Ngàutiz y Đqnmy inh-Tỵmaxt , mùispd a hạqphp , thárgob ng sárgob u, niêxakv n hiệvdyj u Thầydde n-vũqwcy nguyêxakv n niêxakv n (Dưzmyh ơonuj ng-lịcwtz ch 13-7-1069), khắnlnn p đrces ếcfou đrces ônuqa Thădqbe ng-long nhưzmyh muốyknb n rung chuyểuznn n lêxakv n, vìthww dâjpmz n chúxvfn ng cárgob c nơonuj i kéumvz o vềnxeo đrces ểuznn dựfqqn cuộokfv c đrces ódqbe n tiếcfou p hoàutiz ng-đrces ếcfou cùispd ng hùispd ng sưzmyh chinh phạqphp t Chiêxakv m-thàutiz nh hồlcec i loan.
Cuộokfv c đrces ódqbe n tiếcfou p chia làutiz m hai buổutiz i. Buổutiz i thứfkki nhấnlem t, hônuqa m nay, đrces ódqbe n đrces oàutiz n bộokfv binh, kịcwtz binh đrces i bằyxpp ng đrces ưzmyh ờepqq ng bộokfv từsynt Chiêxakv m vềnxeo nưzmyh ớnuqa c qua Nghệvdyj -an, Thanh-hódqbe a, Trưzmyh ờepqq ng-yêxakv n, Thiêxakv n-trưzmyh ờepqq ng rồlcec i vàutiz o cửmwwx a Nam thàutiz nh Thădqbe ng-long. Đqnmy oàutiz n nàutiz y do Trung-thàutiz nh vưzmyh ơonuj ng, vưzmyh ơonuj ng phi Nguyễydde n-thịcwtz Trinh-Dung dẫhvph n đrces ầydde u. Kếcfou tiếcfou p đrces ếcfou n tưzmyh ớnuqa ng Dưzmyh -Phi, Bùispd i-hoàutiz ng-Quan vớnuqa i Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng, Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t kiệvdyj t. Phíwfam a sau làutiz cárgob c hiệvdyj u Thiêxakv n-tửmwwx binh, đrces ộokfv i binh sódqbe i, hổutiz , bárgob o, tưzmyh ợmtfc ng, hầydde u.
Đqnmy oàutiz n thứfkki nhìthww vềnxeo bằyxpp ng đrces ưzmyh ờepqq ng thủfkki y, sẽmwwx tớnuqa i bếcfou n Tiềnxeo m-long vàutiz o ngàutiz y Tâjpmz n-Dậepqq u (Dưzmyh ơonuj ng-lịcwtz ch 17-7-1069) đrces ứfkki c vua cùispd ng nguyêxakv n soárgob i Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t, quâjpmz n sưzmyh Tônuqa n Đqnmy ảftng n đrces i trong đrces oàutiz n nàutiz y.
Trong khi hùispd ng sưzmyh Nam chinh, tin tứfkki c đrces ưzmyh ợmtfc c gửmwwx i vềnxeo rấnlem t đrces ầydde y đrces ủfkki . Tin tứfkki c đrces ódqbe , Ỷnuqa -Lan thầydde n phi sai loan bárgob o cho cárgob c thầydde y đrces ồlcec . Cárgob c thầydde y đrces ồlcec trêxakv n toàutiz n quốyknb c, tốyknb i tốyknb i ngồlcec i kểuznn chuyệvdyj n cho dâjpmz n chúxvfn ng nghe. Nêxakv n diễydde n tiếcfou n cárgob c trậepqq n đrces árgob nh, cùispd ng hàutiz nh trạqphp ng củfkki a chưzmyh tưzmyh ớnuqa ng, dâjpmz n chúxvfn ng đrces ềnxeo u biếcfou t hếcfou t.
Cuộokfv c đrces ódqbe n tiếcfou p hùispd ng sưzmyh chiếcfou n thắnlnn ng trởhvph vềnxeo đrces ưzmyh ợmtfc c làutiz ng xãjtra bárgob o cho dâjpmz n chúxvfn ng rõftng trưzmyh ớnuqa c hơonuj n mưzmyh ờepqq i ngàutiz y. Dâjpmz n chúxvfn ng từsynt cárgob c làutiz ng, cárgob c xãjtra tảftng i gạqphp o, hoa quảftng , gàutiz vịcwtz t, tônuqa m cárgob , lợmtfc n... vềnxeo Thădqbe ng-long đrces ểuznn khao quâjpmz n. Hódqbe a cho nêxakv n bữluzz a tiệvdyj c mừsynt ng chiếcfou n thắnlnn ng thựfqqn c lớnuqa n chưzmyh a từsynt ng thấnlem y.
Dâjpmz n chúxvfn ng đrces ứfkki ng hai bêxakv n đrces ưzmyh ờepqq ng đrces ốyknb t hưzmyh ơonuj ng đrces ódqbe n Trung-Thàutiz nh vưzmyh ơonuj ng vớnuqa i vưzmyh ơonuj ng phi. Họlixu đrces ãjtra đrces ưzmyh ợmtfc c biếcfou t hiệvdyj n Tíwfam n-Nghĩlosh a vưzmyh ơonuj ng vớnuqa i vưzmyh ơonuj ng phi Lêxakv Ngọlixu c-Nam phảftng i ởhvph lạqphp i trấnlem n thủfkki vùispd ng đrces ấnlem t mớnuqa i chiếcfou m củfkki a Chiêxakv m từsynt Nam-giớnuqa i đrces ếcfou n Hảftng i-vâjpmz n, bao gồlcec m Bốyknb -chíwfam nh, Ma-linh, nêxakv n khônuqa ng thấnlem y vưzmyh ơonuj ng vớnuqa i vưzmyh ơonuj ng phi trong đrces oàutiz n hùispd ng sưzmyh , họlixu khônuqa ng ngạqphp c nhiêxakv n.
Dâjpmz n chúxvfn ng thìthww thầydde m, chỉrces chỏdrtp vàutiz o Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng, Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t kiệvdyj t màutiz bàutiz n tárgob n: mớnuqa i hônuqa m nàutiz o đrces âjpmz y, bọlixu n nàutiz y còqphp n làutiz mưzmyh ờepqq i hai đrces ứfkki a trẻgbjd ădqbe n xin ởhvph Thădqbe ng-long. May đrces ưzmyh ợmtfc c Quốyknb c-phụwuqs , Quốyknb c-mẫhvph u nuônuqa i dạqphp y, màutiz trởhvph thàutiz nh đrces ạqphp i tưzmyh ớnuqa ng, trong khi tuổutiz i còqphp n trẻgbjd . Cạqphp nh Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng làutiz mưzmyh ờepqq i ngưzmyh ờepqq i anh kếcfou t nghĩlosh a vốyknb n thuộokfv c Tốyknb ng, mang têxakv n Tuyếcfou t-sơonuj n thậepqq p anh. Họlixu lạqphp i bàutiz n tárgob n vềnxeo bốyknb n thiếcfou u nữluzz Kim-Loan, Kim-Liêxakv n, Ngọlixu c-Liêxakv n, Ngọlixu c-Hưzmyh ơonuj ng, màutiz họlixu đrces ãjtra nghe tin từsynt mặxakv t trậepqq n gửmwwx i vềnxeo . Cárgob c bàutiz , cárgob c cônuqa chen nhau đrces ểuznn xem dung nhan bốyknb n cônuqa , ai cũqwcy ng tấnlem m tắnlnn c khen làutiz xinh đrces ẹgbjd p.
Ỷnuqa -Lan thầydde n phi, tểuznn -tưzmyh ớnuqa ng Lýmaxt Đqnmy ạqphp o-Thàutiz nh dẫhvph n quầydde n thầydde n ra cửmwwx a Nam đrces ódqbe n đrces oàutiz n hùispd ng-sưzmyh , rồlcec i cùispd ng vàutiz o thàutiz nh. Đqnmy ộokfv i nhạqphp c hơonuj n ba trădqbe m ngưzmyh ờepqq i củfkki a Hoàutiz ng-cung đrces ưzmyh ợmtfc c dàutiz n hai bêxakv n đrces ưzmyh ờepqq ng, tấnlem u bảftng n « Đqnmy ộokfv ng-đrces ìthww nh ca ». Đqnmy ộokfv i hùispd ng sưzmyh đrces i qua khu nàutiz o, thìthww khu đrces ódqbe đrces ốyknb t phárgob o, dâjpmz n chúxvfn ng reo mừsynt ng.
Tốyknb i hônuqa m đrces ódqbe bầydde u trờepqq i Thădqbe ng-long rựfqqn c lêxakv n árgob nh sárgob ng bởhvph i phárgob o thădqbe ng thiêxakv n. Tưzmyh ớnuqa ng-sĩlosh , binh-líwfam nh đrces ưzmyh ợmtfc c thảftng cho dạqphp o chơonuj i đrces ếcfou đrces ônuqa . Khắnlnn p ba mưzmyh ơonuj i sárgob u phốyknb phưzmyh ờepqq ng, mưzmyh ờepqq i ba trạqphp i, chỗthww nàutiz o cũqwcy ng códqbe đrces oàutiz n hárgob t diễydde n tuồlcec ng, đrces oàutiz n ảftng o thuậepqq t làutiz m tròqphp . Cárgob c cao lâjpmz u tửmwwx u quárgob n đrces ềnxeo u mởhvph rộokfv ng cửmwwx a. Nếcfou u thựfqqn c khárgob ch làutiz binh tưzmyh ớnuqa ng tùispd ng chinh trởhvph vềnxeo thìthww đrces ưzmyh ợmtfc c bớnuqa t mộokfv t nửmwwx a tiềnxeo n. Nhưzmyh ng đrces a sốyknb nhàutiz hàutiz ng đrces ềnxeo u đrces ãjtra i khônuqa ng.
Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng, Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t kiệvdyj t dẫhvph n bốyknb n cônuqa bạqphp n gárgob i vàutiz o Hoàutiz ng-thàutiz nh bárgob i kiếcfou n Quốyknb c-phụwuqs , Quốyknb c-mẫhvph u rồlcec i sang cung Ỷnuqa -Lan bárgob i kiếcfou n Thầydde n-phi. Hônuqa m nay Thầydde n-phi dùispd ng lễydde bìthww nh dâjpmz n tiếcfou p mưzmyh ờepqq i hai tưzmyh ớnuqa ng. Phi mặxakv c chiếcfou c quầydde n nárgob i, chiếcfou c árgob o cárgob nh lụwuqs a hoa càutiz , thâjpmz n ra cửmwwx a cung đrces ódqbe n mưzmyh ờepqq i hai cậepqq u em.
An ngônuqa i chủfkki khárgob ch, Phi hỏdrtp i:
– Chịcwtz ra cửmwwx a cung đrces ódqbe n cárgob c em nhưzmyh vậepqq y, cárgob c em đrces ãjtra thấnlem y vinh dựfqqn chưzmyh a?
– Chưzmyh a!
Phạqphp m Dậepqq t đrces árgob p: Nhưzmyh vậepqq y cũqwcy ng chưzmyh a đrces ủfkki .
Phi kinh ngạqphp c:
– Thếcfou phảftng i làutiz m sao cárgob c em mớnuqa i vui lòqphp ng?
– Nưzmyh ớnuqa c mìthww nh códqbe mộokfv t cárgob i vạqphp , vàutiz mộokfv t cárgob i árgob ch.
Đqnmy inh Hoàutiz ng-Nghi đrces árgob p (Từsynt khi biếcfou t mìthww nh làutiz con tểuznn -tưzmyh ớnuqa ng Đqnmy inh Nho-Quan triềnxeo u Đqnmy ạqphp i-Nam, Hoàutiz ng-Nghi lấnlem y trởhvph lạqphp i họlixu Đqnmy inh): cárgob i vạqphp làutiz Chiêxakv m-thàutiz nh phưzmyh ơonuj ng Nam luônuqa n quấnlem y nhiễydde u. Cárgob i árgob ch làutiz phưzmyh ơonuj ng Bắnlnn c luônuqa n đrces e dọlixu a. Nay ta mớnuqa i đrces ậepqq p vỡluzz đrces ưzmyh ợmtfc c cárgob i vạqphp , thìthww đrces ãjtra tựfqqn mãjtra n sao đrces ưzmyh ợmtfc c? Đqnmy ãjtra vinh dựfqqn sao đrces ưzmyh ợmtfc c nhỉrces ? Chúxvfn ng em chỉrces vui lòqphp ng, khi khuônuqa ng phòqphp chịcwtz vớnuqa i đrces ứfkki c vua gỡluzz đrces ưzmyh ợmtfc c cárgob i árgob ch phưzmyh ơonuj ng Bắnlnn c, thìthww bấnlem y giờepqq chịcwtz códqbe bắnlnn t bọlixu n em quỳonuj gốyknb i, bòqphp ra nhưzmyh trâjpmz u, nhưzmyh lợmtfc n; bọlixu n em cũqwcy ng vinh dựfqqn . Chứfkki bâjpmz y giờepqq mớnuqa i lậepqq p đrces ưzmyh ợmtfc c chúxvfn t íwfam t cônuqa ng lao, màutiz đrces ãjtra tựfqqn mãjtra n thìthww chúxvfn ng em chẳkaqg ng đrces árgob ng làutiz m em chịcwtz .
Ỷnuqa -Lan nởhvph nụwuqs cưzmyh ờepqq i tưzmyh ơonuj i:
– Cárgob c em thựfqqn c xứfkki ng đrces árgob ng làutiz con chárgob u thárgob nh Giódqbe ng. Nàutiz o bâjpmz y giờepqq cárgob c em cùispd ng ădqbe n cơonuj m vớnuqa i chịcwtz . Chịcwtz tuy ởhvph nhàutiz , nhưzmyh ng cũqwcy ng nhậepqq n đrces ưzmyh ợmtfc c diễydde n tiếcfou n cárgob c trậepqq n đrces árgob nh. Song đrces ấnlem y làutiz đrces ạqphp i cưzmyh ơonuj ng, bâjpmz y giờepqq chịcwtz muốyknb n biếcfou t chi tiếcfou t. Nàutiz o cárgob c em vừsynt a ădqbe n vừsynt a kểuznn chuyệvdyj n cho chịcwtz nghe nàutiz o.
Đqnmy árgob m trẻgbjd thay nhau thuậepqq t từsynt đrces ầydde u đrces ếcfou n cuốyknb i cuộokfv c chiếcfou n. Phảftng i tớnuqa i hếcfou t canh ba mớnuqa i xong. Ỷnuqa -Lan bảftng o Hoàutiz ng-Nghi:
– Hônuqa m qua, chịcwtz mớnuqa i nhậepqq n đrces ưzmyh ợmtfc c biểuznn u củfkki a Tíwfam n-Nghĩlosh a vưzmyh ơonuj ng gửmwwx i vềnxeo xin âjpmz n xárgob cho thâjpmz n phụwuqs Nang Chang Lan. Chịcwtz đrces ợmtfc i hoàutiz ng thưzmyh ợmtfc ng hồlcec i loan, rồlcec i sẽmwwx xin phêxakv chuẩnukc n âjpmz n xárgob . Nếcfou u nhưzmyh vìthww lẽmwwx ônuqa ng ta árgob c quárgob , thìthww chỉrces mìthww nh ônuqa ng ta bịcwtz xửmwwx tửmwwx thônuqa i. Còqphp n toàutiz n gia sẽmwwx đrces ưzmyh ợmtfc c tha ra. Bấnlem y giờepqq em vớnuqa i nàutiz ng sẽmwwx đrces oàutiz n tụwuqs , chịcwtz đrces ứfkki ng ra làutiz m lễydde cưzmyh ớnuqa i cho em.
Nghe nódqbe i đrces ếcfou n Chang Lan, Hoàutiz ng-Nghi cảftng m thấnlem y chárgob n nảftng n cùispd ng cựfqqn c. Nódqbe thuậepqq t lạqphp i nhữluzz ng đrces iềnxeo u mắnlnn t thấnlem y tai nghe vềnxeo nàutiz ng cho Ỷnuqa -Lan nghe. Ỷnuqa -Lan ngớnuqa ngưzmyh ờepqq i ra:
– Sao lạqphp i códqbe sựfqqn lạqphp thếcfou nhỉrces ? Mớnuqa i thárgob ng trưzmyh ớnuqa c, khi thưzmyh ợmtfc ng biểuznn u vềnxeo triềnxeo u, Tíwfam n-Nghĩlosh a vưzmyh ơonuj ng còqphp n nhắnlnn c rằyxpp ng Chang-Lan luônuqa n khódqbe c xin chếcfou t thay cho cha, thìthww làutiz m sao cônuqa ấnlem y códqbe thểuznn đrces i cùispd ng Trầydde n Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n? Còqphp n biểuznn u xin âjpmz n xárgob mớnuqa i đrces âjpmz y, Tíwfam n-Nghiãjtra vưzmyh ơonuj ng cũqwcy ng nhắnlnn c rằyxpp ng: thâjpmz n phụwuqs Chang-Lan xin dâjpmz ng con gárgob i cho Nghi đrces ệvdyj , đrces ểuznn chuộokfv c phầydde n nàutiz o tộokfv i lỗthww i. Nhưzmyh vậepqq y thìthww Lan đrces ang ởhvph trong ngụwuqs c, chứfkki códqbe đrces âjpmz u theo Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n vàutiz o Đqnmy ồlcec -bàutiz n?
Lậepqq p tứfkki c cảftng mưzmyh ờepqq i hai trẻgbjd , bốyknb n cônuqa Việvdyj t-kiềnxeo u cùispd ng khẳkaqg ng đrces ịcwtz nh chíwfam nh mắnlnn t thấnlem y Chang-Lan hầydde u hạqphp Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n, cùispd ng vêxakv nh várgob o tárgob c oai, tárgob c quárgob i vớnuqa i giárgob o chúxvfn ng.
Ỷnuqa -Lan cau màutiz y suy nghĩlosh :
– Chịcwtz biếcfou t tin ai đrces âjpmz y? Tin Tíwfam n-Nghĩlosh a vưzmyh ơonuj ng hay cárgob c em? Đqnmy ưzmyh ợmtfc c, ngay ngàutiz y mai chịcwtz sai chim ưzmyh ng đrces em chỉrces dụwuqs vàutiz o cho Tíwfam n-Nghĩlosh a vưzmyh ơonuj ng, đrces ểuznn vưzmyh ơonuj ng giảftng i cảftng nhàutiz Chang-Lan ra Thădqbe ng-long, thìthww sựfqqn sẽmwwx rõftng nhưzmyh ban ngàutiz y. Hay códqbe hai Chang-Lan khárgob c nhau?
Bốyknb n hônuqa m sau.
Suốyknb t mộokfv t giảftng i sônuqa ng Hồlcec ng, từsynt bếcfou n Tiềnxeo m-long trởhvph vềnxeo Nam, dàutiz i hơonuj n mưzmyh ờepqq i dậepqq m, hai bêxakv n sônuqa ng, nhữluzz ng con thuyềnxeo n buônuqa n, thuyềnxeo n chuyêxakv n chởhvph , thuyềnxeo n tưzmyh gia xếcfou p hàutiz ng đrces ậepqq u thàutiz nh hai bứfkki c tưzmyh ờepqq ng nốyknb i liềnxeo n nhau. Trêxakv n thuyềnxeo n, cờepqq ngũqwcy -hàutiz nh bay phấnlem t phớnuqa i. Cárgob c chủfkki thuyềnxeo n vốyknb n làutiz con buônuqa n, nhâjpmz n dịcwtz p nàutiz y họlixu bárgob n chỗthww ngồlcec i đrces ểuznn «xem vua ta». Dâjpmz n chúxvfn ng phảftng i khódqbe nhọlixu c lắnlnn m mớnuqa i mua đrces ưzmyh ợmtfc c mộokfv t chỗthww ngồlcec i trêxakv n thuyềnxeo n. Còqphp n lạqphp i thìthww phảftng i đrces ứfkki ng trêxakv n bờepqq .
Ngay từsynt sárgob ng sớnuqa m, giàutiz trẻgbjd , lớnuqa n béumvz cơonuj m nắnlnn m, bárgob nh dàutiz y, bárgob nh chưzmyh ng lằyxpp n lưzmyh ng mang theo cho bữluzz a ădqbe n trưzmyh a. Họlixu đrces ódqbe n chu-sưzmyh củfkki a hoàutiz ng-đrces ếcfou khảftng i hoàutiz n trởhvph vềnxeo . Cứfkki mỗthww i quãjtra ng sônuqa ng, lạqphp i bầydde y hưzmyh ơonuj ng árgob n, chứfkki c sắnlnn c trong làutiz ng khădqbe n árgob o chỉrces nh tềnxeo đrces ốyknb t hưzmyh ơonuj ng đrces ứfkki ng chờepqq .
Trêxakv n bờepqq , từsynt bếcfou n Tiềnxeo m-long vàutiz o thàutiz nh, hai bêxakv n đrces ưzmyh ờepqq ng, chỗthww nàutiz o cũqwcy ng hưzmyh ơonuj ng árgob n, ngưzmyh ờepqq i ngưzmyh ờepqq i đrces ứfkki ng hai bêxakv n đrces ưzmyh ờepqq ng đrces ểuznn đrces ưzmyh ợmtfc c thấnlem y nhàutiz vua.
Khoảftng ng giờepqq Thìthww n, mộokfv t đrces ộokfv i nữluzz binh giárgob p bạqphp c sárgob ng ngờepqq i, do cônuqa ng chúxvfn a Thiêxakv n-Ninh dẫhvph n đrces ầydde u duyệvdyj t mộokfv t lầydde n an ninh từsynt Hoàutiz ng-thàutiz nh tớnuqa i bếcfou n Tiềnxeo m-long. Đqnmy ếcfou n giờepqq Tỵmaxt , ba tiếcfou ng phárgob o nổutiz vang, cổutiz ng đrces iệvdyj n Càutiz n-nguyêxakv n mởhvph lớnuqa n, mộokfv t chiếcfou c xe tứfkki mãjtra chởhvph Ỷnuqa -Lan thầydde n phi, thárgob i-tửmwwx Càutiz n-Đqnmy ứfkki c, hoàutiz ng tửmwwx Chíwfam -Nhâjpmz n từsynt từsynt rờepqq i Hoàutiz ng-thàutiz nh. Khi xe tớnuqa i cửmwwx a thàutiz nh, thìthww lạqphp i códqbe hai đrces ộokfv i giárgob p sĩlosh theo hai bêxakv n xe hộokfv tốyknb ng. Dâjpmz n chúxvfn ng thấnlem y Ỷnuqa -Lan thầydde n phi thìthww đrces ồlcec ng cúxvfn i đrces ầydde u várgob i lạqphp y. Xe đrces ếcfou n bếcfou n Tiềnxeo m-long, cônuqa ng chúxvfn a Thiêxakv n-Ninh hưzmyh ớnuqa ng dẫhvph n Thầydde n-phi, hai hoàutiz ng tửmwwx xuốyknb ng con thuyềnxeo n Chu-tưzmyh ớnuqa c.
Đqnmy ếcfou n giờepqq Ngọlixu , từsynt hạqphp lưzmyh u sônuqa ng Hồlcec ng, mộokfv t đrces àutiz n chim ưzmyh ng xếcfou p hàutiz ng mưzmyh ờepqq i bay ngưzmyh ợmtfc c trởhvph vềnxeo bếcfou n Tiềnxeo m-long.
Thárgob i-tửmwwx Càutiz n-Đqnmy ứfkki c tuy mớnuqa i bốyknb n tuổutiz i, nhưzmyh ng đrces ãjtra tỏdrtp ra chữluzz ng chạqphp c. Tay thárgob i tửmwwx chỉrces lêxakv n trờepqq i, hỏdrtp i Ỷnuqa -Lan:
– Mẹgbjd ơonuj i! Chim ưzmyh ng dẫhvph n đrces ưzmyh ờepqq ng kìthww a! Chắnlnn c phụwuqs hoàutiz ng sắnlnn p tớnuqa i rồlcec i phảftng i khônuqa ng?
– Đqnmy úxvfn ng vậepqq y.
Ỷnuqa -Lan đrces árgob p: Con ban chỉrces cho cửmwwx âjpmz m nhạqphp c đrces i.
Càutiz n-Đqnmy ứfkki c bưzmyh ớnuqa c ra đrces ầydde u thuyềnxeo n cấnlem t tiếcfou ng:
– Đqnmy ốyknb t phárgob o lệvdyj nh.
Viêxakv n thárgob i-giárgob m đrces ứfkki ng ởhvph đrces ầydde u thuyềnxeo n Chu-tưzmyh ớnuqa c đrces árgob nh lửmwwx a châjpmz m vàutiz o chiếcfou c phárgob o thădqbe ng thiêxakv n rồlcec i tung lêxakv n trờepqq i. Phárgob o nổutiz đrces ùispd ng mộokfv t tiếcfou ng, árgob nh lửmwwx a tỏdrtp a ra hìthww nh mộokfv t con rồlcec ng vàutiz ng. Lậepqq p tứfkki c cárgob c đrces ộokfv i nhãjtra nhạqphp c cùispd ng cửmwwx bảftng n « Long-hồlcec i ».
Thuyềnxeo n Chu-tưzmyh ớnuqa c nhổutiz sàutiz o rờepqq i bếcfou n xuônuqa i vềnxeo Nam. Hai bêxakv n Chu-tưzmyh ớnuqa c, códqbe mưzmyh ờepqq i chiếcfou n thuyềnxeo n, do nữluzz thủfkki y thủfkki árgob o hồlcec ng chèlixu o. Trêxakv n thuyềnxeo n làutiz cárgob c đrces ộokfv i âjpmz m nhạqphp c.
Từsynt phíwfam a hạqphp lưzmyh u, mộokfv t chiếcfou n thuyềnxeo n khổutiz ng lồlcec dẫhvph n dầydde u, bêxakv n hônuqa ng códqbe chữluzz Đqnmy ộokfv ng-đrces ìthww nh. Dâjpmz n chúxvfn ng biếcfou t đrces ódqbe làutiz soárgob i thuyềnxeo n hạqphp m đrces ộokfv i Đqnmy ộokfv ng-đrces ìthww nh. Trêxakv n soárgob i thuyềnxeo n treo lárgob cờepqq códqbe hìthww nh con rồlcec ng lưzmyh ợmtfc n vàutiz con chim âjpmz u đrces ang bay, đrces ódqbe làutiz kỳonuj kiệvdyj u củfkki a thủfkki y-quâjpmz n Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t. Đqnmy ứfkki ng trêxakv n đrces àutiz i chỉrces huy làutiz đrces ônuqa -đrces ốyknb c Trầydde n-Lâjpmz m. Hai bêxakv n soárgob i thuyềnxeo n làutiz hai chiếcfou n thuyềnxeo n xung kíwfam ch loạqphp i trung. Đqnmy ứfkki ng trêxakv n đrces àutiz i chỉrces huy củfkki a hai chiếcfou n thuyềnxeo n làutiz hổutiz -uy thưzmyh ợmtfc ng-tưzmyh ớnuqa ng quâjpmz n Lýmaxt Thưzmyh ờepqq ng-Hiếcfou n, đrces ịcwtz nh-viễydde n tưzmyh ớnuqa ng quâjpmz n Nguyễydde n-Cădqbe n.
Phíwfam a sau soárgob i thuyềnxeo n khoảftng ng nửmwwx a dặxakv m làutiz thuyềnxeo n Kim-phưzmyh ợmtfc ng, nơonuj i an tọlixu a củfkki a hoàutiz ng đrces ếcfou cùispd ng nguyêxakv n soárgob i Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t, quâjpmz n sưzmyh Tônuqa n-Đqnmy ảftng n Cẩnukc m-Thi, đrces ônuqa -đrces ốyknb c phòqphp -mãjtra Hoàutiz ng-Kiệvdyj n, cônuqa ng-chúxvfn a Đqnmy ộokfv ng-Thiêxakv n.
Tiếcfou p theo làutiz cárgob c chiếcfou n thuyềnxeo n lớnuqa n nhỏdrtp thuộokfv c ba hạqphp m đrces ộokfv i Đqnmy ộokfv ng-đrces ìthww nh, Bạqphp ch-đrces ằyxpp ng, Thầydde n-phùispd , nốyknb i nhau thàutiz nh mộokfv t giâjpmz y dàutiz i.
Trêxakv n tấnlem t cárgob c soárgob i thuyềnxeo n, chiếcfou n thuyềnxeo n, binh tưzmyh ớnuqa ng gưzmyh ơonuj m đrces ao sárgob ng ngờepqq i, ngồlcec i ngay ngắnlnn n, đrces ưzmyh a tay vẫhvph y dâjpmz n chúxvfn ng ởhvph nhữluzz ng thuyềnxeo n đrces ậepqq u ven sônuqa ng, trêxakv n bờepqq sônuqa ng.
Thuyềnxeo n Chu-tưzmyh ớnuqa c xuônuqa i giòqphp ng, khi gặxakv p thuyềnxeo n Kim-Phưzmyh ợmtfc ng, thìthww quay ngưzmyh ợmtfc c đrces ầydde u vềnxeo Thădqbe ng-long, rồlcec i kèlixu sárgob t vàutiz o nhau. Ỷnuqa -Lan thầydde n phi bồlcec ng thárgob i-tửmwwx Càutiz n-Đqnmy ứfkki c, cônuqa ng chúxvfn a Thiêxakv n-Ninh bồlcec ng hoàutiz ng-tửmwwx Chíwfam -Nhâjpmz n, cùispd ng nhảftng y sang thuyềnxeo n Kim-phưzmyh ợmtfc ng.
Nhàutiz vua vẫhvph y tay cho Ỷnuqa -Lan:
– Miễydde n lễydde .
