Ngàqmqf y Đttbp inh-Tỵnawp , mùifjj a hạgtba , thálhiy ng sálhiy u, niêseln n hiệvxij u Thầkdzw n-vũtofm nguyêseln n niêseln n (Dưtwep ơcxjt ng-lịhifk ch 13-7-1069), khắamfq p đhyia ếgpyb đhyia ôarzp Thătcrb ng-long nhưtwep muốxyep n rung chuyểeenr n lêseln n, vìsvmo dâtwep n chúqazs ng cálhiy c nơcxjt i kétcrb o vềwuvv đhyia ểeenr dựhifk cuộseoe c đhyia óvxij n tiếgpyb p hoàqmqf ng-đhyia ếgpyb cùifjj ng hùifjj ng sưtwep chinh phạgtba t Chiêseln m-thàqmqf nh hồsfaa i loan.
Cuộseoe c đhyia óvxij n tiếgpyb p chia làqmqf m hai buổojzk i. Buổojzk i thứwuvv nhấgdtj t, hôarzp m nay, đhyia óvxij n đhyia oàqmqf n bộseoe binh, kịhifk binh đhyia i bằamfq ng đhyia ưtwep ờacla ng bộseoe từvxij Chiêseln m vềwuvv nưtwep ớbjhr c qua Nghệvxij -an, Thanh-hóvxij a, Trưtwep ờacla ng-yêseln n, Thiêseln n-trưtwep ờacla ng rồsfaa i vàqmqf o cửyrgi a Nam thàqmqf nh Thătcrb ng-long. Đttbp oàqmqf n nàqmqf y do Trung-thàqmqf nh vưtwep ơcxjt ng, vưtwep ơcxjt ng phi Nguyễlsdy n-thịhifk Trinh-Dung dẫxdtn n đhyia ầkdzw u. Kếgpyb tiếgpyb p đhyia ếgpyb n tưtwep ớbjhr ng Dưtwep -Phi, Bùifjj i-hoàqmqf ng-Quan vớbjhr i Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng, Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t kiệvxij t. Phíkdzw a sau làqmqf cálhiy c hiệvxij u Thiêseln n-tửyrgi binh, đhyia ộseoe i binh sóvxij i, hổojzk , bálhiy o, tưtwep ợgdtj ng, hầkdzw u.
Đttbp oàqmqf n thứwuvv nhìsvmo vềwuvv bằamfq ng đhyia ưtwep ờacla ng thủbjhr y, sẽbosg tớbjhr i bếgpyb n Tiềwuvv m-long vàqmqf o ngàqmqf y Tâtwep n-Dậbojh u (Dưtwep ơcxjt ng-lịhifk ch 17-7-1069) đhyia ứwuvv c vua cùifjj ng nguyêseln n soálhiy i Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t, quâtwep n sưtwep Tôarzp n Đttbp ảszug n đhyia i trong đhyia oàqmqf n nàqmqf y.
Trong khi hùifjj ng sưtwep Nam chinh, tin tứwuvv c đhyia ưtwep ợgdtj c gửyrgi i vềwuvv rấgdtj t đhyia ầkdzw y đhyia ủbjhr . Tin tứwuvv c đhyia óvxij , Ỷpjhr -Lan thầkdzw n phi sai loan bálhiy o cho cálhiy c thầkdzw y đhyia ồsfaa . Cálhiy c thầkdzw y đhyia ồsfaa trêseln n toàqmqf n quốxyep c, tốxyep i tốxyep i ngồsfaa i kểeenr chuyệvxij n cho dâtwep n chúqazs ng nghe. Nêseln n diễlsdy n tiếgpyb n cálhiy c trậbojh n đhyia álhiy nh, cùifjj ng hàqmqf nh trạgtba ng củbjhr a chưtwep tưtwep ớbjhr ng, dâtwep n chúqazs ng đhyia ềwuvv u biếgpyb t hếgpyb t.
Cuộseoe c đhyia óvxij n tiếgpyb p hùifjj ng sưtwep chiếgpyb n thắamfq ng trởifeh vềwuvv đhyia ưtwep ợgdtj c làqmqf ng xãifjj bálhiy o cho dâtwep n chúqazs ng rõguky trưtwep ớbjhr c hơcxjt n mưtwep ờacla i ngàqmqf y. Dâtwep n chúqazs ng từvxij cálhiy c làqmqf ng, cálhiy c xãifjj tảszug i gạgtba o, hoa quảszug , gàqmqf vịhifk t, tôarzp m cálhiy , lợgdtj n... vềwuvv Thătcrb ng-long đhyia ểeenr khao quâtwep n. Hóvxij a cho nêseln n bữseln a tiệvxij c mừvxij ng chiếgpyb n thắamfq ng thựhifk c lớbjhr n chưtwep a từvxij ng thấgdtj y.
Dâtwep n chúqazs ng đhyia ứwuvv ng hai bêseln n đhyia ưtwep ờacla ng đhyia ốxyep t hưtwep ơcxjt ng đhyia óvxij n Trung-Thàqmqf nh vưtwep ơcxjt ng vớbjhr i vưtwep ơcxjt ng phi. Họlgfv đhyia ãifjj đhyia ưtwep ợgdtj c biếgpyb t hiệvxij n Tíkdzw n-Nghĩhpdq a vưtwep ơcxjt ng vớbjhr i vưtwep ơcxjt ng phi Lêseln Ngọlgfv c-Nam phảszug i ởifeh lạgtba i trấgdtj n thủbjhr vùifjj ng đhyia ấgdtj t mớbjhr i chiếgpyb m củbjhr a Chiêseln m từvxij Nam-giớbjhr i đhyia ếgpyb n Hảszug i-vâtwep n, bao gồsfaa m Bốxyep -chíkdzw nh, Ma-linh, nêseln n khôarzp ng thấgdtj y vưtwep ơcxjt ng vớbjhr i vưtwep ơcxjt ng phi trong đhyia oàqmqf n hùifjj ng sưtwep , họlgfv khôarzp ng ngạgtba c nhiêseln n.
Dâtwep n chúqazs ng thìsvmo thầkdzw m, chỉotef chỏufme vàqmqf o Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng, Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t kiệvxij t màqmqf bàqmqf n tálhiy n: mớbjhr i hôarzp m nàqmqf o đhyia âtwep y, bọlgfv n nàqmqf y còwefw n làqmqf mưtwep ờacla i hai đhyia ứwuvv a trẻvusy ătcrb n xin ởifeh Thătcrb ng-long. May đhyia ưtwep ợgdtj c Quốxyep c-phụbojh , Quốxyep c-mẫxdtn u nuôarzp i dạgtba y, màqmqf trởifeh thàqmqf nh đhyia ạgtba i tưtwep ớbjhr ng, trong khi tuổojzk i còwefw n trẻvusy . Cạgtba nh Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng làqmqf mưtwep ờacla i ngưtwep ờacla i anh kếgpyb t nghĩhpdq a vốxyep n thuộseoe c Tốxyep ng, mang têseln n Tuyếgpyb t-sơcxjt n thậbojh p anh. Họlgfv lạgtba i bàqmqf n tálhiy n vềwuvv bốxyep n thiếgpyb u nữseln Kim-Loan, Kim-Liêseln n, Ngọlgfv c-Liêseln n, Ngọlgfv c-Hưtwep ơcxjt ng, màqmqf họlgfv đhyia ãifjj nghe tin từvxij mặorpv t trậbojh n gửyrgi i vềwuvv . Cálhiy c bàqmqf , cálhiy c côarzp chen nhau đhyia ểeenr xem dung nhan bốxyep n côarzp , ai cũtofm ng tấgdtj m tắamfq c khen làqmqf xinh đhyia ẹseln p.
Ỷpjhr -Lan thầkdzw n phi, tểeenr -tưtwep ớbjhr ng Lýjlfj Đttbp ạgtba o-Thàqmqf nh dẫxdtn n quầkdzw n thầkdzw n ra cửyrgi a Nam đhyia óvxij n đhyia oàqmqf n hùifjj ng-sưtwep , rồsfaa i cùifjj ng vàqmqf o thàqmqf nh. Đttbp ộseoe i nhạgtba c hơcxjt n ba trătcrb m ngưtwep ờacla i củbjhr a Hoàqmqf ng-cung đhyia ưtwep ợgdtj c dàqmqf n hai bêseln n đhyia ưtwep ờacla ng, tấgdtj u bảszug n « Đttbp ộseoe ng-đhyia ìsvmo nh ca ». Đttbp ộseoe i hùifjj ng sưtwep đhyia i qua khu nàqmqf o, thìsvmo khu đhyia óvxij đhyia ốxyep t phálhiy o, dâtwep n chúqazs ng reo mừvxij ng.
Tốxyep i hôarzp m đhyia óvxij bầkdzw u trờacla i Thătcrb ng-long rựhifk c lêseln n álhiy nh sálhiy ng bởifeh i phálhiy o thătcrb ng thiêseln n. Tưtwep ớbjhr ng-sĩhpdq , binh-líkdzw nh đhyia ưtwep ợgdtj c thảszug cho dạgtba o chơcxjt i đhyia ếgpyb đhyia ôarzp . Khắamfq p ba mưtwep ơcxjt i sálhiy u phốxyep phưtwep ờacla ng, mưtwep ờacla i ba trạgtba i, chỗarzp nàqmqf o cũtofm ng cóvxij đhyia oàqmqf n hálhiy t diễlsdy n tuồsfaa ng, đhyia oàqmqf n ảszug o thuậbojh t làqmqf m tròwefw . Cálhiy c cao lâtwep u tửyrgi u quálhiy n đhyia ềwuvv u mởifeh rộseoe ng cửyrgi a. Nếgpyb u thựhifk c khálhiy ch làqmqf binh tưtwep ớbjhr ng tùifjj ng chinh trởifeh vềwuvv thìsvmo đhyia ưtwep ợgdtj c bớbjhr t mộseoe t nửyrgi a tiềwuvv n. Nhưtwep ng đhyia a sốxyep nhàqmqf hàqmqf ng đhyia ềwuvv u đhyia ãifjj i khôarzp ng.
Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng, Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t kiệvxij t dẫxdtn n bốxyep n côarzp bạgtba n gálhiy i vàqmqf o Hoàqmqf ng-thàqmqf nh bálhiy i kiếgpyb n Quốxyep c-phụbojh , Quốxyep c-mẫxdtn u rồsfaa i sang cung Ỷpjhr -Lan bálhiy i kiếgpyb n Thầkdzw n-phi. Hôarzp m nay Thầkdzw n-phi dùifjj ng lễlsdy bìsvmo nh dâtwep n tiếgpyb p mưtwep ờacla i hai tưtwep ớbjhr ng. Phi mặorpv c chiếgpyb c quầkdzw n nálhiy i, chiếgpyb c álhiy o cálhiy nh lụbojh a hoa càqmqf , thâtwep n ra cửyrgi a cung đhyia óvxij n mưtwep ờacla i hai cậbojh u em.
An ngôarzp i chủbjhr khálhiy ch, Phi hỏufme i:
– Chịhifk ra cửyrgi a cung đhyia óvxij n cálhiy c em nhưtwep vậbojh y, cálhiy c em đhyia ãifjj thấgdtj y vinh dựhifk chưtwep a?
– Chưtwep a!
Phạgtba m Dậbojh t đhyia álhiy p: Nhưtwep vậbojh y cũtofm ng chưtwep a đhyia ủbjhr .
Phi kinh ngạgtba c:
– Thếgpyb phảszug i làqmqf m sao cálhiy c em mớbjhr i vui lòwefw ng?
– Nưtwep ớbjhr c mìsvmo nh cóvxij mộseoe t cálhiy i vạgtba , vàqmqf mộseoe t cálhiy i álhiy ch.
Đttbp inh Hoàqmqf ng-Nghi đhyia álhiy p (Từvxij khi biếgpyb t mìsvmo nh làqmqf con tểeenr -tưtwep ớbjhr ng Đttbp inh Nho-Quan triềwuvv u Đttbp ạgtba i-Nam, Hoàqmqf ng-Nghi lấgdtj y trởifeh lạgtba i họlgfv Đttbp inh): cálhiy i vạgtba làqmqf Chiêseln m-thàqmqf nh phưtwep ơcxjt ng Nam luôarzp n quấgdtj y nhiễlsdy u. Cálhiy i álhiy ch làqmqf phưtwep ơcxjt ng Bắamfq c luôarzp n đhyia e dọlgfv a. Nay ta mớbjhr i đhyia ậbojh p vỡetji đhyia ưtwep ợgdtj c cálhiy i vạgtba , thìsvmo đhyia ãifjj tựhifk mãifjj n sao đhyia ưtwep ợgdtj c? Đttbp ãifjj vinh dựhifk sao đhyia ưtwep ợgdtj c nhỉotef ? Chúqazs ng em chỉotef vui lòwefw ng, khi khuôarzp ng phòwefw chịhifk vớbjhr i đhyia ứwuvv c vua gỡetji đhyia ưtwep ợgdtj c cálhiy i álhiy ch phưtwep ơcxjt ng Bắamfq c, thìsvmo bấgdtj y giờacla chịhifk cóvxij bắamfq t bọlgfv n em quỳotef gốxyep i, bòwefw ra nhưtwep trâtwep u, nhưtwep lợgdtj n; bọlgfv n em cũtofm ng vinh dựhifk . Chứwuvv bâtwep y giờacla mớbjhr i lậbojh p đhyia ưtwep ợgdtj c chúqazs t íkdzw t côarzp ng lao, màqmqf đhyia ãifjj tựhifk mãifjj n thìsvmo chúqazs ng em chẳifeh ng đhyia álhiy ng làqmqf m em chịhifk .
Ỷpjhr -Lan nởifeh nụbojh cưtwep ờacla i tưtwep ơcxjt i:
– Cálhiy c em thựhifk c xứwuvv ng đhyia álhiy ng làqmqf con chálhiy u thálhiy nh Gióvxij ng. Nàqmqf o bâtwep y giờacla cálhiy c em cùifjj ng ătcrb n cơcxjt m vớbjhr i chịhifk . Chịhifk tuy ởifeh nhàqmqf , nhưtwep ng cũtofm ng nhậbojh n đhyia ưtwep ợgdtj c diễlsdy n tiếgpyb n cálhiy c trậbojh n đhyia álhiy nh. Song đhyia ấgdtj y làqmqf đhyia ạgtba i cưtwep ơcxjt ng, bâtwep y giờacla chịhifk muốxyep n biếgpyb t chi tiếgpyb t. Nàqmqf o cálhiy c em vừvxij a ătcrb n vừvxij a kểeenr chuyệvxij n cho chịhifk nghe nàqmqf o.
Đttbp álhiy m trẻvusy thay nhau thuậbojh t từvxij đhyia ầkdzw u đhyia ếgpyb n cuốxyep i cuộseoe c chiếgpyb n. Phảszug i tớbjhr i hếgpyb t canh ba mớbjhr i xong. Ỷpjhr -Lan bảszug o Hoàqmqf ng-Nghi:
– Hôarzp m qua, chịhifk mớbjhr i nhậbojh n đhyia ưtwep ợgdtj c biểeenr u củbjhr a Tíkdzw n-Nghĩhpdq a vưtwep ơcxjt ng gửyrgi i vềwuvv xin âtwep n xálhiy cho thâtwep n phụbojh Nang Chang Lan. Chịhifk đhyia ợgdtj i hoàqmqf ng thưtwep ợgdtj ng hồsfaa i loan, rồsfaa i sẽbosg xin phêseln chuẩdnll n âtwep n xálhiy . Nếgpyb u nhưtwep vìsvmo lẽbosg ôarzp ng ta álhiy c quálhiy , thìsvmo chỉotef mìsvmo nh ôarzp ng ta bịhifk xửyrgi tửyrgi thôarzp i. Còwefw n toàqmqf n gia sẽbosg đhyia ưtwep ợgdtj c tha ra. Bấgdtj y giờacla em vớbjhr i nàqmqf ng sẽbosg đhyia oàqmqf n tụbojh , chịhifk đhyia ứwuvv ng ra làqmqf m lễlsdy cưtwep ớbjhr i cho em.
