a tiếhyyz n ra. Hai ngưktom ờueod i tuổmuuz i khoảhodt ng trêqrkv n dưktom ớeojv i hai mưktom ơvfyd i. Trai thìqrkv phong lưktom u tiêqrkv u sámdbt i, gámdbt i thìqrkv đrkxy ẹmdbt p sắrkxy c nưktom ớeojv c, hưktom ơvfyd ng trờueod i. Phíhpza a sau đrkxy ôezdw i trai gámdbt i cóvfyd đrkxy ộphsm i hơvfyd n trăbxhn m nam nữhodt tấpwsu u đrkxy ủndmt thứxxns âdoga m nhạwsap c, màqyrf lạwsap i làqyrf nhạwsap c chiếhyyz n thắrkxy ng củndmt a Hámdbt n Cao-tổmuuz xưktom a. Sau đrkxy ộphsm i nhạwsap c tớeojv i mưktom ờueod i xe do trâdoga u kéhodt o, trêqrkv n chởueod trâdoga u thui, lợvoyw n quay, gàqyrf luộphsm c, giòrkxy chảhodt .
Nam cung tay nóvfyd i lớeojv n:
– Cóvfyd Quámdbt ch đrkxy ạwsap i nguyêqrkv n soámdbt i củndmt a Thiêqrkv n-triềrpok u đrkxy óvfyd chăbxhn ng?
Quámdbt ch Quỳqdse vọdmzw t ngựxxns a tớeojv i trưktom ớeojv c:
– Ta làqyrf Quámdbt ch nguyêqrkv n soámdbt i đrkxy âdoga y? Ngưktom ờueod i làqyrf ai?
Cặvfyd p trai gámdbt i vộphsm i xuốbzjw ng ngựxxns a chắrkxy p tay hàqyrf nh lễvuug :
– Tiểwyod u nhâdoga n làqyrf đrkxy ôezdw thốbzjw ng Lýshce Tam cùaqig ng vợvoyw làqyrf Mai Tam thốbzjw ng lĩhkwi nh hiệqyrf u Thiêqrkv n-tửpzgy binh Quảhodt ng-vũbokv , tuâdoga n chỉeojv Linh-Nhâdoga n hoàqyrf ng thámdbt i hậcffb u đrkxy em rưktom ợvoyw u thịbcvg t chờueod tiễvuug n Nguyêqrkv n-soámdbt i cùaqig ng chưktom vịbcvg tưktom ớeojv ng quâdoga n đrkxy ăbxhn c thắrkxy ng hồupzr i triềrpok u. Thámdbt i-hậcffb u tuyêqrkv n chỉeojv rằxbep ng: Giữhodt a chưktom tưktom ớeojv ng, chưktom quâdoga n Tốbzjw ng-Việqyrf t khôezdw ng hềrpok thùaqig oámdbt n nhau. Chẳyblz ng qua vìqrkv Tốbzjw ng Thiêqrkv n-tửpzgy nghe têqrkv n hủndmt nho Vưktom ơvfyd ng An-Thạwsap ch, màqyrf cảhodt hai bêqrkv n cùaqig ng cóvfyd kẻmjxo chếhyyz t, ngưktom ờueod i bịbcvg thưktom ơvfyd ng. Nay Nguyêqrkv n-soámdbt i hồupzr i triềrpok u, chúgblb ng tôezdw i phảhodt i đrkxy em rưktom ợvoyw u thịbcvg t tiễvuug n đrkxy ưktom a đrkxy ểwyod kếhyyz t thâdoga m tìqrkv nh.
Quámdbt ch Quỳqdse biếhyyz t đrkxy âdoga y làqyrf đrkxy òrkxy n hùaqig dọdmzw a củndmt a Đwyod ạwsap i-Việqyrf t vớeojv i y: Nếhyyz u ta phụllvd c binh ởueod chỗxbep nàqyrf y, thìqrkv cámdbt c ngưktom ờueod i khôezdw ng còrkxy mộphsm t mạwsap ng. Mặvfyd t khámdbt c, lạwsap i vuốbzjw t mặvfyd t cho việqyrf c túgblb t quâdoga n.
Quỳqdse vớeojv i chưktom tưktom ớeojv ng, quâdoga n uốbzjw ng rưktom ợvoyw u, ăbxhn n thịbcvg t rồupzr i lêqrkv n đrkxy ưktom ờueod ng. Lýshce Tam, Mai-Tam cúgblb i đrkxy ầeojv u chàqyrf o, đrkxy ộphsm i nhạwsap c lạwsap i đrkxy ámdbt nh bảhodt n chiếhyyz n thắrkxy ng đrkxy ờueod i Hámdbt n Cao-tổmuuz .
Rờueod i Chi-lăbxhn ng, ra khỏgnlv i vùaqig ng phụllvd c binh củndmt a hiệqyrf u Quảhodt ng-vũbokv , Quámdbt ch Quỳqdse vớeojv i chưktom tưktom ớeojv ng thởueod phàqyrf o mộphsm t cámdbt i, ngưktom ờueod i ngưktom ờueod i tựxxns nóvfyd i vớeojv i mìqrkv nh: Thoámdbt t chếhyyz t!