Cônuqa ng-chúxvfn a Thiêxakv n-Ninh hônuqa lớnuqa n:
– Bárgob i kiếcfou n phụwuqs hoàutiz ng, thầydde n-vũqwcy bìthww nh phiêxakv n.
Ỷnuqa -Lan đrces ặxakv t Càutiz n-Đqnmy ứfkki c, Thiêxakv n-Ninh đrces ặxakv t Chíwfam -Nhâjpmz n xuốyknb ng sàutiz n thuyềnxeo n. Ba chịcwtz em cùispd ng phủfkki phụwuqs c hàutiz nh đrces ạqphp i lễydde . Hai hoàutiz ng tửmwwx , mộokfv t lêxakv n bốyknb n, mộokfv t lêxakv n ba, nhưzmyh ng cũqwcy ng đrces ãjtra đrces ưzmyh ợmtfc c họlixu c đrces ầydde y đrces ủfkki lễydde nghi. Nhàutiz vua thảftng n nhiêxakv n đrces ểuznn cho ba con hàutiz nh đrces ạqphp i lễydde .
Lễydde tấnlem t.
Nhàutiz vua đrces ểuznn hai hoàutiz ng tửmwwx ngồlcec i lêxakv n hai đrces ùispd i. Ngàutiz i hônuqa n hai con, rồlcec i hỏdrtp i thầydde n-phi:
– Códqbe sựfqqn gìthww khẩnukc n cấnlem p khônuqa ng?
– Tâjpmz u bệvdyj -hạqphp mọlixu i sựfqqn tốyknb t đrces ẹgbjd p.
Nhàutiz vua hỏdrtp i cônuqa ng chúxvfn a Thiêxakv n-Ninh:
– Ninh nhi tódqbe m lưzmyh ợmtfc c tìthww nh hìthww nh cho ta nghe. Trưzmyh ớnuqa c hếcfou t làutiz tìthww nh hìthww nh Tốyknb ng.
– Tâjpmz u phụwuqs -hoàutiz ng. Đqnmy úxvfn ng kếcfou hoạqphp ch củfkki a Vưzmyh ơonuj ng An-Thạqphp ch, Hy-Ninh đrces ếcfou truyềnxeo n cho Kinh-Nam vưzmyh ơonuj ng đrces em quâjpmz n đrces árgob nh chiếcfou m Hy-hàutiz củfkki a Tâjpmz y-hạqphp . Nhưzmyh vậepqq y, theo Thạqphp ch khi Hy-hàutiz mấnlem t thìthww Thổutiz -phồlcec n bịcwtz đrces e dọlixu a, màutiz Tâjpmz y-hàutiz khônuqa ng cứfkki u ứfkki ng kịcwtz p ắnlnn t Thổutiz phảftng i bỏdrtp Tâjpmz y-hạqphp theo Tốyknb ng.
Nhàutiz vua, Tônuqa n-Đqnmy ảftng n, Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t đrces ềnxeo u khen:
– Kếcfou sárgob ch An-Thạqphp ch thựfqqn c hay.
– Vìthww Kinh-Nam vưzmyh ơonuj ng chuyểuznn n quâjpmz n thầydde n tốyknb c, bíwfam mậepqq t, khiếcfou n Tâjpmz y-hạqphp , Thổutiz -phồlcec n khônuqa ng kịcwtz p trởhvph tay, chỉrces mộokfv t trậepqq n Tốyknb ng chiếcfou m đrces ưzmyh ợmtfc c vùispd ng phìthww nhiêxakv u nàutiz y. Thổutiz -phồlcec n rúxvfn ng đrces ộokfv ng. Tốyknb ng gửmwwx i sứfkki sang éumvz p Thổutiz -phồlcec n phụwuqs thuộokfv c Tốyknb ng. Khi sứfkki đrces oàutiz n tớnuqa i bêxakv n giớnuqa i, thìthww bịcwtz quâjpmz n Thổutiz -phồlcec n ngộokfv nhậepqq n làutiz đrces oàutiz n do thárgob m, chúxvfn ng giếcfou t sạqphp ch. Kinh-Nam vưzmyh ơonuj ng nổutiz i giậepqq n đrces árgob nh tràutiz n sang, chỉrces trong hơonuj n thárgob ng chiếcfou m gầydde n hếcfou t lãjtra nh thổutiz Thổutiz -phồlcec n.
Tônuqa n-Đqnmy ảftng n nhìthww n Cẩnukc m-Thi rồlcec i lắnlnn c đrces ầydde u:
– Khônuqa ng ngờepqq chúxvfn sárgob u dữluzz quárgob .
– Tâjpmz y-hạqphp đrces em quâjpmz n nghiêxakv ng nưzmyh ớnuqa c cứfkki u Thổutiz -phồlcec n. Kinh-Nam vưzmyh ơonuj ng dâjpmz ng biểuznn u xin cho rúxvfn t quâjpmz n. Nhưzmyh ng Vưzmyh ơonuj ng An-Thạqphp ch thấnlem y kếcfou củfkki a mìthww nh thàutiz nh cônuqa ng thìthww tâjpmz u vớnuqa i Hy-Ninh đrces ếcfou quyếcfou t giữluzz Hy-hàutiz . Kinh-Nam vưzmyh ơonuj ng cứfkki lầydde n nữluzz a kéumvz o dàutiz i, khônuqa ng cho quâjpmz n Tốyknb ng đrces ạqphp i chiếcfou n vớnuqa i Tâjpmz y-hạqphp , vìthww vưzmyh ơonuj ng thấnlem y quâjpmz n sốyknb mìthww nh khônuqa ng đrces ủfkki đrces ểuznn đrces árgob nh nhau vớnuqa i hai nưzmyh ớnuqa c. Vìthww vậepqq y Tốyknb ng triềnxeo u phảftng i đrces iềnxeo u hếcfou t binh mãjtra từsynt Trưzmyh ờepqq ng-sa tiếcfou p việvdyj n cho vưzmyh ơonuj ng.
– Đqnmy úxvfn ng nhưzmyh trưzmyh ớnuqa c đrces âjpmz y Thiệvdyj u-Cựfqqn c đrces ãjtra ưzmyh ớnuqa c tíwfam nh. Dùispd phúxvfn quýmaxt tộokfv t đrces ỉrces nh, dùispd uy quyềnxeo n nghiêxakv ng thiêxakv n hạqphp , màutiz Kinh-Nam vưzmyh ơonuj ng vẫhvph n khônuqa ng quêxakv n nguồlcec n gốyknb c.
Nhàutiz vua khen Tựfqqn -Mai rồlcec i hỏdrtp i: Vậepqq y tạqphp i sao Tốyknb ng khônuqa ng cứfkki u việvdyj n Chiêxakv m?
– Tâjpmz u, giữluzz a lúxvfn c Tốyknb ng dồlcec n hếcfou t nădqbe ng lựfqqn c đrces árgob nh ởhvph phíwfam a Tâjpmz y, thìthww sứfkki Chiêxakv m đrces ếcfou n Biệvdyj n-kinh cárgob o việvdyj c ta tiếcfou n quâjpmz n. Vưzmyh ơonuj ng An-Thạqphp ch cứfkki dằyxpp ng dai khônuqa ng cho triềnxeo u kiếcfou n. Khi sứfkki Chiêxakv m đrces ưzmyh ợmtfc c vàutiz o bệvdyj kiếcfou n, thìthww ta đrces ãjtra tiếcfou n đrces árgob nh Thi-nạqphp i. Vìthww vậepqq y Tốyknb ng chỉrces códqbe thểuznn gửmwwx i đrces ộokfv i võftng -sĩlosh sang giúxvfn p Chiêxakv m gọlixu i làutiz códqbe cho khỏdrtp i thấnlem t hứfkki a.
Đqnmy ếcfou n đrces âjpmz y thìthww thuyềnxeo n đrces ãjtra vềnxeo đrces ếcfou n bếcfou n Tiềnxeo m-long.
Nhàutiz vua, Thầydde n-phi, hai hoàutiz ng tửmwwx , cônuqa ng chúxvfn a Thiêxakv n-Ninh cùispd ng lêxakv n xe vềnxeo hoàutiz ng thàutiz nh. Hai bêxakv n đrces ưzmyh ờepqq ng, bárgob ch quan dâjpmz n chúxvfn ng thắnlnn p hưzmyh ơonuj ng chàutiz o đrces ódqbe n. Phíwfam a sau xe vua làutiz xe chởhvph Chiêxakv m vưzmyh ơonuj ng Chếcfou -Củfkki , hoàutiz ng hậepqq u, phi-tầydde n Chiêxakv m. Nốyknb i tiếcfou p làutiz nhữluzz ng đrces oàutiz n tùispd binh, đrces a sốyknb làutiz quan lạqphp i võftng tưzmyh ớnuqa ng, họlixu đrces ềnxeo u mặxakv c quầydde n árgob o trắnlnn ng. Khônuqa ng ai bịcwtz tródqbe i cảftng .
Riêxakv ng Long-thàutiz nh ẩnukc n sĩlosh Tônuqa n Đqnmy ảftng n vàutiz cônuqa ng chúxvfn a Ngônuqa Cẩnukc m-Thi thìthww lêxakv n kiệvdyj u, do hơonuj n nghìthww n đrces ệvdyj tửmwwx củfkki a ônuqa ng bàutiz đrces ódqbe n thẳkaqg ng vềnxeo trạqphp i hoa ởhvph bờepqq hồlcec Tâjpmz y.
Khi nhàutiz vua tớnuqa i cung Long-thụwuqs y, mắnlnn t ngàutiz i sárgob ng rựfqqn c khi thấnlem y đrces ộokfv i võftng -sĩlosh Long-biêxakv n, đrces ộokfv i thủfkki y ngưzmyh Giao-long cùispd ng Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t kiệvdyj t, Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng dàutiz n ra đrces ódqbe n.
Nhàutiz vua xuốyknb ng xe, rồlcec i nódqbe i vớnuqa i đrces árgob m trẻgbjd :
– Cárgob c khanh đrces ềnxeo u làutiz em củfkki a Thầydde n-phi, thìthww cũqwcy ng nhưzmyh em trẫhvph m. Cuộokfv c viễydde n chinh vừsynt a rồlcec i, tiếcfou ng làutiz thắnlnn ng do toàutiz n quâjpmz n, nhưzmyh ng hầydde u hếcfou t làutiz nhờepqq quyếcfou t tâjpmz m củfkki a Phi vớnuqa i cárgob c em. Cárgob c em khônuqa ng phảftng i làutiz binh tưzmyh ớnuqa ng, nêxakv n Phi khônuqa ng đrces ểuznn cárgob c em đrces ódqbe n trẫhvph m mgoàutiz i thàutiz nh, màutiz đrces ódqbe n trẫhvph m ởhvph đrces âjpmz y, thìthww trẫhvph m đrces ãjtra hiểuznn u ýmaxt phi rồlcec i. Nhưzmyh ng... nhưzmyh ng sao cárgob c em lạqphp i mặxakv c y phụwuqs c đrces ạqphp i tang thếcfou kia?
Hoàutiz ng-Nghi cúxvfn i mặxakv t xuốyknb ng nódqbe i trong hơonuj i thởhvph hổutiz n hểuznn n:
– Quốyknb c-phụwuqs bădqbe ng hàutiz đrces êxakv m qua. Quốyknb c-mẫhvph u chờepqq bệvdyj hạqphp vớnuqa i hai vưzmyh ơonuj ng vềnxeo nhìthww n mặxakv t rồlcec i mớnuqa i thiêxakv u.
Nhàutiz vua kinh hoảftng ng đrces ếcfou n lặxakv ng ngưzmyh ờepqq i đrces i. Ngàutiz i vộokfv i nódqbe i vớnuqa i Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t:
– Nguyêxakv n soárgob i tìthww m mộokfv t cung sạqphp ch sẽmwwx đrces ểuznn Chiêxakv m-vưzmyh ơonuj ng, vưzmyh ơonuj ng phi cùispd ng gia quyếcfou n ởhvph . Cắnlnn t võftng sĩlosh canh gárgob c bảftng o vệvdyj cẩnukc n mậepqq t, cung cấnlem p lưzmyh ơonuj ng thựfqqn c, nhưzmyh mộokfv t thâjpmz n vưzmyh ơonuj ng Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t. Còqphp n tùispd binh, thìthww đrces em lêxakv n cho ởhvph Hàutiz -Bắnlnn c, nuônuqa i nhưzmyh nuônuqa i quâjpmz n mìthww nh. Đqnmy ợmtfc i tang lễydde Quốyknb c-phụwuqs xong rồlcec i trẫhvph m sẽmwwx thiếcfou t triềnxeo u quyếcfou t đrces ịcwtz nh sốyknb phậepqq n Chiêxakv m-vưzmyh ơonuj ng.
Ghi chúxvfn ,
Đqnmy oạqphp n nàutiz y Việvdyj t-sửmwwx -lưzmyh ợmtfc c chéumvz p: Ngàutiz y Tâjpmz n-Dậepqq u (17-7-1069) vua vềnxeo đrces ếcfou n Thădqbe ng-long, dừsynt ng thuyềnxeo n ởhvph bếcfou n Đqnmy ônuqa ng-triềnxeo u. Chưzmyh quan hữluzz u-tưzmyh sắnlnn p đrces ặxakv t binh giárgob p nghiêxakv m-trang, nghi vệvdyj rựfqqn c rỡluzz . Vua lêxakv n bờepqq , ngựfqqn trêxakv n bárgob u xa códqbe dárgob t vàutiz ng ngọlixu c. Cárgob c quan đrces ềnxeo u cỡluzz i ngựfqqn a. Líwfam nh dắnlnn t vua Chiêxakv m-thàutiz nh theo sau. Vua Chiêxakv m mìthww nh mặxakv c árgob o vảftng i trắnlnn ng, đrces ầydde u đrces ộokfv i mũqwcy làutiz m bằyxpp ng câjpmz y gai, tay tródqbe i sau lưzmyh ng códqbe giâjpmz y vảftng i buộokfv c. Nădqbe m líwfam nh hiệvdyj u Vũqwcy -đrces ônuqa dắnlnn t di. Cárgob c đrces ảftng ng thuộokfv c cũqwcy ng bịcwtz dắnlnn t theo sau.
Trong khi đrces ódqbe vàutiz o thárgob ng tárgob m nădqbe m 1980, tạqphp i đrces ạqphp i hộokfv i y-khoa Hàutiz ng-châjpmz u Trung-quốyknb c, tônuqa i códqbe dịcwtz p làutiz m quen vớnuqa i bárgob c-sĩlosh Lýmaxt Chiếcfou u-Minh ởhvph Hùispd ng-xuyêxakv n (Hunchon) vàutiz nữluzz bárgob c-sĩlosh Lýmaxt Diệvdyj p-Oanh ởhvph Thuậepqq n-xuyêxakv n (Sunchon) thuộokfv c Bắnlnn c-Hàutiz n. Nhâjpmz n nghe tônuqa i họlixu Trầydde n, bárgob c-sĩlosh Diệvdyj p-Oanh đrces ùispd a: « Vìthww tổutiz tiêxakv n anh xua đrces uổutiz i, nêxakv n tổutiz tiêxakv n tônuqa i mớnuqa i thàutiz nh thuyềnxeo n nhâjpmz n, vàutiz Đqnmy ạqphp i-hàutiz n mớnuqa i códqbe họlixu Lýmaxt ». Nhâjpmz n dịcwtz p đrces ódqbe , hai đrces ồlcec ng nghiệvdyj p rủfkki tônuqa i sau đrces ạqphp i hộokfv i, du lịcwtz ch Bắnlnn c-hàutiz n. Khi tônuqa i tớnuqa i Hùispd ng-xuyêxakv n, cũqwcy ng nhưzmyh Thuậepqq n-xuyêxakv n, tônuqa ng tộokfv c họlixu Lýmaxt códqbe đrces em gia phảftng ra, đrces ểuznn nhờepqq tônuqa i giảftng i thíwfam ch mộokfv t vàutiz i sựfqqn kiệvdyj n lịcwtz ch-sửmwwx Việvdyj t-Nam. Trong cảftng hai gia phảftng thuộokfv c hai chi khárgob c nhau họlixu Lýmaxt đrces ềnxeo u chéumvz p vềnxeo cuộokfv c chinh tiễydde u Chiêxakv m-thàutiz nh rấnlem t chi tiếcfou t, lạqphp i khárgob c hẳkaqg n vớnuqa i VSL. Tônuqa i cho rằyxpp ng gia-phảftng đrces úxvfn ng hơonuj n, vìthww vua Lýmaxt Thárgob nh-tônuqa ng làutiz đrces ạqphp i nhâjpmz n quâjpmz n trong sửmwwx VN, hẳkaqg n khônuqa ng nỡluzz tródqbe i, làutiz m nhụwuqs c vua Chiêxakv m. Cho nêxakv n cuộokfv c đrces ódqbe n rưzmyh ớnuqa c vua Thárgob nh-tônuqa ng thuậepqq t trêxakv n đrces âjpmz y, tônuqa i theo gia phảftng củfkki a họlixu Lýmaxt , chứfkki khônuqa ng theo Việvdyj t-sửmwwx -lưzmyh ợmtfc c.
Trong hai bộokfv Quárgob ch-thịcwtz nam chinh, Triệvdyj u-thịcwtz chinh tiễydde u Giao-chỉrces kýmaxt cũqwcy ng ghi: « Vua Giao-chỉrces làutiz Nhậepqq t-tônuqa ng thắnlnn ng Chiêxakv m-thàutiz nh, bắnlnn t chúxvfn a Chiêxakv m, cùispd ng cárgob c đrces ạqphp i thầydde n đrces em vềnxeo Thădqbe ng-long, cho ởhvph trong trang trạqphp i bêxakv n sônuqa ng Hồlcec ng. Mỗthww i khi thiếcfou t triềnxeo u cho chúxvfn a Chiêxakv m ngồlcec i ghếcfou , khi tâjpmz u khônuqa ng phảftng i xưzmyh ng têxakv n. Sau lạqphp i tha cho vềnxeo . Từsynt đrces ấnlem y chúxvfn a Chiêxakv m quy phụwuqs c ».
Đqnmy oạqphp n nàutiz y, vớnuqa i gia phảftng họlixu Lýmaxt , đrces ãjtra chứfkki ng tỏdrtp vua Thárgob nh-tônuqa ng rấnlem t nhâjpmz n từsynt , khônuqa ng giốyknb ng nhưzmyh VSL chéumvz p.
Ngay khi nghe tin Quốyknb c-phụwuqs bădqbe ng hàutiz , nhàutiz vua cùispd ng quầydde n thầydde n vộokfv i tớnuqa i phủfkki Khai-quốyknb c. Quốyknb c-mẫhvph u Thanh-Mai, hai hoàutiz ng tửmwwx Hoằyxpp ng-Châjpmz n tứfkki c Trung-thàutiz nh vưzmyh ơonuj ng, Chiêxakv u-vădqbe n tứfkki c Tíwfam n-nghĩlosh a vưzmyh ơonuj ng cùispd ng cárgob c vưzmyh ơonuj ng phi cung nghinh thárgob nh giárgob thiêxakv n-tửmwwx , đrces ểuznn nghe đrces ọlixu c di chúxvfn c.
Di chúxvfn c đrces ểuznn trong mộokfv t ốyknb ng bằyxpp ng bạqphp c. Quốyknb c-mẫhvph u cung kíwfam nh trao ốyknb ng bạqphp c gắnlnn n kíwfam n cho nhàutiz vua. Chíwfam nh tay nhàutiz vua cầydde m dao tiệvdyj n nắnlnn p mởhvph ra. Trong ốyknb ng códqbe mộokfv t trụwuqs c lụwuqs a khárgob lớnuqa n vớnuqa i ba cárgob i ốyknb ng nhỏdrtp khárgob c bằyxpp ng bạqphp c hàutiz n kíwfam n, trêxakv n mỗthww i ốyknb ng đrces ềnxeo u códqbe khắnlnn c têxakv n ngưzmyh ờepqq i. Mộokfv t ốyknb ng khắnlnn c chữluzz « Quốyknb c-mẫhvph u » mộokfv t ốyknb ng khắnlnn c chữluzz « Ỷnuqa -Lan thầydde n phi », mộokfv t ốyknb ng khắnlnn c chữluzz « Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t nhi ». Nhàutiz vua trao trụwuqs c lụwuqs c viếcfou t di chúxvfn c cho cônuqa ng chúxvfn a Thiêxakv n-Ninh đrces ọlixu c đrces ểuznn mọlixu i ngưzmyh ờepqq i cùispd ng nghe.
Cônuqa ng chúxvfn a tiếcfou p trụwuqs c, rồlcec i đrces ọlixu c lớnuqa n:
« Vạqphp n vậepqq t códqbe sinh, thìthww códqbe diệvdyj t. Con ngưzmyh ờepqq i chỉrces làutiz mộokfv t hạqphp t cárgob t trong vạqphp n vậepqq t, nêxakv n cũqwcy ng phảftng i chịcwtz u cárgob i đrces ịcwtz nh luậepqq t ấnlem y. Códqbe xuấnlem t thếcfou thìthww códqbe ly thếcfou ; kinh Phậepqq t giárgob o đrces ịcwtz nh rõftng sinh, lãjtra o, bệvdyj nh, tửmwwx .
Nghĩlosh lạqphp i, cuộokfv c đrces ờepqq i nhưzmyh ng nhưzmyh bódqbe ng ngựfqqn a câjpmz u qua cửmwwx a sổutiz , mớnuqa i hônuqa m nàutiz o còqphp n làutiz đrces ứfkki a trẻgbjd tódqbe c đrces ỏdrtp , khódqbe c oe oe, thếcfou màutiz nay đrces ãjtra đrces i vàutiz o tuổutiz i cổutiz lai hy (70), chưzmyh a biếcfou t bao giờepqq sẽmwwx giãjtra từsynt thếcfou gian, màutiz ưzmyh ớnuqa c vọlixu ng cho đrces ấnlem t nưzmyh ớnuqa c chưzmyh a làutiz m đrces ưzmyh ợmtfc c lấnlem y mộokfv t nửmwwx a, nêxakv n ta viếcfou t di chúxvfn c đrces ểuznn lạqphp i cho đrces ệvdyj tửmwwx , cho con chárgob u, hầydde u tiếcfou p nốyknb i đrces oạqphp n đrces ưzmyh ờepqq ng ta đrces ang đrces i dởhvph dang.
Chưzmyh đrces ệvdyj tửmwwx , cárgob c con, cárgob c chárgob u.
Cárgob c ngưzmyh ờepqq i thựfqqn c làutiz khônuqa ng may mắnlnn n khi sinh làutiz m con dâjpmz n Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t. Khi giárgob o huấnlem n cárgob c ngưzmyh ờepqq i, ta hằyxpp ng nhắnlnn c nhởhvph rằyxpp ng: đrces ấnlem t nưzmyh ớnuqa c ta hẹgbjd p, dâjpmz n ta thưzmyh a, khíwfam hậepqq u ta khi nắnlnn ng thìthww gắnlnn t, khi lạqphp nh thìthww ẩnukc m thấnlem p. Nădqbe m nàutiz o cũqwcy ng códqbe thiêxakv n tai, khônuqa ng bãjtra o thìthww lụwuqs t, khônuqa ng lụwuqs t thìthww hạqphp n hárgob n, khônuqa ng hạqphp n hárgob n thìthww bịcwtz cônuqa n trùispd ng phárgob hạqphp i mùispd a màutiz ng. Việvdyj c canh tárgob c, mụwuqs c súxvfn c thìthww trădqbe m câjpmz y chỉrces mưzmyh ơonuj i câjpmz y làutiz tưzmyh ớnuqa i tốyknb t đrces ưzmyh ợmtfc c, trădqbe m muônuqa ng thúxvfn thìthww dădqbe m ba muônuqa ng thúxvfn béumvz o tốyknb t. Thàutiz nh ra muốyknb n no đrces ủfkki , thìthww chỉrces códqbe cárgob ch đrces em sứfkki c ra chădqbe m chỉrces , bárgob t cơonuj m đrces ổutiz i bárgob t mồlcec hônuqa i màutiz thônuqa i.
Đqnmy ấnlem y làutiz cárgob i bấnlem t hạqphp nh thứfkki nhấnlem t khi sinh ra làutiz m ngưzmyh ờepqq i Việvdyj t phảftng i chịcwtz u.
Chúxvfn ng ta lạqphp i luônuqa n bịcwtz cárgob i árgob ch phưzmyh ơonuj ng Bắnlnn c dòqphp m ngódqbe , rìthww nh rậepqq p sơonuj hởhvph đrces ểuznn đrces árgob nh chiếcfou m, xâjpmz m lấnlem n. Họlixu lấnlem n từsynt ng bụwuqs i câjpmz y, từsynt ng vũqwcy ng nưzmyh ớnuqa c. Họlixu éumvz p từsynt ng nhàutiz , từsynt ng ngưzmyh ờepqq i. Họlixu lạqphp i luônuqa n mua chuộokfv c, đrces e dọlixu a nhâjpmz n sĩlosh , võftng lâjpmz m; hứfkki a hẹgbjd n quan lạqphp i bằyxpp ng nhữluzz ng mảftng nh giấnlem y phong chứfkki c tưzmyh ớnuqa c hãjtra o huyềnxeo n đrces ểuznn làutiz m gian tếcfou cho họlixu . Ta màutiz khônuqa ng biếcfou t bảftng o nhau ngưzmyh ờepqq i ngưzmyh ờepqq i mộokfv t lòqphp ng, nhàutiz nhàutiz mộokfv t dạqphp ; cha con, vợmtfc chồlcec ng, anh em nhấnlem t tâjpmz m, nhấnlem t tríwfam chung lưzmyh ng, gódqbe p sứfkki c giữluzz đrces ấnlem t tổutiz , thìthww cárgob i họlixu a diệvdyj t vong khódqbe màutiz trárgob nh đrces ưzmyh ợmtfc c.
Đqnmy ódqbe làutiz cárgob i bấnlem t hạqphp nh thứfkki nhìthww khi sinh ra làutiz m ngưzmyh ờepqq i Việvdyj t phảftng i chịcwtz u.
Lãjtra nh thổutiz tộokfv c Việvdyj t ta từsynt sônuqa ng Trưzmyh ờepqq ng-giang, nằyxpp m dọlixu c bờepqq biểuznn n tớnuqa i vịcwtz nh Xiêxakv m-la. Phíwfam a Tâjpmz y giárgob p Ba-thụwuqs c. Nhưzmyh ng nay thìthww phầydde n phíwfam a Bắnlnn c thàutiz nh Quảftng ng-Đqnmy ônuqa ng, Quảftng ng-Tâjpmz y, Đqnmy àutiz m-châjpmz u, Quýmaxt -châjpmz u mấnlem t rồlcec i. Phíwfam a Tâjpmz y ta còqphp n mộokfv t mảftng nh Đqnmy ạqphp i-lýmaxt , Xiêxakv m-la, Lãjtra o-qua. Phíwfam a Nam ta còqphp n Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t, Chiêxakv m-thàutiz nh, Châjpmz n-lạqphp p. Nhưzmyh ng Chiêxakv m, Châjpmz n lạqphp i bịcwtz tộokfv c Mãjtra -lịcwtz -árgob vốyknb n hung dữluzz , khônuqa ng vădqbe n hódqbe a tiếcfou n dầydde n lêxakv n phíwfam a Bắnlnn c chiếcfou m lĩlosh nh đrces ấnlem t đrces ai, sốyknb ng lẫhvph n lộokfv n; nay thìthww sắnlnn c dâjpmz n Mãjtra -lịcwtz -árgob đrces ônuqa ng hơonuj n sắnlnn c dâjpmz n Việvdyj t. Nêxakv n khi chúxvfn ng chiếcfou m đrces ưzmyh ợmtfc c quyềnxeo n, thìthww y nhưzmyh lạqphp i đrces em quâjpmz n tiếcfou n lêxakv n quấnlem y rốyknb i. Đqnmy ódqbe làutiz cárgob i vạqphp phưzmyh ơonuj ng Nam màutiz ta phảftng i gárgob nh.
Đqnmy ódqbe làutiz cárgob i bấnlem t hạqphp nh thứfkki ba khi sinh ra làutiz m ngưzmyh ờepqq i Việvdyj t phảftng i chịcwtz u.
Thếcfou nhưzmyh ng nhữluzz ng kẻgbjd phùispd Việvdyj t, ngu dốyknb t, cứfkki dạqphp y con chárgob u rằyxpp ng nưzmyh ớnuqa c ta giầydde u, dâjpmz n ta mạqphp nh, đrces ểuznn rồlcec i ngủfkki yêxakv n trêxakv n cárgob i hưzmyh ảftng o đrces ódqbe . Nếcfou u cứfkki cárgob i đrces àutiz nàutiz y kéumvz o dàutiz i, khônuqa ng khéumvz o nưzmyh ớnuqa c sẽmwwx lâjpmz m nguy bấnlem t cứfkki lúxvfn c nàutiz o màutiz khônuqa ng biếcfou t.