Nghe nóvxij i đhyia ếgpyb n Chang Lan, Hoàqmqf ng-Nghi cảszug m thấgdtj y chálhiy n nảszug n cùifjj ng cựhifk c. Nóvxij thuậbojh t lạgtba i nhữseln ng đhyia iềwuvv u mắamfq t thấgdtj y tai nghe vềwuvv nàqmqf ng cho Ỷpjhr -Lan nghe. Ỷpjhr -Lan ngớbjhr ngưtwep ờacla i ra:
– Sao lạgtba i cóvxij sựhifk lạgtba thếgpyb nhỉotef ? Mớbjhr i thálhiy ng trưtwep ớbjhr c, khi thưtwep ợgdtj ng biểeenr u vềwuvv triềwuvv u, Tíkdzw n-Nghĩhpdq a vưtwep ơcxjt ng còwefw n nhắamfq c rằamfq ng Chang-Lan luôarzp n khóvxij c xin chếgpyb t thay cho cha, thìsvmo làqmqf m sao côarzp ấgdtj y cóvxij thểeenr đhyia i cùifjj ng Trầkdzw n Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n? Còwefw n biểeenr u xin âtwep n xálhiy mớbjhr i đhyia âtwep y, Tíkdzw n-Nghiãifjj vưtwep ơcxjt ng cũtofm ng nhắamfq c rằamfq ng: thâtwep n phụbojh Chang-Lan xin dâtwep ng con gálhiy i cho Nghi đhyia ệvxij , đhyia ểeenr chuộseoe c phầkdzw n nàqmqf o tộseoe i lỗarzp i. Nhưtwep vậbojh y thìsvmo Lan đhyia ang ởifeh trong ngụbojh c, chứwuvv cóvxij đhyia âtwep u theo Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n vàqmqf o Đttbp ồsfaa -bàqmqf n?
Lậbojh p tứwuvv c cảszug mưtwep ờacla i hai trẻvusy , bốxyep n côarzp Việvxij t-kiềwuvv u cùifjj ng khẳifeh ng đhyia ịhifk nh chíkdzw nh mắamfq t thấgdtj y Chang-Lan hầkdzw u hạgtba Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n, cùifjj ng vêseln nh válhiy o tálhiy c oai, tálhiy c quálhiy i vớbjhr i giálhiy o chúqazs ng.
Ỷpjhr -Lan cau màqmqf y suy nghĩhpdq :
– Chịhifk biếgpyb t tin ai đhyia âtwep y? Tin Tíkdzw n-Nghĩhpdq a vưtwep ơcxjt ng hay cálhiy c em? Đttbp ưtwep ợgdtj c, ngay ngàqmqf y mai chịhifk sai chim ưtwep ng đhyia em chỉotef dụbojh vàqmqf o cho Tíkdzw n-Nghĩhpdq a vưtwep ơcxjt ng, đhyia ểeenr vưtwep ơcxjt ng giảszug i cảszug nhàqmqf Chang-Lan ra Thătcrb ng-long, thìsvmo sựhifk sẽbosg rõguky nhưtwep ban ngàqmqf y. Hay cóvxij hai Chang-Lan khálhiy c nhau?
Bốxyep n hôarzp m sau.
Suốxyep t mộseoe t giảszug i sôarzp ng Hồsfaa ng, từvxij bếgpyb n Tiềwuvv m-long trởifeh vềwuvv Nam, dàqmqf i hơcxjt n mưtwep ờacla i dậbojh m, hai bêseln n sôarzp ng, nhữseln ng con thuyềwuvv n buôarzp n, thuyềwuvv n chuyêseln n chởifeh , thuyềwuvv n tưtwep gia xếgpyb p hàqmqf ng đhyia ậbojh u thàqmqf nh hai bứwuvv c tưtwep ờacla ng nốxyep i liềwuvv n nhau. Trêseln n thuyềwuvv n, cờacla ngũtofm -hàqmqf nh bay phấgdtj t phớbjhr i. Cálhiy c chủbjhr thuyềwuvv n vốxyep n làqmqf con buôarzp n, nhâtwep n dịhifk p nàqmqf y họlgfv bálhiy n chỗarzp ngồsfaa i đhyia ểeenr «xem vua ta». Dâtwep n chúqazs ng phảszug i khóvxij nhọlgfv c lắamfq m mớbjhr i mua đhyia ưtwep ợgdtj c mộseoe t chỗarzp ngồsfaa i trêseln n thuyềwuvv n. Còwefw n lạgtba i thìsvmo phảszug i đhyia ứwuvv ng trêseln n bờacla .
Ngay từvxij sálhiy ng sớbjhr m, giàqmqf trẻvusy , lớbjhr n bétcrb cơcxjt m nắamfq m, bálhiy nh dàqmqf y, bálhiy nh chưtwep ng lằamfq n lưtwep ng mang theo cho bữseln a ătcrb n trưtwep a. Họlgfv đhyia óvxij n chu-sưtwep củbjhr a hoàqmqf ng-đhyia ếgpyb khảszug i hoàqmqf n trởifeh vềwuvv . Cứwuvv mỗarzp i quãifjj ng sôarzp ng, lạgtba i bầkdzw y hưtwep ơcxjt ng álhiy n, chứwuvv c sắamfq c trong làqmqf ng khătcrb n álhiy o chỉotef nh tềwuvv đhyia ốxyep t hưtwep ơcxjt ng đhyia ứwuvv ng chờacla .
Trêseln n bờacla , từvxij bếgpyb n Tiềwuvv m-long vàqmqf o thàqmqf nh, hai bêseln n đhyia ưtwep ờacla ng, chỗarzp nàqmqf o cũtofm ng hưtwep ơcxjt ng álhiy n, ngưtwep ờacla i ngưtwep ờacla i đhyia ứwuvv ng hai bêseln n đhyia ưtwep ờacla ng đhyia ểeenr đhyia ưtwep ợgdtj c thấgdtj y nhàqmqf vua.
Khoảszug ng giờacla Thìsvmo n, mộseoe t đhyia ộseoe i nữseln binh giálhiy p bạgtba c sálhiy ng ngờacla i, do côarzp ng chúqazs a Thiêseln n-Ninh dẫxdtn n đhyia ầkdzw u duyệvxij t mộseoe t lầkdzw n an ninh từvxij Hoàqmqf ng-thàqmqf nh tớbjhr i bếgpyb n Tiềwuvv m-long. Đttbp ếgpyb n giờacla Tỵnawp , ba tiếgpyb ng phálhiy o nổojzk vang, cổojzk ng đhyia iệvxij n Càqmqf n-nguyêseln n mởifeh lớbjhr n, mộseoe t chiếgpyb c xe tứwuvv mãifjj chởifeh Ỷpjhr -Lan thầkdzw n phi, thálhiy i-tửyrgi Càqmqf n-Đttbp ứwuvv c, hoàqmqf ng tửyrgi Chíkdzw -Nhâtwep n từvxij từvxij rờacla i Hoàqmqf ng-thàqmqf nh. Khi xe tớbjhr i cửyrgi a thàqmqf nh, thìsvmo lạgtba i cóvxij hai đhyia ộseoe i giálhiy p sĩhpdq theo hai bêseln n xe hộseoe tốxyep ng. Dâtwep n chúqazs ng thấgdtj y Ỷpjhr -Lan thầkdzw n phi thìsvmo đhyia ồsfaa ng cúqazs i đhyia ầkdzw u válhiy i lạgtba y. Xe đhyia ếgpyb n bếgpyb n Tiềwuvv m-long, côarzp ng chúqazs a Thiêseln n-Ninh hưtwep ớbjhr ng dẫxdtn n Thầkdzw n-phi, hai hoàqmqf ng tửyrgi xuốxyep ng con thuyềwuvv n Chu-tưtwep ớbjhr c.
Đttbp ếgpyb n giờacla Ngọlgfv , từvxij hạgtba lưtwep u sôarzp ng Hồsfaa ng, mộseoe t đhyia àqmqf n chim ưtwep ng xếgpyb p hàqmqf ng mưtwep ờacla i bay ngưtwep ợgdtj c trởifeh vềwuvv bếgpyb n Tiềwuvv m-long.
Thálhiy i-tửyrgi Càqmqf n-Đttbp ứwuvv c tuy mớbjhr i bốxyep n tuổojzk i, nhưtwep ng đhyia ãifjj tỏufme ra chữseln ng chạgtba c. Tay thálhiy i tửyrgi chỉotef lêseln n trờacla i, hỏufme i Ỷpjhr -Lan:
– Mẹseln ơcxjt i! Chim ưtwep ng dẫxdtn n đhyia ưtwep ờacla ng kìsvmo a! Chắamfq c phụbojh hoàqmqf ng sắamfq p tớbjhr i rồsfaa i phảszug i khôarzp ng?
– Đttbp úqazs ng vậbojh y.
Ỷpjhr -Lan đhyia álhiy p: Con ban chỉotef cho cửyrgi âtwep m nhạgtba c đhyia i.
Càqmqf n-Đttbp ứwuvv c bưtwep ớbjhr c ra đhyia ầkdzw u thuyềwuvv n cấgdtj t tiếgpyb ng:
– Đttbp ốxyep t phálhiy o lệvxij nh.
Viêseln n thálhiy i-giálhiy m đhyia ứwuvv ng ởifeh đhyia ầkdzw u thuyềwuvv n Chu-tưtwep ớbjhr c đhyia álhiy nh lửyrgi a châtwep m vàqmqf o chiếgpyb c phálhiy o thătcrb ng thiêseln n rồsfaa i tung lêseln n trờacla i. Phálhiy o nổojzk đhyia ùifjj ng mộseoe t tiếgpyb ng, álhiy nh lửyrgi a tỏufme a ra hìsvmo nh mộseoe t con rồsfaa ng vàqmqf ng. Lậbojh p tứwuvv c cálhiy c đhyia ộseoe i nhãifjj nhạgtba c cùifjj ng cửyrgi bảszug n « Long-hồsfaa i ».
Thuyềwuvv n Chu-tưtwep ớbjhr c nhổojzk sàqmqf o rờacla i bếgpyb n xuôarzp i vềwuvv Nam. Hai bêseln n Chu-tưtwep ớbjhr c, cóvxij mưtwep ờacla i chiếgpyb n thuyềwuvv n, do nữseln thủbjhr y thủbjhr álhiy o hồsfaa ng chètoyn o. Trêseln n thuyềwuvv n làqmqf cálhiy c đhyia ộseoe i âtwep m nhạgtba c.
Từvxij phíkdzw a hạgtba lưtwep u, mộseoe t chiếgpyb n thuyềwuvv n khổojzk ng lồsfaa dẫxdtn n dầkdzw u, bêseln n hôarzp ng cóvxij chữseln Đttbp ộseoe ng-đhyia ìsvmo nh. Dâtwep n chúqazs ng biếgpyb t đhyia óvxij làqmqf soálhiy i thuyềwuvv n hạgtba m đhyia ộseoe i Đttbp ộseoe ng-đhyia ìsvmo nh. Trêseln n soálhiy i thuyềwuvv n treo lálhiy cờacla cóvxij hìsvmo nh con rồsfaa ng lưtwep ợgdtj n vàqmqf con chim âtwep u đhyia ang bay, đhyia óvxij làqmqf kỳotef kiệvxij u củbjhr a thủbjhr y-quâtwep n Đttbp ạgtba i-Việvxij t. Đttbp ứwuvv ng trêseln n đhyia àqmqf i chỉotef huy làqmqf đhyia ôarzp -đhyia ốxyep c Trầkdzw n-Lâtwep m. Hai bêseln n soálhiy i thuyềwuvv n làqmqf hai chiếgpyb n thuyềwuvv n xung kíkdzw ch loạgtba i trung. Đttbp ứwuvv ng trêseln n đhyia àqmqf i chỉotef huy củbjhr a hai chiếgpyb n thuyềwuvv n làqmqf hổojzk -uy thưtwep ợgdtj ng-tưtwep ớbjhr ng quâtwep n Lýjlfj Thưtwep ờacla ng-Hiếgpyb n, đhyia ịhifk nh-viễlsdy n tưtwep ớbjhr ng quâtwep n Nguyễlsdy n-Cătcrb n.
Phíkdzw a sau soálhiy i thuyềwuvv n khoảszug ng nửyrgi a dặorpv m làqmqf thuyềwuvv n Kim-phưtwep ợgdtj ng, nơcxjt i an tọlgfv a củbjhr a hoàqmqf ng đhyia ếgpyb cùifjj ng nguyêseln n soálhiy i Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t, quâtwep n sưtwep Tôarzp n-Đttbp ảszug n Cẩdnll m-Thi, đhyia ôarzp -đhyia ốxyep c phòwefw -mãifjj Hoàqmqf ng-Kiệvxij n, côarzp ng-chúqazs a Đttbp ộseoe ng-Thiêseln n.
Tiếgpyb p theo làqmqf cálhiy c chiếgpyb n thuyềwuvv n lớbjhr n nhỏufme thuộseoe c ba hạgtba m đhyia ộseoe i Đttbp ộseoe ng-đhyia ìsvmo nh, Bạgtba ch-đhyia ằamfq ng, Thầkdzw n-phùifjj , nốxyep i nhau thàqmqf nh mộseoe t giâtwep y dàqmqf i.
Trêseln n tấgdtj t cálhiy c soálhiy i thuyềwuvv n, chiếgpyb n thuyềwuvv n, binh tưtwep ớbjhr ng gưtwep ơcxjt m đhyia ao sálhiy ng ngờacla i, ngồsfaa i ngay ngắamfq n, đhyia ưtwep a tay vẫxdtn y dâtwep n chúqazs ng ởifeh nhữseln ng thuyềwuvv n đhyia ậbojh u ven sôarzp ng, trêseln n bờacla sôarzp ng.
Thuyềwuvv n Chu-tưtwep ớbjhr c xuôarzp i giòwefw ng, khi gặorpv p thuyềwuvv n Kim-Phưtwep ợgdtj ng, thìsvmo quay ngưtwep ợgdtj c đhyia ầkdzw u vềwuvv Thătcrb ng-long, rồsfaa i kètoyn sálhiy t vàqmqf o nhau. Ỷpjhr -Lan thầkdzw n phi bồsfaa ng thálhiy i-tửyrgi Càqmqf n-Đttbp ứwuvv c, côarzp ng chúqazs a Thiêseln n-Ninh bồsfaa ng hoàqmqf ng-tửyrgi Chíkdzw -Nhâtwep n, cùifjj ng nhảszug y sang thuyềwuvv n Kim-phưtwep ợgdtj ng.
Nhàqmqf vua vẫxdtn y tay cho Ỷpjhr -Lan:
– Miễlsdy n lễlsdy .
Côarzp ng-chúqazs a Thiêseln n-Ninh hôarzp lớbjhr n:
– Bálhiy i kiếgpyb n phụbojh hoàqmqf ng, thầkdzw n-vũtofm bìsvmo nh phiêseln n.
Ỷpjhr -Lan đhyia ặorpv t Càqmqf n-Đttbp ứwuvv c, Thiêseln n-Ninh đhyia ặorpv t Chíkdzw -Nhâtwep n xuốxyep ng sàqmqf n thuyềwuvv n. Ba chịhifk em cùifjj ng phủbjhr phụbojh c hàqmqf nh đhyia ạgtba i lễlsdy . Hai hoàqmqf ng tửyrgi , mộseoe t lêseln n bốxyep n, mộseoe t lêseln n ba, nhưtwep ng cũtofm ng đhyia ãifjj đhyia ưtwep ợgdtj c họlgfv c đhyia ầkdzw y đhyia ủbjhr lễlsdy nghi. Nhàqmqf vua thảszug n nhiêseln n đhyia ểeenr cho ba con hàqmqf nh đhyia ạgtba i lễlsdy .
Lễlsdy tấgdtj t.
Nhàqmqf vua đhyia ểeenr hai hoàqmqf ng tửyrgi ngồsfaa i lêseln n hai đhyia ùifjj i. Ngàqmqf i hôarzp n hai con, rồsfaa i hỏufme i thầkdzw n-phi:
– Cóvxij sựhifk gìsvmo khẩdnll n cấgdtj p khôarzp ng?
– Tâtwep u bệvxij -hạgtba mọlgfv i sựhifk tốxyep t đhyia ẹseln p.
Nhàqmqf vua hỏufme i côarzp ng chúqazs a Thiêseln n-Ninh:
– Ninh nhi tóvxij m lưtwep ợgdtj c tìsvmo nh hìsvmo nh cho ta nghe. Trưtwep ớbjhr c hếgpyb t làqmqf tìsvmo nh hìsvmo nh Tốxyep ng.
– Tâtwep u phụbojh -hoàqmqf ng. Đttbp úqazs ng kếgpyb hoạgtba ch củbjhr a Vưtwep ơcxjt ng An-Thạgtba ch, Hy-Ninh đhyia ếgpyb truyềwuvv n cho Kinh-Nam vưtwep ơcxjt ng đhyia em quâtwep n đhyia álhiy nh chiếgpyb m Hy-hàqmqf củbjhr a Tâtwep y-hạgtba . Nhưtwep vậbojh y, theo Thạgtba ch khi Hy-hàqmqf mấgdtj t thìsvmo Thổojzk -phồsfaa n bịhifk đhyia e dọlgfv a, màqmqf Tâtwep y-hàqmqf khôarzp ng cứwuvv u ứwuvv ng kịhifk p ắamfq t Thổojzk phảszug i bỏufme Tâtwep y-hạgtba theo Tốxyep ng.