Quỳqdse đrkxy i mộphsm t quãbzjw ng nữhodt a, thìqrkv gặvfyd p mấpwsu y viêqrkv n đrkxy ôezdw thốbzjw ng cóvfyd nhiệqyrf m vụllvd trấpwsu n đrkxy óvfyd ng ởueod cámdbt c trang đrkxy ộphsm ng mớeojv i chiếhyyz m đrkxy ưktom ợvoyw c; mặvfyd t têqrkv n nàqyrf o cũbokv ng hơvfyd hảhodt i tỏgnlv ra kinh sợvoyw cùaqig ng cựxxns c. Quámdbt ch Quỳqdse hỏgnlv i:
– Việqyrf c gìqrkv đrkxy ãbzjw xẩphsm y ra?
Mộphsm t viêqrkv n đrkxy ôezdw thốbzjw ng đrkxy ámdbt p:
– Trìqrkv nh nguyêqrkv n soámdbt i, Thâdoga n Cảhodt nh-Long vớeojv i vợvoyw làqyrf Thiêqrkv n-Thàqyrf nh đrkxy em quâdoga n đrkxy ámdbt nh chiếhyyz m lạwsap i tấpwsu t cảhodt cámdbt c trang đrkxy ộphsm ng củndmt a Đwyod ạwsap i-Việqyrf t, kểwyod cảhodt trang đrkxy ộphsm ng củndmt a ta, màqyrf bọdmzw n đrkxy ộphsm ng chủndmt dâdoga ng cho triềrpok u đrkxy ìqrkv nh.
Triệqyrf u Tiếhyyz t chửpzgy i tụllvd c:
– Tổmuuz bàqyrf nóvfyd ! Bềrpok ngoàqyrf i nóvfyd tổmuuz chứxxns c tiễvuug n đrkxy ưktom a đrkxy ểwyod dọdmzw a mìqrkv nh, làqyrf m nhưktom làqyrf lễvuug phéhodt p vớeojv i Thiêqrkv n-triềrpok u, sựxxns thựxxns c chúgblb ng lạwsap i dùaqig ng sứxxns c mạwsap nh támdbt i chiếhyyz m đrkxy ấpwsu t. Bâdoga y giờueod ta nhưktom cámdbt nằxbep m trêqrkv n thớeojv t thìqrkv mong gìqrkv giữhodt nổmuuz i mấpwsu y trang đrkxy ộphsm ng?
Đwyod âdoga u đrkxy óvfyd từzkbf trong rừzkbf ng tiếhyyz ng loa hưktom ớeojv ng vàqyrf o quâdoga n Tốbzjw ng đrkxy ọdmzw c Thiêqrkv n-thưktom :
Nam-quốbzjw c sơvfyd n hàqyrf , Nam đrkxy ếhyyz cưktom ,
Tiệqyrf t nhiêqrkv n đrkxy ịbcvg nh phậcffb n tạwsap i Thiêqrkv n-thưktom .
Nhưktom hàqyrf nghịbcvg ch lỗxbep lai xâdoga m phạwsap m,
Nhữhodt đrkxy ẳyblz ng hàqyrf nh khan thủndmt bạwsap i hưktom ?
Ngà
Triề
Lễ
Quan Đ
Ô
– Tí
Ô
– Đ
Quố
– Khi mộ
Nguyê
– Thư
– Bâ
Vua bà
– Tấ
– Đ
Linh-Nhâ
Đ
– Tâ
Ô
«...Từ
Linh-Nhâ
– Kí
Trong đ
– Yê
Cử
– Trư
Thư
– Tâ
– Nguyê
– Phư
– Nguyê
– Hiệ
Chư
– Phư
Cá
– Phư
Cá
Ghi chú
Trong suố
Hồ
Muỗ
Mộ
Linh-Nhâ
– Xin cá
Cá
– Trẫ
Cử
– Ô
Nhà
– Phư
Nhà
– Phư
Nhà
– Hô
Đ
– Tâ
Ô
– Bư
Cá
– Bư
Nghe đ
– Đ
Quan Thá
– Lố
Lý
-Bư
Đ
– Thư
Kế
– Đ
Nhà
– Phư
Linh-Nhâ
– Đ
Ghi chú
Kiế
Tạ
Ngà
Quá
Ô
– Ngà
Khú
– Hô
Quá
– Tiế
Ô
– Ngà
Miê
– Hiệ
Ô
– Nguyê
Yê
– Tổ
Ô
– Chư
Tu Kỷ
– Giế
Y hỏ
– Nghe nó
Kể
– Bố
Ô
– Hô
Khú
– Bọ
Trư
– Chú
Đ
– Trì
Quá
– Mộ
Quá
– Trì
Tạ
Ngà
Hô
« Kinh-Nam vư
Đ
Bố
Lễ
Thế
– Thư
Quá
Vị
– Nguyê
Quá
Vị
– Vư
Vị
– Hai em tô
Quá
Quâ
Ba tiế
– Tu Kỷ
Đ
Thế
– Đ
Cô
– Linh-Cơ
Minh-Thú
– Linh-Nhâ
– Thế
Cô
Đ
– Có
Quâ
– Ai rờ
Lá
Đ
– Linh-Nhâ
Hổ
– Đ
Nó
Ă
Trong khi đ
– Bọ
Lạ
– Bọ
Đ
Nam cung tay nó
– Có
Quá
– Ta là
Cặ
– Tiể
Quá
Quỳ
Rờ
Quỳ
– Việ
Mộ
– Trì
Triệ
– Tổ
Đ
Nam-quố
Tiệ
Như
Nhữ
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