Khi ta viếcfou t nhữluzz ng dòqphp ng nàutiz y, thìthww trong triềnxeo u, trêxakv n códqbe minh quâjpmz n nhâjpmz n từsynt , cárgob c quan thìthww vădqbe n mônuqa vũqwcy lưzmyh ợmtfc c. Kho lẫhvph m, quốyknb c dụwuqs ng dưzmyh thừsynt a, dâjpmz n chúxvfn ng no ấnlem m. Ngoàutiz i biêxakv n trấnlem n thìthww binh giárgob p hùispd ng trárgob ng, dâjpmz n chúxvfn ng, tưzmyh ớnuqa ng sĩlosh mộokfv t lòqphp ng. Cuộokfv c Nam chinh sắnlnn p kếcfou t thúxvfn c. Ai cũqwcy ng bảftng o rằyxpp ng đrces ấnlem t nưzmyh ớnuqa c ta đrces ang hùispd ng mạqphp nh, cho nêxakv n ta lấnlem y làutiz m lo lắnlnn ng vônuqa cùispd ng. Tạqphp i sao vậepqq y? Khi Nam chinh trêxakv n từsynt Thiêxakv n-tửmwwx xuốyknb ng đrces ếcfou n trădqbe m quan, ngưzmyh ờepqq i ngưzmyh ờepqq i mộokfv t lòqphp ng, võftng -lâjpmz m, nhâjpmz n-sĩlosh cùispd ng mộokfv t hưzmyh ớnuqa ng. Nhưzmyh ng Nam chinh xong, màutiz gốyknb i đrces ầydde u ngủfkki yêxakv n, thìthww thựfqqn c làutiz nguy, bởhvph i cárgob i vạqphp phưzmyh ơonuj ng Bắnlnn c vẫhvph n nhưzmyh thanh gưzmyh ơonuj m kềnxeo cổutiz .
Từsynt xưzmyh a đrces ếcfou n giờepqq , bọlixu n quan lạqphp i trong cárgob c triềnxeo u đrces ìthww nh Bắnlnn c, lúxvfn c nàutiz o cũqwcy ng lo bầydde y mưzmyh u thiếcfou t kếcfou kiếcfou m chuyệvdyj n vớnuqa i chúxvfn ng ta, hầydde u códqbe cớnuqa mang quâjpmz n Nam xâjpmz m đrces ểuznn lậepqq p cônuqa ng. Nhổutiz códqbe phảftng i nhổutiz cảftng rễydde , chứfkki cứfkki đrces ợmtfc i cỏdrtp cao, rồlcec i cắnlnn t ngọlixu n thìthww khônuqa ng biếcfou t đrces ếcfou n bao giờepqq sạqphp ch cỏdrtp . Đqnmy ốyknb i phódqbe vớnuqa i phưzmyh ơonuj ng Bắnlnn c cũqwcy ng thếcfou , ta phảftng i đrces árgob nh ngay vàutiz o tâjpmz m nãjtra o bọlixu n quan lạqphp i, cùispd ng đrces árgob nh vàutiz o lòqphp ng nhàutiz vua củfkki a họlixu . Muốyknb n thếcfou ta phảftng i đrces ạqphp t nădqbe m đrces iềnxeo u.
1. Mộokfv t làutiz trêxakv n từsynt Thiêxakv n-tửmwwx cho đrces ếcfou n thâjpmz n-vưzmyh ơonuj ng, nộokfv i-cung, hoàutiz ng-tộokfv c phảftng i nhấnlem t tâjpmz m nhấnlem t chíwfam , ngưzmyh ờepqq i ngưzmyh ờepqq i thưzmyh ơonuj ng yêxakv u nhau; ngônuqa i vua do trờepqq i đrces em lạqphp i cũqwcy ng códqbe , màutiz do dâjpmz n quy phụwuqs c cũqwcy ng códqbe . Nhưzmyh ng giữluzz đrces ưzmyh ợmtfc c hay khônuqa ng thìthww lạqphp i do ta. Khi ta khônuqa ng biếcfou t thưzmyh ơonuj ng yêxakv u lấnlem y márgob u mủfkki củfkki a ta, thìthww trờepqq i nàutiz o trao cho ta? Dâjpmz n nàutiz o quy phụwuqs c ta? Tốyknb ng Thárgob i-tổutiz đrces ưzmyh ợmtfc c ngônuqa i vua, nhờepqq họlixu Sàutiz i khônuqa ng biếcfou t tin dùispd ng nhau, trao quyềnxeo n cho ngưzmyh ờepqq i; khi ngưzmyh ờepqq i nhàutiz khônuqa ng tin nhau, thìthww mấnlem t ngônuqa i làutiz lẽmwwx đrces ưzmyh ơonuj ng nhiêxakv n. Xéumvz t trong sửmwwx Hoa-Việvdyj t, nhữluzz ng vụwuqs thay đrces ổutiz i triềnxeo u đrces ạqphp igầydde n đrces âjpmz y hầydde u hếcfou t do cárgob i nạqphp n nộokfv i cung cùispd ng ngoạqphp i thíwfam ch màutiz ra. Ngay bảftng n triềnxeo u, từsynt khi đrces ứfkki c Thárgob i-tổutiz đrces ưzmyh ợmtfc c thiêxakv n-hạqphp , trảftng i qua ba đrces ờepqq i, màutiz bịcwtz đrces ếcfou n bốyknb n lầydde n giang sơonuj n lung lay vìthww ngoạqphp i thíwfam ch. Ta biếcfou t, sau nàutiz y bảftng n triềnxeo u mấnlem t vềnxeo giòqphp ng họlixu khárgob c cũqwcy ng vìthww cárgob i nạqphp n ngoạqphp i thíwfam ch, hậepqq u cung. Nhưzmyh ng việvdyj c hãjtra y còqphp n xa quárgob . Trưzmyh ớnuqa c mắnlnn t, ta thấnlem y mộokfv t cárgob i vạqphp khódqbe trárgob nh, nhâjpmz n trưzmyh ớnuqa c khi xa cõftng i thếcfou , ta đrces ểuznn lạqphp i ba mậepqq t kếcfou , mộokfv t trao cho Vưzmyh ơonuj ng-phi, mộokfv t trao cho Ỷnuqa -Lan thầydde n phi vàutiz mộokfv t trao cho dưzmyh ỡluzz ng tửmwwx Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t. Sau nàutiz y khi thấnlem y cuộokfv c nộokfv i chiếcfou n tưzmyh ơonuj ng tàutiz n khódqbe trárgob nh, thìthww ba ngưzmyh ờepqq i phảftng i đrces em ba mậepqq t kếcfou hợmtfc p vớnuqa i nhau đrces ểuznn giảftng i cárgob i nguy.
Ghi chúxvfn ,
Khai-Quốyknb c vưzmyh ơonuj ng đrces ãjtra thấnlem y trưzmyh ớnuqa c cuộokfv c nổutiz i loạqphp n củfkki a họlixu Dưzmyh ơonuj ng sau nàutiz y, nêxakv n đrces ểuznn lạqphp i chỉrces -dụwuqs đrces ểuznn giảftng i quyếcfou t. Ngưzmyh ờepqq i cũqwcy ng nhìthww n rõftng cárgob c bàutiz hoàutiz ng-hậepqq u củfkki a vua Thầydde n-tônuqa ng, Anh-tônuqa ng, Huệvdyj -tônuqa ng dùispd ng ngoạqphp i thíwfam ch lũqwcy ng đrces oạqphp n quyềnxeo n thếcfou , rồlcec i đrces ưzmyh a đrces ếcfou n mấnlem t ngônuqa i vềnxeo họlixu Trầydde n.
2. Hai làutiz sao cho dâjpmz n đrces ưzmyh ợmtfc c ấnlem m no, sốyknb ng trong an ninh; họlixu c phong đrces ưzmyh ợmtfc c phồlcec n thịcwtz nh; binh bịcwtz khônuqa ng phiềnxeo n nhiễydde u; luậepqq t phárgob p đrces ưzmyh ợmtfc c cônuqa ng minh; quan lạqphp i thanh liêxakv m. Códqbe nhưzmyh vậepqq y thìthww trong nhàutiz cha-con, anh em, họlixu hàutiz nghòqphp a thuậepqq n; hưzmyh ơonuj ng đrces ảftng ng sốyknb ng chếcfou t códqbe nhau; cảftng nưzmyh ớnuqa c mộokfv t lòqphp ng. Lỡluzz ra khi nưzmyh ớnuqa c códqbe sựfqqn , chỉrces hônuqa mộokfv t tiếcfou ng, làutiz ngưzmyh ờepqq i ngưzmyh ờepqq i cùispd ng đrces ứfkki ng lêxakv n cầydde m vũqwcy khíwfam theo lệvdyj nh trềnxeo u đrces ìthww nh, lădqbe n mìthww nh vàutiz o gưzmyh ơonuj m đrces ao giữluzz nưzmyh ớnuqa c.
3. Hai làutiz trong triềnxeo u, ngoàutiz i trấnlem n, phảftng i tuyểuznn n chọlixu n nhữluzz ng ngưzmyh ờepqq i tàutiz i đrces ứfkki c, códqbe lòqphp ng thưzmyh ơonuj ng dâjpmz n, códqbe đrces ứfkki c trung chíwfam nh, nhấnlem t tâjpmz m nhấnlem t tríwfam vớnuqa i xãjtra tắnlnn c. Khi thấnlem y bọlixu n tham quan, bọlixu n lòqphp ng lang dạqphp sódqbe i mãjtra i quốyknb c cầydde u vinh, thìthww giếcfou tngay, khônuqa ng tha. Từsynt xưzmyh a đrces ếcfou n giờepqq , ngưzmyh ờepqq i phưzmyh ơonuj ng Bắnlnn c chỉrces mang quâjpmz n sang đrces árgob nh ta, khi họlixu chiêxakv u dụwuqs đrces ưzmyh ợmtfc c bọlixu n bọlixu n lòqphp ng lang dạqphp thúxvfn , mưzmyh u bárgob n tổutiz tiêxakv n, bốyknb mẹgbjd , anh em đrces ểuznn cầydde u chúxvfn t cônuqa ng danh hãjtra o. Cárgob i gưzmyh ơonuj ng Lêxakv Đqnmy ạqphp o-Sinh thờepqq i Lĩlosh nh-Nam, Kiềnxeo Ccônuqa ng-Tiệvdyj n thờepqq i Ngônuqa còqphp n đrces ódqbe . Gầydde n đrces âjpmz y, dùispd Tốyknb ng vẫhvph n còqphp n kinh hoàutiz ng vìthww trậepqq n Chi-lădqbe ng, Bạqphp ch-đrces ằyxpp ng, thếcfou nhưzmyh ng họlixu cũqwcy ng vẫhvph n cứfkki tìthww m cárgob ch chiêxakv u dụwuqs bọlixu n mặxakv t dơonuj i tai chuộokfv t, mưzmyh u đrces ồlcec Nam tiếcfou n. Cũqwcy ng may, nhữluzz ng âjpmz m mưzmyh u đrces ódqbe triềnxeo u đrces ìthww nh, võftng lâjpmz m đrces ềnxeo u khárgob m phárgob ra, diệvdyj t đrces ưzmyh ợmtfc c cảftng .
4. Mặxakv t Bắnlnn c chọlixu i vớnuqa i Tốyknb ng, tuyệvdyj t đrces ốyknb i árgob p dụwuqs ng quốyknb c sárgob ch, màutiz ta vớnuqa i vua bàutiz Bắnlnn c-biêxakv n đrces ãjtra đrces ạqphp i hộokfv i anh hùispd ng, vạqphp ch ra từsynt thờepqq i Thuậepqq n-Thiêxakv n: đrces ốyknb i vớnuqa i triềnxeo u đrces ìthww nh ta phảftng i tỏdrtp cho họlixu biếcfou t rằyxpp ng nếcfou u họlixu đrces ểuznn ta yêxakv n, thìthww họlixu códqbe miềnxeo n Nam-thùispd y yêxakv n tĩlosh nh, trong nưzmyh ớnuqa c thịcwtz nh trịcwtz . Nếcfou u họlixu muốyknb n Nam-xâjpmz m thìthww họlixu sẽmwwx códqbe mộokfv t kẻgbjd thùispd ghêxakv gớnuqa m, cảftng Hoa-Nam khônuqa ng yêxakv n đrces ãjtra đrces àutiz nh, màutiz đrces ếcfou n bảftng n thâjpmz n vua, quan, gia thuộokfv c cho đrces ếcfou n con chódqbe , con mèlixu o cũqwcy ng khódqbe màutiz sốyknb ng đrces ưzmyh ợmtfc c. Còqphp n ta, tạqphp i Tốyknb ng triềnxeo u, ta hậepqq u lễydde cốyknb ng, lờepqq i nhũqwcy n nhặxakv n. Đqnmy ốyknb i vớnuqa i biêxakv n thầydde n chủfkki hòqphp a hoãjtra n ta giúxvfn p đrces ỡluzz họlixu trong việvdyj c nộokfv i trịcwtz , còqphp n nhưzmyh họlixu chủfkki trưzmyh ơonuj ng gâjpmz y hấnlem n, ta thẳkaqg ng tay phảftng n ứfkki ng cựfqqn c khốyknb c liệvdyj t, nếcfou u cầydde n ta cho ngưzmyh ờepqq i vềnxeo quêxakv họlixu giếcfou t cảftng bốyknb -mẹgbjd , anh-em, họlixu -hàutiz ng, tônuqa i-tớnuqa , đrces àutiz o mồlcec cuốyknb c mảftng lêxakv n.
5. Nădqbe m làutiz , đrces ốyknb i vớnuqa i cárgob c nưzmyh ớnuqa c trong tộokfv c Việvdyj t, ta hếcfou t sứfkki c mềnxeo m mỏdrtp ng, tưzmyh ơonuj ng trợmtfc trong thếcfou mônuqa i hởhvph rădqbe ng lạqphp nh. Ta sẵnxeo n sàutiz ng cứfkki u việvdyj n khônuqa ng nhữluzz ng khi gặxakv p nạqphp n Bắnlnn c xâjpmz m, màutiz cảftng nhữluzz ng lúxvfn c nộokfv i loạqphp n, hoặxakv c tai trờepqq i árgob ch nưzmyh ớnuqa c. Riêxakv ng đrces ốyknb i vớnuqa i Chiêxakv m, thìthww ta đrces ãjtra dạqphp y đrces ỗthww Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t cặxakv n kẽmwwx tâjpmz u Hoàutiz ng-thưzmyh ợmtfc ng trưzmyh ớnuqa c khi lêxakv n đrces ưzmyh ờepqq ng Nam chinh rằyxpp ng: đrces ấnlem t Chiêxakv m đrces ãjtra bịcwtz tộokfv c Mãjtra -lịcwtz -árgob từsynt Nam phưzmyh ơonuj ng tiếcfou nlêxakv n kiềnxeo u ngụwuqs , nay thàutiz nh ra đrces ônuqa ng đrces ảftng o ởhvph phíwfam a Nam, màutiz phíwfam a Bắnlnn c thìthww ngưzmyh ờepqq i Việvdyj t ta. Vậepqq y thìthww ta đrces àutiz nh nhưzmyh ờepqq ng cho tộokfv c Mãjtra từsynt Hảftng i-vâjpmz n vềnxeo Nam, ta chiếcfou m giữluzz từsynt Hảftng i-vâjpmz n vềnxeo Bắnlnn c, sárgob t nhậepqq p vàutiz o hoàutiz ng triềnxeo u cưzmyh ơonuj ng thổutiz . Tạqphp i phưzmyh ơonuj ng Nam, nếcfou u đrces árgob m tộokfv c Mãjtra đrces ểuznn ta yêxakv n thìthww thônuqa i, bằyxpp ng họlixu vẫhvph n quấnlem y phárgob , thìthww ta phảftng i chiếcfou m hếcfou t nhữluzz ng vùispd ng tộokfv c Việvdyj t ởhvph , rồlcec i sárgob t nhậepqq p vàutiz o bảftng n đrces ồlcec Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t.
Than ônuqa i! Việvdyj c biếcfou t thìthww nhưzmyh vậepqq y, di chúxvfn c khônuqa ng nódqbe i hếcfou t lờepqq i, sựfqqn đrces ờepqq i biếcfou n hódqbe a, hưzmyh ảftng o trădqbe m chiềnxeo u, khódqbe màutiz đrces ịcwtz nh trưzmyh ớnuqa c đrces ưzmyh ợmtfc c. Ta chỉrces nhắnlnn c códqbe mộokfv t lờepqq i củfkki a cổutiz nhâjpmz n: vua ra dạqphp nhâjpmz n từsynt , thầydde n ra dạqphp trung chíwfam nh, dâjpmz n ra dạqphp ngoan,thìthww muônuqa n ngàutiz n nădqbe m sau, đrces ấnlem t nưzmyh ớnuqa c vẫhvph n còqphp n đrces ódqbe . Còqphp n nhưzmyh vua hoang dâjpmz m, coi dâjpmz n nhưzmyh thúxvfn vấnlem t, nhưzmyh chódqbe mèlixu o; quan thìthww lo vơonuj véumvz t cho đrces ầydde y túxvfn i tham, thìthww bấnlem y giờepqq dâjpmz n khônuqa ng nổutiz i lêxakv n tru diệvdyj t, thìthww cũqwcy ng mấnlem t nưzmyh ớnuqa c vìthww phưzmyh ơonuj ng Bắnlnn c.
Khi ta qua đrces ờepqq i rồlcec i, thìthww phảftng i tuâjpmz n theo bằyxpp ng nàutiz y đrces iềnxeo u, chớnuqa códqbe sai trárgob i, màutiz mấnlem t cárgob i đrces ứfkki c củfkki a ta:
Mộokfv t làutiz vua bàutiz Bắnlnn c-biêxakv n, phòqphp -mãjtra Thâjpmz n Cảftng nh-Long; Ngũqwcy -long cônuqa ng chúxvfn a Kim-Thàutiz nh, Trưzmyh ờepqq ng-Ninh, Ômrbj n-Thuậepqq n, Cônuqa i-sơonuj n, Vạqphp n-Hoa vàutiz cárgob c phòqphp -mãjtra trấnlem n Bắnlnn c-cưzmyh ơonuj ng Thuậepqq n-Tônuqa ng, Thiệvdyj n-Lãjtra m, Thiệvdyj u-Cựfqqn c, Tônuqa n-Trọlixu ng, Tônuqa n-Mạqphp nh cùispd ng chưzmyh đrces ộokfv ng chủfkki , châjpmz u trưzmyh ởhvph ng, cárgob c biêxakv n cưzmyh ơonuj ng trọlixu ng thầydde n, chỉrces đrces ưzmyh ợmtfc c vềnxeo nhìthww n mặxakv t ta lầydde n cuốyknb i, rồlcec i phảftng i lêxakv n đrces ưzmyh ờepqq ng trấnlem n nhậepqq m ngay.
Hai làutiz Hoằyxpp ng-Châjpmz n Trinh-Dung; Chiêxakv u-Vădqbe n Ngọlixu c-Nam cùispd ng chưzmyh tưzmyh ớnuqa ng Nam-thùispd y chỉrces đrces ưzmyh ợmtfc c chịcwtz u tang ba ngàutiz y, rồlcec i trởhvph vềnxeo trấnlem n nhậepqq m Bốyknb -chíwfam nh, Đqnmy ịcwtz a-lýmaxt , Ma-linh, chớnuqa códqbe chậepqq m trễydde màutiz hưzmyh việvdyj c nưzmyh ớnuqa c.
Ba làutiz chỉrces đrces ểuznn tang 49 ngàutiz y. Sau 49 ngàutiz y, thìthww tang phụwuqs c đrces ốyknb t hếcfou t. Bao nhiềnxeo u tàutiz i sảftng n củfkki a ta, ta đrces ãjtra bàutiz n vớnuqa i vưzmyh ơonuj ng phi rồlcec i: ruộokfv ng vưzmyh ờepqq n chia cho kẻgbjd cùispd ng khódqbe , khônuqa ng chúxvfn t đrces ấnlem t cắnlnn m dùispd i; củfkki a nổutiz i thìthww đrces em phâjpmz n phárgob t cho kẻgbjd nghèlixu o. Vưzmyh ơonuj ng phi chỉrces giữluzz lạqphp i mấnlem y mẫhvph u đrces ấnlem t đrces ểuznn trồlcec ng dâjpmz u nuônuqa i tằyxpp m làutiz m kếcfou sinh nhai, rồlcec i đrces i bốyknb n phưzmyh ơonuj ng hàutiz nh y-đrces ạqphp o cứfkki u ngưzmyh ờepqq i. Tuyệvdyj t đrces ồlcec i khônuqa ng nhậepqq n phúxvfn ng đrces iếcfou u. Nhậepqq n, tứfkki c làutiz ta lạqphp i mắnlnn c nợmtfc vớnuqa i ngưzmyh ờepqq i vậepqq y».
Thầydde n-vũqwcy hoàutiz ng đrces ếcfou cầydde m ba cárgob i ốyknb ng nhỏdrtp trao cho Quốyknb c-mẫhvph u Thanh-Mai, Ỷnuqa -Lan thầydde n phi vàutiz Lýmaxt Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t. Ba ngưzmyh ờepqq i cung cung, kíwfam nh kíwfam nh tiếcfou p nhậepqq n.
Sứfkki đrces oàutiz n cárgob c nưzmyh ớnuqa c rầydde m rộokfv đrces ếcfou n đrces iếcfou u tang: Hy-Ninh hoàutiz ng đrces ếcfou cửmwwx Yêxakv n-vưzmyh ơonuj ng phi Thiếcfou u-Mai thay Tốyknb ng triềnxeo u; hoàutiz ng đrces ếcfou Đqnmy ạqphp i-lýmaxt cửmwwx thárgob i-tửmwwx cùispd ng tam cônuqa ng; hoàutiz ng đrces ếcfou Xiêxakv m quốyknb c cửmwwx Thárgob i-sưzmyh , U-bon đrces ạqphp i vưzmyh ơonuj ng Lêxakv Vădqbe n cùispd ng cônuqa ng chúxvfn a Nong-Nụwuqs t. Quốyknb c vưzmyh ơonuj ng Châjpmz n-lạqphp p, Lãjtra o-qua cũqwcy ng cửmwwx đrces ạqphp i thầydde n sang. Hầydde u hếcfou t cárgob c chưzmyh ởhvph ng mônuqa n nhâjpmz n võftng phárgob i Tốyknb ng, Tâjpmz y-hạqphp , Cao-ly, Tâjpmz y-liêxakv u, tárgob m vùispd ng tộokfv c Việvdyj t cùispd ng đrces ếcfou n. Riêxakv ng Kinh-Nam vưzmyh ơonuj ng đrces ang cầydde m đrces ạqphp i quâjpmz n Tốyknb ng đrces árgob nh Tâjpmz y-hạqphp , Thổutiz -phồlcec n, đrces ưzmyh ờepqq ng xa diệvdyj u vợmtfc i; khi sứfkki thầydde n Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t tớnuqa i bárgob o tang, thìthww đrces ãjtra quárgob bốyknb n mưzmyh ơonuj i chíwfam n ngàutiz y, nhụwuqs c thểuznn đrces ãjtra thiêxakv u nêxakv n vưzmyh ơonuj ng khônuqa ng vềnxeo chịcwtz u tang đrces ưzmyh ợmtfc c. Vưzmyh ơonuj ng ônuqa m mặxakv t khódqbe c thảftng m thiếcfou t rồlcec i cùispd ng chưzmyh đrces ệvdyj tửmwwx phárgob t tang, hưzmyh ớnuqa ng vềnxeo Nam làutiz m lễydde tếcfou vọlixu ng.
Sau khi quan khárgob ch đrces iếcfou u xong, thìthww nhụwuqs c thểuznn đrces ưzmyh ợmtfc c đrces em đrces ếcfou n chùispd a Tiêxakv u-sơonuj n thiêxakv u. Tro cho vàutiz o mộokfv t bìthww nh nhỏdrtp , gắnlnn n nắnlnn p kíwfam n, rồlcec i do chíwfam nh tay hai hoàutiz ng tửmwwx Hoằyxpp ng-Châjpmz n, Chiêxakv u-Vădqbe n đrces em lêxakv n núxvfn i Tảftng n chônuqa n vàutiz o mộokfv t nơonuj i bíwfam mậepqq t.
Từsynt hônuqa m bìthww nh Chiêxakv m hồlcec i loan, cho đrces ếcfou n nay làutiz nădqbe m tuầydde n (ghi chúxvfn : tuầydde n theo lịcwtz ch Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t làutiz 10 ngàutiz y) đrces âjpmz y làutiz lầydde n đrces ầydde u tiêxakv n Thầydde n-vũqwcy hoàutiz ng thếcfou thiếcfou t đrces ạqphp i triềnxeo u. Bởhvph i theo cổutiz lệvdyj , trong thờepqq i gian tang lễydde Quốyknb c-phụwuqs , hoàutiz ng đrces ếcfou ẩnukc m thựfqqn c giảftng n tiệvdyj n, ngàutiz i ban chỉrces cho cárgob c quan, nộokfv i cung giảftng m ădqbe n, dâjpmz n chúxvfn ng mặxakv c quầydde n árgob o sônuqa gai, bãjtra i bỏdrtp mọlixu i nghi thứfkki c âjpmz m nhạqphp c, yếcfou n tiệvdyj c, ca hárgob t, đrces ểuznn tỏdrtp lòqphp ng nhớnuqa tiếcfou c. Theo di chúxvfn c củfkki a Quốyknb c-phụwuqs , thìthww sau 49 ngàutiz y phảftng i đrces ốyknb t tang phụwuqs c, coi nhưzmyh tang lễydde chấnlem m dứfkki t, mọlixu i sinh hoạqphp t phảftng i trởhvph lạqphp i bìthww nh thưzmyh ờepqq ng.
Tuy rằyxpp ng trong 49 ngàutiz y nhàutiz vua khônuqa ng thiếcfou t triềnxeo u, nhưzmyh ng ngàutiz i vớnuqa i Ỷnuqa -Lan thầydde n phi vẫhvph n làutiz m việvdyj c hàutiz ng ngàutiz y tạqphp i cung Ỷnuqa -Lan. Cárgob c cơonuj cấnlem u nhưzmyh Khu-mậepqq t việvdyj n, tòqphp a Trung-thưzmyh lệvdyj nh, Thưzmyh ợmtfc ng-thưzmyh lệvdyj nh, Lụwuqs c-bộokfv vẫhvph n hoạqphp t đrces ộokfv ng nhưzmyh thưzmyh ờepqq ng.
Sau khi lễydde nghi, âjpmz m nhạqphp c tấnlem t, tểuznn -tưzmyh ớnuqa ng Lýmaxt Đqnmy ạqphp o-Thàutiz nh cung tay:
Ghi chúxvfn :
Nhưzmyh hồlcec i trưzmyh ớnuqa c đrces ãjtra thuậepqq t, Tểuznn -tưzmyh ớnuqa ng Lýmaxt -đrces ạqphp o-Thàutiz nh làutiz thầydde y vua, lạqphp i tuổutiz i giàutiz sứfkki c yếcfou u, nêxakv n khi thiếcfou t triềnxeo u tâjpmz u việvdyj c khônuqa ng phảftng i xưzmyh ng têxakv n, chứfkki c tưzmyh ớnuqa c, lúxvfn c bàutiz n sựfqqn đrces ưzmyh ợmtfc c ngồlcec i, khi vàutiz o triềnxeo u đrces ưzmyh ợmtfc c chốyknb ng gậepqq y.
– Tâjpmz u bệvdyj hạqphp , kểuznn từsynt khi bìthww nh Chiêxakv m hồlcec i loan, đrces âjpmz y làutiz lầydde n đrces ầydde u tiêxakv n bệvdyj hạqphp thiếcfou t đrces ạqphp i triềnxeo u. Tấnlem t cảftng thâjpmz n vưzmyh ơonuj ng, đrces ạqphp i-thầydde n đrces ềnxeo u tềnxeo tựfqqn u đrces ầydde y đrces ủfkki . Tuy Quốyknb c-phụwuqs đrces ểuznn di chiếcfou u bỏdrtp mọlixu i lễydde nghi dàutiz nh cho ngưzmyh ờepqq i sau 49 ngàutiz y, nhưzmyh ng ghếcfou dàutiz nh cho Quốyknb c-phụwuqs , vẫhvph n đrces ểuznn nguyêxakv n, hầydde u tỏdrtp lòqphp ng hiếcfou u kíwfam nh. Trong buổutiz i thiếcfou t triềnxeo u nàutiz y cônuqa ng-chúxvfn a Bìthww nh-Dưzmyh ơonuj ng, phòqphp -mãjtra Thâjpmz n Thiệvdyj u-Thárgob i, vớnuqa i cônuqa ng chúxvfn a Bảftng o-Hòqphp a vắnlnn ng mặxakv t. Vìthww sau tang lễydde Quốyknb c-phụwuqs , U-bon đrces ạqphp i-vưzmyh ơonuj ng Lêxakv Vădqbe n mờepqq i cárgob c ngưzmyh ờepqq i du hàutiz nh Xiêxakv m-quốyknb c.
Long tâjpmz m vui vẻgbjd , Thầydde n-vũqwcy hoàutiz ng đrces ếcfou phárgob n:
– Quốyknb c-phụwuqs muốyknb n sau khi ngưzmyh ờepqq i vềnxeo Tâjpmz y-phưzmyh ơonuj ng cựfqqn c lạqphp c rồlcec i, thìthww mọlixu i sựfqqn phảftng i giảftng n tiệvdyj n, đrces ểuznn khônuqa ng bịcwtz phíwfam tàutiz i vậepqq t củfkki a dâjpmz n. Còqphp n thárgob i-sưzmyh muốyknb n dùispd ng lễydde củfkki a Nho-gia tỏdrtp lòqphp ng hiếcfou u kíwfam nh vớnuqa i Quốyknb c-phụwuqs làutiz đrces iềnxeo u nêxakv n làutiz m.