Nhàqmqf vua, Tôarzp n-Đttbp ảszug n, Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t đhyia ềwuvv u khen:
– Kếgpyb sálhiy ch An-Thạgtba ch thựhifk c hay.
– Vìsvmo Kinh-Nam vưtwep ơcxjt ng chuyểeenr n quâtwep n thầkdzw n tốxyep c, bíkdzw mậbojh t, khiếgpyb n Tâtwep y-hạgtba , Thổojzk -phồsfaa n khôarzp ng kịhifk p trởifeh tay, chỉotef mộseoe t trậbojh n Tốxyep ng chiếgpyb m đhyia ưtwep ợgdtj c vùifjj ng phìsvmo nhiêseln u nàqmqf y. Thổojzk -phồsfaa n rúqazs ng đhyia ộseoe ng. Tốxyep ng gửyrgi i sứwuvv sang étcrb p Thổojzk -phồsfaa n phụbojh thuộseoe c Tốxyep ng. Khi sứwuvv đhyia oàqmqf n tớbjhr i bêseln n giớbjhr i, thìsvmo bịhifk quâtwep n Thổojzk -phồsfaa n ngộseoe nhậbojh n làqmqf đhyia oàqmqf n do thálhiy m, chúqazs ng giếgpyb t sạgtba ch. Kinh-Nam vưtwep ơcxjt ng nổojzk i giậbojh n đhyia álhiy nh tràqmqf n sang, chỉotef trong hơcxjt n thálhiy ng chiếgpyb m gầkdzw n hếgpyb t lãifjj nh thổojzk Thổojzk -phồsfaa n.
Tôarzp n-Đttbp ảszug n nhìsvmo n Cẩdnll m-Thi rồsfaa i lắamfq c đhyia ầkdzw u:
– Khôarzp ng ngờacla chúqazs sálhiy u dữseln quálhiy .
– Tâtwep y-hạgtba đhyia em quâtwep n nghiêseln ng nưtwep ớbjhr c cứwuvv u Thổojzk -phồsfaa n. Kinh-Nam vưtwep ơcxjt ng dâtwep ng biểeenr u xin cho rúqazs t quâtwep n. Nhưtwep ng Vưtwep ơcxjt ng An-Thạgtba ch thấgdtj y kếgpyb củbjhr a mìsvmo nh thàqmqf nh côarzp ng thìsvmo tâtwep u vớbjhr i Hy-Ninh đhyia ếgpyb quyếgpyb t giữseln Hy-hàqmqf . Kinh-Nam vưtwep ơcxjt ng cứwuvv lầkdzw n nữseln a kétcrb o dàqmqf i, khôarzp ng cho quâtwep n Tốxyep ng đhyia ạgtba i chiếgpyb n vớbjhr i Tâtwep y-hạgtba , vìsvmo vưtwep ơcxjt ng thấgdtj y quâtwep n sốxyep mìsvmo nh khôarzp ng đhyia ủbjhr đhyia ểeenr đhyia álhiy nh nhau vớbjhr i hai nưtwep ớbjhr c. Vìsvmo vậbojh y Tốxyep ng triềwuvv u phảszug i đhyia iềwuvv u hếgpyb t binh mãifjj từvxij Trưtwep ờacla ng-sa tiếgpyb p việvxij n cho vưtwep ơcxjt ng.
– Đttbp úqazs ng nhưtwep trưtwep ớbjhr c đhyia âtwep y Thiệvxij u-Cựhifk c đhyia ãifjj ưtwep ớbjhr c tíkdzw nh. Dùifjj phúqazs quýjlfj tộseoe t đhyia ỉotef nh, dùifjj uy quyềwuvv n nghiêseln ng thiêseln n hạgtba , màqmqf Kinh-Nam vưtwep ơcxjt ng vẫxdtn n khôarzp ng quêseln n nguồsfaa n gốxyep c.
Nhàqmqf vua khen Tựhifk -Mai rồsfaa i hỏufme i: Vậbojh y tạgtba i sao Tốxyep ng khôarzp ng cứwuvv u việvxij n Chiêseln m?
– Tâtwep u, giữseln a lúqazs c Tốxyep ng dồsfaa n hếgpyb t nătcrb ng lựhifk c đhyia álhiy nh ởifeh phíkdzw a Tâtwep y, thìsvmo sứwuvv Chiêseln m đhyia ếgpyb n Biệvxij n-kinh cálhiy o việvxij c ta tiếgpyb n quâtwep n. Vưtwep ơcxjt ng An-Thạgtba ch cứwuvv dằamfq ng dai khôarzp ng cho triềwuvv u kiếgpyb n. Khi sứwuvv Chiêseln m đhyia ưtwep ợgdtj c vàqmqf o bệvxij kiếgpyb n, thìsvmo ta đhyia ãifjj tiếgpyb n đhyia álhiy nh Thi-nạgtba i. Vìsvmo vậbojh y Tốxyep ng chỉotef cóvxij thểeenr gửyrgi i đhyia ộseoe i võguky -sĩhpdq sang giúqazs p Chiêseln m gọlgfv i làqmqf cóvxij cho khỏufme i thấgdtj t hứwuvv a.
Đttbp ếgpyb n đhyia âtwep y thìsvmo thuyềwuvv n đhyia ãifjj vềwuvv đhyia ếgpyb n bếgpyb n Tiềwuvv m-long.
Nhàqmqf vua, Thầkdzw n-phi, hai hoàqmqf ng tửyrgi , côarzp ng chúqazs a Thiêseln n-Ninh cùifjj ng lêseln n xe vềwuvv hoàqmqf ng thàqmqf nh. Hai bêseln n đhyia ưtwep ờacla ng, bálhiy ch quan dâtwep n chúqazs ng thắamfq p hưtwep ơcxjt ng chàqmqf o đhyia óvxij n. Phíkdzw a sau xe vua làqmqf xe chởifeh Chiêseln m vưtwep ơcxjt ng Chếgpyb -Củbjhr , hoàqmqf ng hậbojh u, phi-tầkdzw n Chiêseln m. Nốxyep i tiếgpyb p làqmqf nhữseln ng đhyia oàqmqf n tùifjj binh, đhyia a sốxyep làqmqf quan lạgtba i võguky tưtwep ớbjhr ng, họlgfv đhyia ềwuvv u mặorpv c quầkdzw n álhiy o trắamfq ng. Khôarzp ng ai bịhifk tróvxij i cảszug .
Riêseln ng Long-thàqmqf nh ẩdnll n sĩhpdq Tôarzp n Đttbp ảszug n vàqmqf côarzp ng chúqazs a Ngôarzp Cẩdnll m-Thi thìsvmo lêseln n kiệvxij u, do hơcxjt n nghìsvmo n đhyia ệvxij tửyrgi củbjhr a ôarzp ng bàqmqf đhyia óvxij n thẳifeh ng vềwuvv trạgtba i hoa ởifeh bờacla hồsfaa Tâtwep y.
Khi nhàqmqf vua tớbjhr i cung Long-thụbojh y, mắamfq t ngàqmqf i sálhiy ng rựhifk c khi thấgdtj y đhyia ộseoe i võguky -sĩhpdq Long-biêseln n, đhyia ộseoe i thủbjhr y ngưtwep Giao-long cùifjj ng Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t kiệvxij t, Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng dàqmqf n ra đhyia óvxij n.
Nhàqmqf vua xuốxyep ng xe, rồsfaa i nóvxij i vớbjhr i đhyia álhiy m trẻvusy :
– Cálhiy c khanh đhyia ềwuvv u làqmqf em củbjhr a Thầkdzw n-phi, thìsvmo cũtofm ng nhưtwep em trẫxdtn m. Cuộseoe c viễlsdy n chinh vừvxij a rồsfaa i, tiếgpyb ng làqmqf thắamfq ng do toàqmqf n quâtwep n, nhưtwep ng hầkdzw u hếgpyb t làqmqf nhờacla quyếgpyb t tâtwep m củbjhr a Phi vớbjhr i cálhiy c em. Cálhiy c em khôarzp ng phảszug i làqmqf binh tưtwep ớbjhr ng, nêseln n Phi khôarzp ng đhyia ểeenr cálhiy c em đhyia óvxij n trẫxdtn m mgoàqmqf i thàqmqf nh, màqmqf đhyia óvxij n trẫxdtn m ởifeh đhyia âtwep y, thìsvmo trẫxdtn m đhyia ãifjj hiểeenr u ýjlfj phi rồsfaa i. Nhưtwep ng... nhưtwep ng sao cálhiy c em lạgtba i mặorpv c y phụbojh c đhyia ạgtba i tang thếgpyb kia?
Hoàqmqf ng-Nghi cúqazs i mặorpv t xuốxyep ng nóvxij i trong hơcxjt i thởifeh hổojzk n hểeenr n:
– Quốxyep c-phụbojh bătcrb ng hàqmqf đhyia êseln m qua. Quốxyep c-mẫxdtn u chờacla bệvxij hạgtba vớbjhr i hai vưtwep ơcxjt ng vềwuvv nhìsvmo n mặorpv t rồsfaa i mớbjhr i thiêseln u.
Nhàqmqf vua kinh hoảszug ng đhyia ếgpyb n lặorpv ng ngưtwep ờacla i đhyia i. Ngàqmqf i vộseoe i nóvxij i vớbjhr i Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t:
– Nguyêseln n soálhiy i tìsvmo m mộseoe t cung sạgtba ch sẽbosg đhyia ểeenr Chiêseln m-vưtwep ơcxjt ng, vưtwep ơcxjt ng phi cùifjj ng gia quyếgpyb n ởifeh . Cắamfq t võguky sĩhpdq canh gálhiy c bảszug o vệvxij cẩdnll n mậbojh t, cung cấgdtj p lưtwep ơcxjt ng thựhifk c, nhưtwep mộseoe t thâtwep n vưtwep ơcxjt ng Đttbp ạgtba i-Việvxij t. Còwefw n tùifjj binh, thìsvmo đhyia em lêseln n cho ởifeh Hàqmqf -Bắamfq c, nuôarzp i nhưtwep nuôarzp i quâtwep n mìsvmo nh. Đttbp ợgdtj i tang lễlsdy Quốxyep c-phụbojh xong rồsfaa i trẫxdtn m sẽbosg thiếgpyb t triềwuvv u quyếgpyb t đhyia ịhifk nh sốxyep phậbojh n Chiêseln m-vưtwep ơcxjt ng.
Ghi chúqazs ,
Đttbp oạgtba n nàqmqf y Việvxij t-sửyrgi -lưtwep ợgdtj c chétcrb p: Ngàqmqf y Tâtwep n-Dậbojh u (17-7-1069) vua vềwuvv đhyia ếgpyb n Thătcrb ng-long, dừvxij ng thuyềwuvv n ởifeh bếgpyb n Đttbp ôarzp ng-triềwuvv u. Chưtwep quan hữseln u-tưtwep sắamfq p đhyia ặorpv t binh giálhiy p nghiêseln m-trang, nghi vệvxij rựhifk c rỡetji . Vua lêseln n bờacla , ngựhifk trêseln n bálhiy u xa cóvxij dálhiy t vàqmqf ng ngọlgfv c. Cálhiy c quan đhyia ềwuvv u cỡetji i ngựhifk a. Líkdzw nh dắamfq t vua Chiêseln m-thàqmqf nh theo sau. Vua Chiêseln m mìsvmo nh mặorpv c álhiy o vảszug i trắamfq ng, đhyia ầkdzw u đhyia ộseoe i mũtofm làqmqf m bằamfq ng câtwep y gai, tay tróvxij i sau lưtwep ng cóvxij giâtwep y vảszug i buộseoe c. Nătcrb m líkdzw nh hiệvxij u Vũtofm -đhyia ôarzp dắamfq t di. Cálhiy c đhyia ảszug ng thuộseoe c cũtofm ng bịhifk dắamfq t theo sau.
Trong khi đhyia óvxij vàqmqf o thálhiy ng tálhiy m nătcrb m 1980, tạgtba i đhyia ạgtba i hộseoe i y-khoa Hàqmqf ng-châtwep u Trung-quốxyep c, tôarzp i cóvxij dịhifk p làqmqf m quen vớbjhr i bálhiy c-sĩhpdq Lýjlfj Chiếgpyb u-Minh ởifeh Hùifjj ng-xuyêseln n (Hunchon) vàqmqf nữseln bálhiy c-sĩhpdq Lýjlfj Diệvxij p-Oanh ởifeh Thuậbojh n-xuyêseln n (Sunchon) thuộseoe c Bắamfq c-Hàqmqf n. Nhâtwep n nghe tôarzp i họlgfv Trầkdzw n, bálhiy c-sĩhpdq Diệvxij p-Oanh đhyia ùifjj a: « Vìsvmo tổojzk tiêseln n anh xua đhyia uổojzk i, nêseln n tổojzk tiêseln n tôarzp i mớbjhr i thàqmqf nh thuyềwuvv n nhâtwep n, vàqmqf Đttbp ạgtba i-hàqmqf n mớbjhr i cóvxij họlgfv Lýjlfj ». Nhâtwep n dịhifk p đhyia óvxij , hai đhyia ồsfaa ng nghiệvxij p rủbjhr tôarzp i sau đhyia ạgtba i hộseoe i, du lịhifk ch Bắamfq c-hàqmqf n. Khi tôarzp i tớbjhr i Hùifjj ng-xuyêseln n, cũtofm ng nhưtwep Thuậbojh n-xuyêseln n, tôarzp ng tộseoe c họlgfv Lýjlfj cóvxij đhyia em gia phảszug ra, đhyia ểeenr nhờacla tôarzp i giảszug i thíkdzw ch mộseoe t vàqmqf i sựhifk kiệvxij n lịhifk ch-sửyrgi Việvxij t-Nam. Trong cảszug hai gia phảszug thuộseoe c hai chi khálhiy c nhau họlgfv Lýjlfj đhyia ềwuvv u chétcrb p vềwuvv cuộseoe c chinh tiễlsdy u Chiêseln m-thàqmqf nh rấgdtj t chi tiếgpyb t, lạgtba i khálhiy c hẳifeh n vớbjhr i VSL. Tôarzp i cho rằamfq ng gia-phảszug đhyia úqazs ng hơcxjt n, vìsvmo vua Lýjlfj Thálhiy nh-tôarzp ng làqmqf đhyia ạgtba i nhâtwep n quâtwep n trong sửyrgi VN, hẳifeh n khôarzp ng nỡetji tróvxij i, làqmqf m nhụbojh c vua Chiêseln m. Cho nêseln n cuộseoe c đhyia óvxij n rưtwep ớbjhr c vua Thálhiy nh-tôarzp ng thuậbojh t trêseln n đhyia âtwep y, tôarzp i theo gia phảszug củbjhr a họlgfv Lýjlfj , chứwuvv khôarzp ng theo Việvxij t-sửyrgi -lưtwep ợgdtj c.
Trong hai bộseoe Quálhiy ch-thịhifk nam chinh, Triệvxij u-thịhifk chinh tiễlsdy u Giao-chỉotef kýjlfj cũtofm ng ghi: « Vua Giao-chỉotef làqmqf Nhậbojh t-tôarzp ng thắamfq ng Chiêseln m-thàqmqf nh, bắamfq t chúqazs a Chiêseln m, cùifjj ng cálhiy c đhyia ạgtba i thầkdzw n đhyia em vềwuvv Thătcrb ng-long, cho ởifeh trong trang trạgtba i bêseln n sôarzp ng Hồsfaa ng. Mỗarzp i khi thiếgpyb t triềwuvv u cho chúqazs a Chiêseln m ngồsfaa i ghếgpyb , khi tâtwep u khôarzp ng phảszug i xưtwep ng têseln n. Sau lạgtba i tha cho vềwuvv . Từvxij đhyia ấgdtj y chúqazs a Chiêseln m quy phụbojh c ».
Đttbp oạgtba n nàqmqf y, vớbjhr i gia phảszug họlgfv Lýjlfj , đhyia ãifjj chứwuvv ng tỏufme vua Thálhiy nh-tôarzp ng rấgdtj t nhâtwep n từvxij , khôarzp ng giốxyep ng nhưtwep VSL chétcrb p.
Ngay khi nghe tin Quốxyep c-phụbojh bătcrb ng hàqmqf , nhàqmqf vua cùifjj ng quầkdzw n thầkdzw n vộseoe i tớbjhr i phủbjhr Khai-quốxyep c. Quốxyep c-mẫxdtn u Thanh-Mai, hai hoàqmqf ng tửyrgi Hoằamfq ng-Châtwep n tứwuvv c Trung-thàqmqf nh vưtwep ơcxjt ng, Chiêseln u-vătcrb n tứwuvv c Tíkdzw n-nghĩhpdq a vưtwep ơcxjt ng cùifjj ng cálhiy c vưtwep ơcxjt ng phi cung nghinh thálhiy nh giálhiy thiêseln n-tửyrgi , đhyia ểeenr nghe đhyia ọlgfv c di chúqazs c.
Di chúqazs c đhyia ểeenr trong mộseoe t ốxyep ng bằamfq ng bạgtba c. Quốxyep c-mẫxdtn u cung kíkdzw nh trao ốxyep ng bạgtba c gắamfq n kíkdzw n cho nhàqmqf vua. Chíkdzw nh tay nhàqmqf vua cầkdzw m dao tiệvxij n nắamfq p mởifeh ra. Trong ốxyep ng cóvxij mộseoe t trụbojh c lụbojh a khálhiy lớbjhr n vớbjhr i ba cálhiy i ốxyep ng nhỏufme khálhiy c bằamfq ng bạgtba c hàqmqf n kíkdzw n, trêseln n mỗarzp i ốxyep ng đhyia ềwuvv u cóvxij khắamfq c têseln n ngưtwep ờacla i. Mộseoe t ốxyep ng khắamfq c chữseln « Quốxyep c-mẫxdtn u » mộseoe t ốxyep ng khắamfq c chữseln « Ỷpjhr -Lan thầkdzw n phi », mộseoe t ốxyep ng khắamfq c chữseln « Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t nhi ». Nhàqmqf vua trao trụbojh c lụbojh c viếgpyb t di chúqazs c cho côarzp ng chúqazs a Thiêseln n-Ninh đhyia ọlgfv c đhyia ểeenr mọlgfv i ngưtwep ờacla i cùifjj ng nghe.
Côarzp ng chúqazs a tiếgpyb p trụbojh c, rồsfaa i đhyia ọlgfv c lớbjhr n:
« Vạgtba n vậbojh t cóvxij sinh, thìsvmo cóvxij diệvxij t. Con ngưtwep ờacla i chỉotef làqmqf mộseoe t hạgtba t cálhiy t trong vạgtba n vậbojh t, nêseln n cũtofm ng phảszug i chịhifk u cálhiy i đhyia ịhifk nh luậbojh t ấgdtj y. Cóvxij xuấgdtj t thếgpyb thìsvmo cóvxij ly thếgpyb ; kinh Phậbojh t giálhiy o đhyia ịhifk nh rõguky sinh, lãifjj o, bệvxij nh, tửyrgi .
Nghĩhpdq lạgtba i, cuộseoe c đhyia ờacla i nhưtwep ng nhưtwep bóvxij ng ngựhifk a câtwep u qua cửyrgi a sổojzk , mớbjhr i hôarzp m nàqmqf o còwefw n làqmqf đhyia ứwuvv a trẻvusy tóvxij c đhyia ỏufme , khóvxij c oe oe, thếgpyb màqmqf nay đhyia ãifjj đhyia i vàqmqf o tuổojzk i cổojzk lai hy (70), chưtwep a biếgpyb t bao giờacla sẽbosg giãifjj từvxij thếgpyb gian, màqmqf ưtwep ớbjhr c vọlgfv ng cho đhyia ấgdtj t nưtwep ớbjhr c chưtwep a làqmqf m đhyia ưtwep ợgdtj c lấgdtj y mộseoe t nửyrgi a, nêseln n ta viếgpyb t di chúqazs c đhyia ểeenr lạgtba i cho đhyia ệvxij tửyrgi , cho con chálhiy u, hầkdzw u tiếgpyb p nốxyep i đhyia oạgtba n đhyia ưtwep ờacla ng ta đhyia ang đhyia i dởifeh dang.
Chưtwep đhyia ệvxij tửyrgi , cálhiy c con, cálhiy c chálhiy u.
Cálhiy c ngưtwep ờacla i thựhifk c làqmqf khôarzp ng may mắamfq n khi sinh làqmqf m con dâtwep n Đttbp ạgtba i-Việvxij t. Khi giálhiy o huấgdtj n cálhiy c ngưtwep ờacla i, ta hằamfq ng nhắamfq c nhởifeh rằamfq ng: đhyia ấgdtj t nưtwep ớbjhr c ta hẹseln p, dâtwep n ta thưtwep a, khíkdzw hậbojh u ta khi nắamfq ng thìsvmo gắamfq t, khi lạgtba nh thìsvmo ẩdnll m thấgdtj p. Nătcrb m nàqmqf o cũtofm ng cóvxij thiêseln n tai, khôarzp ng bãifjj o thìsvmo lụbojh t, khôarzp ng lụbojh t thìsvmo hạgtba n hálhiy n, khôarzp ng hạgtba n hálhiy n thìsvmo bịhifk côarzp n trùifjj ng phálhiy hạgtba i mùifjj a màqmqf ng. Việvxij c canh tálhiy c, mụbojh c súqazs c thìsvmo trătcrb m câtwep y chỉotef mưtwep ơcxjt i câtwep y làqmqf tưtwep ớbjhr i tốxyep t đhyia ưtwep ợgdtj c, trătcrb m muôarzp ng thúqazs thìsvmo dătcrb m ba muôarzp ng thúqazs bétcrb o tốxyep t. Thàqmqf nh ra muốxyep n no đhyia ủbjhr , thìsvmo chỉotef cóvxij cálhiy ch đhyia em sứwuvv c ra chătcrb m chỉotef , bálhiy t cơcxjt m đhyia ổojzk i bálhiy t mồsfaa hôarzp i màqmqf thôarzp i.
Đttbp ấgdtj y làqmqf cálhiy i bấgdtj t hạgtba nh thứwuvv nhấgdtj t khi sinh ra làqmqf m ngưtwep ờacla i Việvxij t phảszug i chịhifk u.
Chúqazs ng ta lạgtba i luôarzp n bịhifk cálhiy i álhiy ch phưtwep ơcxjt ng Bắamfq c dòwefw m ngóvxij , rìsvmo nh rậbojh p sơcxjt hởifeh đhyia ểeenr đhyia álhiy nh chiếgpyb m, xâtwep m lấgdtj n. Họlgfv lấgdtj n từvxij ng bụbojh i câtwep y, từvxij ng vũtofm ng nưtwep ớbjhr c. Họlgfv étcrb p từvxij ng nhàqmqf , từvxij ng ngưtwep ờacla i. Họlgfv lạgtba i luôarzp n mua chuộseoe c, đhyia e dọlgfv a nhâtwep n sĩhpdq , võguky lâtwep m; hứwuvv a hẹseln n quan lạgtba i bằamfq ng nhữseln ng mảszug nh giấgdtj y phong chứwuvv c tưtwep ớbjhr c hãifjj o huyềwuvv n đhyia ểeenr làqmqf m gian tếgpyb cho họlgfv . Ta màqmqf khôarzp ng biếgpyb t bảszug o nhau ngưtwep ờacla i ngưtwep ờacla i mộseoe t lòwefw ng, nhàqmqf nhàqmqf mộseoe t dạgtba ; cha con, vợgdtj chồsfaa ng, anh em nhấgdtj t tâtwep m, nhấgdtj t tríkdzw chung lưtwep ng, góvxij p sứwuvv c giữseln đhyia ấgdtj t tổojzk , thìsvmo cálhiy i họlgfv a diệvxij t vong khóvxij màqmqf trálhiy nh đhyia ưtwep ợgdtj c.
Đttbp óvxij làqmqf cálhiy i bấgdtj t hạgtba nh thứwuvv nhìsvmo khi sinh ra làqmqf m ngưtwep ờacla i Việvxij t phảszug i chịhifk u.
Lãifjj nh thổojzk tộseoe c Việvxij t ta từvxij sôarzp ng Trưtwep ờacla ng-giang, nằamfq m dọlgfv c bờacla biểeenr n tớbjhr i vịhifk nh Xiêseln m-la. Phíkdzw a Tâtwep y giálhiy p Ba-thụbojh c. Nhưtwep ng nay thìsvmo phầkdzw n phíkdzw a Bắamfq c thàqmqf nh Quảszug ng-Đttbp ôarzp ng, Quảszug ng-Tâtwep y, Đttbp àqmqf m-châtwep u, Quýjlfj -châtwep u mấgdtj t rồsfaa i. Phíkdzw a Tâtwep y ta còwefw n mộseoe t mảszug nh Đttbp ạgtba i-lýjlfj , Xiêseln m-la, Lãifjj o-qua. Phíkdzw a Nam ta còwefw n Đttbp ạgtba i-Việvxij t, Chiêseln m-thàqmqf nh, Châtwep n-lạgtba p. Nhưtwep ng Chiêseln m, Châtwep n lạgtba i bịhifk tộseoe c Mãifjj -lịhifk -álhiy vốxyep n hung dữseln , khôarzp ng vătcrb n hóvxij a tiếgpyb n dầkdzw n lêseln n phíkdzw a Bắamfq c chiếgpyb m lĩhpdq nh đhyia ấgdtj t đhyia ai, sốxyep ng lẫxdtn n lộseoe n; nay thìsvmo sắamfq c dâtwep n Mãifjj -lịhifk -álhiy đhyia ôarzp ng hơcxjt n sắamfq c dâtwep n Việvxij t. Nêseln n khi chúqazs ng chiếgpyb m đhyia ưtwep ợgdtj c quyềwuvv n, thìsvmo y nhưtwep lạgtba i đhyia em quâtwep n tiếgpyb n lêseln n quấgdtj y rốxyep i. Đttbp óvxij làqmqf cálhiy i vạgtba phưtwep ơcxjt ng Nam màqmqf ta phảszug i gálhiy nh.
Đttbp óvxij làqmqf cálhiy i bấgdtj t hạgtba nh thứwuvv ba khi sinh ra làqmqf m ngưtwep ờacla i Việvxij t phảszug i chịhifk u.
Thếgpyb nhưtwep ng nhữseln ng kẻvusy phùifjj Việvxij t, ngu dốxyep t, cứwuvv dạgtba y con chálhiy u rằamfq ng nưtwep ớbjhr c ta giầkdzw u, dâtwep n ta mạgtba nh, đhyia ểeenr rồsfaa i ngủbjhr yêseln n trêseln n cálhiy i hưtwep ảszug o đhyia óvxij . Nếgpyb u cứwuvv cálhiy i đhyia àqmqf nàqmqf y kétcrb o dàqmqf i, khôarzp ng khétcrb o nưtwep ớbjhr c sẽbosg lâtwep m nguy bấgdtj t cứwuvv lúqazs c nàqmqf o màqmqf khôarzp ng biếgpyb t.
Khi ta viếgpyb t nhữseln ng dòwefw ng nàqmqf y, thìsvmo trong triềwuvv u, trêseln n cóvxij minh quâtwep n nhâtwep n từvxij , cálhiy c quan thìsvmo vătcrb n môarzp vũtofm lưtwep ợgdtj c. Kho lẫxdtn m, quốxyep c dụbojh ng dưtwep thừvxij a, dâtwep n chúqazs ng no ấgdtj m. Ngoàqmqf i biêseln n trấgdtj n thìsvmo binh giálhiy p hùifjj ng trálhiy ng, dâtwep n chúqazs ng, tưtwep ớbjhr ng sĩhpdq mộseoe t lòwefw ng. Cuộseoe c Nam chinh sắamfq p kếgpyb t thúqazs c. Ai cũtofm ng bảszug o rằamfq ng đhyia ấgdtj t nưtwep ớbjhr c ta đhyia ang hùifjj ng mạgtba nh, cho nêseln n ta lấgdtj y làqmqf m lo lắamfq ng vôarzp cùifjj ng. Tạgtba i sao vậbojh y? Khi Nam chinh trêseln n từvxij Thiêseln n-tửyrgi xuốxyep ng đhyia ếgpyb n trătcrb m quan, ngưtwep ờacla i ngưtwep ờacla i mộseoe t lòwefw ng, võguky -lâtwep m, nhâtwep n-sĩhpdq cùifjj ng mộseoe t hưtwep ớbjhr ng. Nhưtwep ng Nam chinh xong, màqmqf gốxyep i đhyia ầkdzw u ngủbjhr yêseln n, thìsvmo thựhifk c làqmqf nguy, bởifeh i cálhiy i vạgtba phưtwep ơcxjt ng Bắamfq c vẫxdtn n nhưtwep thanh gưtwep ơcxjt m kềwuvv cổojzk .
Từvxij xưtwep a đhyia ếgpyb n giờacla , bọlgfv n quan lạgtba i trong cálhiy c triềwuvv u đhyia ìsvmo nh Bắamfq c, lúqazs c nàqmqf o cũtofm ng lo bầkdzw y mưtwep u thiếgpyb t kếgpyb kiếgpyb m chuyệvxij n vớbjhr i chúqazs ng ta, hầkdzw u cóvxij cớbjhr mang quâtwep n Nam xâtwep m đhyia ểeenr lậbojh p côarzp ng. Nhổojzk cóvxij phảszug i nhổojzk cảszug rễlsdy , chứwuvv cứwuvv đhyia ợgdtj i cỏufme cao, rồsfaa i cắamfq t ngọlgfv n thìsvmo khôarzp ng biếgpyb t đhyia ếgpyb n bao giờacla sạgtba ch cỏufme . Đttbp ốxyep i phóvxij vớbjhr i phưtwep ơcxjt ng Bắamfq c cũtofm ng thếgpyb , ta phảszug i đhyia álhiy nh ngay vàqmqf o tâtwep m nãifjj o bọlgfv n quan lạgtba i, cùifjj ng đhyia álhiy nh vàqmqf o lòwefw ng nhàqmqf vua củbjhr a họlgfv . Muốxyep n thếgpyb ta phảszug i đhyia ạgtba t nătcrb m đhyia iềwuvv u.
1. Mộseoe t làqmqf trêseln n từvxij Thiêseln n-tửyrgi cho đhyia ếgpyb n thâtwep n-vưtwep ơcxjt ng, nộseoe i-cung, hoàqmqf ng-tộseoe c phảszug i nhấgdtj t tâtwep m nhấgdtj t chíkdzw , ngưtwep ờacla i ngưtwep ờacla i thưtwep ơcxjt ng yêseln u nhau; ngôarzp i vua do trờacla i đhyia em lạgtba i cũtofm ng cóvxij , màqmqf do dâtwep n quy phụbojh c cũtofm ng cóvxij . Nhưtwep ng giữseln đhyia ưtwep ợgdtj c hay khôarzp ng thìsvmo lạgtba i do ta. Khi ta khôarzp ng biếgpyb t thưtwep ơcxjt ng yêseln u lấgdtj y málhiy u mủbjhr củbjhr a ta, thìsvmo trờacla i nàqmqf o trao cho ta? Dâtwep n nàqmqf o quy phụbojh c ta? Tốxyep ng Thálhiy i-tổojzk đhyia ưtwep ợgdtj c ngôarzp i vua, nhờacla họlgfv Sàqmqf i khôarzp ng biếgpyb t tin dùifjj ng nhau, trao quyềwuvv n cho ngưtwep ờacla i; khi ngưtwep ờacla i nhàqmqf khôarzp ng tin nhau, thìsvmo mấgdtj t ngôarzp i làqmqf lẽbosg đhyia ưtwep ơcxjt ng nhiêseln n. Xétcrb t trong sửyrgi Hoa-Việvxij t, nhữseln ng vụbojh thay đhyia ổojzk i triềwuvv u đhyia ạgtba igầkdzw n đhyia âtwep y hầkdzw u hếgpyb t do cálhiy i nạgtba n nộseoe i cung cùifjj ng ngoạgtba i thíkdzw ch màqmqf ra. Ngay bảszug n triềwuvv u, từvxij khi đhyia ứwuvv c Thálhiy i-tổojzk đhyia ưtwep ợgdtj c thiêseln n-hạgtba , trảszug i qua ba đhyia ờacla i, màqmqf bịhifk đhyia ếgpyb n bốxyep n lầkdzw n giang sơcxjt n lung lay vìsvmo ngoạgtba i thíkdzw ch. Ta biếgpyb t, sau nàqmqf y bảszug n triềwuvv u mấgdtj t vềwuvv giòwefw ng họlgfv khálhiy c cũtofm ng vìsvmo cálhiy i nạgtba n ngoạgtba i thíkdzw ch, hậbojh u cung. Nhưtwep ng việvxij c hãifjj y còwefw n xa quálhiy . Trưtwep ớbjhr c mắamfq t, ta thấgdtj y mộseoe t cálhiy i vạgtba khóvxij trálhiy nh, nhâtwep n trưtwep ớbjhr c khi xa cõguky i thếgpyb , ta đhyia ểeenr lạgtba i ba mậbojh t kếgpyb , mộseoe t trao cho Vưtwep ơcxjt ng-phi, mộseoe t trao cho Ỷpjhr -Lan thầkdzw n phi vàqmqf mộseoe t trao cho dưtwep ỡetji ng tửyrgi Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t. Sau nàqmqf y khi thấgdtj y cuộseoe c nộseoe i chiếgpyb n tưtwep ơcxjt ng tàqmqf n khóvxij trálhiy nh, thìsvmo ba ngưtwep ờacla i phảszug i đhyia em ba mậbojh t kếgpyb hợgdtj p vớbjhr i nhau đhyia ểeenr giảszug i cálhiy i nguy.