Nhàutiz vua hưzmyh ớnuqa ng Ỷnuqa -Lan, Tônuqa n-Đqnmy ảftng n Cẩnukc m-Thi:
– Cuộokfv c bìthww nh Chiêxakv m đrces ãjtra hoàutiz n tấnlem t. Suốyknb t hơonuj n thárgob ng qua trẫhvph m cùispd ng bàutiz n luậepqq n, khi thìthww vớnuqa i Thầydde n-phi, khi thìthww vớnuqa i Tểuznn -tưzmyh ớnuqa ng khi thìthww vớnuqa i Sưzmyh -thúxvfn c vềnxeo vấnlem n đrces ềnxeo lao tưzmyh ởhvph ng cho nhữluzz ng vịcwtz đrces ãjtra códqbe huâjpmz n cônuqa ng vớnuqa i xãjtra -tắnlnn c. Trong cuộokfv c bìthww nh Chiêxakv m nàutiz y, cônuqa ng đrces ứfkki c cao vòqphp i vọlixu i làutiz Sưzmyh -thúxvfn c, Sưzmyh -thẩnukc m, Ỷnuqa -Lan. Nhưzmyh ng ba vịcwtz làutiz xãjtra -tắnlnn c, xãjtra tắnlnn c làutiz ba vịcwtz , nêxakv n trẫhvph m chỉrces biếcfou t tỏdrtp lòqphp ng kíwfam nh yêxakv u, màutiz khônuqa ng thểuznn phong thưzmyh ởhvph ng, vìthww khônuqa ng códqbe chứfkki c tưzmyh ớnuqa c nàutiz o xứfkki ng đrces árgob ng cảftng . Tuy nhiêxakv n trẫhvph m đrces ãjtra ban chỉrces truy phong cho lãjtra o sưzmyh Ngônuqa -Quảftng ng-Thiêxakv n làutiz m « Kiểuznn m hiệvdyj u thárgob i sưzmyh , đrces ớnuqa i thịcwtz -trung, tưzmyh ớnuqa c Trung-nghĩlosh a đrces ạqphp i vưzmyh ơonuj ng ». Lạqphp i truy phong cho Quốyknb c-cônuqa ng Tônuqa n Trung-Luậepqq n làutiz m « Tưzmyh -khônuqa ng Trấnlem n-Nam quậepqq n vưzmyh ơonuj ng ». Còqphp n phụwuqs thâjpmz n củfkki a Ỷnuqa -Lan thầydde n phi đrces ưzmyh ợmtfc c phong « Dưzmyh ơonuj ng-quang hầydde u » phu nhâjpmz n đrces ưzmyh ợmtfc c phong « Nhấnlem t phẩnukc m đrces oan nghi phu nhâjpmz n ».
Dụwuqs củfkki a nhàutiz vua làutiz m cho ba ngưzmyh ờepqq i cảftng m đrces ộokfv ng, cùispd ng tạqphp ơonuj n.
Nhàutiz vua tiếcfou p:
– Bâjpmz y giờepqq tớnuqa i chưzmyh tưzmyh ớnuqa ng. Trẫhvph m đrces ểuznn Lễydde -bộokfv thưzmyh ợmtfc ng-thưzmyh Mai Cảftng nh-Tiêxakv n đrces ọlixu c sắnlnn c phong theo thứfkki tựfqqn .
Mai-cảftng nh-Tiêxakv n bưzmyh ớnuqa c khỏdrtp i chỗthww ngồlcec i, cầydde m trụwuqs c giấnlem y ra đrces ọlixu c:
« Thừsynt a thiêxakv n hưzmyh ng vậepqq n, Thầydde n-vũqwcy hoàutiz ng đrces ếcfou chiếcfou u cônuqa ng lao bìthww nh Chiêxakv m, Lýmaxt Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t xếcfou p đrces ứfkki ng hàutiz ng đrces ầydde u, nay phong chứfkki c tưzmyh ớnuqa c đrces ểuznn lao tưzmyh ởhvph ng ».
Lýmaxt -thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t bưzmyh ớnuqa c ra quỳonuj gốyknb i chờepqq đrces ợmtfc i.
Mai-cảftng nh-Tiêxakv n đrces ọlixu c:
«... Nàutiz y Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t, hồlcec i đrces ứfkki c Thárgob i-tổutiz còqphp n tạqphp i thếcfou , hônuqa m thiếcfou t yếcfou n tạqphp i Long-hoa đrces ưzmyh ờepqq ng, ngưzmyh ờepqq i vớnuqa i ta từsynt ng nắnlnn m tay nhau thâjpmz n thiếcfou t nhưzmyh đrces ônuqa i bạqphp n. Khi đrces ứfkki c Thárgob i-tổutiz bădqbe ng hàutiz , ngàutiz i từsynt ng dặxakv n dòqphp rằyxpp ng ta phảftng i hếcfou t sứfkki c tin ngưzmyh ờepqq i, yêxakv u thưzmyh ơonuj ng ngưzmyh ờepqq i; ngàutiz i cũqwcy ng dặxakv n dòqphp ngưzmyh ờepqq i phảftng i hếcfou t sứfkki c phòqphp tárgob ta. Rồlcec i sau đrces ódqbe , ngưzmyh ờepqq i vớnuqa i ta sốyknb ng vớnuqa i nhau ởhvph Tảftng n-lĩlosh nh, luyệvdyj n võftng vớnuqa i nhau, nônuqa đrces ùispd a vớnuqa i nhau, tìthww nh nhưzmyh ruộokfv t thịcwtz t. Khi rờepqq i Tảftng n-lĩlosh nh vềnxeo Thădqbe ng-long, ta biếcfou t ngoàutiz i lòqphp ng trung củfkki a mộokfv t bầydde y tônuqa i vớnuqa i chúxvfn a, ngưzmyh ờepqq i còqphp n tậepqq n tụwuqs y sớnuqa m hônuqa m bêxakv n ta, nhưzmyh ngưzmyh ờepqq i bạqphp n chíwfam thiếcfou t. Đqnmy ônuqa i khi ngưzmyh ờepqq i còqphp n lo cảftng miếcfou ng ădqbe n, y-phụwuqs c cho ta, đrces ódqbe làutiz do tìthww nh bạqphp n thờepqq i thơonuj ấnlem u củfkki a chúxvfn ng ta màutiz ngưzmyh ờepqq i biểuznn u lộokfv ra. Khắnlnn p triềnxeo u thầydde n, cho tớnuqa i hưzmyh ơonuj ng đrces ảftng ng ai cũqwcy ng biếcfou t đrces iềnxeo u đrces ódqbe .
Nay ngưzmyh ờepqq i làutiz m nguyêxakv n soárgob i Nam chinh, bìthww nh đrces ưzmyh ợmtfc c Chiêxakv m, cônuqa ng lao thựfqqn c khônuqa ng thểuznn kểuznn siếcfou t, ta phong ngưzmyh ờepqq i làutiz m:
Phụwuqs -quốyknb c thárgob i phódqbe , dao thụwuqs Nam-bìthww nh tiếcfou t-đrces ộokfv -sứfkki , Phụwuqs -quốyknb c thưzmyh ợmtfc ng tưzmyh ớnuqa ng quâjpmz n, Thưzmyh ợmtfc ng-trụwuqs quốyknb c, Khai-quốyknb c cônuqa ng, Thiêxakv n-tửmwwx nghĩlosh a nam ».
Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t cảftng m đrces ộokfv ng rơonuj m rớnuqa m nưzmyh ớnuqa c mắnlnn t tạqphp ơonuj n. Bởhvph i trong lịcwtz ch sửmwwx cổutiz kim, chưzmyh a bao giờepqq mộokfv t vịcwtz hoàutiz ng đrces ếcfou trong sắnlnn c phong cho cônuqa ng thầydde n, lạqphp i nhậepqq n mộokfv t đrces ạqphp i thầydde n làutiz nghĩlosh a nam, tứfkki c con nuônuqa i. Từsynt mấnlem y chụwuqs c nădqbe m nay, khắnlnn p Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t đrces ềnxeo u truyềnxeo n tụwuqs ng huyềnxeo n thoạqphp i vềnxeo việvdyj c nhàutiz vua vớnuqa i Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t đrces árgob nh cuộokfv c, rồlcec i Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t thua phảftng i kêxakv u nhàutiz vua bằyxpp ng nghĩlosh a phụwuqs . Nhưzmyh ng trêxakv n thựfqqn c tếcfou nhàutiz vua vẫhvph n chỉrces coi Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t làutiz ngưzmyh ờepqq i bạqphp n, chưzmyh a bao giờepqq chíwfam nh thứfkki c cônuqa ng nhậepqq n. Nay khônuqa ng nhữluzz ng nhàutiz vua nhậepqq n, màutiz lạqphp i nhậepqq n trong mộokfv t sắnlnn c chỉrces phong thưzmyh ởhvph ng. Dùispd Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t đrces ưzmyh ợmtfc c nhàutiz vua tíwfam n cẩnukc n tuyệvdyj t đrces ốyknb i, nhưzmyh ng ônuqa ng vốyknb n đrces iềnxeo m đrces ạqphp m, nhũqwcy n nhặxakv n nêxakv n khônuqa ng ai ghen tỵmaxt vớnuqa i ônuqa ng.
Quốyknb c-mẫhvph u Trầydde n Thanh-Mai tuyêxakv n chỉrces :
– Nàutiz y Kiệvdyj t nhi, ngưzmyh ờepqq i làutiz nghĩlosh a nam củfkki a hoàutiz ng thưzmyh ợmtfc ng, códqbe nghĩlosh a làutiz ngoàutiz i bổutiz n phậepqq n mộokfv t đrces ạqphp i thầydde n, ngưzmyh ờepqq i còqphp n códqbe bổutiz n phậepqq n củfkki a mộokfv t hoàutiz ng-tửmwwx . Khắnlnn p trong Hoàutiz ng-thàutiz nh, nộokfv i-cung, chỗthww nàutiz o códqbe sựfqqn , ngưzmyh ờepqq i cũqwcy ng phảftng i gárgob nh várgob c. Bấnlem t cứfkki lúxvfn c nàutiz o, dùispd ngàutiz y, dùispd đrces êxakv m, ngưzmyh ờepqq i cũqwcy ng códqbe bổutiz n phậepqq n ra vàutiz o Hoàutiz ng-thàutiz nh, cấnlem m cung phụwuqs c thịcwtz hoàutiz ng thưzmyh ợmtfc ng. Ngưzmyh ờepqq i hiểuznn u khônuqa ng?
– Tuâjpmz n chỉrces Quốyknb c-mẫhvph u.
Chỉrces dụwuqs củfkki a Quốyknb c-mẫhvph u cho Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t, đrces ốyknb i vớnuqa i cárgob c đrces ạqphp i thầydde n, códqbe nghĩlosh a ônuqa ng phảftng i gárgob nh thêxakv m nhiềnxeo u trọlixu ng trárgob ch. Nhưzmyh ng nhữluzz ng lờepqq i đrces ódqbe chỉrces duy Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t hiểuznn u rằyxpp ng: ônuqa ng toàutiz n quyềnxeo n ra vàutiz o cung cấnlem m, Hoàutiz ng-thàutiz nh, códqbe quyếcfou n can thiệvdyj p vàutiz o mọlixu i việvdyj c trong hoàutiz ng-tộokfv c.
Tiếcfou p theo, tấnlem t cảftng tưzmyh ớnuqa ng sĩlosh Nam chinh đrces ềnxeo u đrces ưzmyh ợmtfc c thădqbe ng lêxakv n ngưzmyh ờepqq i thìthww mộokfv t đrces ẳkaqg ng, ngưzmyh ờepqq i thìthww hai đrces ẳkaqg ng. Códqbe ngưzmyh ờepqq i đrces ưzmyh ợmtfc c thădqbe ng lêxakv n tớnuqa i bốyknb n nădqbe m đrces ẳkaqg ng. Đqnmy ốyknb i vớnuqa i cárgob c đrces ônuqa -thốyknb ng chỉrces -huy mưzmyh ờepqq i hiệvdyj u Thiêxakv n-tửmwwx binh, đrces ềnxeo u phong lêxakv n hàutiz ng tưzmyh ớnuqa ng quâjpmz n, tưzmyh ớnuqa c tớnuqa i bárgob . Còqphp n cárgob c tưzmyh ớnuqa ng quâjpmz n thìthww phong lêxakv n tưzmyh ớnuqa c hầydde u. Riêxakv ng tấnlem t cảftng cárgob c tưzmyh ớnuqa ng sĩlosh tửmwwx trậepqq n đrces ềnxeo u đrces ưzmyh ợmtfc c thădqbe ng lêxakv n mộokfv t lúxvfn c bốyknb n đrces ẳkaqg ng, truyềnxeo n cấnlem p ruộokfv ng đrces ấnlem t tuấnlem t dưzmyh ỡluzz ng cho vợmtfc con hưzmyh ởhvph ng tớnuqa i ba đrces ờepqq i. Vìthww vậepqq y cárgob c đrces ônuqa -thốyknb ng Lưzmyh u Trọlixu ng-Kiệvdyj t, Trầydde n Lam-Thanh đrces ềnxeo u đrces ưzmyh ợmtfc c thădqbe ng lêxakv n tớnuqa i Hổutiz -uy thưzmyh ợmtfc ng tưzmyh ớnuqa ng quâjpmz n, tưzmyh ớnuqa c Trung-dũqwcy ng dìthww nh hầydde u.
Tếcfou -tưzmyh ớnuqa ng Lýmaxt Đqnmy ạqphp o-Thàutiz nh tâjpmz u:
– Trưzmyh ớnuqa c đrces âjpmz y quan Đqnmy ạqphp i-tưzmyh -mãjtra Quárgob ch Kim-Nhậepqq t tuổutiz i cao, xin hồlcec i hưzmyh u. Bệvdyj hạqphp đrces ãjtra chuẩnukc n tấnlem u, song tuyêxakv n chỉrces đrces ợmtfc i sau cuộokfv c Nam chinh, mớnuqa i cho vềnxeo . Hônuqa m nay Quárgob ch đrces ạqphp i-tưzmyh -mãjtra khódqbe ởhvph nêxakv n vắnlnn ng mặxakv t. Xéumvz t việvdyj c bìthww nh Chiêxakv m đrces ãjtra hoàutiz n thàutiz nh, xin bệvdyj hạqphp đrces ịcwtz nh liệvdyj u.
Nhàutiz vua tuyêxakv n chỉrces :
– Mộokfv t đrces ờepqq i Quárgob ch đrces ạqphp i-tưzmyh mãjtra vàutiz o sinh ra tửmwwx códqbe thừsynt a, sau lêxakv n đrces ếcfou n tộokfv t đrces ỉrces nh trong võftng nghiệvdyj p. Nay tuổutiz i đrces ãjtra bẩnukc y mưzmyh ơonuj i lădqbe m, trẫhvph m thuậepqq n cho hồlcec i hưzmyh u đrces ểuznn lao tưzmyh ởhvph ng. Vậepqq y Lễydde -bộokfv hãjtra y soạqphp n chiếcfou u chỉrces phong cho hàutiz m « Thárgob i-sưzmyh Việvdyj t-quốyknb c cônuqa ng ». Bổutiz Lýmaxt Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t thay Quárgob ch quốyknb c cônuqa ng lĩlosh nh chứfkki c Đqnmy ạqphp i-tưzmyh -mãjtra . Lạqphp i cửmwwx phòqphp -mãjtra đrces ạqphp i đrces ônuqa -đrces ốyknb c Hoàutiz ng-Kiệvdyj n thay Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t lĩlosh nh chứfkki c Thárgob i-úxvfn y, kiêxakv m Binh-bộokfv thưzmyh ợmtfc ng thưzmyh . Còqphp n Binh-bộokfv tham-tri Lýmaxt Kếcfou -Nguyêxakv n thădqbe ng lêxakv n làutiz m Đqnmy ạqphp i-đrces ônuqa đrces ốyknb c thốyknb ng lĩlosh nh thủfkki y quâjpmz n.
Lýmaxt Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t tâjpmz u:
– Kểuznn ra trong cuộokfv c Nam-chinh nàutiz y còqphp n códqbe rấnlem t nhiềnxeo u anh hùispd ng võftng lâjpmz m trợmtfc giúxvfn p, nhưzmyh ng đrces ứfkki ng ngoàutiz i vòqphp ng danh lợmtfc i. Mộokfv t làutiz Cônuqa i-sơonuj n tam-anh Trầydde n Phụwuqs -Quốyknb c, Trầydde n Bảftng o-Dâjpmz n, Trầydde n Brung-Đqnmy ạqphp o. Hai làutiz cárgob c bồlcec -tárgob t Mộokfv c-tồlcec n, Viêxakv n-Chiếcfou u vàutiz bốyknb n vịcwtz đrces ạqphp i-sưzmyh Viêxakv n-Cădqbe n, Viêxakv n-Mộokfv c, Viêxakv n-Chi, Viêxakv n-Diệvdyj p. Ba làutiz Nhâjpmz n-Huệvdyj hoàutiz ng đrces ếcfou Nùispd ng Tríwfam -Cao cùispd ng Khâjpmz m-minh đrces oan-duệvdyj hoàutiz ng-hậepqq u Tạqphp Thuầydde n-Khanh vớnuqa i Quảftng ng-Đqnmy ônuqa ng ngũqwcy cárgob i. Bốyknb n làutiz Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng, Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t kiệvdyj t. Đqnmy ốyknb i vớnuqa i cárgob c vịcwtz thàutiz nh phầydde n mộokfv t, hai, ba thìthww khônuqa ng ai muốyknb n lĩlosh nh chứfkki c tưzmyh ớnuqa c âjpmz n huệvdyj đrces ãjtra đrces àutiz nh. Song còqphp n mưzmyh ờepqq i hai thiếcfou u niêxakv n vớnuqa i cárgob c dũqwcy ng sĩlosh Long-biêxakv n, Giao-long cônuqa ng thựfqqn c khônuqa ng nhỏdrtp . Vậepqq y xin bệvdyj hạqphp đrces ịcwtz nh lẽmwwx nàutiz o?
Nhàutiz vua hưzmyh ớnuqa ng Ỷnuqa -Lan thầydde n-phi:
– Mưzmyh ờepqq i hai thiếcfou u niêxakv n đrces ềnxeo u làutiz đrces ệvdyj tửmwwx củfkki a Quốyknb c-phụwuqs , Quốyknb c-mẫhvph u, lạqphp i làutiz nghĩlosh a đrces ệvdyj củfkki a Phi. Vậepqq y Phi códqbe thuậepqq n cho họlixu xuấnlem t chíwfam nh ra lĩlosh nh trọlixu ng trárgob ch vớnuqa i đrces ấnlem t nưzmyh ớnuqa c khônuqa ng?
Ỷnuqa -Lan tâjpmz u:
– Hônuqa m Quốyknb c-phụwuqs sắnlnn p vãjtra ng du Cựfqqn c-lạqphp c, thiếcfou p códqbe đrces ếcfou n phủfkki củfkki a ngưzmyh ờepqq i đrces ểuznn thỉrces nh ýmaxt kiếcfou n vềnxeo vụwuqs nàutiz y. Ngưzmyh ờepqq i đrces ãjtra ban chỉrces rằyxpp ng: khônuqa ng nhữluzz ng nêxakv n cho chúxvfn ng xuấnlem t chíwfam nh, màutiz códqbe thểuznn trao cho trọlixu ng trárgob ch.
Cảftng triềnxeo u thầydde n cùispd ng bậepqq t lêxakv n tiếcfou ng mừsynt ng rỡluzz , bởhvph i trong con mắnlnn t họlixu thìthww mưzmyh ờepqq i hai thiếcfou u niêxakv n nàutiz y đrces ềnxeo u làutiz hìthww nh bódqbe ng củfkki a Phùispd -Đqnmy ổutiz ng thiêxakv n vưzmyh ơonuj ng, hay gầydde n đrces âjpmz y hơonuj n làutiz Thuậepqq n-thiêxakv n thậepqq p hùispd ng. Nhàutiz vua tuyêxakv n chỉrces vớnuqa i Đqnmy ạqphp i-tưzmyh -mãjtra Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t:
– Khanh làutiz Đqnmy ạqphp i-tưzmyh -mãjtra , khanh nghĩlosh sao?
– Trong cuộokfv c Nam chinh vừsynt a rồlcec i, hùispd ng tâjpmz m dũqwcy ng khíwfam , lòqphp ng can đrces ảftng m vàutiz o sinh ra tửmwwx củfkki a mưzmyh ờepqq i hai thiếcfou u niêxakv n thựfqqn c khônuqa ng tưzmyh ớnuqa ng nàutiz o sárgob nh bằyxpp ng. Nếcfou u đrces úxvfn ng cônuqa ng trạqphp ng thìthww phảftng i phong lêxakv n hàutiz ng tưzmyh ớnuqa ng quâjpmz n. Nhưzmyh ng tấnlem t cảftng mưzmyh ờepqq i hai ngưzmyh ờepqq i, chưzmyh a ai quárgob mưzmyh ờepqq i chíwfam n. Trong khi luậepqq t đrces ịcwtz nh ra từsynt thờepqq i đrces ứfkki c Thárgob i-tổutiz làutiz dùispd cônuqa ng lao đrces ếcfou n đrces âjpmz u, cũqwcy ng khônuqa ng thểuznn thădqbe ng tưzmyh ớnuqa ng trưzmyh ớnuqa c hai mưzmyh ơonuj i hai tuổutiz i. Vậepqq y thầydde n xin đrces ềnxeo nghịcwtz : tấnlem t cảftng cárgob c đrces ônuqa -thốyknb ng chỉrces huy mưzmyh ờepqq i hai hiệvdyj u Thiêxakv n-tửmwwx binh đrces ềnxeo u thădqbe ng lêxakv n hàutiz ng tưzmyh ớnuqa ng, nay bổutiz vàutiz o thay thếcfou cárgob c tưzmyh ớnuqa ng giàutiz hồlcec i hưzmyh u ởhvph cárgob c trấnlem n, cùispd ng cárgob c trạqphp i. Còqphp n mưzmyh ờepqq i hai thiếcfou u niêxakv n nêxakv n phong chứfkki c đrces ônuqa -thốyknb ng, mỗthww i ngưzmyh ờepqq i coi mộokfv t hiệvdyj u Thiêxakv n-tửmwwx binh, còqphp n tưzmyh ớnuqa c thìthww đrces ềnxeo u phong tớnuqa i bárgob .
Nhàutiz vua chuẩnukc n tấnlem u. Mưzmyh ờepqq i hai thiếcfou u niêxakv n đrces ưzmyh ợmtfc c triệvdyj u hồlcec i vàutiz o triềnxeo u kiếcfou n, nghe tuyêxakv n chỉrces phong thưzmyh ởhvph ng. Riêxakv ng cárgob c thiếcfou u nữluzz Kim-Loan, Kim-Liêxakv n, Ngọlixu c-Liêxakv n, Ngọlixu c-Hưzmyh ơonuj ng đrces ềnxeo u đrces ưzmyh ợmtfc c phong hàutiz m nhấnlem t phẩnukc m phu nhâjpmz n. Còqphp n cárgob c võftng -sĩlosh Long-biêxakv n, Giao-long đrces ềnxeo u đrces ưzmyh ợmtfc c ban cho hiệvdyj u « Dũqwcy ng-sĩlosh », hưzmyh ởhvph ng bổutiz ng lộokfv c củfkki a mộokfv t lữluzz -trưzmyh ởhvph ng.
Nhàutiz vua hỏdrtp i Long-biêxakv n ngũqwcy -hùispd ng, Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t-kiệvdyj t:
– Cárgob c khanh còqphp n niêxakv n thiếcfou u, màutiz đrces ãjtra đrces ưzmyh ợmtfc c phong tớnuqa i tưzmyh ớnuqa c bárgob , nhưzmyh vậepqq y cárgob c khanh đrces ãjtra vui lòqphp ng chưzmyh a?
– Tâjpmz u, chưzmyh a.
Cảftng mưzmyh ờepqq i hai ngưzmyh ờepqq i cùispd ng bậepqq t lêxakv n tiếcfou ng trảftng lờepqq i trung thựfqqn c. Nhàutiz vua chưzmyh ng hửmwwx ng hỏdrtp i:
– Phảftng i nhưzmyh thếcfou nàutiz o cárgob c khanh mớnuqa i vui lòqphp ng?
Trầydde n Ninh tâjpmz u:
– Làutiz m quan làutiz gìthww ? Làutiz vinh hiểuznn n, đrces ểuznn códqbe bổutiz ng lộokfv c cao. Kểuznn vềnxeo vinh hiểuznn n, thìthww còqphp n cárgob i vinh hiểuznn n nàutiz o bằyxpp ng cárgob i vinh hiểuznn n đrces ưzmyh ợmtfc c theo hoàutiz ng-thưzmyh ợmtfc ng tòqphp ng chinh, chiếcfou n thắnlnn ng hồlcec i triềnxeo u? Còqphp n bổutiz ng lộokfv c ưzmyh ? Bọlixu n thầydde n từsynt ng đrces i ădqbe n xin, bữluzz a no bữluzz a đrces ódqbe i, cũqwcy ng vẫhvph n sốyknb ng đrces ưzmyh ợmtfc c, thìthww nay códqbe ădqbe n cao lưzmyh ơonuj ng mỹsozv vịcwtz cũqwcy ng đrces ếcfou n no màutiz thônuqa i! Cho nêxakv n hoàutiz ng-thưzmyh ợmtfc ng phong cho chứfkki c Đqnmy ônuqa -thốyknb ng, tưzmyh ớnuqa c tớnuqa i Bárgob , anh em thầydde n thấnlem y vẫhvph n vậepqq y, chưzmyh a lấnlem y làutiz m thỏdrtp a chíwfam .
Ỷnuqa -Lan biếcfou t cárgob c em mìthww nh códqbe nhiềnxeo u tưzmyh tưzmyh ởhvph ng khárgob c thưzmyh ờepqq ng, phi muốyknb n chúxvfn ng nódqbe i ra trưzmyh ớnuqa c triềnxeo u đrces ìthww nh đrces ểuznn họlixu khônuqa ng khinh thưzmyh ờepqq ng chúxvfn ng làutiz bọlixu n trẻgbjd con ădqbe n màutiz y. Nàutiz ng hỏdrtp i:
– Chíwfam củfkki a cárgob c em nhưzmyh thếcfou nàutiz o?
– Tâjpmz u, chúxvfn ng em códqbe ba đrces iềnxeo u ưzmyh ớnuqa c vọlixu ng: mộokfv t làutiz giảftng i đrces ưzmyh ợmtfc c vạqphp phíwfam a Nam củfkki a Chiêxakv m-thàutiz nh; hai làutiz gỡluzz đrces ưzmyh ợmtfc c árgob ch phíwfam a Bắnlnn c củfkki a Trung-nguyêxakv n; ba làutiz sao cho trădqbe m họlixu đrces ềnxeo u no đrces ủfkki , sung sưzmyh ớnuqa ng nhưzmyh thờepqq i vua Hùispd ng, vua Trưzmyh ng. Nay Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t ta mớnuqa i giảftng i đrces ưzmyh ợmtfc c cárgob i vạqphp Nam-phưzmyh ơonuj ng, nhưzmyh vậepqq y chúxvfn ng em mong chờepqq thựfqqn c hiệvdyj n đrces ưzmyh ợmtfc c hai đrces iềnxeo u ưzmyh ớnuqa c vọlixu ng còqphp n lạqphp i mớnuqa i thỏdrtp a chíwfam .
Triềnxeo u thầydde n cùispd ng bậepqq t lêxakv n nhữluzz ng tiếcfou ng khen ngợmtfc i.
Ỷnuqa -Lan chỉrces Đqnmy inh Hoàutiz ng-Nghi:
– Tam đrces ệvdyj . Trong nhữluzz ng ngàutiz y chịcwtz thay hoàutiz ng-thưzmyh ợmtfc ng chấnlem p chíwfam nh, chịcwtz nhậepqq n đrces ưzmyh ợmtfc c biểuznn u củfkki a Tíwfam n-Nghĩlosh a vưzmyh ơonuj ng tâjpmz u rằyxpp ng hồlcec i đrces árgob nh Bốyknb -chíwfam nh, em códqbe gặxakv p mộokfv t cônuqa gárgob i Chiêxakv m con củfkki a thâjpmz n-vưzmyh ơonuj ng Chiêxakv m Câjpmz u-thi Lịcwtz -ha-thâjpmz n Bàutiz i-ma-la (Sri Harivarman) têxakv n làutiz Bàutiz i-ma-la Nang-chang-Lan (Nanchanlan Harivarman), rồlcec i em say mêxakv nàutiz ng đrces ếcfou n đrces iêxakv n đrces ảftng o thầydde n hồlcec n. Đqnmy úxvfn ng tộokfv i ra thìthww Bàutiz i-ma-la bịcwtz giếcfou t cảftng nhàutiz , vìthww y làutiz mộokfv t hung thầydde n árgob c-sárgob t đrces ốyknb i vớnuqa i ngưzmyh ờepqq i Việvdyj t. Em đrces ãjtra khẩnukc n khoảftng n nhờepqq Tíwfam n-Nghĩlosh a vưzmyh ơonuj ng thưzmyh ợmtfc ng biểuznn u xin âjpmz n-xárgob cho gia đrces ìthww nh nàutiz ng. Códqbe đrces úxvfn ng thếcfou khônuqa ng?
– Tâjpmz u, đrces úxvfn ng...đrces úxvfn ng nhưzmyh vậepqq y, nhưzmyh ng...nhưzmyh ng...