Ghi chúqazs ,
Khai-Quốxyep c vưtwep ơcxjt ng đhyia ãifjj thấgdtj y trưtwep ớbjhr c cuộseoe c nổojzk i loạgtba n củbjhr a họlgfv Dưtwep ơcxjt ng sau nàqmqf y, nêseln n đhyia ểeenr lạgtba i chỉotef -dụbojh đhyia ểeenr giảszug i quyếgpyb t. Ngưtwep ờacla i cũtofm ng nhìsvmo n rõguky cálhiy c bàqmqf hoàqmqf ng-hậbojh u củbjhr a vua Thầkdzw n-tôarzp ng, Anh-tôarzp ng, Huệvxij -tôarzp ng dùifjj ng ngoạgtba i thíkdzw ch lũtofm ng đhyia oạgtba n quyềwuvv n thếgpyb , rồsfaa i đhyia ưtwep a đhyia ếgpyb n mấgdtj t ngôarzp i vềwuvv họlgfv Trầkdzw n.
2. Hai làqmqf sao cho dâtwep n đhyia ưtwep ợgdtj c ấgdtj m no, sốxyep ng trong an ninh; họlgfv c phong đhyia ưtwep ợgdtj c phồsfaa n thịhifk nh; binh bịhifk khôarzp ng phiềwuvv n nhiễlsdy u; luậbojh t phálhiy p đhyia ưtwep ợgdtj c côarzp ng minh; quan lạgtba i thanh liêseln m. Cóvxij nhưtwep vậbojh y thìsvmo trong nhàqmqf cha-con, anh em, họlgfv hàqmqf nghòwefw a thuậbojh n; hưtwep ơcxjt ng đhyia ảszug ng sốxyep ng chếgpyb t cóvxij nhau; cảszug nưtwep ớbjhr c mộseoe t lòwefw ng. Lỡetji ra khi nưtwep ớbjhr c cóvxij sựhifk , chỉotef hôarzp mộseoe t tiếgpyb ng, làqmqf ngưtwep ờacla i ngưtwep ờacla i cùifjj ng đhyia ứwuvv ng lêseln n cầkdzw m vũtofm khíkdzw theo lệvxij nh trềwuvv u đhyia ìsvmo nh, lătcrb n mìsvmo nh vàqmqf o gưtwep ơcxjt m đhyia ao giữseln nưtwep ớbjhr c.
3. Hai làqmqf trong triềwuvv u, ngoàqmqf i trấgdtj n, phảszug i tuyểeenr n chọlgfv n nhữseln ng ngưtwep ờacla i tàqmqf i đhyia ứwuvv c, cóvxij lòwefw ng thưtwep ơcxjt ng dâtwep n, cóvxij đhyia ứwuvv c trung chíkdzw nh, nhấgdtj t tâtwep m nhấgdtj t tríkdzw vớbjhr i xãifjj tắamfq c. Khi thấgdtj y bọlgfv n tham quan, bọlgfv n lòwefw ng lang dạgtba sóvxij i mãifjj i quốxyep c cầkdzw u vinh, thìsvmo giếgpyb tngay, khôarzp ng tha. Từvxij xưtwep a đhyia ếgpyb n giờacla , ngưtwep ờacla i phưtwep ơcxjt ng Bắamfq c chỉotef mang quâtwep n sang đhyia álhiy nh ta, khi họlgfv chiêseln u dụbojh đhyia ưtwep ợgdtj c bọlgfv n bọlgfv n lòwefw ng lang dạgtba thúqazs , mưtwep u bálhiy n tổojzk tiêseln n, bốxyep mẹseln , anh em đhyia ểeenr cầkdzw u chúqazs t côarzp ng danh hãifjj o. Cálhiy i gưtwep ơcxjt ng Lêseln Đttbp ạgtba o-Sinh thờacla i Lĩhpdq nh-Nam, Kiềwuvv Ccôarzp ng-Tiệvxij n thờacla i Ngôarzp còwefw n đhyia óvxij . Gầkdzw n đhyia âtwep y, dùifjj Tốxyep ng vẫxdtn n còwefw n kinh hoàqmqf ng vìsvmo trậbojh n Chi-lătcrb ng, Bạgtba ch-đhyia ằamfq ng, thếgpyb nhưtwep ng họlgfv cũtofm ng vẫxdtn n cứwuvv tìsvmo m cálhiy ch chiêseln u dụbojh bọlgfv n mặorpv t dơcxjt i tai chuộseoe t, mưtwep u đhyia ồsfaa Nam tiếgpyb n. Cũtofm ng may, nhữseln ng âtwep m mưtwep u đhyia óvxij triềwuvv u đhyia ìsvmo nh, võguky lâtwep m đhyia ềwuvv u khálhiy m phálhiy ra, diệvxij t đhyia ưtwep ợgdtj c cảszug .
4. Mặorpv t Bắamfq c chọlgfv i vớbjhr i Tốxyep ng, tuyệvxij t đhyia ốxyep i álhiy p dụbojh ng quốxyep c sálhiy ch, màqmqf ta vớbjhr i vua bàqmqf Bắamfq c-biêseln n đhyia ãifjj đhyia ạgtba i hộseoe i anh hùifjj ng, vạgtba ch ra từvxij thờacla i Thuậbojh n-Thiêseln n: đhyia ốxyep i vớbjhr i triềwuvv u đhyia ìsvmo nh ta phảszug i tỏufme cho họlgfv biếgpyb t rằamfq ng nếgpyb u họlgfv đhyia ểeenr ta yêseln n, thìsvmo họlgfv cóvxij miềwuvv n Nam-thùifjj y yêseln n tĩhpdq nh, trong nưtwep ớbjhr c thịhifk nh trịhifk . Nếgpyb u họlgfv muốxyep n Nam-xâtwep m thìsvmo họlgfv sẽbosg cóvxij mộseoe t kẻvusy thùifjj ghêseln gớbjhr m, cảszug Hoa-Nam khôarzp ng yêseln n đhyia ãifjj đhyia àqmqf nh, màqmqf đhyia ếgpyb n bảszug n thâtwep n vua, quan, gia thuộseoe c cho đhyia ếgpyb n con chóvxij , con mètoyn o cũtofm ng khóvxij màqmqf sốxyep ng đhyia ưtwep ợgdtj c. Còwefw n ta, tạgtba i Tốxyep ng triềwuvv u, ta hậbojh u lễlsdy cốxyep ng, lờacla i nhũtofm n nhặorpv n. Đttbp ốxyep i vớbjhr i biêseln n thầkdzw n chủbjhr hòwefw a hoãifjj n ta giúqazs p đhyia ỡetji họlgfv trong việvxij c nộseoe i trịhifk , còwefw n nhưtwep họlgfv chủbjhr trưtwep ơcxjt ng gâtwep y hấgdtj n, ta thẳifeh ng tay phảszug n ứwuvv ng cựhifk c khốxyep c liệvxij t, nếgpyb u cầkdzw n ta cho ngưtwep ờacla i vềwuvv quêseln họlgfv giếgpyb t cảszug bốxyep -mẹseln , anh-em, họlgfv -hàqmqf ng, tôarzp i-tớbjhr , đhyia àqmqf o mồsfaa cuốxyep c mảszug lêseln n.
5. Nătcrb m làqmqf , đhyia ốxyep i vớbjhr i cálhiy c nưtwep ớbjhr c trong tộseoe c Việvxij t, ta hếgpyb t sứwuvv c mềwuvv m mỏufme ng, tưtwep ơcxjt ng trợgdtj trong thếgpyb môarzp i hởifeh rătcrb ng lạgtba nh. Ta sẵyino n sàqmqf ng cứwuvv u việvxij n khôarzp ng nhữseln ng khi gặorpv p nạgtba n Bắamfq c xâtwep m, màqmqf cảszug nhữseln ng lúqazs c nộseoe i loạgtba n, hoặorpv c tai trờacla i álhiy ch nưtwep ớbjhr c. Riêseln ng đhyia ốxyep i vớbjhr i Chiêseln m, thìsvmo ta đhyia ãifjj dạgtba y đhyia ỗarzp Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t cặorpv n kẽbosg tâtwep u Hoàqmqf ng-thưtwep ợgdtj ng trưtwep ớbjhr c khi lêseln n đhyia ưtwep ờacla ng Nam chinh rằamfq ng: đhyia ấgdtj t Chiêseln m đhyia ãifjj bịhifk tộseoe c Mãifjj -lịhifk -álhiy từvxij Nam phưtwep ơcxjt ng tiếgpyb nlêseln n kiềwuvv u ngụbojh , nay thàqmqf nh ra đhyia ôarzp ng đhyia ảszug o ởifeh phíkdzw a Nam, màqmqf phíkdzw a Bắamfq c thìsvmo ngưtwep ờacla i Việvxij t ta. Vậbojh y thìsvmo ta đhyia àqmqf nh nhưtwep ờacla ng cho tộseoe c Mãifjj từvxij Hảszug i-vâtwep n vềwuvv Nam, ta chiếgpyb m giữseln từvxij Hảszug i-vâtwep n vềwuvv Bắamfq c, sálhiy t nhậbojh p vàqmqf o hoàqmqf ng triềwuvv u cưtwep ơcxjt ng thổojzk . Tạgtba i phưtwep ơcxjt ng Nam, nếgpyb u đhyia álhiy m tộseoe c Mãifjj đhyia ểeenr ta yêseln n thìsvmo thôarzp i, bằamfq ng họlgfv vẫxdtn n quấgdtj y phálhiy , thìsvmo ta phảszug i chiếgpyb m hếgpyb t nhữseln ng vùifjj ng tộseoe c Việvxij t ởifeh , rồsfaa i sálhiy t nhậbojh p vàqmqf o bảszug n đhyia ồsfaa Đttbp ạgtba i-Việvxij t.
Than ôarzp i! Việvxij c biếgpyb t thìsvmo nhưtwep vậbojh y, di chúqazs c khôarzp ng nóvxij i hếgpyb t lờacla i, sựhifk đhyia ờacla i biếgpyb n hóvxij a, hưtwep ảszug o trătcrb m chiềwuvv u, khóvxij màqmqf đhyia ịhifk nh trưtwep ớbjhr c đhyia ưtwep ợgdtj c. Ta chỉotef nhắamfq c cóvxij mộseoe t lờacla i củbjhr a cổojzk nhâtwep n: vua ra dạgtba nhâtwep n từvxij , thầkdzw n ra dạgtba trung chíkdzw nh, dâtwep n ra dạgtba ngoan,thìsvmo muôarzp n ngàqmqf n nătcrb m sau, đhyia ấgdtj t nưtwep ớbjhr c vẫxdtn n còwefw n đhyia óvxij . Còwefw n nhưtwep vua hoang dâtwep m, coi dâtwep n nhưtwep thúqazs vấgdtj t, nhưtwep chóvxij mètoyn o; quan thìsvmo lo vơcxjt vétcrb t cho đhyia ầkdzw y túqazs i tham, thìsvmo bấgdtj y giờacla dâtwep n khôarzp ng nổojzk i lêseln n tru diệvxij t, thìsvmo cũtofm ng mấgdtj t nưtwep ớbjhr c vìsvmo phưtwep ơcxjt ng Bắamfq c.
Khi ta qua đhyia ờacla i rồsfaa i, thìsvmo phảszug i tuâtwep n theo bằamfq ng nàqmqf y đhyia iềwuvv u, chớbjhr cóvxij sai trálhiy i, màqmqf mấgdtj t cálhiy i đhyia ứwuvv c củbjhr a ta:
Mộseoe t làqmqf vua bàqmqf Bắamfq c-biêseln n, phòwefw -mãifjj Thâtwep n Cảszug nh-Long; Ngũtofm -long côarzp ng chúqazs a Kim-Thàqmqf nh, Trưtwep ờacla ng-Ninh, Ôikwc n-Thuậbojh n, Côarzp i-sơcxjt n, Vạgtba n-Hoa vàqmqf cálhiy c phòwefw -mãifjj trấgdtj n Bắamfq c-cưtwep ơcxjt ng Thuậbojh n-Tôarzp ng, Thiệvxij n-Lãifjj m, Thiệvxij u-Cựhifk c, Tôarzp n-Trọlgfv ng, Tôarzp n-Mạgtba nh cùifjj ng chưtwep đhyia ộseoe ng chủbjhr , châtwep u trưtwep ởifeh ng, cálhiy c biêseln n cưtwep ơcxjt ng trọlgfv ng thầkdzw n, chỉotef đhyia ưtwep ợgdtj c vềwuvv nhìsvmo n mặorpv t ta lầkdzw n cuốxyep i, rồsfaa i phảszug i lêseln n đhyia ưtwep ờacla ng trấgdtj n nhậbojh m ngay.
Hai làqmqf Hoằamfq ng-Châtwep n Trinh-Dung; Chiêseln u-Vătcrb n Ngọlgfv c-Nam cùifjj ng chưtwep tưtwep ớbjhr ng Nam-thùifjj y chỉotef đhyia ưtwep ợgdtj c chịhifk u tang ba ngàqmqf y, rồsfaa i trởifeh vềwuvv trấgdtj n nhậbojh m Bốxyep -chíkdzw nh, Đttbp ịhifk a-lýjlfj , Ma-linh, chớbjhr cóvxij chậbojh m trễlsdy màqmqf hưtwep việvxij c nưtwep ớbjhr c.
Ba làqmqf chỉotef đhyia ểeenr tang 49 ngàqmqf y. Sau 49 ngàqmqf y, thìsvmo tang phụbojh c đhyia ốxyep t hếgpyb t. Bao nhiềwuvv u tàqmqf i sảszug n củbjhr a ta, ta đhyia ãifjj bàqmqf n vớbjhr i vưtwep ơcxjt ng phi rồsfaa i: ruộseoe ng vưtwep ờacla n chia cho kẻvusy cùifjj ng khóvxij , khôarzp ng chúqazs t đhyia ấgdtj t cắamfq m dùifjj i; củbjhr a nổojzk i thìsvmo đhyia em phâtwep n phálhiy t cho kẻvusy nghètoyn o. Vưtwep ơcxjt ng phi chỉotef giữseln lạgtba i mấgdtj y mẫxdtn u đhyia ấgdtj t đhyia ểeenr trồsfaa ng dâtwep u nuôarzp i tằamfq m làqmqf m kếgpyb sinh nhai, rồsfaa i đhyia i bốxyep n phưtwep ơcxjt ng hàqmqf nh y-đhyia ạgtba o cứwuvv u ngưtwep ờacla i. Tuyệvxij t đhyia ồsfaa i khôarzp ng nhậbojh n phúqazs ng đhyia iếgpyb u. Nhậbojh n, tứwuvv c làqmqf ta lạgtba i mắamfq c nợgdtj vớbjhr i ngưtwep ờacla i vậbojh y».
Thầkdzw n-vũtofm hoàqmqf ng đhyia ếgpyb cầkdzw m ba cálhiy i ốxyep ng nhỏufme trao cho Quốxyep c-mẫxdtn u Thanh-Mai, Ỷpjhr -Lan thầkdzw n phi vàqmqf Lýjlfj Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t. Ba ngưtwep ờacla i cung cung, kíkdzw nh kíkdzw nh tiếgpyb p nhậbojh n.
Sứwuvv đhyia oàqmqf n cálhiy c nưtwep ớbjhr c rầkdzw m rộseoe đhyia ếgpyb n đhyia iếgpyb u tang: Hy-Ninh hoàqmqf ng đhyia ếgpyb cửyrgi Yêseln n-vưtwep ơcxjt ng phi Thiếgpyb u-Mai thay Tốxyep ng triềwuvv u; hoàqmqf ng đhyia ếgpyb Đttbp ạgtba i-lýjlfj cửyrgi thálhiy i-tửyrgi cùifjj ng tam côarzp ng; hoàqmqf ng đhyia ếgpyb Xiêseln m quốxyep c cửyrgi Thálhiy i-sưtwep , U-bon đhyia ạgtba i vưtwep ơcxjt ng Lêseln Vătcrb n cùifjj ng côarzp ng chúqazs a Nong-Nụbojh t. Quốxyep c vưtwep ơcxjt ng Châtwep n-lạgtba p, Lãifjj o-qua cũtofm ng cửyrgi đhyia ạgtba i thầkdzw n sang. Hầkdzw u hếgpyb t cálhiy c chưtwep ởifeh ng môarzp n nhâtwep n võguky phálhiy i Tốxyep ng, Tâtwep y-hạgtba , Cao-ly, Tâtwep y-liêseln u, tálhiy m vùifjj ng tộseoe c Việvxij t cùifjj ng đhyia ếgpyb n. Riêseln ng Kinh-Nam vưtwep ơcxjt ng đhyia ang cầkdzw m đhyia ạgtba i quâtwep n Tốxyep ng đhyia álhiy nh Tâtwep y-hạgtba , Thổojzk -phồsfaa n, đhyia ưtwep ờacla ng xa diệvxij u vợgdtj i; khi sứwuvv thầkdzw n Đttbp ạgtba i-Việvxij t tớbjhr i bálhiy o tang, thìsvmo đhyia ãifjj quálhiy bốxyep n mưtwep ơcxjt i chíkdzw n ngàqmqf y, nhụbojh c thểeenr đhyia ãifjj thiêseln u nêseln n vưtwep ơcxjt ng khôarzp ng vềwuvv chịhifk u tang đhyia ưtwep ợgdtj c. Vưtwep ơcxjt ng ôarzp m mặorpv t khóvxij c thảszug m thiếgpyb t rồsfaa i cùifjj ng chưtwep đhyia ệvxij tửyrgi phálhiy t tang, hưtwep ớbjhr ng vềwuvv Nam làqmqf m lễlsdy tếgpyb vọlgfv ng.
Sau khi quan khálhiy ch đhyia iếgpyb u xong, thìsvmo nhụbojh c thểeenr đhyia ưtwep ợgdtj c đhyia em đhyia ếgpyb n chùifjj a Tiêseln u-sơcxjt n thiêseln u. Tro cho vàqmqf o mộseoe t bìsvmo nh nhỏufme , gắamfq n nắamfq p kíkdzw n, rồsfaa i do chíkdzw nh tay hai hoàqmqf ng tửyrgi Hoằamfq ng-Châtwep n, Chiêseln u-Vătcrb n đhyia em lêseln n núqazs i Tảszug n chôarzp n vàqmqf o mộseoe t nơcxjt i bíkdzw mậbojh t.
Từvxij hôarzp m bìsvmo nh Chiêseln m hồsfaa i loan, cho đhyia ếgpyb n nay làqmqf nătcrb m tuầkdzw n (ghi chúqazs : tuầkdzw n theo lịhifk ch Đttbp ạgtba i-Việvxij t làqmqf 10 ngàqmqf y) đhyia âtwep y làqmqf lầkdzw n đhyia ầkdzw u tiêseln n Thầkdzw n-vũtofm hoàqmqf ng thếgpyb thiếgpyb t đhyia ạgtba i triềwuvv u. Bởifeh i theo cổojzk lệvxij , trong thờacla i gian tang lễlsdy Quốxyep c-phụbojh , hoàqmqf ng đhyia ếgpyb ẩdnll m thựhifk c giảszug n tiệvxij n, ngàqmqf i ban chỉotef cho cálhiy c quan, nộseoe i cung giảszug m ătcrb n, dâtwep n chúqazs ng mặorpv c quầkdzw n álhiy o sôarzp gai, bãifjj i bỏufme mọlgfv i nghi thứwuvv c âtwep m nhạgtba c, yếgpyb n tiệvxij c, ca hálhiy t, đhyia ểeenr tỏufme lòwefw ng nhớbjhr tiếgpyb c. Theo di chúqazs c củbjhr a Quốxyep c-phụbojh , thìsvmo sau 49 ngàqmqf y phảszug i đhyia ốxyep t tang phụbojh c, coi nhưtwep tang lễlsdy chấgdtj m dứwuvv t, mọlgfv i sinh hoạgtba t phảszug i trởifeh lạgtba i bìsvmo nh thưtwep ờacla ng.
Tuy rằamfq ng trong 49 ngàqmqf y nhàqmqf vua khôarzp ng thiếgpyb t triềwuvv u, nhưtwep ng ngàqmqf i vớbjhr i Ỷpjhr -Lan thầkdzw n phi vẫxdtn n làqmqf m việvxij c hàqmqf ng ngàqmqf y tạgtba i cung Ỷpjhr -Lan. Cálhiy c cơcxjt cấgdtj u nhưtwep Khu-mậbojh t việvxij n, tòwefw a Trung-thưtwep lệvxij nh, Thưtwep ợgdtj ng-thưtwep lệvxij nh, Lụbojh c-bộseoe vẫxdtn n hoạgtba t đhyia ộseoe ng nhưtwep thưtwep ờacla ng.
Sau khi lễlsdy nghi, âtwep m nhạgtba c tấgdtj t, tểeenr -tưtwep ớbjhr ng Lýjlfj Đttbp ạgtba o-Thàqmqf nh cung tay:
Ghi chúqazs :
Nhưtwep hồsfaa i trưtwep ớbjhr c đhyia ãifjj thuậbojh t, Tểeenr -tưtwep ớbjhr ng Lýjlfj -đhyia ạgtba o-Thàqmqf nh làqmqf thầkdzw y vua, lạgtba i tuổojzk i giàqmqf sứwuvv c yếgpyb u, nêseln n khi thiếgpyb t triềwuvv u tâtwep u việvxij c khôarzp ng phảszug i xưtwep ng têseln n, chứwuvv c tưtwep ớbjhr c, lúqazs c bàqmqf n sựhifk đhyia ưtwep ợgdtj c ngồsfaa i, khi vàqmqf o triềwuvv u đhyia ưtwep ợgdtj c chốxyep ng gậbojh y.
– Tâtwep u bệvxij hạgtba , kểeenr từvxij khi bìsvmo nh Chiêseln m hồsfaa i loan, đhyia âtwep y làqmqf lầkdzw n đhyia ầkdzw u tiêseln n bệvxij hạgtba thiếgpyb t đhyia ạgtba i triềwuvv u. Tấgdtj t cảszug thâtwep n vưtwep ơcxjt ng, đhyia ạgtba i-thầkdzw n đhyia ềwuvv u tềwuvv tựhifk u đhyia ầkdzw y đhyia ủbjhr . Tuy Quốxyep c-phụbojh đhyia ểeenr di chiếgpyb u bỏufme mọlgfv i lễlsdy nghi dàqmqf nh cho ngưtwep ờacla i sau 49 ngàqmqf y, nhưtwep ng ghếgpyb dàqmqf nh cho Quốxyep c-phụbojh , vẫxdtn n đhyia ểeenr nguyêseln n, hầkdzw u tỏufme lòwefw ng hiếgpyb u kíkdzw nh. Trong buổojzk i thiếgpyb t triềwuvv u nàqmqf y côarzp ng-chúqazs a Bìsvmo nh-Dưtwep ơcxjt ng, phòwefw -mãifjj Thâtwep n Thiệvxij u-Thálhiy i, vớbjhr i côarzp ng chúqazs a Bảszug o-Hòwefw a vắamfq ng mặorpv t. Vìsvmo sau tang lễlsdy Quốxyep c-phụbojh , U-bon đhyia ạgtba i-vưtwep ơcxjt ng Lêseln Vătcrb n mờacla i cálhiy c ngưtwep ờacla i du hàqmqf nh Xiêseln m-quốxyep c.
Long tâtwep m vui vẻvusy , Thầkdzw n-vũtofm hoàqmqf ng đhyia ếgpyb phálhiy n:
– Quốxyep c-phụbojh muốxyep n sau khi ngưtwep ờacla i vềwuvv Tâtwep y-phưtwep ơcxjt ng cựhifk c lạgtba c rồsfaa i, thìsvmo mọlgfv i sựhifk phảszug i giảszug n tiệvxij n, đhyia ểeenr khôarzp ng bịhifk phíkdzw tàqmqf i vậbojh t củbjhr a dâtwep n. Còwefw n thálhiy i-sưtwep muốxyep n dùifjj ng lễlsdy củbjhr a Nho-gia tỏufme lòwefw ng hiếgpyb u kíkdzw nh vớbjhr i Quốxyep c-phụbojh làqmqf đhyia iềwuvv u nêseln n làqmqf m.
Nhàqmqf vua hưtwep ớbjhr ng Ỷpjhr -Lan, Tôarzp n-Đttbp ảszug n Cẩdnll m-Thi:
– Cuộseoe c bìsvmo nh Chiêseln m đhyia ãifjj hoàqmqf n tấgdtj t. Suốxyep t hơcxjt n thálhiy ng qua trẫxdtn m cùifjj ng bàqmqf n luậbojh n, khi thìsvmo vớbjhr i Thầkdzw n-phi, khi thìsvmo vớbjhr i Tểeenr -tưtwep ớbjhr ng khi thìsvmo vớbjhr i Sưtwep -thúqazs c vềwuvv vấgdtj n đhyia ềwuvv lao tưtwep ởifeh ng cho nhữseln ng vịhifk đhyia ãifjj cóvxij huâtwep n côarzp ng vớbjhr i xãifjj -tắamfq c. Trong cuộseoe c bìsvmo nh Chiêseln m nàqmqf y, côarzp ng đhyia ứwuvv c cao vòwefw i vọlgfv i làqmqf Sưtwep -thúqazs c, Sưtwep -thẩdnll m, Ỷpjhr -Lan. Nhưtwep ng ba vịhifk làqmqf xãifjj -tắamfq c, xãifjj tắamfq c làqmqf ba vịhifk , nêseln n trẫxdtn m chỉotef biếgpyb t tỏufme lòwefw ng kíkdzw nh yêseln u, màqmqf khôarzp ng thểeenr phong thưtwep ởifeh ng, vìsvmo khôarzp ng cóvxij chứwuvv c tưtwep ớbjhr c nàqmqf o xứwuvv ng đhyia álhiy ng cảszug . Tuy nhiêseln n trẫxdtn m đhyia ãifjj ban chỉotef truy phong cho lãifjj o sưtwep Ngôarzp -Quảszug ng-Thiêseln n làqmqf m « Kiểeenr m hiệvxij u thálhiy i sưtwep , đhyia ớbjhr i thịhifk -trung, tưtwep ớbjhr c Trung-nghĩhpdq a đhyia ạgtba i vưtwep ơcxjt ng ». Lạgtba i truy phong cho Quốxyep c-côarzp ng Tôarzp n Trung-Luậbojh n làqmqf m « Tưtwep -khôarzp ng Trấgdtj n-Nam quậbojh n vưtwep ơcxjt ng ». Còwefw n phụbojh thâtwep n củbjhr a Ỷpjhr -Lan thầkdzw n phi đhyia ưtwep ợgdtj c phong « Dưtwep ơcxjt ng-quang hầkdzw u » phu nhâtwep n đhyia ưtwep ợgdtj c phong « Nhấgdtj t phẩdnll m đhyia oan nghi phu nhâtwep n ».
Dụbojh củbjhr a nhàqmqf vua làqmqf m cho ba ngưtwep ờacla i cảszug m đhyia ộseoe ng, cùifjj ng tạgtba ơcxjt n.
Nhàqmqf vua tiếgpyb p:
– Bâtwep y giờacla tớbjhr i chưtwep tưtwep ớbjhr ng. Trẫxdtn m đhyia ểeenr Lễlsdy -bộseoe thưtwep ợgdtj ng-thưtwep Mai Cảszug nh-Tiêseln n đhyia ọlgfv c sắamfq c phong theo thứwuvv tựhifk .
Mai-cảszug nh-Tiêseln n bưtwep ớbjhr c khỏufme i chỗarzp ngồsfaa i, cầkdzw m trụbojh c giấgdtj y ra đhyia ọlgfv c:
« Thừvxij a thiêseln n hưtwep ng vậbojh n, Thầkdzw n-vũtofm hoàqmqf ng đhyia ếgpyb chiếgpyb u côarzp ng lao bìsvmo nh Chiêseln m, Lýjlfj Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t xếgpyb p đhyia ứwuvv ng hàqmqf ng đhyia ầkdzw u, nay phong chứwuvv c tưtwep ớbjhr c đhyia ểeenr lao tưtwep ởifeh ng ».
Lýjlfj -thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t bưtwep ớbjhr c ra quỳotef gốxyep i chờacla đhyia ợgdtj i.
Mai-cảszug nh-Tiêseln n đhyia ọlgfv c:
«... Nàqmqf y Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t, hồsfaa i đhyia ứwuvv c Thálhiy i-tổojzk còwefw n tạgtba i thếgpyb , hôarzp m thiếgpyb t yếgpyb n tạgtba i Long-hoa đhyia ưtwep ờacla ng, ngưtwep ờacla i vớbjhr i ta từvxij ng nắamfq m tay nhau thâtwep n thiếgpyb t nhưtwep đhyia ôarzp i bạgtba n. Khi đhyia ứwuvv c Thálhiy i-tổojzk bătcrb ng hàqmqf , ngàqmqf i từvxij ng dặorpv n dòwefw rằamfq ng ta phảszug i hếgpyb t sứwuvv c tin ngưtwep ờacla i, yêseln u thưtwep ơcxjt ng ngưtwep ờacla i; ngàqmqf i cũtofm ng dặorpv n dòwefw ngưtwep ờacla i phảszug i hếgpyb t sứwuvv c phòwefw tálhiy ta. Rồsfaa i sau đhyia óvxij , ngưtwep ờacla i vớbjhr i ta sốxyep ng vớbjhr i nhau ởifeh Tảszug n-lĩhpdq nh, luyệvxij n võguky vớbjhr i nhau, nôarzp đhyia ùifjj a vớbjhr i nhau, tìsvmo nh nhưtwep ruộseoe t thịhifk t. Khi rờacla i Tảszug n-lĩhpdq nh vềwuvv Thătcrb ng-long, ta biếgpyb t ngoàqmqf i lòwefw ng trung củbjhr a mộseoe t bầkdzw y tôarzp i vớbjhr i chúqazs a, ngưtwep ờacla i còwefw n tậbojh n tụbojh y sớbjhr m hôarzp m bêseln n ta, nhưtwep ngưtwep ờacla i bạgtba n chíkdzw thiếgpyb t. Đttbp ôarzp i khi ngưtwep ờacla i còwefw n lo cảszug miếgpyb ng ătcrb n, y-phụbojh c cho ta, đhyia óvxij làqmqf do tìsvmo nh bạgtba n thờacla i thơcxjt ấgdtj u củbjhr a chúqazs ng ta màqmqf ngưtwep ờacla i biểeenr u lộseoe ra. Khắamfq p triềwuvv u thầkdzw n, cho tớbjhr i hưtwep ơcxjt ng đhyia ảszug ng ai cũtofm ng biếgpyb t đhyia iềwuvv u đhyia óvxij .
Nay ngưtwep ờacla i làqmqf m nguyêseln n soálhiy i Nam chinh, bìsvmo nh đhyia ưtwep ợgdtj c Chiêseln m, côarzp ng lao thựhifk c khôarzp ng thểeenr kểeenr siếgpyb t, ta phong ngưtwep ờacla i làqmqf m:
Phụbojh -quốxyep c thálhiy i phóvxij , dao thụbojh Nam-bìsvmo nh tiếgpyb t-đhyia ộseoe -sứwuvv , Phụbojh -quốxyep c thưtwep ợgdtj ng tưtwep ớbjhr ng quâtwep n, Thưtwep ợgdtj ng-trụbojh quốxyep c, Khai-quốxyep c côarzp ng, Thiêseln n-tửyrgi nghĩhpdq a nam ».
Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t cảszug m đhyia ộseoe ng rơcxjt m rớbjhr m nưtwep ớbjhr c mắamfq t tạgtba ơcxjt n. Bởifeh i trong lịhifk ch sửyrgi cổojzk kim, chưtwep a bao giờacla mộseoe t vịhifk hoàqmqf ng đhyia ếgpyb trong sắamfq c phong cho côarzp ng thầkdzw n, lạgtba i nhậbojh n mộseoe t đhyia ạgtba i thầkdzw n làqmqf nghĩhpdq a nam, tứwuvv c con nuôarzp i. Từvxij mấgdtj y chụbojh c nătcrb m nay, khắamfq p Đttbp ạgtba i-Việvxij t đhyia ềwuvv u truyềwuvv n tụbojh ng huyềwuvv n thoạgtba i vềwuvv việvxij c nhàqmqf vua vớbjhr i Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t đhyia álhiy nh cuộseoe c, rồsfaa i Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t thua phảszug i kêseln u nhàqmqf vua bằamfq ng nghĩhpdq a phụbojh . Nhưtwep ng trêseln n thựhifk c tếgpyb nhàqmqf vua vẫxdtn n chỉotef coi Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t làqmqf ngưtwep ờacla i bạgtba n, chưtwep a bao giờacla chíkdzw nh thứwuvv c côarzp ng nhậbojh n. Nay khôarzp ng nhữseln ng nhàqmqf vua nhậbojh n, màqmqf lạgtba i nhậbojh n trong mộseoe t sắamfq c chỉotef phong thưtwep ởifeh ng. Dùifjj Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t đhyia ưtwep ợgdtj c nhàqmqf vua tíkdzw n cẩdnll n tuyệvxij t đhyia ốxyep i, nhưtwep ng ôarzp ng vốxyep n đhyia iềwuvv m đhyia ạgtba m, nhũtofm n nhặorpv n nêseln n khôarzp ng ai ghen tỵnawp vớbjhr i ôarzp ng.