– Việvdyj c âjpmz n xárgob cho gia đrces ìthww nh nàutiz ng, chịcwtz khônuqa ng códqbe quyềnxeo n. Hônuqa m Hoàutiz ng-thưzmyh ợmtfc ng hồlcec i loan chịcwtz đrces ãjtra đrces ệvdyj biểuznn u củfkki a Tíwfam n-Nghĩlosh a vưzmyh ơonuj ng lêxakv n. Hoàutiz ng-thưzmyh ợmtfc ng phêxakv chuẩnukc n âjpmz n xárgob , nhưzmyh ng nếcfou u gia đrces ìthww nh nàutiz ng ởhvph Bốyknb -chárgob nh, e ngưzmyh ờepqq i Việvdyj t sẽmwwx giếcfou t hạqphp i đrces ểuznn trảftng thùispd ; nêxakv n chịcwtz truyềnxeo n đrces ưzmyh a tấnlem t cảftng vềnxeo vùispd ng Hoa-lưzmyh , cấnlem p ruộokfv ng đrces ấnlem t cho cầydde y cấnlem y. Chịcwtz đrces ãjtra cửmwwx phu nhâjpmz n củfkki a Trấnlem n-viễydde n thưzmyh ợmtfc ng-tưzmyh ớnuqa ng quâjpmz n, Gia-viễydde n hầydde u Bùispd i Hoàutiz ng-Quan làutiz Trầydde n Ngọlixu c-Huệvdyj vàutiz o Trưzmyh ờepqq ng-yêxakv n cầydde u hônuqa n cho em. Hiệvdyj n thâjpmz n phụwuqs Chang-Lan vớnuqa i Chang-Lan đrces ang chờepqq bệvdyj kiếcfou n. Em códqbe thểuznn ra gặxakv p nàutiz ng.
Ghi-chúxvfn ,
Bùispd i Hoàutiz ng-Quan làutiz con trai củfkki a Lạqphp i-bộokfv thưzmyh ợmtfc ng-thưzmyh Bùispd i Hựfqqn u tưzmyh ớnuqa c phong Thárgob i-tửmwwx thárgob i-phódqbe , Đqnmy ồlcec ng-bìthww nh chưzmyh ơonuj ng sựfqqn , Vădqbe m-minh đrces iệvdyj n đrces ạqphp i họlixu c-sĩlosh , Bìthww nh-sơonuj n hầydde u. Trưzmyh ớnuqa c khi Nam chinh chứfkki c củfkki a Hoàutiz ng-Quan làutiz Tảftng -thiêxakv n ngưzmyh u vệvdyj thưzmyh ợmtfc ng tưzmyh ớnuqa ng quâjpmz n, chưzmyh a đrces ưzmyh ợmtfc c phong tưzmyh ớnuqa c. Vìthww làutiz m phódqbe tưzmyh ớnuqa ng cho Tíwfam n-Nghĩlosh a vưzmyh ơonuj ng, sau chiếcfou n thắnlnn ng đrces ưzmyh ợmtfc c thădqbe ng lêxakv n hai đrces ẳkaqg ng. Lạqphp i nhờepqq phu nhâjpmz n làutiz Trầydde n Ngọlixu c-Huệvdyj phụwuqs tárgob Ỷnuqa -Lan thầydde n phi vềnxeo bộokfv Lễydde , códqbe cônuqa ng đrces iềnxeo u đrces ộokfv ng vậepqq n chuyểuznn n lưzmyh ơonuj ng thảftng o, vìthww vậepqq y chồlcec ng đrces ưzmyh ợmtfc c thădqbe ng lêxakv n mộokfv t đrces ẳkaqg ng nữluzz a làutiz ba, tứfkki c Trấnlem n-viễydde n thưzmyh ợmtfc ng tưzmyh ớnuqa ng quâjpmz n, tưzmyh ớnuqa c hầydde u. Chứfkki c tưzmyh ớnuqa c mớnuqa i củfkki a ônuqa ng nhưzmyh sau: Thárgob i-tửmwwx thiếcfou u-bảftng o, Binh-bộokfv tham-tri, Trấnlem n-viễydde n thưzmyh ợmtfc ng tưzmyh ớnuqa ng quâjpmz n, Gia-viễydde n hầydde u, Khu-mậepqq t việvdyj n sứfkki .
Nghe Ỷnuqa -Lan hếcfou t sứfkki c lo cho mìthww nh, màutiz lòqphp ng Hoàutiz ng-Nghi lạqphp nh nhưzmyh bădqbe ng, hìthww nh ảftng nh Chang-Lan vớnuqa i gãjtra Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n ădqbe n ởhvph vớnuqa i nhau, đrces i bêxakv n nhau nhưzmyh bódqbe ng vớnuqa i hìthww nh, làutiz m chàutiz ng buồlcec n nônuqa n. Nhưzmyh ng giữluzz a triềnxeo u đrces ìthww nh, chàutiz ng khônuqa ng thểuznn đrces em chuyệvdyj n riêxakv ng tưzmyh ra nódqbe i. Chàutiz ng cùispd ng mưzmyh ờepqq i mộokfv t ngưzmyh ờepqq i bạqphp n tạqphp ơonuj n nhàutiz vua rồlcec i lui ra ngoàutiz i.
Đqnmy ếcfou n đrces ódqbe mộokfv t viêxakv n quan củfkki a Khu-mậepqq t việvdyj n từsynt ngoàutiz i vàutiz o đrces iệvdyj n trìthww nh lêxakv n Ỷnuqa -Lan thầydde n-phi mộokfv t vădqbe n kiệvdyj n hỏdrtp a tốyknb c. Đqnmy árgob m Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng nhậepqq n ra y làutiz Trầydde n Thanh-Nhiêxakv n, đrces ônuqa thốyknb ng đrces ạqphp o Thiêxakv n-tửmwwx binh. Từsynt sau khi bìthww nh Chiêxakv m vềnxeo , trong cuộokfv c luậepqq n cônuqa ng, trịcwtz tộokfv i. Y bịcwtz khéumvz p vàutiz o tộokfv i « khônuqa ng tiếcfou p cứfkki u đrces ồlcec ng bạqphp n » trong trậepqq n Nhậepqq t-lệvdyj vàutiz Đqnmy ồlcec -bàutiz n, phảftng i xửmwwx trảftng m. Nhưzmyh ng may gặxakv p chỉrces âjpmz n-xárgob , nêxakv n chỉrces bịcwtz cárgob ch chứfkki c, đrces ổutiz i sang làutiz m việvdyj c ởhvph Khu-mậepqq t việvdyj n.
Thầydde n-phi lắnlnn c đrces ầydde u:
– Hồlcec i Hoàutiz ng-thưzmyh ợmtfc ng Nam chinh, thìthww vấnlem n đrces ềnxeo nàutiz y ta giảftng i quyếcfou t. Nay ngưzmyh ờepqq i đrces ãjtra hồlcec i loan, thìthww cứfkki tâjpmz u thẳkaqg ng lêxakv n ngưzmyh ờepqq i.
Nguyêxakv n vàutiz o niêxakv n hiệvdyj u Thuậepqq n-Thiêxakv n thứfkki mưzmyh ờepqq i bẩnukc y (1026), Khai-Quốyknb c vưzmyh ơonuj ng mớnuqa i nhậepqq n chứfkki c Phụwuqs -quốyknb c thárgob i-úxvfn y tâjpmz u nhàutiz vua ban luậepqq t rằyxpp ng: nhữluzz ng gìthww liêxakv n hệvdyj tớnuqa i an-ninh, quốyknb c phòqphp ng, thìthww Khu-mậepqq t việvdyj n mộokfv t mặxakv t trìthww nh lêxakv n Đqnmy ạqphp i-tưzmyh -mãjtra , Thárgob i-úxvfn y; mộokfv t mặxakv t tâjpmz u trìthww nh thẳkaqg ng lêxakv n hHoàutiz ng-đrces ếcfou màutiz khônuqa ng cầydde n qua Tểuznn -tưzmyh ớnuqa ng, hay hai toàutiz Trung-thưzmyh lệvdyj nh, Thưzmyh ợmtfc ng-thưzmyh lệvdyj nh. Hônuqa m nay códqbe việvdyj c khẩnukc n, Khu-mậepqq t việvdyj n trìthww nh lêxakv n, nhưzmyh ng quan Đqnmy ạqphp i-tưzmyh -mãjtra Quárgob ch Kim-Nhậepqq t lâjpmz m bệvdyj nh. Quan Thárgob i-úxvfn y Lýmaxt Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t đrces ãjtra duyệvdyj t qua. Trầydde n Thanh-Nhiêxakv n theo thódqbe i quen trìthww nh cho Thầydde n-phi, màutiz quêxakv n mấnlem t nhàutiz vua đrces ãjtra hồlcec i loan.
Nhàutiz vua cầydde m biểuznn u lêxakv n đrces ọlixu c qua mộokfv t lưzmyh ợmtfc t, rồlcec i hỏdrtp i:
– Mưzmyh ờepqq i hai ngưzmyh ờepqq i nàutiz y hiệvdyj n ra sao?
Thanh-Nhiêxakv n tâjpmz u:
– Thầydde n đrces ãjtra chuẩnukc n bịcwtz sẵnxeo n, chỉrces cầydde n bệvdyj -hạqphp duyệvdyj t làutiz bắnlnn t toàutiz n gia mưzmyh ờepqq i hai ngưzmyh ờepqq i đrces em ra bờepqq sônuqa ng Hồlcec ng xửmwwx tửmwwx tậepqq n sốyknb .
Nhàutiz vua quay sang hỏdrtp i Ỷnuqa -Lan:
– Trẫhvph m vớnuqa i Thárgob i-úxvfn y Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t viễydde n chinh, quan Đqnmy ạqphp i-tưzmyh -mãjtra khódqbe ởhvph ; vậepqq y chỉrces códqbe khanh nắnlnn m vữluzz ng vấnlem n đrces ềnxeo , khanh hãjtra y đrces em ra bàutiz n vớnuqa i triềnxeo u đrces ìthww nh đrces ểuznn giảftng i quyếcfou t.
Ỷnuqa -Lan tâjpmz u:
– Trong khoảftng ng mưzmyh ờepqq i nădqbe m gầydde n đrces âjpmz y, códqbe khoảftng ng hơonuj n trădqbe m ngưzmyh ờepqq i. Họlixu gồlcec m đrces ủfkki mọlixu i lứfkki a tuổutiz i. Giàutiz nhấnlem t trêxakv n sárgob u chụwuqs c. Trẻgbjd nhấnlem t trêxakv n hai chụwuqs c. Nam códqbe , nữluzz códqbe , giầydde u códqbe , nghèlixu o códqbe . Họlixu ởhvph rảftng i rárgob c bêxakv n Chiêxakv m, bêxakv n Tốyknb ng vàutiz khắnlnn p nơonuj i trêxakv n Đqnmy ấnlem t Việvdyj t. Nhưzmyh ng họlixu códqbe nhiềnxeo u đrces iềnxeo u giốyknb ng nhau: họlixu rấnlem t quan tâjpmz m đrces ếcfou n tộokfv c Việvdyj t, tìthww nh dâjpmz n, thếcfou nưzmyh ớnuqa c. Họlixu đrces ềnxeo u làutiz ngưzmyh ờepqq i códqbe họlixu c vấnlem n cao, kiếcfou n thứfkki c rộokfv ng, nhưzmyh ng sốyknb ng ngoàutiz i vòqphp ng cưzmyh ơonuj ng tỏdrtp a củfkki a cônuqa ng danh. Khi tìthww nh dâjpmz n, thếcfou nưzmyh ớnuqa c códqbe nhữluzz ng gìthww , quan lạqphp i, triềnxeo u đrces ìthww nh códqbe gìthww sai trárgob i, họlixu họlixu p nhau luậepqq n bàutiz n, rồlcec i viếcfou t ra tờepqq « cárgob o » gửmwwx i đrces i khắnlnn p nơonuj i cho nhau cùispd ng hiểuznn u. Khi thìthww họlixu hàutiz i hưzmyh ớnuqa c, khi thìthww họlixu phúxvfn ng thíwfam ch, khi thìthww họlixu châjpmz m biếcfou m thódqbe i hưzmyh tậepqq t xấnlem u củfkki a dâjpmz n chúxvfn ng, củfkki a quan lạqphp i, vàutiz củfkki a cảftng triềnxeo u đrces ìthww nh. Cho nêxakv n suốyknb t mộokfv t giảftng i từsynt Chiêxakv m-thàutiz nh cho tớnuqa i Thădqbe ng-long, Biệvdyj n-kinh dâjpmz n chúxvfn ng đrces ềnxeo u kíwfam nh trọlixu ng họlixu . Tạqphp i Thădqbe ng-long họlixu códqbe mưzmyh ờepqq i hai ngưzmyh ờepqq i, dâjpmz n chúxvfn ng gọlixu i làutiz Long-thàutiz nh thanh luậepqq n thậepqq p nhịcwtz dịcwtz -nhâjpmz n. Nhưzmyh ng họlixu lạqphp i tựfqqn xưzmyh ng làutiz Thanh-luậepqq n thậepqq p nhịcwtz ngu.
Nhàutiz vua đrces ưzmyh a mắnlnn t nhìthww n Tônuqa n Đqnmy ảftng n Cẩnukc m-Thi, Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t, Hoàutiz ng Kiệvdyj n, Long-biêxakv n ngũqwcy -hùispd ng, Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t kiệvdyj t rồlcec i phárgob n:
– Khi họlixu xưzmyh ng làutiz ngu, thìthww códqbe nghĩlosh a họlixu làutiz nhữluzz ng ngưzmyh ờepqq i gàutiz n bưzmyh ớnuqa ng, khinh thếcfou ngạqphp o vậepqq t. Nhữluzz ng ngưzmyh ờepqq i ngônuqa ng nghêxakv nh nhưzmyh vậepqq y thựfqqn c khônuqa ng thiếcfou u. Thờepqq i Tam-quốyknb c códqbe Nễydde -Hàutiz nh, códqbe Trầydde n-Lâjpmz m; thờepqq i Tấnlem n códqbe Trưzmyh ơonuj ng Tịcwtz ch, Kêxakv Khang. Gầydde n đrces âjpmz y códqbe Quảftng ng-Đqnmy ônuqa ng ngũqwcy cárgob i, vậepqq y màutiz nhàutiz ngưzmyh ờepqq i nàutiz o cũqwcy ng giầydde u códqbe súxvfn c tíwfam ch... Mưzmyh ờepqq i hai ngưzmyh ờepqq i đrces ódqbe làutiz nhữluzz ng ai vậepqq y?
Ỷnuqa -Lan cầydde m tờepqq chỉrces đrces ọlixu c lêxakv n:
– Đqnmy âjpmz y! Họlixu chảftng códqbe ai cầydde m đrces ầydde u hếcfou t. Ngưzmyh ờepqq i lớnuqa n tuổutiz i nhấnlem t têxakv n Trầydde n Thanh-Hợmtfc p, ngưzmyh ờepqq i nhỏdrtp tuổutiz i nhấnlem t têxakv n Nguyễydde n Phan-Uy.
– Họlixu đrces ãjtra làutiz m gìthww màutiz Khu-mậepqq t việvdyj n kếcfou t árgob n tửmwwx hìthww nh cảftng nhàutiz họlixu ?
Trầydde n Thanh-Nhiêxakv n tâjpmz u:
– Họlixu dárgob n mộokfv t tờepqq bốyknb cárgob o khắnlnn p nơonuj i nódqbe i rằyxpp ng: Hồlcec ng-thiếcfou t giárgob o tuy làutiz m nhiềnxeo u tộokfv i árgob c, nhưzmyh ng khônuqa ng phảftng i giárgob o đrces ồlcec nàutiz o cũqwcy ng làutiz m árgob c. Tạqphp i sao triềnxeo u đrces ìthww nh lạqphp i ban chỉrces cho quâjpmz n sĩlosh , võftng lâjpmz m tru diệvdyj t? Phảftng i mởhvph mộokfv t con đrces ưzmyh ờepqq ng hòqphp a giảftng i đrces ểuznn họlixu vẫhvph n códqbe thểuznn làutiz m con dâjpmz n Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t. Còqphp n Chiêxakv m, tuy códqbe nhiềnxeo u ngưzmyh ờepqq i gốyknb c Mãjtra -lịcwtz -árgob , tạqphp i sao phảftng i đrces árgob nh giếcfou t họlixu ? Họlixu sốyknb ng trêxakv n đrces ấnlem t Chiêxakv m, màutiz Chiêxakv m thuộokfv c tộokfv c Việvdyj t thìthww cứfkki coi họlixu nhưzmyh sắnlnn c dâjpmz n Tàutiz y, Nùispd ng, Thárgob i códqbe đrces ưzmyh ợmtfc c khônuqa ng? Giếcfou t họlixu vìthww họlixu bạqphp o tàutiz n thìthww mìthww nh cũqwcy ng làutiz ngưzmyh ờepqq i bạqphp o tàutiz n.
Nhàutiz vua cầydde m búxvfn t phêxakv : « Đqnmy âjpmz y làutiz nhữluzz ng Nho sinh ngônuqa ng cuồlcec ng, gàutiz n dởhvph , khônuqa ng thônuqa ng đrces ạqphp o lýmaxt , nhưzmyh ng chưzmyh a phảftng i làutiz phạqphp m tộokfv i ».
Rồlcec i ban chỉrces :
– Khu-mậepqq t việvdyj n cứfkki theo dõftng i, đrces ểuznn cho họlixu nódqbe i. Họlixu chỉrces nódqbe i cho sưzmyh ớnuqa ng miệvdyj ng, chứfkki đrces âjpmz u códqbe làutiz m gìthww hạqphp i đrces ếcfou n đrces ấnlem t nưzmyh ớnuqa c? Khônuqa ng nêxakv n bắnlnn t họlixu .
Nhàutiz vua hỏdrtp i Tểuznn -tưzmyh ớnuqa ng Lýmaxt -đrces ạqphp o-Thàutiz nh:
– Thưzmyh a thầydde y bâjpmz y giờepqq tớnuqa i vụwuqs gìthww ?
– Tâjpmz u, cárgob ch nay mưzmyh ờepqq i ngàutiz y, Chiêxakv m-vưzmyh ơonuj ng Chếcfou -Củfkki thưzmyh ợmtfc ng biểuznn u xin dâjpmz ng ba châjpmz u Bốyknb -chíwfam nh, Đqnmy ịcwtz a-lýmaxt , Ma-linh đrces ểuznn chuộokfv c tộokfv i, vàutiz xin vềnxeo nưzmyh ớnuqa c. Hoàutiz ng-thưzmyh ợmtfc ng châjpmz u phêxakv cho đrces ìthww nh nghịcwtz . Vậepqq y bâjpmz y giờepqq tớnuqa i vấnlem n đrces ềnxeo nàutiz y.
Nhàutiz vua tuyêxakv n chỉrces :
– Từsynt xưzmyh a đrces ếcfou n giờepqq , mỗthww i khi códqbe sựfqqn vớnuqa i Chiêxakv m, ta thưzmyh ờepqq ng mang quâjpmz n sang đrces árgob nh phárgob kinh đrces ônuqa , hủfkki y tônuqa ng miếcfou u củfkki a chúxvfn ng đrces ểuznn trừsynt ng phạqphp t rồlcec i rúxvfn t vềnxeo , khônuqa ng bao giờepqq lấnlem n củfkki a họlixu mộokfv t tấnlem c đrces ấnlem t. Hồlcec i trêxakv n đrces ưzmyh ờepqq ng bìthww nh Chiêxakv m, trẫhvph m códqbe đrces ặxakv t vấnlem n đrces ềnxeo ra vớnuqa i Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t làutiz sao códqbe thểuznn chấnlem m dứfkki t cárgob i vạqphp Nam thùispd y vớnuqa i Chiêxakv m. Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t đrces ãjtra tâjpmz u trìthww nh cho trẫhvph m. Vậepqq y nay Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t nhắnlnn c lạqphp i kếcfou đrces ódqbe cho cárgob c quan triềnxeo u nghịcwtz .
Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t bưzmyh ớnuqa c ra tưzmyh ờepqq ng trìthww nh nhữluzz ng gìthww ônuqa ng đrces ãjtra mậepqq t tấnlem u vódqbe i nhàutiz vua trêxakv n chiếcfou n thuyếcfou n, trong khi Nam chinh (hồlcec i thứfkki 21), rồlcec i ônuqa ng kếcfou t luậepqq n:
– Chíwfam nh vìthww lẽmwwx đrces ódqbe , thay vìthww đrces árgob nh rồlcec i rúxvfn t, tônuqa i đrces ãjtra tâjpmz u xin cửmwwx Trung-Thàutiz nh vưzmyh ơonuj ng trấnlem n từsynt Hảftng i-vâjpmz n tớnuqa i Ma-linh; Tíwfam n-Nghĩlosh a vưzmyh ơonuj ng trấnlem n từsynt Ma-linh tớnuqa i Nam giớnuqa i. Tấnlem t cảftng ba châjpmz u đrces ódqbe , ta đrces ãjtra tổutiz chứfkki c cai trịcwtz giốyknb ng bêxakv n Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t nhưzmyh phâjpmz n chia quậepqq n, huyệvdyj n, tổutiz ng, làutiz ng, xãjtra . Sởhvph dĩlosh ta còqphp n đrces ểuznn trọlixu ng binh ởhvph đrces ódqbe , vìthww ta khônuqa ng códqbe chíwfam nh nghĩlosh a, sợmtfc dâjpmz n Chiêxakv m nổutiz i dậepqq y đrces òqphp i đrces ấnlem t. Nay thìthww chíwfam nh Chếcfou -Củfkki xin dâjpmz ng ba châjpmz u, ta códqbe chíwfam nh nghĩlosh a, thựfqqn c dễydde dàutiz ng cho ta.
Lạqphp i-bộokfv thưzmyh ợmtfc ng thưzmyh Bùispd i Hựfqqn u bàutiz n:
– Nhưzmyh vậepqq y sựfqqn việvdyj c coi nhưzmyh đrces ãjtra rồlcec i, khônuqa ng cầydde n đrces ìthww nh nghịcwtz nữluzz a. Vấnlem n đrces ềnxeo đrces ìthww nh nghịcwtz làutiz códqbe nêxakv n tha Chiêxakv m vưzmyh ơonuj ng vềnxeo nưzmyh ớnuqa c hay khônuqa ng?
Lýmaxt Kếcfou -Nguyêxakv n tâjpmz u:
– Thầydde n, Tham-tri chíwfam nh-sựfqqn , Đqnmy ồlcec ng-trung thưzmyh mônuqa n hạqphp bìthww nh chưzmyh ơonuj ng sựfqqn , lĩlosh nh Đqnmy ạqphp i đrces ônuqa -đrces ốyknb c, Khu-mậepqq t việvdyj n sứfkki , Ngọlixu c-lâjpmz m hầydde u kíwfam nh thỉrces nh hoàutiz ng-thưzmyh ợmtfc ng cho Khu-mậepqq t việvdyj n tâjpmz u rõftng tìthww nh hìthww nh Chiêxakv m từsynt khi Chếcfou -Củfkki bịcwtz bắnlnn t đrces ãjtra , nhưzmyh vậepqq y cuộokfv c nghịcwtz sựfqqn mớnuqa i códqbe cơonuj sởhvph vữluzz ng chắnlnn c.
– Đqnmy ưzmyh ợmtfc c! Nàutiz o Đqnmy ônuqa -đrces ốyknb c Hoàutiz ng Kiệvdyj n, ngưzmyh ờepqq i hãjtra y trìthww nh bầydde y tìthww nh hìthww nh Chiêxakv m hiệvdyj n nay ra sao cho triềnxeo u đrces ìthww nh rõftng .
Phòqphp -mãjtra Hoàutiz ng-Kiệvdyj n tâjpmz u:
– Thầydde n, Phụwuqs -quốyknb c Thárgob i-úxvfn y, Đqnmy ồlcec ng-trung thưzmyh mônuqa n hạqphp bìthww nh chưzmyh ơonuj ng sựfqqn , lĩlosh nh Binh-bộokfv thưzmyh ợmtfc ng thưzmyh , Kinh-Bắnlnn c tiếcfou t đrces ộokfv sứfkki , Uy-viễydde n đrces ạqphp i họlixu c sĩlosh , quảftng n Khu-mậepqq t việvdyj n, Sơonuj n-Nam quốyknb c cônuqa ng xin kíwfam nh tâjpmz u.
– Phòqphp -mãjtra bìthww nh thâjpmz n.
– Sau khi quâjpmz n Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t rúxvfn t vềnxeo , thìthww Trầydde n Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n vàutiz Vũqwcy Chưzmyh ơonuj ng-Hàutiz o đrces ềnxeo u muốyknb n làutiz m vua. Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n đrces ưzmyh ợmtfc c Thâjpmz m Phúxvfn c-Dũqwcy ng, Phan Vũqwcy -Tỉrces nh ủfkki ng hộokfv ; Chưzmyh ơonuj ng-Hàutiz o đrces ưzmyh ợmtfc c Lụwuqs c Đqnmy ìthww nh ủfkki ng hộokfv . Lụwuqs c Đqnmy ìthww nh chiếcfou m đrces ưzmyh ợmtfc c Đqnmy ồlcec -bàutiz n. Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n quyếcfou t đrces árgob nh chiếcfou m lạqphp i. Giữluzz a lúxvfn c hai bêxakv n chéumvz m giếcfou t nhau bấnlem t phâjpmz n thắnlnn ng bạqphp i thìthww Nhâjpmz n-Huệvdyj hoàutiz ng đrces ếcfou Nùispd ng-tríwfam -Cao vớnuqa i Quảftng ng-Đqnmy ônuqa ng ngũqwcy cárgob i ngảftng theo phe Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n cùispd ng đrces em quâjpmz n vâjpmz y Đqnmy ồlcec -bàutiz n. Vũqwcy Chưzmyh ơonuj ng-Hàutiz o yếcfou u thếcfou cốyknb thủfkki trong thàutiz nh. Còqphp n cárgob c đrces ịcwtz a phưzmyh ơonuj ng, nơonuj i thìthww theo phe Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n, nơonuj i thìthww theo phe Chưzmyh ơonuj ng-Hàutiz o.
Ỷnuqa -Lan thầydde n phi hỏdrtp i:
– Nàutiz y phòqphp mãjtra , tônuqa i rấnlem t quan tâjpmz m đrces ếcfou n Lêxakv Phúxvfn c-Huynh vớnuqa i mưzmyh ờepqq i kỳonuj chủfkki củfkki a Hồlcec ng-thiếcfou t giárgob o, hiệvdyj n tung tíwfam ch họlixu ra sao?
– Tâjpmz u thầydde n phi, từsynt sau trậepqq n Nhậepqq t-lệvdyj , Phúxvfn c-Huynh tuyệvdyj t tíwfam ch, khônuqa ng biếcfou t sốyknb ng chếcfou t ra sao. Còqphp n mưzmyh ờepqq i kỳonuj chủfkki thìthww đrces ưzmyh ợmtfc c Mộokfv c-tồlcec n Vọlixu ng-thêxakv bồlcec -tárgob t thu làutiz m đrces ệvdyj tửmwwx . Ngưzmyh ờepqq i đrces ãjtra chữluzz a tuyệvdyj t nọlixu c Chu-sa huyềnxeo n âjpmz m, lạqphp i nhờepqq tiêxakv n-nưzmyh ơonuj ng Thiếcfou u-Mai trịcwtz lưzmyh ỡluzz i cho họlixu . Nay họlixu đrces ãjtra nódqbe i nădqbe ng đrces ưzmyh ợmtfc c bìthww nh thưzmyh ờepqq ng, vàutiz theo Mộokfv c-tồlcec n hòqphp a thưzmyh ợmtfc ng đrces i hàutiz nh hiệvdyj p.
Tểuznn -tưzmyh ớnuqa ng Lýmaxt Đqnmy ạqphp o-Thàutiz nh hỏdrtp i:
– Hônuqa m trưzmyh ớnuqa c, tuâjpmz n chỉrces củfkki a hoàutiz ng-thưzmyh ợmtfc ng, Khu-mậepqq t việvdyj n đrces ãjtra cho thuyềnxeo n bíwfam mậepqq t vềnxeo Trung-nguyêxakv n đrces ódqbe n vợmtfc con đrces árgob m võftng -sĩlosh Tốyknb ng gửmwwx i sang giúxvfn p Chếcfou -Củfkki , nay đrces ãjtra hàutiz ng ta. Vậepqq y việvdyj c nàutiz y đrces i đrces ếcfou n đrces âjpmz u rồlcec i?
Phòqphp -mãjtra Hoàutiz ng-Kiệvdyj n quay sang nódqbe i vớnuqa i Trung-Thàutiz nh vưzmyh ơonuj ng:
– Vụwuqs nàutiz y Khu-mậepqq t việvdyj n trao cho Trung-Thàutiz nh vưzmyh ơonuj ng thựfqqn c hiệvdyj n. Xin vưzmyh ơonuj ng tâjpmz u lêxakv n hoàutiz ng thưzmyh ợmtfc ng.
– Tâjpmz u hoàutiz ng thưzmyh ợmtfc ng.
Trung-Thàutiz nh vưzmyh ơonuj ng bưzmyh ớnuqa c ra cung tay:
– Sau khi sưzmyh huynh Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t, Quảftng ng-Đqnmy ônuqa ng ngũqwcy cárgob i dùispd ng tríwfam khuấnlem t phụwuqs c đrces árgob m võftng -sĩlosh Tốyknb ng, thìthww Đqnmy ộokfv ng-đrces ìthww nh thấnlem t kiệvdyj t kếcfou t huynh đrces ệvdyj vớnuqa i Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng; Tuyếcfou t-sơonuj n thậepqq p anh kếcfou t huynh đrces ệvdyj vớnuqa i Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t kiệvdyj t. Họlixu vốyknb n khônuqa ng códqbe vợmtfc con, nêxakv n xin ởhvph lạqphp i Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t, vìthww nếcfou u họlixu vềnxeo Tốyknb ng, e khódqbe thoárgob t nổutiz i họlixu a sárgob t thâjpmz n. Hiệvdyj n họlixu ởhvph chung vớnuqa i đrces árgob m thiếcfou u niêxakv n Long-biêxakv n, Tâjpmz y-hồlcec . Họlixu đrces ãjtra lấnlem y vợmtfc Việvdyj t.
Vưzmyh ơonuj ng ngừsynt ng lạqphp i mộokfv t lárgob t cho cárgob c quan theo kịcwtz p, rồlcec i tiếcfou p:
– Theo kếcfou hoạqphp ch, thầydde n cho đrces ưzmyh a đrces árgob m võftng sĩlosh vềnxeo ởhvph phíwfam a Nam Nghi-tàutiz m; còqphp n Yêxakv n-Đqnmy ạqphp t, Tu-Kỷnukc thìthww chởhvph vềnxeo gầydde n đrces ếcfou n đrces ảftng o Hảftng i-Nam, rồlcec i giảftng đrces árgob nh đrces ắnlnn m thuyềnxeo n, cho hai ngưzmyh ờepqq i ônuqa m várgob n bơonuj i vàutiz o bờepqq , nódqbe i dốyknb i quan đrces ịcwtz a phưzmyh ơonuj ng rằyxpp ng thuyềnxeo n chởhvph cárgob c võftng sĩlosh bịcwtz bãjtra o chìthww m hếcfou t, chỉrces hai ngưzmyh ờepqq i sốyknb ng sódqbe t. Mọlixu i sựfqqn diễydde n ra tốyknb t đrces ẹgbjd p. Nhưzmyh ng khi hai ngưzmyh ờepqq i đrces ưzmyh ợmtfc c đrces ưzmyh a vềnxeo Biệvdyj n-kinh thìthww họlixu trởhvph mặxakv t; thay vìthww nódqbe i dốyknb i, hai ngưzmyh ờepqq i đrces ãjtra khai thựfqqn c. Tốyknb ng triềnxeo u âjpmz n xárgob cho họlixu . Sợmtfc rằyxpp ng Tốyknb ng triềnxeo u sẽmwwx truyềnxeo n chỉrces cho quan đrces ịcwtz a phưzmyh ơonuj ng canh giữluzz gia đrces ìthww nh cárgob c võftng sĩlosh , thầydde n nhanh tay hơonuj n, nhờepqq đrces ệvdyj tửmwwx củfkki a Kinh-Nam vưzmyh ơonuj ng giúxvfn p đrces ỡluzz , hỏdrtp a tốyknb c đrces em hếcfou t gia đrces ìthww nh cárgob c võftng sĩlosh sang đrces âjpmz y. Tấnlem t cảftng đrces ãjtra đrces ưzmyh a vềnxeo Thădqbe ng-long đrces oàutiz n tụwuqs gia đrces ìthww nh. Mọlixu i sựfqqn ổutiz n đrces ịcwtz nh đrces ưzmyh ợmtfc c ba ngàutiz y rồlcec i.
Nhàutiz vua hàutiz i lòqphp ng:
– Ngựfqqn đrces ệvdyj thựfqqn c khônuqa ng hổutiz làutiz con củfkki a Quốyknb c-phụwuqs , Quốyknb c-mẫhvph u.
Nhàutiz vua quay lạqphp i hỏdrtp i quầydde n thầydde n:
– Trưzmyh ớnuqa c tìthww nh hìthww nh Chiêxakv m, tìthww nh hìthww nh cárgob c võftng -sĩlosh Tốyknb ng theo ta nhưzmyh vậepqq y. Chưzmyh khanh nghĩlosh sao?
Tíwfam n-Nghĩlosh a vưzmyh ơonuj ng tâjpmz u:
– Tấnlem t cảftng đrces árgob m ngưzmyh ờepqq i Việvdyj t theo phe Chưzmyh ơonuj ng-Hàutiz o, Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n đrces ềnxeo u sinh sốyknb ng ởhvph Chiêxakv m lâjpmz u ngàutiz y, họlixu lấnlem y vợmtfc Chiêxakv m, nódqbe i tiếcfou ng Chiêxakv m, mang têxakv n Chiêxakv m. Ngưzmyh ờepqq i Chiêxakv m khônuqa ng coi họlixu làutiz ngưzmyh ờepqq i ngoạqphp i quốyknb c nữluzz a. Khi thầydde n lêxakv n đrces ưzmyh ờepqq ng vềnxeo đrces âjpmz y triềnxeo u hộokfv i, thìthww đrces ưzmyh ợmtfc c tin Ưmrbj ng-sơonuj n song hiệvdyj p giếcfou t Lụwuqs c Đqnmy ìthww nh cùispd ng toàutiz n gia vềnxeo tộokfv i sai bộokfv hạqphp mạqphp o xưzmyh ng têxakv n ngưzmyh ờepqq i; thàutiz nh ra phe Chưzmyh ơonuj ng-Hàutiz o rấnlem t yếcfou u, códqbe khi giờepqq nàutiz y Đqnmy ồlcec -bàutiz n đrces ãjtra bịcwtz Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n chiếcfou m rồlcec i. Theo ngu ýmaxt củfkki a thầydde n, thìthww Hoàutiz ng-thưzmyh ợmtfc ng nêxakv n ban chỉrces âjpmz n xárgob Chiêxakv m vưzmyh ơonuj ng, tha cho y vớnuqa i đrces árgob m tưzmyh ớnuqa ng sĩlosh bịcwtz bắnlnn t vềnxeo nưzmyh ớnuqa c. Chếcfou -Củfkki sẽmwwx xuấnlem t lĩlosh nh ngưzmyh ờepqq i Chiêxakv m đrces árgob nh Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n. Dùispd Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n thắnlnn ng hay Chếcfou -Củfkki thắnlnn ng, thìthww tinh lựfqqn c Chiêxakv m cũqwcy ng kiệvdyj t quệvdyj . Sau đrces âjpmz y íwfam t ra hai mưzmyh ơonuj i nădqbe m mớnuqa i phụwuqs c hồlcec i. Bấnlem y giờepqq thìthww đrces árgob m dâjpmz n ta di vàutiz o cưzmyh trúxvfn ởhvph ba châjpmz u Ma-linh, Đqnmy ịcwtz a-lýmaxt , Bốyknb -chíwfam nh đrces ãjtra an cưzmyh lạqphp c nghiệvdyj p. Chiêxakv m khódqbe lòqphp ng màutiz đrces òqphp i lạqphp i đrces ưzmyh ợmtfc c.
Nhàutiz vua tuyêxakv n chỉrces :
– Trẫhvph m y đrces ềnxeo nghịcwtz cárgob c khanh. Cho Chiêxakv m vưzmyh ơonuj ng vớnuqa i hàutiz ng tưzmyh ớnuqa ng vàutiz o triềnxeo u kiếcfou n.
Trung-Thàutiz nh vưzmyh ơonuj ng tâjpmz u:
– Chiêxakv m vưzmyh ơonuj ng vớnuqa i hàutiz ng tưzmyh ớnuqa ng khônuqa ng biếcfou t tiếcfou ng Việvdyj t. Xin hoàutiz ng-thưzmyh ợmtfc ng cho phéumvz p phu nhâjpmz n cárgob c đrces ônuqa thốyknb ng Phạqphp m-Đqnmy ậepqq t, Vũqwcy -Quang, Lýmaxt -Đqnmy oan, Trầydde n-Ninh vàutiz o làutiz m thônuqa ng dịcwtz ch.
– Đqnmy ưzmyh ợmtfc c.
Nhàutiz vua tuyêxakv n chỉrces : cho cảftng cárgob c đrces ônuqa -thốyknb ng cùispd ng vàutiz o.
Ghi chúxvfn ,
Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t sửmwwx kýmaxt toàutiz n thưzmyh , phầydde n Lýmaxt kỷnukc , Thárgob nh-tônuqa ng kỷnukc chéumvz p rằyxpp ng châjpmz u Đqnmy ịcwtz a-lýmaxt thuộokfv c Quảftng ng-Nam e rằyxpp ng sai. Niêxakv n hiệvdyj u Thárgob i-Ninh thứfkki thưzmyh , đrces ờepqq i vua Lýmaxt Nhâjpmz n-Tônuqa ng đrces ổutiz i châjpmz u Đqnmy ịcwtz a-lýmaxt thàutiz nh Lâjpmz m-bìthww nh, châjpmz u Ma-linh thàutiz nh Minh-linh. Đqnmy ịcwtz a-lýmaxt nay làutiz huyệvdyj n Lệvdyj -ninh tỉrces nh Quảftng ng-bìthww nh. Ma-linh nay làutiz huyệvdyj n Bếcfou n-hảftng i tỉrces nh Quảftng ng-trịcwtz . Bốyknb -chíwfam nh nay làutiz huyệvdyj n Quảftng ng-trạqphp ch, Bốyknb -trạqphp ch, Tuyêxakv n-hódqbe a tỉrces nh Quảftng ng-bìthww nh.
Theo Tốyknb ng sửmwwx quyểuznn n 489 thìthww : Sau khi Chếcfou -Củfkki cùispd ng cárgob c tưzmyh ớnuqa ng sĩlosh đrces ưzmyh ợmtfc c vua Thárgob nh-Tônuqa ng âjpmz n xárgob , lạqphp i truyềnxeo n trảftng nădqbe m vạqphp n tùispd binh, chiếcfou n thuyềnxeo n vũqwcy khíwfam , cấnlem p lưzmyh ơonuj ng thựfqqn c cho hồlcec i quốyknb c. Chếcfou -Củfkki xuấnlem t lĩlosh nh dâjpmz n chúxvfn ng nổutiz i dậepqq y đrces uổutiz i đrces ưzmyh ợmtfc c bọlixu n Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n vềnxeo Pandurango, lêxakv n làutiz m vua. Cuộokfv c nộokfv i chiếcfou n kéumvz o dàutiz i cho đrces ếcfou n niêxakv n hiệvdyj u Thárgob i-Ninh thứfkki tưzmyh (Giárgob p-Dầydde n 1074) đrces ờepqq i vua Nhâjpmz n-Tônuqa ng. Bêxakv n Trung-nguyêxakv n làutiz niêxakv n hiệvdyj u Hy-Ninh thứfkki bẩnukc y đrces ờepqq i vua Thầydde n-tônuqa ng thìthww phe Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n thắnlnn ng. Chếcfou -Củfkki cùispd ng vớnuqa i quầydde n thầydde n, cung quyếcfou n hơonuj n hai nghìthww nngưzmyh ờepqq i dùispd ng thuyềnxeo n chạqphp y sang Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t xin tỵmaxt nạqphp n. Vua thuậepqq n cho.
Đqnmy ódqbe làutiz chuyệvdyj n sau.
Lárgob t sau Chiêxakv m vưzmyh ơonuj ng Chếcfou -Củfkki cùispd ng hoàutiz ng thâjpmz n, đrces ạqphp i thầydde n, tưzmyh ớnuqa ng sĩlosh hơonuj n trădqbe m ngưzmyh ờepqq i đrces ưzmyh ợmtfc c đrces ưzmyh a vàutiz o triềnxeo u kiếcfou n. Lễydde tấnlem t. Nhàutiz vua truyềnxeo n mang ghếcfou cho Chiêxakv m vưzmyh ơonuj ng ngồlcec i ngang vớnuqa i cárgob c thâjpmz n vưzmyh ơonuj ng Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t. Chếcfou -Củfkki tâjpmz u:
– Thầydde n trẻgbjd ngưzmyh ờepqq i non dạqphp , đrces ang tuổutiz i khíwfam huyếcfou t sung thịcwtz nh, tródqbe t nghe lờepqq i bọlixu n Lụwuqs c Đqnmy ìthww nh, vớnuqa i bọlixu n ma đrces ầydde u Hồlcec ng-thiếcfou t màutiz luyệvdyj n quâjpmz n đrces ịcwtz nh gâjpmz y chiếcfou n vớnuqa i Đqnmy ạqphp i-Việvdyj t. Nay nưzmyh ớnuqa c mấnlem t, nhàutiz tan, màutiz thầydde n bịcwtz chíwfam nh bọlixu n chúxvfn ng phảftng n. Bệvdyj hạqphp làutiz đrces ấnlem ng nhâjpmz n từsynt khônuqa ng nỡluzz sárgob t hạqphp i, lạqphp i cấnlem p cho nơonuj i ădqbe n chốyknb n ởhvph đrces ầydde y đrces ủfkki . Vậepqq y thầydde n xin dâjpmz ng ba châjpmz u Ma-linh, Đqnmy ịcwtz a-lýmaxt , Bốyknb -chíwfam nh đrces ểuznn thếcfou mạqphp ng. Xin bệvdyj hạqphp cho thầydde n hồlcec i cốyknb quốyknb c. Từsynt nay xin hàutiz ng nădqbe m tiếcfou n cốyknb ng.
Kim-Loan dịcwtz ch.
Nhàutiz vua an ủfkki i:
– Vưzmyh ơonuj ng biếcfou t hốyknb i lỗthww i nhưzmyh vậepqq y làutiz may. Nay trẫhvph m cho âjpmz n xárgob vềnxeo nưzmyh ớnuqa c. Cárgob c đrces ạqphp i thầydde n cũqwcy ng đrces ưzmyh ợmtfc c vềnxeo theo. Trẫhvph m tuyêxakv n chỉrces trảftng nădqbe m vạqphp n tùispd binh, cùispd ng chiếcfou n thuyềnxeo n, vũqwcy khíwfam . Đqnmy ạqphp i-tưzmyh -mãjtra Lýmaxt Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t sẽmwwx chu cấnlem p lưzmyh ơonuj ng bổutiz ng đrces ểuznn khanh đrces em tưzmyh ớnuqa ng sĩlosh vềnxeo nưzmyh ớnuqa c. Vậepqq y khanh códqbe muốyknb n tâjpmz u thêxakv m đrces iềnxeo u gìthww khônuqa ng?
Kim-Liêxakv n lạqphp i dịcwtz ch.
– Tâjpmz u bệvdyj hạqphp .
Chếcfou -Củfkki cúxvfn i đrces ầydde u: Thầydde n códqbe mộokfv t hoàutiz ng thúxvfn c, tổutiz ng trấnlem n Bốyknb -chíwfam nh, bịcwtz bắnlnn t cùispd ng gia quyếcfou n, xin bệvdyj hạqphp âjpmz n xárgob cho ngưzmyh ờepqq i cùispd ng vềnxeo .
Nhàutiz vua hỏdrtp i Tíwfam n-Nghĩlosh a vưzmyh ơonuj ng:
– Vịcwtz hoàutiz ng thúxvfn c đrces ódqbe làutiz ai? Hiệvdyj n ngựfqqn đrces ệvdyj giam ởhvph đrces âjpmz u?
– Tâjpmz u, đrces ódqbe làutiz Câjpmz u-thi Lịcwtz -ha-thâjpmz n Bàutiz n-ma-la (Sri Harivarman).
Tíwfam n-Nghĩlosh a vưzmyh ơonuj ng tâjpmz u: Hiệvdyj n hoàutiz ng thâjpmz n cũqwcy ng đrces ang chờepqq ởhvph ngoàutiz i đrces iệvdyj n đrces ểuznn đrces ưzmyh ợmtfc c vàutiz o bệvdyj kiếcfou n.
Vưzmyh ơonuj ng quay lạqphp i nódqbe i vớnuqa i lễydde quan:
– Mờepqq i hoàutiz ng thâjpmz n Bàutiz i-ma-la.
Bàutiz i-ma-la cùispd ng con gárgob i làutiz Nang Chan-Lan đrces ưzmyh ợmtfc c đrces ưzmyh a vàutiz o đrces iệvdyj n Càutiz n-nguyêxakv n. Hai ngưzmyh ờepqq i phủfkki phụwuqs c tung hônuqa vạqphp n tuếcfou bằyxpp ng tiếcfou ng Việvdyj t.
Từsynt lúxvfn c Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng vớnuqa i Kim-Loan, Lim-Liêxakv n, Ngọlixu c-Liêxakv n, Ngọlixu c-Hưzmyh ơonuj ng đrces ưzmyh ợmtfc c triệvdyj u hồlcec i vàutiz o làutiz m thônuqa ng dịcwtz ch, thìthww Hoàutiz ng-Nghi dửmwwx ng dưzmyh ng trưzmyh ớnuqa c mọlixu i sựfqqn . Bâjpmz y giờepqq thấnlem y Nang-Chang-Lan theo thâjpmz n phụwuqs vàutiz o triềnxeo u kiếcfou n, tim chàutiz ng đrces ậepqq p rộokfv n ràutiz ng, trong khi hìthww nh ảftng nh nàutiz ng tốyknb i tốyknb i ngủfkki vớnuqa i gãjtra Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n, cárgob i mặxakv t vêxakv nh vêxakv nh várgob o várgob o làutiz m miệvdyj ng chàutiz ng cảftng m thấnlem y đrces ădqbe ng đrces ắnlnn ng khódqbe tảftng .
Nhàutiz vua tuyêxakv n chỉrces :
– Thárgob i-phódqbe Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t thay trẫhvph m khoảftng n đrces ãjtra i vưzmyh ơonuj ng gia cùispd ng chưzmyh tưzmyh ớnuqa ng, rồlcec i gấnlem p gấnlem p đrces ưzmyh a vềnxeo nưzmyh ớnuqa c. Bãjtra i triềnxeo u.
Nhạqphp c tấnlem u bảftng n Long-hồlcec i.
Nhàutiz vua lui vàutiz o cung. Ỷnuqa -Lan vẫhvph y Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng, bốyknb n thiếcfou u nữluzz vàutiz Nang Chang-Lan:
– Cárgob c em theo chịcwtz vàutiz o cung đrces ểuznn chịcwtz em đrces àutiz m đrces ạqphp o.
Chang-Lan bỡluzz ngỡluzz nhìthww n phụwuqs thâjpmz n nhưzmyh hỏdrtp i ýmaxt kiếcfou n. Bàutiz i-ma-la gậepqq t đrces ầydde u:
– Con cứfkki đrces i theo Thầydde n-phi đrces ểuznn đrces ưzmyh ợmtfc c dạqphp y dỗthww .
Chang-Lan e thẹgbjd n theo sau Hoàutiz ng-Nghi. Hoàutiz ng-Nghi đrces ưzmyh a con mắnlnn t lạqphp nh lùispd ng nhìthww n nàutiz ng từsynt đrces ầydde u đrces ếcfou n châjpmz n, khônuqa ng nódqbe i mộokfv t tiếcfou ng, trong khi chàutiz ng nghĩlosh thầydde m:
– Con quárgob i nàutiz y sao còqphp n mặxakv t dầydde y đrces ểuznn đrces i theo mìthww nh nữluzz a đrces âjpmz y? Đqnmy ưzmyh ợmtfc c! Phàutiz m muốyknb n làutiz m anh hùispd ng, thìthww phảftng i quang minh, chíwfam nh đrces ạqphp i, ta hãjtra y nódqbe i cho thịcwtz biếcfou t ta kinh tởhvph m thịcwtz , nhờepqq m gớnuqa m thịcwtz , đrces ểuznn thịcwtz theo cha vềnxeo Chiêxakv m. Khônuqa ng biếcfou t sau nàutiz y, cuộokfv c chiếcfou n giữluzz a Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n vớnuqa i Chếcfou -Củfkki diễydde n ra, thìthww thịcwtz theo cha hay theo y?
Ỷnuqa -Lan đrces ãjtra sai bầydde y tiệvdyj c sẵnxeo n. Nàutiz ng nódqbe i vớnuqa i bọlixu n trẻgbjd :
– Chịcwtz cho bầydde y tiệvdyj c đrces ểuznn mừsynt ng cárgob c em tâjpmz n thădqbe ng. Sau tiệvdyj c nàutiz y, chịcwtz sẽmwwx xin vớnuqa i Phòqphp -mãjtra thárgob i-úxvfn y cho cárgob c em vềnxeo quêxakv , gọlixu i làutiz vinh quy cốyknb lýmaxt .
Liếcfou c nhìthww n thấnlem y mặxakv t bọlixu n Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t kiệvdyj t xịcwtz u xuốyknb ng khônuqa ng vui. Nàutiz ng kinh ngạqphp c:
– Cárgob c em códqbe đrces iềnxeo u gìthww bấnlem t nhưzmyh ýmaxt sựfqqn màutiz cárgob i mặxakv t nhưzmyh bárgob nh bao chiềnxeo u thếcfou kia?
Sựfqqn thựfqqn c Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t kiệvdyj t đrces ềnxeo u làutiz trẻgbjd mồlcec cônuqa i, đrces ầydde u đrces ưzmyh ờepqq ng xódqbe chợmtfc , đrces ếcfou n cha mẹgbjd cũqwcy ng khônuqa ng biếcfou t làutiz ai, thìthww làutiz m gìthww códqbe quêxakv màutiz vềnxeo . Nêxakv n nghe Ỷnuqa -Lan nódqbe i đrces ếcfou n vinh quy cốyknb -lýmaxt , mặxakv t nădqbe m ngưzmyh ờepqq i đrces ềnxeo u hiệvdyj n ra sắnlnn c buồlcec n.
Chỉrces liếcfou c qua mặxakv t bẩnukc y ngưzmyh ờepqq i bạqphp n, Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng hiểuznn u ngay. Ngũqwcy hùispd ng muốyknb n làutiz m mộokfv t cárgob i gìthww đrces árgob nh tan bầydde u khônuqa ng khíwfam ảftng m đrces ạqphp m ấnlem y. Nhâjpmz n nghe Ỷnuqa -Lan víwfam mặxakv t Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t kiệvdyj t vớnuqa i cárgob i bárgob nh bao chiềnxeo u, Phạqphp m-Dậepqq t bậepqq t cưzmyh ờepqq i:
– Bárgob nh bao chiềnxeo u còqphp n khárgob , em thấnlem y mặxakv t bẩnukc y con quárgob i Hồlcec -tâjpmz y giốyknb ng hệvdyj t cárgob i bárgob nh đrces úxvfn c vữluzz a.
Cảftng bọlixu n cưzmyh ờepqq i ồlcec , thếcfou làutiz hếcfou t buồlcec n.
Quárgob ch-Y chỉrces mặxakv t Hoàutiz ng-Nghi:
– Thếcfou thìthww cárgob i bảftng n mặxakv t kia giốyknb ng cárgob i gìthww ? Dưzmyh ờepqq ng nhưzmyh giốyknb ng cárgob i nồlcec i đrces ấnlem t vỡluzz thìthww phảftng i?
Nghe Quárgob ch-Y dùispd a, Ỷnuqa -Lan mớnuqa i chợmtfc t đrces ểuznn ýmaxt đrces ếcfou n thárgob i đrces ộokfv củfkki a cậepqq u em thônuqa ng minh. Nàutiz ng tiếcfou n đrces ếcfou n nắnlnn m tay Chang-Lan vớnuqa i Hoàutiz ng-Nghi, đrces ểuznn hai ngưzmyh ờepqq i ngồlcec i bêxakv n nhau, rồlcec i ônuqa n tồlcec n nódqbe i vớnuqa i Hoàutiz ng-Nghi:
– Chịcwtz nghe vưzmyh ơonuj ng phi Tíwfam n-Nghĩlosh a nódqbe i rằyxpp ng: Sau trậepqq n Bốyknb -chárgob nh, em gặxakv p Lan, rồlcec i yêxakv u Lan đrces ếcfou n đrces iêxakv n đrces ảftng o thầydde n hồlcec n. Em vậepqq n đrces ộokfv ng vớnuqa i Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng hếcfou t sứfkki c lậepqq p cônuqa ng, đrces ểuznn chuộokfv c tộokfv i cho gia đrces ìthww nh Lan. Nay thìthww cônuqa ng thàutiz nh, danh toạqphp i, gia đrces ìthww nh Lan đrces ưzmyh ợmtfc c âjpmz n xárgob . Tạqphp i sao em lạqphp i lạqphp nh nhạqphp t vớnuqa i Lan?
Hoàutiz ng-Nghi nódqbe i gằyxpp n từsynt ng tiếcfou ng:
– Trưzmyh ớnuqa c kia em say mêxakv nàutiz ng bao nhiêxakv u, thìthww từsynt sau trậepqq n Nhậepqq t-lệvdyj , chíwfam nh mắnlnn t em vớnuqa i cárgob c bạqphp n đrces âjpmz y đrces ãjtra thấnlem y Lan làutiz m nhữluzz ng chuyệvdyj n kinh tởhvph m, hỏdrtp i sao nay em gặxakv p thịcwtz , em códqbe thểuznn ...códqbe thểuznn ...
Nódqbe i đrces ếcfou n đrces ấnlem y, chàutiz ng nổutiz i giậepqq n phừsynt ng phừsynt ng, bỏdrtp chỗthww , tiếcfou n lạqphp i cuốyknb i bàutiz n, ngồlcec i cạqphp nh Vũqwcy -Quang. Trong khi đrces ódqbe Chang-Lan bưzmyh ng mặxakv t khódqbe c nứfkki c nởhvph :
– Nghi ơonuj i! Tạqphp i sao Nghi lạqphp i nặxakv ng lờepqq i vớnuqa i em nhưzmyh vậepqq y? Kểuznn từsynt ngàutiz y chúxvfn ng mìthww nh xa nhau, dùispd ởhvph trong tùispd , màutiz hằyxpp ng đrces êxakv m em vẫhvph n cầydde u xin đrces ứfkki c Bồlcec -tárgob t che chởhvph cho Nghi. Em khấnlem n rằyxpp ng: Nếcfou u nghiệvdyj p Nghi phảftng i chếcfou t, thìthww em xin chếcfou t thay cho Nghi. Gầydde n đrces âjpmz y đrces ưzmyh ợmtfc c tin Nghi vônuqa sựfqqn , gia đrces ìthww nh em đrces ưzmyh ợmtfc c âjpmz n xárgob , đrces em vềnxeo đrces âjpmz y, em... em xiếcfou t bao cảftng m đrces ộokfv ng. Em âjpmz m thầydde m đrces a tạqphp Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng đrces ãjtra vìthww em màutiz xin đrces ứfkki c Hoàutiz ng-đrces ếcfou tha cho gia đrces ìthww nh em. Thếcfou màutiz ... thếcfou màutiz ...
Nàutiz ng khódqbe c nứfkki c nởhvph : Gặxakv p lạqphp i nhau, Nghi khônuqa ng nhìthww n mặxakv t em đrces ãjtra đrces àutiz nh, Nghi còqphp n nhụwuqs c mạqphp em! Hỡluzz i ơonuj i! Nếcfou u em códqbe làutiz m đrces iềnxeo u gìthww cho Nghi khônuqa ng vui, thìthww Nghi cứfkki giếcfou t em đrces i. Em khônuqa ng âjpmz n hậepqq n đrces âjpmz u! Nghi ơonuj i! Nưzmyh ớnuqa c em mấnlem t, nhàutiz em tan, em buồlcec n đrces ứfkki t ruộokfv t ra đrces ưzmyh ợmtfc c, nhiềnxeo u lầydde n em muốyknb n chếcfou t, nhưzmyh ng em khônuqa ng thểuznn chếcfou t, vìthww muốyknb n dàutiz nh tấnlem t cảftng tấnlem m lòqphp ng yêxakv u thưzmyh ơonuj ng cho Nghi.
Nghe Chang-Lan nódqbe i, Hoàutiz ng-Nghi càutiz ng nổutiz i nódqbe ng hơonuj n, chàutiz ng chỉrces vàutiz o Long-biêxakv n tứfkki hùispd ng vàutiz bốyknb n ngưzmyh ờepqq i vợmtfc :
– Ởqnmy đrces âjpmz y códqbe tớnuqa i tárgob m ngưzmyh ờepqq i nữluzz a, cộokfv ng lạqphp i mưzmyh ờepqq i sárgob u con mắnlnn t, mưzmyh ờepqq i sárgob u cárgob i tai cùispd ng nghe, cùispd ng thấnlem y chứfkki đrces âjpmz u phảftng i mìthww nh tônuqa i. Hừsynt ... hừsynt . Cárgob i đrces ĩlosh giàutiz mồlcec m, cárgob i trộokfv m giàutiz miệvdyj ng.
Ỷnuqa -Lan vẫhvph y tay cho đrces árgob m trẻgbjd im lặxakv ng, nàutiz ng chỉrces vàutiz o Ngọlixu c-Hưzmyh ơonuj ng:
– Trong tấnlem t cảftng cárgob c em ởhvph đrces âjpmz y, em làutiz ngưzmyh ờepqq i họlixu c Nho uyêxakv n thâjpmz m, em biếcfou t rõftng đrces ạqphp o Trung-dung, vậepqq y em hãjtra y kểuznn cho chịcwtz nghe nhữluzz ng gìthww đrces ãjtra xẩnukc y ra giữluzz a Nghi đrces ệvdyj vớnuqa i Lan muộokfv i!
Ngọlixu c-Hưzmyh ơonuj ng khoan thai thuậepqq t từsynt lúxvfn c Hoàutiz ng-Nghi từsynt biệvdyj t Chang-Lan ra sao, rồlcec i nàutiz ng xuấnlem t hiệvdyj n vớnuqa i Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n thếcfou nàutiz o... cho tớnuqa i lúxvfn c đrces árgob nh Đqnmy ồlcec -bàutiz n, nàutiz ng ădqbe n nằyxpp m vớnuqa i y, lạqphp i rấnlem t hárgob ch dịcwtz ch, kiêxakv u cădqbe ng, hắnlnn t hủfkki i Hoàutiz ng-Nghi, khônuqa ng bỏdrtp mộokfv t chi tiếcfou t nàutiz o.