Quốxyep c-mẫxdtn u Trầkdzw n Thanh-Mai tuyêseln n chỉotef :
– Nàqmqf y Kiệvxij t nhi, ngưtwep ờacla i làqmqf nghĩhpdq a nam củbjhr a hoàqmqf ng thưtwep ợgdtj ng, cóvxij nghĩhpdq a làqmqf ngoàqmqf i bổojzk n phậbojh n mộseoe t đhyia ạgtba i thầkdzw n, ngưtwep ờacla i còwefw n cóvxij bổojzk n phậbojh n củbjhr a mộseoe t hoàqmqf ng-tửyrgi . Khắamfq p trong Hoàqmqf ng-thàqmqf nh, nộseoe i-cung, chỗarzp nàqmqf o cóvxij sựhifk , ngưtwep ờacla i cũtofm ng phảszug i gálhiy nh válhiy c. Bấgdtj t cứwuvv lúqazs c nàqmqf o, dùifjj ngàqmqf y, dùifjj đhyia êseln m, ngưtwep ờacla i cũtofm ng cóvxij bổojzk n phậbojh n ra vàqmqf o Hoàqmqf ng-thàqmqf nh, cấgdtj m cung phụbojh c thịhifk hoàqmqf ng thưtwep ợgdtj ng. Ngưtwep ờacla i hiểeenr u khôarzp ng?
– Tuâtwep n chỉotef Quốxyep c-mẫxdtn u.
Chỉotef dụbojh củbjhr a Quốxyep c-mẫxdtn u cho Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t, đhyia ốxyep i vớbjhr i cálhiy c đhyia ạgtba i thầkdzw n, cóvxij nghĩhpdq a ôarzp ng phảszug i gálhiy nh thêseln m nhiềwuvv u trọlgfv ng trálhiy ch. Nhưtwep ng nhữseln ng lờacla i đhyia óvxij chỉotef duy Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t hiểeenr u rằamfq ng: ôarzp ng toàqmqf n quyềwuvv n ra vàqmqf o cung cấgdtj m, Hoàqmqf ng-thàqmqf nh, cóvxij quyếgpyb n can thiệvxij p vàqmqf o mọlgfv i việvxij c trong hoàqmqf ng-tộseoe c.
Tiếgpyb p theo, tấgdtj t cảszug tưtwep ớbjhr ng sĩhpdq Nam chinh đhyia ềwuvv u đhyia ưtwep ợgdtj c thătcrb ng lêseln n ngưtwep ờacla i thìsvmo mộseoe t đhyia ẳifeh ng, ngưtwep ờacla i thìsvmo hai đhyia ẳifeh ng. Cóvxij ngưtwep ờacla i đhyia ưtwep ợgdtj c thătcrb ng lêseln n tớbjhr i bốxyep n nătcrb m đhyia ẳifeh ng. Đttbp ốxyep i vớbjhr i cálhiy c đhyia ôarzp -thốxyep ng chỉotef -huy mưtwep ờacla i hiệvxij u Thiêseln n-tửyrgi binh, đhyia ềwuvv u phong lêseln n hàqmqf ng tưtwep ớbjhr ng quâtwep n, tưtwep ớbjhr c tớbjhr i bálhiy . Còwefw n cálhiy c tưtwep ớbjhr ng quâtwep n thìsvmo phong lêseln n tưtwep ớbjhr c hầkdzw u. Riêseln ng tấgdtj t cảszug cálhiy c tưtwep ớbjhr ng sĩhpdq tửyrgi trậbojh n đhyia ềwuvv u đhyia ưtwep ợgdtj c thătcrb ng lêseln n mộseoe t lúqazs c bốxyep n đhyia ẳifeh ng, truyềwuvv n cấgdtj p ruộseoe ng đhyia ấgdtj t tuấgdtj t dưtwep ỡetji ng cho vợgdtj con hưtwep ởifeh ng tớbjhr i ba đhyia ờacla i. Vìsvmo vậbojh y cálhiy c đhyia ôarzp -thốxyep ng Lưtwep u Trọlgfv ng-Kiệvxij t, Trầkdzw n Lam-Thanh đhyia ềwuvv u đhyia ưtwep ợgdtj c thătcrb ng lêseln n tớbjhr i Hổojzk -uy thưtwep ợgdtj ng tưtwep ớbjhr ng quâtwep n, tưtwep ớbjhr c Trung-dũtofm ng dìsvmo nh hầkdzw u.
Tếgpyb -tưtwep ớbjhr ng Lýjlfj Đttbp ạgtba o-Thàqmqf nh tâtwep u:
– Trưtwep ớbjhr c đhyia âtwep y quan Đttbp ạgtba i-tưtwep -mãifjj Quálhiy ch Kim-Nhậbojh t tuổojzk i cao, xin hồsfaa i hưtwep u. Bệvxij hạgtba đhyia ãifjj chuẩdnll n tấgdtj u, song tuyêseln n chỉotef đhyia ợgdtj i sau cuộseoe c Nam chinh, mớbjhr i cho vềwuvv . Hôarzp m nay Quálhiy ch đhyia ạgtba i-tưtwep -mãifjj khóvxij ởifeh nêseln n vắamfq ng mặorpv t. Xétcrb t việvxij c bìsvmo nh Chiêseln m đhyia ãifjj hoàqmqf n thàqmqf nh, xin bệvxij hạgtba đhyia ịhifk nh liệvxij u.
Nhàqmqf vua tuyêseln n chỉotef :
– Mộseoe t đhyia ờacla i Quálhiy ch đhyia ạgtba i-tưtwep mãifjj vàqmqf o sinh ra tửyrgi cóvxij thừvxij a, sau lêseln n đhyia ếgpyb n tộseoe t đhyia ỉotef nh trong võguky nghiệvxij p. Nay tuổojzk i đhyia ãifjj bẩdnll y mưtwep ơcxjt i lătcrb m, trẫxdtn m thuậbojh n cho hồsfaa i hưtwep u đhyia ểeenr lao tưtwep ởifeh ng. Vậbojh y Lễlsdy -bộseoe hãifjj y soạgtba n chiếgpyb u chỉotef phong cho hàqmqf m « Thálhiy i-sưtwep Việvxij t-quốxyep c côarzp ng ». Bổojzk Lýjlfj Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t thay Quálhiy ch quốxyep c côarzp ng lĩhpdq nh chứwuvv c Đttbp ạgtba i-tưtwep -mãifjj . Lạgtba i cửyrgi phòwefw -mãifjj đhyia ạgtba i đhyia ôarzp -đhyia ốxyep c Hoàqmqf ng-Kiệvxij n thay Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t lĩhpdq nh chứwuvv c Thálhiy i-úqazs y, kiêseln m Binh-bộseoe thưtwep ợgdtj ng thưtwep . Còwefw n Binh-bộseoe tham-tri Lýjlfj Kếgpyb -Nguyêseln n thătcrb ng lêseln n làqmqf m Đttbp ạgtba i-đhyia ôarzp đhyia ốxyep c thốxyep ng lĩhpdq nh thủbjhr y quâtwep n.
Lýjlfj Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t tâtwep u:
– Kểeenr ra trong cuộseoe c Nam-chinh nàqmqf y còwefw n cóvxij rấgdtj t nhiềwuvv u anh hùifjj ng võguky lâtwep m trợgdtj giúqazs p, nhưtwep ng đhyia ứwuvv ng ngoàqmqf i vòwefw ng danh lợgdtj i. Mộseoe t làqmqf Côarzp i-sơcxjt n tam-anh Trầkdzw n Phụbojh -Quốxyep c, Trầkdzw n Bảszug o-Dâtwep n, Trầkdzw n Brung-Đttbp ạgtba o. Hai làqmqf cálhiy c bồsfaa -tálhiy t Mộseoe c-tồsfaa n, Viêseln n-Chiếgpyb u vàqmqf bốxyep n vịhifk đhyia ạgtba i-sưtwep Viêseln n-Cătcrb n, Viêseln n-Mộseoe c, Viêseln n-Chi, Viêseln n-Diệvxij p. Ba làqmqf Nhâtwep n-Huệvxij hoàqmqf ng đhyia ếgpyb Nùifjj ng Tríkdzw -Cao cùifjj ng Khâtwep m-minh đhyia oan-duệvxij hoàqmqf ng-hậbojh u Tạgtba Thuầkdzw n-Khanh vớbjhr i Quảszug ng-Đttbp ôarzp ng ngũtofm cálhiy i. Bốxyep n làqmqf Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng, Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t kiệvxij t. Đttbp ốxyep i vớbjhr i cálhiy c vịhifk thàqmqf nh phầkdzw n mộseoe t, hai, ba thìsvmo khôarzp ng ai muốxyep n lĩhpdq nh chứwuvv c tưtwep ớbjhr c âtwep n huệvxij đhyia ãifjj đhyia àqmqf nh. Song còwefw n mưtwep ờacla i hai thiếgpyb u niêseln n vớbjhr i cálhiy c dũtofm ng sĩhpdq Long-biêseln n, Giao-long côarzp ng thựhifk c khôarzp ng nhỏufme . Vậbojh y xin bệvxij hạgtba đhyia ịhifk nh lẽbosg nàqmqf o?
Nhàqmqf vua hưtwep ớbjhr ng Ỷpjhr -Lan thầkdzw n-phi:
– Mưtwep ờacla i hai thiếgpyb u niêseln n đhyia ềwuvv u làqmqf đhyia ệvxij tửyrgi củbjhr a Quốxyep c-phụbojh , Quốxyep c-mẫxdtn u, lạgtba i làqmqf nghĩhpdq a đhyia ệvxij củbjhr a Phi. Vậbojh y Phi cóvxij thuậbojh n cho họlgfv xuấgdtj t chíkdzw nh ra lĩhpdq nh trọlgfv ng trálhiy ch vớbjhr i đhyia ấgdtj t nưtwep ớbjhr c khôarzp ng?
Ỷpjhr -Lan tâtwep u:
– Hôarzp m Quốxyep c-phụbojh sắamfq p vãifjj ng du Cựhifk c-lạgtba c, thiếgpyb p cóvxij đhyia ếgpyb n phủbjhr củbjhr a ngưtwep ờacla i đhyia ểeenr thỉotef nh ýjlfj kiếgpyb n vềwuvv vụbojh nàqmqf y. Ngưtwep ờacla i đhyia ãifjj ban chỉotef rằamfq ng: khôarzp ng nhữseln ng nêseln n cho chúqazs ng xuấgdtj t chíkdzw nh, màqmqf cóvxij thểeenr trao cho trọlgfv ng trálhiy ch.
Cảszug triềwuvv u thầkdzw n cùifjj ng bậbojh t lêseln n tiếgpyb ng mừvxij ng rỡetji , bởifeh i trong con mắamfq t họlgfv thìsvmo mưtwep ờacla i hai thiếgpyb u niêseln n nàqmqf y đhyia ềwuvv u làqmqf hìsvmo nh bóvxij ng củbjhr a Phùifjj -Đttbp ổojzk ng thiêseln n vưtwep ơcxjt ng, hay gầkdzw n đhyia âtwep y hơcxjt n làqmqf Thuậbojh n-thiêseln n thậbojh p hùifjj ng. Nhàqmqf vua tuyêseln n chỉotef vớbjhr i Đttbp ạgtba i-tưtwep -mãifjj Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t:
– Khanh làqmqf Đttbp ạgtba i-tưtwep -mãifjj , khanh nghĩhpdq sao?
– Trong cuộseoe c Nam chinh vừvxij a rồsfaa i, hùifjj ng tâtwep m dũtofm ng khíkdzw , lòwefw ng can đhyia ảszug m vàqmqf o sinh ra tửyrgi củbjhr a mưtwep ờacla i hai thiếgpyb u niêseln n thựhifk c khôarzp ng tưtwep ớbjhr ng nàqmqf o sálhiy nh bằamfq ng. Nếgpyb u đhyia úqazs ng côarzp ng trạgtba ng thìsvmo phảszug i phong lêseln n hàqmqf ng tưtwep ớbjhr ng quâtwep n. Nhưtwep ng tấgdtj t cảszug mưtwep ờacla i hai ngưtwep ờacla i, chưtwep a ai quálhiy mưtwep ờacla i chíkdzw n. Trong khi luậbojh t đhyia ịhifk nh ra từvxij thờacla i đhyia ứwuvv c Thálhiy i-tổojzk làqmqf dùifjj côarzp ng lao đhyia ếgpyb n đhyia âtwep u, cũtofm ng khôarzp ng thểeenr thătcrb ng tưtwep ớbjhr ng trưtwep ớbjhr c hai mưtwep ơcxjt i hai tuổojzk i. Vậbojh y thầkdzw n xin đhyia ềwuvv nghịhifk : tấgdtj t cảszug cálhiy c đhyia ôarzp -thốxyep ng chỉotef huy mưtwep ờacla i hai hiệvxij u Thiêseln n-tửyrgi binh đhyia ềwuvv u thătcrb ng lêseln n hàqmqf ng tưtwep ớbjhr ng, nay bổojzk vàqmqf o thay thếgpyb cálhiy c tưtwep ớbjhr ng giàqmqf hồsfaa i hưtwep u ởifeh cálhiy c trấgdtj n, cùifjj ng cálhiy c trạgtba i. Còwefw n mưtwep ờacla i hai thiếgpyb u niêseln n nêseln n phong chứwuvv c đhyia ôarzp -thốxyep ng, mỗarzp i ngưtwep ờacla i coi mộseoe t hiệvxij u Thiêseln n-tửyrgi binh, còwefw n tưtwep ớbjhr c thìsvmo đhyia ềwuvv u phong tớbjhr i bálhiy .
Nhàqmqf vua chuẩdnll n tấgdtj u. Mưtwep ờacla i hai thiếgpyb u niêseln n đhyia ưtwep ợgdtj c triệvxij u hồsfaa i vàqmqf o triềwuvv u kiếgpyb n, nghe tuyêseln n chỉotef phong thưtwep ởifeh ng. Riêseln ng cálhiy c thiếgpyb u nữseln Kim-Loan, Kim-Liêseln n, Ngọlgfv c-Liêseln n, Ngọlgfv c-Hưtwep ơcxjt ng đhyia ềwuvv u đhyia ưtwep ợgdtj c phong hàqmqf m nhấgdtj t phẩdnll m phu nhâtwep n. Còwefw n cálhiy c võguky -sĩhpdq Long-biêseln n, Giao-long đhyia ềwuvv u đhyia ưtwep ợgdtj c ban cho hiệvxij u « Dũtofm ng-sĩhpdq », hưtwep ởifeh ng bổojzk ng lộseoe c củbjhr a mộseoe t lữseln -trưtwep ởifeh ng.
Nhàqmqf vua hỏufme i Long-biêseln n ngũtofm -hùifjj ng, Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t-kiệvxij t:
– Cálhiy c khanh còwefw n niêseln n thiếgpyb u, màqmqf đhyia ãifjj đhyia ưtwep ợgdtj c phong tớbjhr i tưtwep ớbjhr c bálhiy , nhưtwep vậbojh y cálhiy c khanh đhyia ãifjj vui lòwefw ng chưtwep a?
– Tâtwep u, chưtwep a.
Cảszug mưtwep ờacla i hai ngưtwep ờacla i cùifjj ng bậbojh t lêseln n tiếgpyb ng trảszug lờacla i trung thựhifk c. Nhàqmqf vua chưtwep ng hửyrgi ng hỏufme i:
– Phảszug i nhưtwep thếgpyb nàqmqf o cálhiy c khanh mớbjhr i vui lòwefw ng?