Nghe Ngọlixu c-Hưzmyh ơonuj ng thuậepqq t Chang-Lan bưzmyh ng mặxakv t khódqbe c nứfkki c nởhvph :
– Em... em khônuqa ng hềnxeo biếcfou t cárgob i lãjtra o Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n ra sao? Từsynt ngàutiz y đrces ódqbe đrces ếcfou n giờepqq em vẫhvph n ởhvph trong nhàutiz giam Bốyknb -chíwfam nh. Sau nhờepqq vưzmyh ơonuj ng phi Tíwfam n-Nghĩlosh a mởhvph lòqphp ng từsynt bi, cho em ra ngoàutiz i sốyknb ng trong dinh củfkki a ngưzmyh ờepqq i. Em chưzmyh a hềnxeo đrces ếcfou n Đqnmy ồlcec -bàutiz n, cũqwcy ng chẳkaqg ng biếcfou t Tu-mao ra sao! Nếcfou u cảftng nădqbe m anh, bốyknb n chịcwtz đrces âjpmz y đrces ềnxeo u thấnlem y em ădqbe n nằyxpp m, hầydde u hạqphp lãjtra o Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n thìthww em xin chịcwtz u nhậepqq n lỗthww i chứfkki biếcfou t nódqbe i sao bâjpmz y giờepqq ?
Nàutiz ng tiếcfou n tớnuqa i trưzmyh ớnuqa c Ỷnuqa -Lan:
– Thầydde n-phi! Tiểuznn u nữluzz sinh làutiz m con gárgob i, thâjpmz n nhưzmyh hạqphp t mưzmyh a sa, rơonuj i xuốyknb ng luốyknb ng hoa thìthww đrces ưzmyh ợmtfc c hưzmyh ởhvph ng hưzmyh ơonuj ng thơonuj m, rơonuj i xuốyknb ng đrces ấnlem t bùispd n thìthww đrces àutiz nh chịcwtz u hônuqa i tanh. Nay trong bữluzz a tiệvdyj c vui vẻgbjd nhưzmyh thếcfou nàutiz y, màutiz đrces ếcfou n chíwfam n ngưzmyh ờepqq i nhìthww n tiểuznn u nữluzz bằyxpp ng con mắnlnn t kinh tởhvph m, thìthww sao còqphp n vui đrces ưzmyh ợmtfc c? Xin Thầydde n phi cho tiểuznn u nữluzz lui vềnxeo hầydde u hạqphp phụwuqs thâjpmz n, chứfkki tiểuznn u nữluzz còqphp n ngồlcec i đrces âjpmz y thìthww bữluzz a tiệvdyj c nàutiz y khônuqa ng vui nữluzz a.
Ỷnuqa -Lan suy nghĩlosh mộokfv t lárgob t rồlcec i gọlixu i Thúxvfn y-Phưzmyh ợmtfc ng:
– Ban nãjtra y thâjpmz n vưzmyh ơonuj ng Bàutiz i-ma-la xin vớnuqa i chịcwtz cho gia đrces ìthww nh lêxakv n đrces ưzmyh ờepqq ng vềnxeo Chiêxakv m ngay. Chịcwtz đrces ãjtra nódqbe i vớnuqa i thầydde y Lýmaxt Kếcfou -Nguyêxakv n trao cho ônuqa ng ba trădqbe m thủfkki y thủfkki Chiêxakv m, vớnuqa i hai chiếcfou n thuyềnxeo n cùispd ng lưzmyh ơonuj ng thựfqqn c. Giờepqq nàutiz y códqbe lẽmwwx họlixu chưzmyh a nhổutiz neo đrces âjpmz u. Vậepqq y em lấnlem y ngựfqqn a dẫhvph n Chang-Lan ra bếcfou n Thủfkki y-quâjpmz n, đrces ểuznn Chang-Lan vềnxeo Chiêxakv m.
Chang-Lan quỳonuj gốyknb i hàutiz nh lễydde vớnuqa i Ỷnuqa -Lan:
– Đqnmy a tạqphp Thầydde n phi.
Nàutiz ng quay lạqphp i nódqbe i vớnuqa i Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng vàutiz bốyknb n ngưzmyh ờepqq i vợmtfc :
– Đqnmy a tạqphp cárgob c anh cárgob c chịcwtz đrces ãjtra lậepqq p cônuqa ng xin âjpmz n xárgob gia đrces ìthww nh em. Còqphp n em... còqphp n em... chỉrces làutiz mộokfv t đrces ứfkki a con gárgob i dơonuj bẩnukc n kinh tởhvph m, em xin rờepqq i khỏdrtp i đrces âjpmz y.
Nàutiz ng ngẩnukc ng đrces ầydde u lêxakv n trờepqq i:
– Trờepqq i cao thấnlem u cho con! Đqnmy ấnlem t dầydde y biếcfou t cho lòqphp ng nàutiz y màutiz thônuqa i. Con đrces em tấnlem t cảftng dâjpmz ng cho ngưzmyh ờepqq i, ngưzmyh ờepqq i khônuqa ng nhậepqq n thìthww thônuqa i, lạqphp i hợmtfc p nhau xỉrces nhụwuqs c con. Non cao đrces ứfkki ng đrces ódqbe , nưzmyh ớnuqa c biếcfou c vẫhvph n trônuqa i, mộokfv t ngàutiz y kia, biếcfou t đrces âjpmz u trờepqq i xanh sẽmwwx giảftng i oan cho con!
Nódqbe i rồlcec i nàutiz ng cùispd ng Thúxvfn y-Phưzmyh ợmtfc ng rờepqq i cung Ỷnuqa -Lan ra đrces i.
Kim-Liêxakv n rùispd ng mìthww nh:
– Con gárgob i Chiêxakv m thưzmyh ờepqq ng châjpmz n thậepqq t, màutiz sao Chang-Lan lạqphp i sảftng o quyệvdyj t đrces ếcfou n nhưzmyh thếcfou nàutiz y? Giárgob màutiz mắnlnn t em khônuqa ng nhìthww n thấnlem y y thịcwtz , khônuqa ng từsynt ng nódqbe i chuyệvdyj n vớnuqa i y thịcwtz , thìthww códqbe lẽmwwx em cũqwcy ng tin nhữluzz ng lờepqq i y thịcwtz nódqbe i.
Ỷnuqa -Lan đrces ãjtra bịcwtz oan khuấnlem t, thấnlem y trong khi nódqbe i, Chang-Lan tỏdrtp ra thàutiz nh thựfqqn c chứfkki khônuqa ng phảftng i đrces ódqbe ng kịcwtz ch; nàutiz ng bảftng o Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng:
– Nghi đrces ệvdyj bìthww nh tĩlosh nh lạqphp i. Việvdyj c nàutiz y, chịcwtz thấnlem y dưzmyh ờepqq ng nhưzmyh códqbe đrces iềnxeo u gìthww bíwfam ẩnukc n ởhvph trong. Hiệvdyj n chịcwtz Ngọlixu c-Nam, vưzmyh ơonuj ng phi Tíwfam n-Nghĩlosh a còqphp ởhvph đrces âjpmz y, đrces ểuznn chịcwtz mờepqq i chịcwtz ấnlem y đrces ếcfou n, thìthww biếcfou t ngay Lan muộokfv i nódqbe i dốyknb i, hay nódqbe i thựfqqn c chứfkki khódqbe gìthww ?
Nàutiz ng quay ra tuyêxakv n chỉrces vớnuqa i mộokfv t thárgob i-giárgob m:
– Ngưzmyh ờepqq i sang phủfkki Tíwfam n-Nghĩlosh a thỉrces nh vưzmyh ơonuj ng phi vàutiz o đrces âjpmz y gặxakv p ta gấnlem p.
Viêxakv n thárgob i giárgob m đrces i rồlcec i, Ỷnuqa -Lan truyềnxeo n dọlixu n tiệvdyj c cho cárgob c em ădqbe n. Nàutiz ng nódqbe i vớnuqa i Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t kiệvdyj t:
– Còqphp n cárgob c em, cárgob c em lớnuqa n rồlcec i, chịcwtz sẽmwwx tìthww m nhữluzz ng tiểuznn u thưzmyh con cárgob c đrces ạqphp i thầydde n đrces ểuznn hỏdrtp i cho cárgob c em.
Trầydde n-Di nódqbe i:
– Hồlcec i xưzmyh a chịcwtz nhậepqq n làutiz m « u » làutiz m mẹgbjd bọlixu n em, thìthww nay chịcwtz bảftng o bọlixu n em ưzmyh ng ai, thìthww bọlixu n em đrces âjpmz u dárgob m chốyknb i từsynt ?
Phi an ủfkki i Hoàutiz ng-Nghi:
– Việvdyj c Chang-Lan, em nêxakv n quêxakv n đrces i! Chịcwtz sẽmwwx hỏdrtp i cho em mộokfv t tiểuznn u thưzmyh vădqbe n võftng song toàutiz n, nhan sắnlnn c gấnlem p mưzmyh ờepqq i Chang-Lan.
Triệvdyj u-Thu bậepqq t cưzmyh ờepqq i:
– Tạqphp i sao chịcwtz lạqphp i kéumvz n con cárgob c đrces ạqphp i thầydde n? Nhưzmyh vậepqq y e códqbe vấnlem n đrces ềnxeo mônuqa n khônuqa ng đrces ădqbe ng, hộokfv khônuqa ng đrces ốyknb i; bởhvph i cárgob c em làutiz nhữluzz ng đrces ứfkki a ădqbe n màutiz y mồlcec cônuqa i! Theo em nghĩlosh , chịcwtz nêxakv n hỏdrtp i mấnlem y cônuqa gárgob i quêxakv cho chúxvfn ng em thìthww hơonuj n!
Códqbe tiếcfou ng nódqbe i trong trẻgbjd o vọlixu ng vàutiz o:
– Cárgob i chi làutiz mônuqa n đrces ădqbe ng hộokfv đrces ốyknb i? Vớnuqa i tàutiz i nădqbe ng cárgob c em, cárgob c em códqbe thểuznn làutiz m phòqphp mãjtra Tốyknb ng, Xiêxakv m, Làutiz o, Đqnmy ạqphp i-lýmaxt cũqwcy ng cứfkki đrces ưzmyh ợmtfc c đrces i.
Cônuqa ng chúxvfn a Thiêxakv n-Ninh từsynt ngoàutiz i bưzmyh ớnuqa c vàutiz o. Nàutiz ng hàutiz nh lễydde vớnuqa i Ỷnuqa -Lan rồlcec i nghiêxakv m mặxakv t nódqbe i vớnuqa i bọlixu n trẻgbjd :
– Triệvdyj u Thu nódqbe i vậepqq y làutiz thiếcfou u suy nghĩlosh , chịcwtz phảftng i đrces éumvz t đrces íwfam t mớnuqa i đrces ưzmyh ợmtfc c.
Nódqbe i làutiz làutiz m, Thiêxakv n-Ninh cầydde m cárgob i roi ngựfqqn a quấnlem t đrces ếcfou n véumvz o mộokfv t tiếcfou ng phớnuqa t qua mônuqa ng Triệvdyj u-Thu: Phàutiz m làutiz anh hùispd ng, đrces âjpmz u quảftng n xuấnlem t thâjpmz n? Phòqphp -mãjtra Chửmwwx đrces ạqphp o-tổutiz nghèlixu o đrces ếcfou n đrces ộokfv khônuqa ng códqbe đrces ếcfou n cárgob i khốyknb che thâjpmz n, màutiz làutiz m rạqphp ng danh triềnxeo u Hùispd ng! Tổutiz -sưzmyh phảftng i Tảftng n-viêxakv n làutiz Sơonuj n-Tinh, xuấnlem t thâjpmz n làutiz m tiềnxeo u phu, màutiz nay khắnlnn p gầydde m trờepqq i Nam thờepqq cúxvfn ng. Vạqphp n-Tíwfam n hầydde u Lýmaxt -Thâjpmz n chỉrces làutiz mộokfv t ngưzmyh nhâjpmz n, màutiz làutiz m lêxakv n chuyệvdyj n kinh thiêxakv n đrces ộokfv ng đrces ịcwtz a. Thờepqq i Lĩlosh nh-Nam, Thiêxakv n-ưzmyh ng lụwuqs c tưzmyh ớnuqa ng, Lụwuqs c-hầydde u tưzmyh ớnuqa ng đrces ềnxeo u làutiz trẻgbjd mồlcec cônuqa i, màutiz thàutiz nh anh hùispd ng. Ngay đrces ứfkki c Thárgob i-tổutiz nhàutiz ta, xuấnlem t thâjpmz n làutiz trẻgbjd chădqbe n trâjpmz u nữluzz a làutiz ... Cárgob c em đrces âjpmz y đrces ềnxeo u códqbe lòqphp ng son vớnuqa i đrces ấnlem t nưzmyh ớnuqa c, lạqphp i làutiz đrces ệvdyj tửmwwx Quốyknb c-phụwuqs , Quốyknb c-mẫhvph u; nódqbe i vềnxeo tàutiz i đrces árgob ng làutiz m đrces ạqphp i tưzmyh ớnuqa ng; nódqbe i vềnxeo cônuqa ng lao vớnuqa i Xãjtra -tắnlnn c, thìthww cônuqa ng lao khônuqa ng nhỏdrtp . Mớnuqa i đrces âjpmz y cárgob c em đrces ưzmyh ợmtfc c phong tưzmyh ớnuqa c tớnuqa i Bárgob , chứfkki c tớnuqa i Đqnmy ônuqa -thốyknb ng, chỉrces huy mộokfv t hiệvdyj u Thiêxakv n-tửmwwx binh đrces âjpmz u códqbe nhỏdrtp !
Thiêxakv n-Ninh nódqbe i vớnuqa i Ỷnuqa -Lan:
– Thưzmyh a cônuqa , Ninh muốyknb n làutiz m bàutiz mai cho bẩnukc y cậepqq u em nàutiz y, vớnuqa i Nghi đrces ệvdyj . Cônuqa códqbe cho phéumvz p khônuqa ng?
– Dĩlosh nhiêxakv n cônuqa cảftng m ơonuj n Ninh muônuqa n vàutiz n.
– Ninh đrces ãjtra tìthww m đrces ưzmyh ợmtfc c tárgob m cônuqa . Cảftng tárgob m bẩnukc y cônuqa đrces ềnxeo u làutiz đrces ệvdyj tửmwwx danh gia, khônuqa ng nhữluzz ng đrces ứfkki c hạqphp nh khódqbe kiếcfou m, vădqbe n võftng kiêxakv m toàutiz n, tềnxeo gia nộokfv i trợmtfc giỏdrtp i màutiz còqphp n đrces ẹgbjd p nhưzmyh tiêxakv n nga nữluzz a. Nhưzmyh vậepqq y đrces ểuznn họlixu cùispd ng sárgob t cárgob nh bêxakv n nhau giúxvfn p nưzmyh ớnuqa c nhưzmyh bốyknb n chàutiz ng Long-biêxakv n. Tárgob m nàutiz ng nàutiz y cônuqa đrces ềnxeo u biếcfou t cảftng rồlcec i.
– Nhữluzz ng nàutiz ng nàutiz o thếcfou Thiêxakv n-Ninh?
– Thưzmyh a cônuqa , đrces ódqbe làutiz tárgob m nàutiz ng Phưzmyh ơonuj ng, đrces ệvdyj tửmwwx củfkki a anh Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t.
Ỷnuqa -Lan reo lêxakv n:
– Thiêxakv n-Ninh hay quárgob . Hồlcec i cônuqa ởhvph trong trang củfkki a thárgob i-phódqbe Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t, cônuqa đrces ãjtra códqbe dịcwtz p làutiz m quen vớnuqa i tárgob m nàutiz ng đrces ódqbe . Tárgob m nàutiz ng Phưzmyh ơonuj ng tuổutiz i sàutiz n sàutiz n nhau. Dưzmyh ờepqq ng nhưzmyh têxakv n làutiz Phưzmyh ơonuj ng-Lýmaxt , Phưzmyh ơonuj ng-Cúxvfn c, Phưzmyh ơonuj ng-Liễydde u, Phưzmyh ơonuj ng-Đqnmy ơonuj n, Phưzmyh ơonuj ng-Tiêxakv n, Phưzmyh ơonuj ng-Dưzmyh ợmtfc c, Phưzmyh ơonuj ng-Quếcfou , Phưzmyh ơonuj ng-Quỳonuj nh thìthww phảftng i. Cárgob c nàutiz ng Phưzmyh ơonuj ng, mỗthww i ngưzmyh ờepqq i mộokfv t vẻgbjd , nhưzmyh ng nàutiz ng Quỳonuj nh đrces ẹgbjd p nhấnlem t. Vậepqq y chúxvfn ng ta cho mấnlem y cậepqq u xem mặxakv t cárgob c nàutiz ng, rồlcec i tùispd y nghi cậepqq u nàutiz o thíwfam ch cônuqa nàutiz o, ta cho kếcfou t đrces ônuqa i.
– Khônuqa ng ổutiz n rồlcec i!
Trầydde n Ninh phárgob t biểuznn u:
– Nhưzmyh vậepqq y e đrces árgob nh nhau mấnlem t. Víwfam thửmwwx cônuqa Phưzmyh ơonuj ng-Quếcfou , màutiz têxakv n quárgob i Quárgob ch-Y vớnuqa i têxakv n quárgob i Triệvdyj u-Thu cùispd ng chọlixu n thìthww sao? Ấuznn y làutiz khônuqa ng nódqbe i, lỡluzz ra bẩnukc y con quárgob i cùispd ng chọlixu n mộokfv t cônuqa .
Thiêxakv n-Ninh hỏdrtp i:
– Em códqbe ýmaxt kiếcfou n gìthww khônuqa ng?
Trầydde n Ninh tíwfam nh đrces ốyknb t ngódqbe n tay:
– Em xin đrces ềnxeo nghịcwtz nădqbe m phưzmyh ơonuj ng phárgob p.
Trầydde n Di chỉrces mặxakv t Trầydde n Ninh:
– Thửmwwx nódqbe i nghe coi. Hễydde chưzmyh ớnuqa ng tai ta khônuqa ng gọlixu i mi làutiz Long-biêxakv n màutiz làutiz thằyxpp n lằyxpp n đrces ấnlem y.
Trầydde n Ninh méumvz o mặxakv t trêxakv u thấnlem t kiệvdyj t:
– Mộokfv t làutiz Thầydde n-phi dùispd ng quyềnxeo n, gảftng cho mỗthww i quárgob i mộokfv t cônuqa . Quárgob i nàutiz o may thìthww đrces ưzmyh ợmtfc c cônuqa hiềnxeo n, quárgob i nàutiz o khônuqa ng may thìthww bịcwtz cônuqa dữluzz ; quárgob i nàutiz o sốyknb tốyknb t thìthww đrces ưzmyh ợmtfc c cônuqa đrces ẹgbjd p, quárgob i nàutiz o xấnlem u sốyknb thìthww gặxakv p cônuqa méumvz o mồlcec m, mắnlnn t léumvz , vai u thịcwtz t bắnlnn p, mồlcec hônuqa i dầydde u, ngódqbe n tay bằyxpp ng cárgob i quảftng chuốyknb i.
Mọlixu i ngưzmyh ờepqq i cưzmyh ờepqq i ồlcec lêxakv n.
Nódqbe tiếcfou p:
– Hai làutiz cho đrces ấnlem u võftng , thi vădqbe n, quárgob i nàutiz o đrces ứfkki ng đrces ầydde u thìthww đrces ưzmyh ợmtfc c chọlixu n trưzmyh ớnuqa c, quárgob i nàutiz o hạqphp ng béumvz t thìthww còqphp n lạqphp i cônuqa nàutiz o, phảftng i xàutiz o cônuqa đrces ódqbe .
Thiêxakv n-Ninh hỏdrtp i:
– Còqphp n phưzmyh ơonuj ng phárgob p thứfkki ba.
– Tâjpmz u đrces iệvdyj n hạqphp , phưzmyh ơonuj ng phárgob p thứfkki a ba làutiz cho cárgob c cônuqa đrces ấnlem u võftng . Cônuqa nàutiz o đrces ứfkki ng đrces ầydde u thìthww đrces ưzmyh ợmtfc c chọlixu n lấnlem y mộokfv t quárgob i trưzmyh ớnuqa c. Cônuqa nàutiz o hạqphp ng béumvz t thìthww đrces ưzmyh ợmtfc c lĩlosh nh củfkki a nợmtfc ếcfou hểuznn !
Ỷnuqa -Lan bậepqq t cưzmyh ờepqq i:
– Còqphp n phưzmyh ơonuj ng phárgob p thứfkki tưzmyh ?
– Phưzmyh ơonuj ng phárgob p thứfkki tưzmyh thìthww giảftng n dịcwtz thônuqa i. Ta cho cárgob c quárgob i rúxvfn t thădqbe m, ai rúxvfn t trúxvfn ng cônuqa nàutiz o thìthww đrces ưzmyh ợmtfc c cônuqa đrces ódqbe .
Nódqbe nhìthww n Ỷnuqa -Lan:
– Còqphp n phưzmyh ơonuj ng phárgob p thứfkki nădqbe m, ta lấnlem y khădqbe n quàutiz ng cổutiz củfkki a cárgob c cônuqa đrces em cho cárgob c quárgob i... ngửmwwx i.
Ỷnuqa -Lan bậepqq t cưzmyh ờepqq i:
– Ngửmwwx i???
– Vâjpmz ng! Sau khi ngửmwwx i, quárgob i nàutiz o thấnlem y hưzmyh ơonuj ng trinh nữluzz ởhvph khădqbe n tiếcfou t ra màutiz nhiểuznn u nưzmyh ớnuqa c miếcfou ng thìthww chọlixu n cárgob i khădqbe n ấnlem y. Sau đrces ódqbe ta cho cárgob c cônuqa xuấnlem t hiệvdyj n. Ai đrces ưzmyh ợmtfc c khădqbe n củfkki a cônuqa nàutiz o thìthww làutiz m chồlcec ng cônuqa đrces ódqbe .
Mọlixu i ngưzmyh ờepqq i vỗthww tay hoan hônuqa . Thiêxakv n-Ninh vui vẻgbjd :
– Códqbe lẽmwwx phưzmyh ơonuj ng phárgob p ngửmwwx i khădqbe n hay hơonuj n.
Phạqphp m Dậepqq t nódqbe i nhỏdrtp vàutiz o tai Kim-Loan:
– Ngũqwcy đrces ệvdyj đrces ềnxeo nghịcwtz cho ngửmwwx i khădqbe n, chứfkki nếcfou u làutiz anh, thìthww anh cho cárgob c quárgob i ngửmwwx i quầydde n củfkki a cárgob c nàutiz ng, màutiz phảftng i làutiz quầydde n mặxakv c ba thárgob ng chưzmyh a giặxakv t!
Kim-Loan cưzmyh ờepqq i nhădqbe n mặxakv t, vỗthww vàutiz o vai chồlcec ng:
– Nhảftng m nàutiz o.
Tuy Phạqphp m Dậepqq t Kim-Loan nódqbe i vớnuqa i nhau rấnlem t nhỏdrtp , nhưzmyh ng mọlixu i ngưzmyh ờepqq i đrces ềnxeo u nghe rấnlem t rõftng . Tấnlem t cảftng cùispd ng ônuqa m bụwuqs ng cưzmyh ờepqq i rũqwcy rưzmyh ợmtfc i.
Ỷnuqa -Lan quyếcfou t đrces ịcwtz nh:
– Nghe đrces âjpmz y! Bâjpmz y giờepqq chịcwtz quyếcfou t đrces ịcwtz nh dùispd ng phưzmyh ơonuj ng phárgob p chọlixu n khădqbe n. Ta ngừsynt ng ădqbe n tiệvdyj c đrces ãjtra , đrces ểuznn mờepqq i quan Thárgob i-phódqbe Đqnmy ạqphp i-tưzmyh -mãjtra Lýmaxt Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t vớnuqa i tárgob m nàutiz ng Phưzmyh ơonuj ng tớnuqa i đrces âjpmz y dựfqqn tiệvdyj c mộokfv t thểuznn .
Ỷnuqa -Lan cầydde m búxvfn t viếcfou t mộokfv t chỉrces dụwuqs , sai chim ưzmyh ng mang đrces i liềnxeo n.
Thờepqq i xưzmyh a, mộokfv t chỉrces dụwuqs củfkki a vua, hoàutiz ng-hậepqq u, phi-tầydde n ban ra, thìthww dùispd ngưzmyh ờepqq i nhậepqq n códqbe bậepqq n rộokfv n đrces ếcfou n đrces âjpmz u cũqwcy ng phảftng i lêxakv n đrces ưzmyh ờepqq ng ngay. Gầydde n giờepqq sau, thìthww códqbe tiếcfou ng vódqbe ngựfqqn a lộokfv p bộokfv p. Nộokfv i cônuqa ng Thiêxakv n-Ninh rấnlem t cao, nàutiz ng lắnlnn ng nghe, rồlcec i nódqbe i:
– Códqbe mộokfv t ngưzmyh ờepqq i cỡluzz i ngựfqqn a, vớnuqa i hai xe song mãjtra tớnuqa i. Códqbe thểuznn anh Kiệvdyj t đrces ếcfou n. Cônuqa đrces ểuznn Ninh ra đrces ódqbe n.
Thiêxakv n-Ninh ra ngoàutiz i sâjpmz n, thìthww quảftng Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t vớnuqa i tárgob m đrces ệvdyj tửmwwx tớnuqa i. Lễydde tấnlem t. Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t hỏdrtp i:
– Cônuqa ng-chúxvfn a, khônuqa ng biếcfou t hônuqa m nay làutiz ngàutiz y gìthww màutiz lạqphp i tốyknb t cho huynh đrces ếcfou n thếcfou . Thầydde n-phi sai chim ưzmyh ng tuyêxakv n chỉrces gọlixu i huynh vớnuqa i tárgob m cônuqa đrces ệvdyj tửmwwx vàutiz o ădqbe n yếcfou n.
Thiêxakv n-Ninh dơonuj ngódqbe n tay chỏdrtp lêxakv n trờepqq i:
– Bíwfam mậepqq t! Còqphp n nhiềnxeo u chuyệvdyj n vui nữluzz a, chứfkki khônuqa ng giảftng n dịcwtz nhưzmyh thếcfou đrces âjpmz u.
Nàutiz ng dùispd ng lờepqq i nódqbe i bìthww nh dâjpmz n vớnuqa i tárgob m cônuqa Phưzmyh ơonuj ng:
– Cárgob c chárgob u nhớnuqa nhéumvz . Kểuznn từsynt lúxvfn c nàutiz y, tuyệvdyj t đrces ốyknb i khônuqa ng đrces ưzmyh ợmtfc c gọlixu i têxakv n nhau ra. Khi hàutiz nh lễydde vớnuqa i Thầydde n-phi thìthww cứfkki gọlixu i làutiz sưzmyh thúxvfn c, chứfkki khônuqa ng gọlixu i làutiz bệvdyj hạqphp , hay đrces iệvdyj n hạqphp .
– Dạqphp .
– Cárgob c chárgob u đrces ưzmyh a khădqbe n quàutiz ng cổutiz cho cônuqa .
Tárgob m nàutiz ng Phưzmyh ơonuj ng ngơonuj ngơonuj ngárgob c ngárgob c khônuqa ng hiểuznn u cônuqa ng chúxvfn a muốyknb n gìthww , nhưzmyh ng cũqwcy ng thárgob o khădqbe n quàutiz ng trao cho Thiêxakv n-Ninh. Thiêxakv n-Ninh vẫhvph y tay:
– Chúxvfn ng ta vàutiz o dựfqqn yếcfou n.
Nàutiz ng hônuqa lớnuqa n:
– Códqbe Thárgob i-phódqbe Lýmaxt Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t vàutiz tárgob m nữluzz đrces ệvdyj tửmwwx tham kiếcfou n Thầydde n-phi.
Ỷnuqa -Lan vẫhvph y tay:
– Sưzmyh huynh khônuqa ng nêxakv n đrces a lễydde .
Tárgob m nàutiz ng Phưzmyh ơonuj ng cùispd ng quỳonuj gốyknb i rậepqq p đrces ầydde u:
– Bọlixu n đrces ệvdyj tửmwwx xin tham kiếcfou n sưzmyh thúxvfn c.
– Cárgob c chárgob u bìthww nh thâjpmz n.
Cung nữluzz xếcfou p chỗthww cho cárgob c nàutiz ng Phưzmyh ơonuj ng ngồlcec i. Ỷnuqa -Lan chỉrces Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t kiệvdyj t vớnuqa i Hoàutiz ng-Nghi nódqbe i vớnuqa i Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t:
– Sưzmyh huynh ơonuj i! Muộokfv i mờepqq i sưzmyh huynh vớnuqa i tárgob m sưzmyh đrces iệvdyj t chữluzz Phưzmyh ơonuj ng vàutiz o đrces âjpmz y, chẳkaqg ng qua cũqwcy ng vìthww chuyệvdyj n trădqbe m nădqbe m củfkki a đrces árgob m nàutiz y.
Nódqbe i rồlcec i phi tódqbe m tắnlnn t nhữluzz ng gìthww đrces ãjtra xẩnukc y ra từsynt trưzmyh a đrces ếcfou n giờepqq . Dùispd đrces ãjtra tậepqq p võftng , nhưzmyh ng tárgob m nàutiz ng Phưzmyh ơonuj ng cũqwcy ng làutiz con gárgob i, nghe đrces ếcfou n chuyệvdyj n hônuqa n nhâjpmz n làutiz cúxvfn i đrces ầydde u e lệvdyj .
Cônuqa ng chúxvfn a Thiêxakv n-Ninh đrces ểuznn tárgob m cárgob i khădqbe n ra trưzmyh ớnuqa c árgob n thưzmyh rồlcec i nódqbe i:
– Duyêxakv n-tìthww nh làutiz do trờepqq i xếcfou p đrces ặxakv t. Đqnmy âjpmz y làutiz tárgob m cárgob i khădqbe n củfkki a tárgob m nàutiz ng Phưzmyh ơonuj ng. Bâjpmz y giờepqq tárgob m em hãjtra y đrces ứfkki ng dậepqq y, mỗthww i em chọlixu n lấnlem y mộokfv t cárgob i khădqbe n.
Từsynt lúxvfn c tárgob m nàutiz ng Phưzmyh ơonuj ng bưzmyh ớnuqa c vàutiz o, bọlixu n Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t kiệvdyj t vớnuqa i Hoàutiz ng-Nghi liếcfou c nhìthww n, bấnlem t giárgob c cùispd ng giậepqq t mìthww nh, vìthww cảftng tárgob m nàutiz ng, mỗthww i ngưzmyh ờepqq i mộokfv t vẻgbjd . Ngưzmyh ờepqq i thìthww ủfkki y mịcwtz , ngưzmyh ờepqq i thìthww thanh tao, ngưzmyh ờepqq i thìthww sắnlnn c sảftng o. Bấnlem t giárgob c cảftng tárgob m ngưzmyh ờepqq i cùispd ng nghĩlosh thầydde m: Thônuqa i thìthww đrces ưzmyh ợmtfc c làutiz m chồlcec ng mộokfv t trong tárgob m cônuqa nàutiz y cũqwcy ng tốyknb t phúxvfn c rồlcec i, chứfkki đrces âjpmz u giárgob m lựfqqn a chọlixu n! Bâjpmz y giờepqq nghe Thiêxakv n-Ninh nódqbe i, chúxvfn ng truyềnxeo n tay nhau tárgob m cárgob i khădqbe n, rồlcec i đrces ưzmyh a lêxakv n mũqwcy i ngửmwwx i. Thoárgob ng mộokfv t cárgob i, mỗthww i ngưzmyh ờepqq i đrces ãjtra chọlixu n mộokfv t cárgob i.
Cônuqa ng-chúxvfn a Thiêxakv n-Ninh cầydde m cárgob i khădqbe n trêxakv n tay Hoàutiz ng-Nghi hỏdrtp i:
– Khădqbe n nàutiz y củfkki a ai?
Phưzmyh ơonuj ng-Quỳonuj nh cúxvfn i đrces ầydde u:
– Khảftng i cônuqa ng chúxvfn a củfkki a thầydde n.
Cônuqa ng chúxvfn a chỉrces ghếcfou cạqphp nh Hoàutiz ng-Nghi cho Phưzmyh ơonuj ng-Quỳonuj nh:
– Chárgob u ngồlcec i đrces âjpmz y đrces i.
Sau đrces ódqbe cônuqa ng chúxvfn a tiếcfou p tụwuqs c gọlixu i. Khădqbe n trêxakv n tay Trầydde n-Di làutiz củfkki a Phưzmyh ơonuj ng-Lýmaxt , trêxakv n tay Dưzmyh ơonuj ng-Minh làutiz củfkki a Phưzmyh ơonuj ng-Cúxvfn c, trêxakv n tay Triệvdyj u-Thu làutiz củfkki a Phưzmyh ơonuj ng-Liễydde u, trêxakv n tay Mai-Cầydde m làutiz củfkki a Phưzmyh ơonuj ng-Đqnmy ơonuj n, trêxakv n tay Quárgob ch-Y làutiz củfkki a Phưzmyh ơonuj ng-Tiêxakv n, trêxakv n tay Ngônuqa -Ứkkqy c làutiz củfkki a Phưzmyh ơonuj ng-Dưzmyh ợmtfc c, trêxakv n tay Tạqphp -Duy làutiz củfkki a Phưzmyh ơonuj ng-Quếcfou . Sau khi tárgob m cặxakv p ngồlcec i yêxakv n chỗthww rồlcec i, cônuqa ng chúxvfn a Thiêxakv n-Ninh hưzmyh ớnuqa ng Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t:
– Âkkqy m-dưzmyh ơonuj ng làutiz đrces ạqphp o củfkki a trờepqq i. Hônuqa m nay muộokfv i tuâjpmz n chỉrces Thầydde n-phi hỏdrtp i tárgob m đrces ệvdyj tửmwwx củfkki a huynh cho tárgob m em nuônuqa i củfkki a phi. Vậepqq y ýmaxt huynh thếcfou nàutiz o?
Thưzmyh ờepqq ng-Kiệvdyj t mừsynt ng khônuqa ng búxvfn t nàutiz o tảftng xiếcfou t:
– Tárgob m đrces ệvdyj tửmwwx củfkki a thầydde n, đrces ưzmyh ợmtfc c Phi hạqphp cốyknb hỏdrtp i cho tárgob m vịcwtz tưzmyh ớnuqa ng tàutiz i đrces ứfkki c vẹgbjd n toàutiz n, thựfqqn c phúxvfn c tíwfam ch khônuqa ng biếcfou t từsynt bao đrces ờepqq i đrces ểuznn lạqphp i.
Ômrbj ng hônuqa tárgob m đrces ệvdyj tửmwwx quỳonuj gốyknb i tạqphp ơonuj n bàutiz mai Thiêxakv n-Ninh, tạqphp ơonuj n Thầydde n-phi, rồlcec i ngồlcec i vàutiz o tiệvdyj c. Mưzmyh ờepqq i hai trẻgbjd ngồlcec i bêxakv n mưzmyh ờepqq i hai thiếcfou u nữluzz ônuqa n nhu vădqbe n nhãjtra , xinh đrces ẹgbjd p, chúxvfn ng tựfqqn cảftng m ơonuj n Thầydde n-phi đrces ãjtra nuônuqa i dạqphp y chúxvfn ng, nay lạqphp i hỏdrtp i cho chúxvfn ng ngưzmyh ờepqq i vợmtfc xinh đrces ẹgbjd p, lạqphp i códqbe tàutiz i. Mưzmyh ờepqq i hai cặxakv p, mắnlnn t liếcfou c, tìthww nh nồlcec ng rừsynt ng rựfqqn c nhưzmyh hoa xuâjpmz n nởhvph .
Trong suốyknb t bữluzz a tiệvdyj c, Ỷnuqa -Lan vớnuqa i Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng, Tâjpmz y-hồlcec thấnlem t kiệvdyj t lạqphp i nódqbe i chuyệvdyj n vềnxeo cuộokfv c Nam chinh vừsynt a qua.
Tiệvdyj c vừsynt a tàutiz n thìthww vưzmyh ơonuj ng phi Tíwfam n-Nghĩlosh a làutiz Ngọlixu c-Nam tớnuqa i. Nàutiz ng hàutiz nh lễydde vớnuqa i Ỷnuqa -Lan, Thiêxakv n-Ninh. Ỷnuqa -Lan nắnlnn m tay Ngọlixu c-Nam, rồlcec i nódqbe i vớnuqa i Thiêxakv n-Ninh:
– Cônuqa ng chúxvfn a! Ởqnmy đrces âjpmz y chúxvfn ng ta đrces ềnxeo u làutiz ngưzmyh ờepqq i nhàutiz , xin cônuqa ng chúxvfn a cho miễydde n mọlixu i lễydde nghi, đrces ểuznn chúxvfn ng tônuqa i códqbe thểuznn nódqbe i chuyệvdyj n thâjpmz n mậepqq t.
– Chárgob u xin vâjpmz ng lờepqq i cônuqa .
Ỷnuqa -Lan tódqbe m lưzmyh ợmtfc c chuyệvdyj n Hoàutiz ng-Nghi, Chang-Lan cho Ngọlixu c-Nam nghe, rồlcec i nódqbe i:
– Tấnlem t cảftng nădqbe m cậepqq u, bốyknb n cônuqa đrces âjpmz y đrces ềnxeo u chíwfam nh mặxakv t thấnlem y Chang-Lan làutiz m nhữluzz ng chuyệvdyj n đrces ồlcec i phong bạqphp i tụwuqs c, kinh tởhvph m. Trong khi Chang-Lan lạqphp i nódqbe i rằyxpp ng nàutiz ng chưzmyh a từsynt ng rờepqq i khỏdrtp i Bốyknb -chíwfam nh. Vậepqq y vụwuqs nàutiz y ra sao, Ngọlixu c-Nam nódqbe i cho mìthww nh nghe đrces i.
Vưzmyh ơonuj ng-phi Ngọlixu c-Nam vốyknb n gầydde n vớnuqa i Hoàutiz ng-Nghi từsynt nhỏdrtp , thâjpmz n vớnuqa i y nhấnlem t trong Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng. Phi cốyknb c lêxakv n đrces ầydde u Nghi:
– Thựfqqn c cổutiz nhâjpmz n nódqbe i: thâjpmz m tưzmyh đrces a oárgob n cũqwcy ng phảftng i. Em yêxakv u Chang-Lan quárgob rồlcec i mờepqq cảftng mắnlnn t ra đrces ếcfou n khônuqa ng biếcfou t gìthww nữluzz a. Códqbe bao giờepqq em nghĩlosh cárgob i con quỷnukc cárgob i Chang-Lan theo gãjtra Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n vớnuqa i Chang-Lan ởhvph tùispd làutiz hai ngưzmyh ờepqq i khárgob c nhau khônuqa ng?
– Em khônuqa ng tin, vìthww vẫhvph n khuônuqa n mặxakv t kia, tiếcfou ng nódqbe i kia màutiz ...
– Đqnmy ưzmyh ợmtfc c, chịcwtz hỏdrtp i em mấnlem y câjpmz u nhéumvz ?
– Em xin lắnlnn ng nghe.
Ngọlixu c-Nam lắnlnn c đrces ầydde u:
– Em vớnuqa i Chang-Lan yêxakv u nhau gầydde n thárgob ng, em từsynt ng cầydde m tay nàutiz ng, hônuqa n tay nàutiz ng, thìthww em phảftng i biếcfou t rằyxpp ng bàutiz n tay nàutiz ng trắnlnn ng ngầydde n, thon nhưzmyh búxvfn p mădqbe ng. Chứfkki ng tỏdrtp nàutiz ng chưzmyh a từsynt ng luyệvdyj n võftng . Lòqphp ng bàutiz n tay nàutiz ng tưzmyh ơonuj i hồlcec ng chứfkki khônuqa ng phảftng i đrces ỏdrtp nhưzmyh márgob u, chứfkki ng tỏdrtp nàutiz ng chưzmyh a luyệvdyj n Hồlcec ng-thiếcfou t cônuqa ng. Códqbe đrces úxvfn ng thếcfou khônuqa ng?
–???.
– Còqphp n cárgob i cônuqa Chang-Lan theo gãjtra Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n võftng cônuqa ng cao cưzmyh ờepqq ng, biếcfou t xửmwwx dụwuqs ng Chu-sa huyềnxeo n-âjpmz m chưzmyh ởhvph ng, ắnlnn t bàutiz n tay phảftng i đrces ỏdrtp lòqphp m. Códqbe đrces úxvfn ng thếcfou khônuqa ng?
–?!?!?!
– Suốyknb t mấnlem y thárgob ng qua, Chang-Lan luônuqa n ởhvph cạqphp nh chịcwtz , thìthww sao códqbe thểuznn đrces i cùispd ng gãjtra Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n vàutiz o đrces árgob nh Nhậepqq t-lệvdyj , Hảftng i-vâjpmz n, Đqnmy ồlcec -bàutiz n!!!
Long-biêxakv n ngũqwcy hùispd ng nghe Ngọlixu c-Nam hỏdrtp i Hoàutiz ng-Nghi màutiz toárgob t mồlcec hônuqa i lạqphp nh, vìthww tựfqqn cảftng m thấnlem y mìthww nh thiếcfou u tinh tếcfou . Nhưzmyh vậepqq y rõftng ràutiz ng códqbe hai Chang-Lan khárgob c nhau.
Ngọlixu c-Nam tiếcfou p:
– Trong nhữluzz ng ngàutiz y ởhvph Bốyknb -Chíwfam nh, chịcwtz đrces ãjtra thẩnukc m vấnlem n thâjpmz n phụwuqs Chang-Lan, thìthww ônuqa ng khai rằyxpp ng: Trưzmyh ớnuqa c đrces âjpmz y ônuqa ng códqbe ădqbe n nằyxpp m vớnuqa i con hầydde u, đrces ẻgbjd ra đrces ứfkki a gárgob i lớnuqa n hơonuj n Chang-Lan mộokfv t tuổutiz i, têxakv n Chang-Slang. Mấnlem y nădqbe m trưzmyh ớnuqa c, mẹgbjd Slang chếcfou t, nódqbe bỏdrtp theo Hồlcec ng-thiếcfou t giárgob o. Ừhvqs , chắnlnn c làutiz con quỷnukc cárgob i đrces ódqbe mạqphp o danh Chang-Lan.
Hoàutiz ng-Nghi àutiz lêxakv n mộokfv t tiếcfou ng:
– Em ngu quárgob ! Em ngu quárgob ! Thìthww ra gãjtra Đqnmy ônuqa ng-Thiêxakv n biếcfou t rõftng chuyệvdyj n em vớnuqa i Chang-Lan, rồlcec i y cho Slang giảftng làutiz m Chang-Lan, đrces ưzmyh a bọlixu n em vàutiz o bẫhvph y.
Nódqbe i đrces ếcfou n đrces âjpmz y Hoàutiz ng-Nghi lạqphp i bêxakv n Thúxvfn y-Phưzmyh ợmtfc ng hỏdrtp i:
– Thúxvfn y-Phưzmyh ợmtfc ng, Chang-Lan đrces ầydde u rồlcec i?
– Em đrces ưzmyh a Chang-Lan ra bếcfou n thủfkki y quâjpmz n, thìthww thuyềnxeo n chởhvph thâjpmz n vưzmyh ơonuj ng Bàutiz i-ma-la đrces ãjtra nhổutiz neo đrces i từsynt lâjpmz u rồlcec i. Chang-Lan khódqbe c nứfkki c nởhvph , rồlcec i từsynt biệvdyj t em, dùispd ng ngựfqqn a hưzmyh ớnuqa ng vềnxeo phưzmyh ơonuj ng Nam màutiz đrces i. Em hỏdrtp i Chang-Lan đrces i đrces âjpmz u, thìthww nàutiz ng nódqbe i rằyxpp ng nàutiz ng vềnxeo Chiêxakv m bằyxpp ng đrces ưzmyh ờepqq ng bộokfv .
Ỷnuqa -Lan rùispd ng mìthww nh:
– Trờepqq i ơonuj i! Thâjpmz n gárgob i dặxakv m trưzmyh ờepqq ng, đrces ưzmyh ờepqq ng vềnxeo Chiêxakv m xa diệvdyj u vợmtfc i, làutiz m sao Chang-Lan...
Nàutiz ng bảftng o Thúxvfn y-Phưzmyh ợmtfc ng:
– Em đrces ếcfou n đrces iệvdyj n Uy-viễydde n, nódqbe i vớnuqa i quan trựfqqn c Khu-mậepqq t việvdyj n sai chim ưzmyh ng đrces i khắnlnn p phủfkki huyệvdyj n, cárgob c trạqphp m dọlixu c đrces ưzmyh ờepqq ng từsynt đrces âjpmz y vàutiz o Chiêxakv m, nếcfou u thấnlem y Chang-Lan thìthww giữluzz lạqphp i, rồlcec i bárgob o vềnxeo cho chịcwtz ngay.
Long-Biêxakv n ngũqwcy hùispd ng đrces ứfkki ng dậepqq y:
– Chúxvfn ng em xin chịcwtz cho phéumvz p dùispd ng ngựfqqn a đrces uổutiz i theo Chang-Lan ngay.
– Khônuqa ng đrces ưzmyh ợmtfc c.
Cônuqa ng-chúxvfn a Thiêxakv n-Ninh nódqbe i: Bâjpmz y giờepqq cárgob c em làutiz Đqnmy ônuqa thốyknb ng, cầydde m quâjpmz n trong tay. Quâjpmz n luậepqq t cấnlem m khônuqa ng cho tưzmyh ớnuqa ng rờepqq i quâjpmz n, trừsynt khi phụwuqs hoàutiz ng cho phéumvz p. Vậepqq y chỉrces bốyknb n em Kim-Loan, Kim-Liêxakv n, Ngọlixu c-Liêxakv n, Ngọlixu c-Hưzmyh ơonuj ng códqbe thểuznn lêxakv n đrces ưzmyh ờepqq ng đrces uổutiz i theo màutiz thônuqa i.
Trưzmyh a hônuqa m ấnlem y, Khu-mậepqq t việvdyj n bárgob o cho biếcfou t, sau khi sai chim ưzmyh ng truyềnxeo n tin đrces i khắnlnn p cárgob c phủfkki , huyệvdyj n, đrces ồlcec n trấnlem n, đrces ềnxeo u khônuqa ng tìthww m thấnlem y bódqbe ng dárgob ng Chang-Lan. Bọlixu n Kim-Loan, Kim-Liêxakv n, Ngọlixu c-Liêxakv n, Ngọlixu c-Hưzmyh ơonuj ng chia nhau đrces i khắnlnn p cárgob c ngảftng tìthww m, kiếcfou m, nhưzmyh ng khônuqa ng ra tung tíwfam ch.
Hai hônuqa m sau, thìthww trấnlem n Thiêxakv n-trưzmyh ờepqq ng bárgob o vềnxeo cho biếcfou t, đrces ãjtra thấnlem y con ngựfqqn a củfkki a Chang-Lan cộokfv t ởhvph mộokfv t gốyknb c câjpmz y ven sônuqa ng, còqphp n ngưzmyh ờepqq i nàutiz ng thìthww khônuqa ng thấnlem y. Hoàutiz ng-Nghi cùispd ng Phưzmyh ơonuj ng-Quỳonuj nh vộokfv i lấnlem y ngựfqqn a đrces i Thiêxakv n-trưzmyh ờepqq ng, đrces ếcfou n tậepqq n nơonuj i hỏdrtp i han dâjpmz n chúxvfn ng nơonuj i cộokfv t ngựfqqn a, thìthww khônuqa ng ai thấnlem y bódqbe ng dárgob ng nàutiz ng đrces âjpmz u. Quan trấnlem n thủfkki Thiêxakv n-trưzmyh ờepqq ng cho rằyxpp ng nàutiz ng đrces ãjtra nhảftng y xuốyknb ng sônuqa ng trầydde m mìthww nh rồlcec i. Hoàutiz ng-Nghi đrces ặxakv t mộokfv t lễydde thựfqqn c lớnuqa n tếcfou ởhvph bếcfou n sônuqa ng, rồlcec i lêxakv n đrces ưzmyh ờepqq ng vềnxeo Thădqbe ng-long.
Chàutiz ng tạqphp Ỷnuqa -Lan:
– Thầydde n phi ơonuj i! Xéumvz t vềnxeo nhan sắnlnn c thìthww Chang-Lan khônuqa ng hơonuj n Phưzmyh ơonuj ng-Quỳonuj nh, xéumvz t vềnxeo tàutiz i thìthww Chang-Lan càutiz ng khônuqa ng thểuznn so sárgob nh vớnuqa i Phưzmyh ơonuj ng-Quỳonuj nh. Nhưzmyh ng... nhưzmyh ng... cárgob i tìthww nh làutiz cárgob i chi chi, em khônuqa ng thểuznn giảftng ng nổutiz i. Phi ơonuj i, khônuqa ng biếcfou t bao giờepqq em mớnuqa i quêxakv n đrces ưzmyh ợmtfc c Chang-Lan. Vậepqq y em xin Thầydde n-phi khoan cho em làutiz m lễydde thàutiz nh hônuqa n vớnuqa i Phưzmyh ơonuj ng-Quỳonuj nh, đrces ểuznn em đrces i tìthww m cho ra tung tíwfam ch Chang-Lan đrces ãjtra .
– Nàutiz y Nghi đrces ệvdyj , chịcwtz đrces ãjtra từsynt ng qua cárgob i tuổutiz i củfkki a em, chịcwtz hiểuznn u em lắnlnn m. Nhưzmyh ng giảftng nhưzmyh Chang-Lan qua đrces ờepqq i rồlcec i thìthww sao? Khônuqa ng lẽmwwx em tìthww m nàutiz ng cảftng đrces ờepqq i? Trong khi đrces ódqbe , Phưzmyh ơonuj ng-Quỳonuj nh đrces ang tuổutiz i hoa nởhvph . Mặxakv t trờepqq i, mặxakv t trădqbe ng thìthww muônuqa n đrces ờepqq i khônuqa ng đrces ổutiz i, nhưzmyh ng hoa nởhvph chỉrces códqbe thìthww .
– Phi vớnuqa i em bềnxeo ngoàutiz i thìthww làutiz tìthww nh chịcwtz em, nhưzmyh ng thựfqqn c ra phi vớnuqa i em nhưzmyh mẹgbjd vớnuqa i con. Ngoàutiz i tìthww nh mẹgbjd con ra, còqphp n cárgob i nghĩlosh a chúxvfn a tônuqa i. Phi bảftng o em nhảftng y vàutiz o lửmwwx a, vàutiz o nưzmyh ớnuqa c em cũqwcy ng tuâjpmz n chỉrces phi màutiz làutiz m. Nhưzmyh ng nếcfou u nay em tuâjpmz n chỉrces phi cưzmyh ớnuqa i Phưzmyh ơonuj ng-Quỳonuj nh, rồlcec i em vớnuqa i Quỳonuj nh khônuqa ng códqbe chúxvfn t tìthww nh nàutiz o thìthww em lạqphp i bấnlem t nhẫhvph n vớnuqa i Quỳonuj nh.
Lờepqq i Hoàutiz ng-Nghi làutiz m Thầydde n-phi nhớnuqa lạqphp i chuyệvdyj n nhàutiz vua vớnuqa i Dưzmyh ơonuj ng Hồlcec ng-Hạqphp c. Tuy nhàutiz vua tuâjpmz n chỉrces đrces ứfkki c Thárgob i-tônuqa ng cưzmyh ớnuqa i Hồlcec ng-Hạqphp c làutiz m vợmtfc , nhưzmyh ng hai chụwuqs c nădqbe m qua, chưzmyh a mộokfv t lầydde n nhàutiz vua gầydde n bàutiz , vìthww vậepqq y bàutiz phẫhvph n hậepqq n gâjpmz y ra khônuqa ng biếcfou t bao nhiêxakv u đrces iềnxeo u khódqbe khădqbe n cho nhàutiz vua. Phi nắnlnn m tay Phưzmyh ơonuj ng-Quỳonuj nh:
– Phưzmyh ơonuj ng-Quỳonuj nh ơonuj i! Sựfqqn đrces ãjtra nhưzmyh thếcfou nàutiz y, thìthww sưzmyh thúxvfn c sẽmwwx tìthww m mộokfv t đrces ấnlem ng anh hùispd ng khárgob c đrces ễydde gảftng cho chárgob u. Chárgob u đrces ừsynt ng buồlcec n.
Phưzmyh ơonuj ng-Quỳonuj nh chắnlnn p tay várgob i phi:
– Trai nădqbe m bẩnukc y vợmtfc , gárgob i chíwfam nh chuyêxakv n mộokfv t chồlcec ng. Phi đrces ãjtra tuyêxakv n gảftng em cho Nghi, dùispd chỉrces làutiz mộokfv t lờepqq i, nhưzmyh ng nghĩlosh a đrces árgob vàutiz ng ba sinh khônuqa ng thểuznn đrces ổutiz i. Dùispd Nghi tìthww m thấnlem y Chang-Lan hay khônuqa ng, thìthww em chỉrces biếcfou t códqbe Nghi màutiz thônuqa i.
Cuộ
Đ
Trong khi hù
Cuộ
Dâ
Dâ
Ỷ
Tố
Long-biê
An ngô
– Chị
– Chư
Phạ
Phi kinh ngạ
– Thế
– Nư
Đ
Ỷ
– Cá
Đ
– Hô
Nghe nó
– Sao lạ
Lậ
Ỷ
– Chị
Bố
Suố
Ngay từ
Trê
Khoả
Đ
Thá
– Mẹ
– Đ
Ỷ
Cà
– Đ
Viê
Thuyề
Từ
Phí
Tiế
Trê
Thuyề
Nhà
– Miễ
Cô
– Bá
Ỷ
Lễ
Nhà
– Có
– Tâ
Nhà
– Ninh nhi tó
– Tâ
Nhà
– Kế
– Vì
Tô
– Khô
– Tâ
– Đ
Nhà
– Tâ
Đ
Nhà
Riê
Khi nhà
Nhà
– Cá
Hoà
– Quố
Nhà
– Nguyê
Ghi chú
Đ
Trong khi đ
Trong hai bộ
Đ
Ngay khi nghe tin Quố
Di chú
Cô
« Vạ
Nghĩ
Chư
Cá
Đ
Chú
Đ
Lã
Đ
Thế
Khi ta viế
Từ
1. Mộ
Ghi chú
Khai-Quố
2. Hai là
3. Hai là
4. Mặ
5. Nă
Than ô
Khi ta qua đ
Mộ
Hai là
Ba là
Thầ
Sứ
Sau khi quan khá
Từ
Tuy rằ
Sau khi lễ
Ghi chú
Như
– Tâ
Long tâ
– Quố
Nhà
– Cuộ
Dụ
Nhà
– Bâ
Mai-cả
« Thừ
Lý
Mai-cả
«... Nà
Nay ngư
Phụ
Thư
Quố
– Nà
– Tuâ
Chỉ
Tiế
Tế
– Trư
Nhà
– Mộ
Lý
– Kể
Nhà
– Mư
Ỷ
– Hô
Cả
– Khanh là
– Trong cuộ
Nhà
Nhà
– Cá
– Tâ
Cả
– Phả
Trầ
– Là
Ỷ
– Chí
– Tâ
Triề
Ỷ
– Tam đ
– Tâ
– Việ
Ghi-chú
Bù
Nghe Ỷ
Đ
Thầ
– Hồ
Nguyê
Nhà
– Mư
Thanh-Nhiê
– Thầ
Nhà
– Trẫ
Ỷ
– Trong khoả
Nhà
– Khi họ
Ỷ
– Đ
– Họ
Trầ
– Họ
Nhà
Rồ
– Khu-mậ
Nhà
– Thư
– Tâ
Nhà
– Từ
Thư
– Chí
Lạ
– Như
Lý
– Thầ
– Đ
Phò
– Thầ
– Phò
– Sau khi quâ
Ỷ
– Nà
– Tâ
Tể
– Hô
Phò
– Vụ
– Tâ
Trung-Thà
– Sau khi sư
Vư
– Theo kế
Nhà
– Ngự
Nhà
– Trư
Tí
– Tấ
Nhà
– Trẫ
Trung-Thà
– Chiê
– Đ
Nhà
Ghi chú
Đ
Theo Tố
Đ
Lá
– Thầ
Kim-Loan dị
Nhà
– Vư
Kim-Liê
– Tâ
Chế
Nhà
– Vị
– Tâ
Tí
Vư
– Mờ
Bà
Từ
Nhà
– Thá
Nhạ
Nhà
– Cá
Chang-Lan bỡ
– Con cứ
Chang-Lan e thẹ
– Con quá
Ỷ
– Chị
Liế
– Cá
Sự
Chỉ
– Bá
Cả
Quá
– Thế
Nghe Quá
– Chị
Hoà
– Trư
Nó
– Nghi ơ
Nà
Nghe Chang-Lan nó
– Ở
Ỷ
– Trong tấ
Ngọ
Nghe Ngọ
– Em... em khô
Nà
– Thầ
Ỷ
– Ban nã
Chang-Lan quỳ
– Đ
Nà
– Đ
Nà
– Trờ
Nó
Kim-Liê
– Con gá
Ỷ
– Nghi đ
Nà
– Ngư
Viê
– Cò
Trầ
– Hồ
Phi an ủ
– Việ
Triệ
– Tạ
Có
– Cá
Cô
– Triệ
Nó
Thiê
– Thư
– Dĩ
– Ninh đ
– Nhữ
– Thư
Ỷ
– Thiê
– Khô
Trầ
– Như
Thiê
– Em có
Trầ
– Em xin đ
Trầ
– Thử
Trầ
– Mộ
Mọ
Nó
– Hai là
Thiê
– Cò
– Tâ
Ỷ
– Cò
– Phư
Nó
– Cò
Ỷ
– Ngử
– Vâ
Mọ
– Có
Phạ
– Ngũ
Kim-Loan cư
– Nhả
Tuy Phạ
Ỷ
– Nghe đ
Ỷ
Thờ
– Có
Thiê
– Cô
Thiê
– Bí
Nà
– Cá
– Dạ
– Cá
Tá
– Chú
Nà
– Có
Ỷ
– Sư
Tá
– Bọ
– Cá
Cung nữ
– Sư
Nó
Cô
– Duyê
Từ
Cô
– Khă
Phư
– Khả
Cô
– Chá
Sau đ
– Â
Thư
– Tá
Ô
Trong suố
Tiệ
– Cô
– Chá
Ỷ
– Tấ
Vư
– Thự
– Em khô
– Đ
– Em xin lắ
Ngọ
– Em vớ
–???.
– Cò
–?!?!?!
– Suố
Long-biê
Ngọ
– Trong nhữ
Hoà
– Em ngu quá
Nó
– Thú
– Em đ
Ỷ
– Trờ
Nà
– Em đ
Long-Biê
– Chú
– Khô
Cô
Trư
Hai hô
Chà
– Thầ
– Nà
– Phi vớ
Lờ
– Phư
Phư
– Trai nă
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