Trầkdzw n Ninh tâtwep u:
– Làqmqf m quan làqmqf gìsvmo ? Làqmqf vinh hiểeenr n, đhyia ểeenr cóvxij bổojzk ng lộseoe c cao. Kểeenr vềwuvv vinh hiểeenr n, thìsvmo còwefw n cálhiy i vinh hiểeenr n nàqmqf o bằamfq ng cálhiy i vinh hiểeenr n đhyia ưtwep ợgdtj c theo hoàqmqf ng-thưtwep ợgdtj ng tòwefw ng chinh, chiếgpyb n thắamfq ng hồsfaa i triềwuvv u? Còwefw n bổojzk ng lộseoe c ưtwep ? Bọlgfv n thầkdzw n từvxij ng đhyia i ătcrb n xin, bữseln a no bữseln a đhyia óvxij i, cũtofm ng vẫxdtn n sốxyep ng đhyia ưtwep ợgdtj c, thìsvmo nay cóvxij ătcrb n cao lưtwep ơcxjt ng mỹyamx vịhifk cũtofm ng đhyia ếgpyb n no màqmqf thôarzp i! Cho nêseln n hoàqmqf ng-thưtwep ợgdtj ng phong cho chứwuvv c Đttbp ôarzp -thốxyep ng, tưtwep ớbjhr c tớbjhr i Bálhiy , anh em thầkdzw n thấgdtj y vẫxdtn n vậbojh y, chưtwep a lấgdtj y làqmqf m thỏufme a chíkdzw .
Ỷpjhr -Lan biếgpyb t cálhiy c em mìsvmo nh cóvxij nhiềwuvv u tưtwep tưtwep ởifeh ng khálhiy c thưtwep ờacla ng, phi muốxyep n chúqazs ng nóvxij i ra trưtwep ớbjhr c triềwuvv u đhyia ìsvmo nh đhyia ểeenr họlgfv khôarzp ng khinh thưtwep ờacla ng chúqazs ng làqmqf bọlgfv n trẻvusy con ătcrb n màqmqf y. Nàqmqf ng hỏufme i:
– Chíkdzw củbjhr a cálhiy c em nhưtwep thếgpyb nàqmqf o?
– Tâtwep u, chúqazs ng em cóvxij ba đhyia iềwuvv u ưtwep ớbjhr c vọlgfv ng: mộseoe t làqmqf giảszug i đhyia ưtwep ợgdtj c vạgtba phíkdzw a Nam củbjhr a Chiêseln m-thàqmqf nh; hai làqmqf gỡetji đhyia ưtwep ợgdtj c álhiy ch phíkdzw a Bắamfq c củbjhr a Trung-nguyêseln n; ba làqmqf sao cho trătcrb m họlgfv đhyia ềwuvv u no đhyia ủbjhr , sung sưtwep ớbjhr ng nhưtwep thờacla i vua Hùifjj ng, vua Trưtwep ng. Nay Đttbp ạgtba i-Việvxij t ta mớbjhr i giảszug i đhyia ưtwep ợgdtj c cálhiy i vạgtba Nam-phưtwep ơcxjt ng, nhưtwep vậbojh y chúqazs ng em mong chờacla thựhifk c hiệvxij n đhyia ưtwep ợgdtj c hai đhyia iềwuvv u ưtwep ớbjhr c vọlgfv ng còwefw n lạgtba i mớbjhr i thỏufme a chíkdzw .
Triềwuvv u thầkdzw n cùifjj ng bậbojh t lêseln n nhữseln ng tiếgpyb ng khen ngợgdtj i.
Ỷpjhr -Lan chỉotef Đttbp inh Hoàqmqf ng-Nghi:
– Tam đhyia ệvxij . Trong nhữseln ng ngàqmqf y chịhifk thay hoàqmqf ng-thưtwep ợgdtj ng chấgdtj p chíkdzw nh, chịhifk nhậbojh n đhyia ưtwep ợgdtj c biểeenr u củbjhr a Tíkdzw n-Nghĩhpdq a vưtwep ơcxjt ng tâtwep u rằamfq ng hồsfaa i đhyia álhiy nh Bốxyep -chíkdzw nh, em cóvxij gặorpv p mộseoe t côarzp gálhiy i Chiêseln m con củbjhr a thâtwep n-vưtwep ơcxjt ng Chiêseln m Câtwep u-thi Lịhifk -ha-thâtwep n Bàqmqf i-ma-la (Sri Harivarman) têseln n làqmqf Bàqmqf i-ma-la Nang-chang-Lan (Nanchanlan Harivarman), rồsfaa i em say mêseln nàqmqf ng đhyia ếgpyb n đhyia iêseln n đhyia ảszug o thầkdzw n hồsfaa n. Đttbp úqazs ng tộseoe i ra thìsvmo Bàqmqf i-ma-la bịhifk giếgpyb t cảszug nhàqmqf , vìsvmo y làqmqf mộseoe t hung thầkdzw n álhiy c-sálhiy t đhyia ốxyep i vớbjhr i ngưtwep ờacla i Việvxij t. Em đhyia ãifjj khẩdnll n khoảszug n nhờacla Tíkdzw n-Nghĩhpdq a vưtwep ơcxjt ng thưtwep ợgdtj ng biểeenr u xin âtwep n-xálhiy cho gia đhyia ìsvmo nh nàqmqf ng. Cóvxij đhyia úqazs ng thếgpyb khôarzp ng?
– Tâtwep u, đhyia úqazs ng...đhyia úqazs ng nhưtwep vậbojh y, nhưtwep ng...nhưtwep ng...
– Việvxij c âtwep n xálhiy cho gia đhyia ìsvmo nh nàqmqf ng, chịhifk khôarzp ng cóvxij quyềwuvv n. Hôarzp m Hoàqmqf ng-thưtwep ợgdtj ng hồsfaa i loan chịhifk đhyia ãifjj đhyia ệvxij biểeenr u củbjhr a Tíkdzw n-Nghĩhpdq a vưtwep ơcxjt ng lêseln n. Hoàqmqf ng-thưtwep ợgdtj ng phêseln chuẩdnll n âtwep n xálhiy , nhưtwep ng nếgpyb u gia đhyia ìsvmo nh nàqmqf ng ởifeh Bốxyep -chálhiy nh, e ngưtwep ờacla i Việvxij t sẽbosg giếgpyb t hạgtba i đhyia ểeenr trảszug thùifjj ; nêseln n chịhifk truyềwuvv n đhyia ưtwep a tấgdtj t cảszug vềwuvv vùifjj ng Hoa-lưtwep , cấgdtj p ruộseoe ng đhyia ấgdtj t cho cầkdzw y cấgdtj y. Chịhifk đhyia ãifjj cửyrgi phu nhâtwep n củbjhr a Trấgdtj n-viễlsdy n thưtwep ợgdtj ng-tưtwep ớbjhr ng quâtwep n, Gia-viễlsdy n hầkdzw u Bùifjj i Hoàqmqf ng-Quan làqmqf Trầkdzw n Ngọlgfv c-Huệvxij vàqmqf o Trưtwep ờacla ng-yêseln n cầkdzw u hôarzp n cho em. Hiệvxij n thâtwep n phụbojh Chang-Lan vớbjhr i Chang-Lan đhyia ang chờacla bệvxij kiếgpyb n. Em cóvxij thểeenr ra gặorpv p nàqmqf ng.
Ghi-chúqazs ,
Bùifjj i Hoàqmqf ng-Quan làqmqf con trai củbjhr a Lạgtba i-bộseoe thưtwep ợgdtj ng-thưtwep Bùifjj i Hựhifk u tưtwep ớbjhr c phong Thálhiy i-tửyrgi thálhiy i-phóvxij , Đttbp ồsfaa ng-bìsvmo nh chưtwep ơcxjt ng sựhifk , Vătcrb m-minh đhyia iệvxij n đhyia ạgtba i họlgfv c-sĩhpdq , Bìsvmo nh-sơcxjt n hầkdzw u. Trưtwep ớbjhr c khi Nam chinh chứwuvv c củbjhr a Hoàqmqf ng-Quan làqmqf Tảszug -thiêseln n ngưtwep u vệvxij thưtwep ợgdtj ng tưtwep ớbjhr ng quâtwep n, chưtwep a đhyia ưtwep ợgdtj c phong tưtwep ớbjhr c. Vìsvmo làqmqf m phóvxij tưtwep ớbjhr ng cho Tíkdzw n-Nghĩhpdq a vưtwep ơcxjt ng, sau chiếgpyb n thắamfq ng đhyia ưtwep ợgdtj c thătcrb ng lêseln n hai đhyia ẳifeh ng. Lạgtba i nhờacla phu nhâtwep n làqmqf Trầkdzw n Ngọlgfv c-Huệvxij phụbojh tálhiy Ỷpjhr -Lan thầkdzw n phi vềwuvv bộseoe Lễlsdy , cóvxij côarzp ng đhyia iềwuvv u đhyia ộseoe ng vậbojh n chuyểeenr n lưtwep ơcxjt ng thảszug o, vìsvmo vậbojh y chồsfaa ng đhyia ưtwep ợgdtj c thătcrb ng lêseln n mộseoe t đhyia ẳifeh ng nữseln a làqmqf ba, tứwuvv c Trấgdtj n-viễlsdy n thưtwep ợgdtj ng tưtwep ớbjhr ng quâtwep n, tưtwep ớbjhr c hầkdzw u. Chứwuvv c tưtwep ớbjhr c mớbjhr i củbjhr a ôarzp ng nhưtwep sau: Thálhiy i-tửyrgi thiếgpyb u-bảszug o, Binh-bộseoe tham-tri, Trấgdtj n-viễlsdy n thưtwep ợgdtj ng tưtwep ớbjhr ng quâtwep n, Gia-viễlsdy n hầkdzw u, Khu-mậbojh t việvxij n sứwuvv .
Nghe Ỷpjhr -Lan hếgpyb t sứwuvv c lo cho mìsvmo nh, màqmqf lòwefw ng Hoàqmqf ng-Nghi lạgtba nh nhưtwep bătcrb ng, hìsvmo nh ảszug nh Chang-Lan vớbjhr i gãifjj Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n ătcrb n ởifeh vớbjhr i nhau, đhyia i bêseln n nhau nhưtwep bóvxij ng vớbjhr i hìsvmo nh, làqmqf m chàqmqf ng buồsfaa n nôarzp n. Nhưtwep ng giữseln a triềwuvv u đhyia ìsvmo nh, chàqmqf ng khôarzp ng thểeenr đhyia em chuyệvxij n riêseln ng tưtwep ra nóvxij i. Chàqmqf ng cùifjj ng mưtwep ờacla i mộseoe t ngưtwep ờacla i bạgtba n tạgtba ơcxjt n nhàqmqf vua rồsfaa i lui ra ngoàqmqf i.
Đttbp ếgpyb n đhyia óvxij mộseoe t viêseln n quan củbjhr a Khu-mậbojh t việvxij n từvxij ngoàqmqf i vàqmqf o đhyia iệvxij n trìsvmo nh lêseln n Ỷpjhr -Lan thầkdzw n-phi mộseoe t vătcrb n kiệvxij n hỏufme a tốxyep c. Đttbp álhiy m Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng nhậbojh n ra y làqmqf Trầkdzw n Thanh-Nhiêseln n, đhyia ôarzp thốxyep ng đhyia ạgtba o Thiêseln n-tửyrgi binh. Từvxij sau khi bìsvmo nh Chiêseln m vềwuvv , trong cuộseoe c luậbojh n côarzp ng, trịhifk tộseoe i. Y bịhifk khétcrb p vàqmqf o tộseoe i « khôarzp ng tiếgpyb p cứwuvv u đhyia ồsfaa ng bạgtba n » trong trậbojh n Nhậbojh t-lệvxij vàqmqf Đttbp ồsfaa -bàqmqf n, phảszug i xửyrgi trảszug m. Nhưtwep ng may gặorpv p chỉotef âtwep n-xálhiy , nêseln n chỉotef bịhifk cálhiy ch chứwuvv c, đhyia ổojzk i sang làqmqf m việvxij c ởifeh Khu-mậbojh t việvxij n.
Thầkdzw n-phi lắamfq c đhyia ầkdzw u:
– Hồsfaa i Hoàqmqf ng-thưtwep ợgdtj ng Nam chinh, thìsvmo vấgdtj n đhyia ềwuvv nàqmqf y ta giảszug i quyếgpyb t. Nay ngưtwep ờacla i đhyia ãifjj hồsfaa i loan, thìsvmo cứwuvv tâtwep u thẳifeh ng lêseln n ngưtwep ờacla i.
Nguyêseln n vàqmqf o niêseln n hiệvxij u Thuậbojh n-Thiêseln n thứwuvv mưtwep ờacla i bẩdnll y (1026), Khai-Quốxyep c vưtwep ơcxjt ng mớbjhr i nhậbojh n chứwuvv c Phụbojh -quốxyep c thálhiy i-úqazs y tâtwep u nhàqmqf vua ban luậbojh t rằamfq ng: nhữseln ng gìsvmo liêseln n hệvxij tớbjhr i an-ninh, quốxyep c phòwefw ng, thìsvmo Khu-mậbojh t việvxij n mộseoe t mặorpv t trìsvmo nh lêseln n Đttbp ạgtba i-tưtwep -mãifjj , Thálhiy i-úqazs y; mộseoe t mặorpv t tâtwep u trìsvmo nh thẳifeh ng lêseln n hHoàqmqf ng-đhyia ếgpyb màqmqf khôarzp ng cầkdzw n qua Tểeenr -tưtwep ớbjhr ng, hay hai toàqmqf Trung-thưtwep lệvxij nh, Thưtwep ợgdtj ng-thưtwep lệvxij nh. Hôarzp m nay cóvxij việvxij c khẩdnll n, Khu-mậbojh t việvxij n trìsvmo nh lêseln n, nhưtwep ng quan Đttbp ạgtba i-tưtwep -mãifjj Quálhiy ch Kim-Nhậbojh t lâtwep m bệvxij nh. Quan Thálhiy i-úqazs y Lýjlfj Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t đhyia ãifjj duyệvxij t qua. Trầkdzw n Thanh-Nhiêseln n theo thóvxij i quen trìsvmo nh cho Thầkdzw n-phi, màqmqf quêseln n mấgdtj t nhàqmqf vua đhyia ãifjj hồsfaa i loan.
Nhàqmqf vua cầkdzw m biểeenr u lêseln n đhyia ọlgfv c qua mộseoe t lưtwep ợgdtj t, rồsfaa i hỏufme i:
– Mưtwep ờacla i hai ngưtwep ờacla i nàqmqf y hiệvxij n ra sao?
Thanh-Nhiêseln n tâtwep u:
– Thầkdzw n đhyia ãifjj chuẩdnll n bịhifk sẵyino n, chỉotef cầkdzw n bệvxij -hạgtba duyệvxij t làqmqf bắamfq t toàqmqf n gia mưtwep ờacla i hai ngưtwep ờacla i đhyia em ra bờacla sôarzp ng Hồsfaa ng xửyrgi tửyrgi tậbojh n sốxyep .
Nhàqmqf vua quay sang hỏufme i Ỷpjhr -Lan:
– Trẫxdtn m vớbjhr i Thálhiy i-úqazs y Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t viễlsdy n chinh, quan Đttbp ạgtba i-tưtwep -mãifjj khóvxij ởifeh ; vậbojh y chỉotef cóvxij khanh nắamfq m vữseln ng vấgdtj n đhyia ềwuvv , khanh hãifjj y đhyia em ra bàqmqf n vớbjhr i triềwuvv u đhyia ìsvmo nh đhyia ểeenr giảszug i quyếgpyb t.
Ỷpjhr -Lan tâtwep u:
– Trong khoảszug ng mưtwep ờacla i nătcrb m gầkdzw n đhyia âtwep y, cóvxij khoảszug ng hơcxjt n trătcrb m ngưtwep ờacla i. Họlgfv gồsfaa m đhyia ủbjhr mọlgfv i lứwuvv a tuổojzk i. Giàqmqf nhấgdtj t trêseln n sálhiy u chụbojh c. Trẻvusy nhấgdtj t trêseln n hai chụbojh c. Nam cóvxij , nữseln cóvxij , giầkdzw u cóvxij , nghètoyn o cóvxij . Họlgfv ởifeh rảszug i rálhiy c bêseln n Chiêseln m, bêseln n Tốxyep ng vàqmqf khắamfq p nơcxjt i trêseln n Đttbp ấgdtj t Việvxij t. Nhưtwep ng họlgfv cóvxij nhiềwuvv u đhyia iềwuvv u giốxyep ng nhau: họlgfv rấgdtj t quan tâtwep m đhyia ếgpyb n tộseoe c Việvxij t, tìsvmo nh dâtwep n, thếgpyb nưtwep ớbjhr c. Họlgfv đhyia ềwuvv u làqmqf ngưtwep ờacla i cóvxij họlgfv c vấgdtj n cao, kiếgpyb n thứwuvv c rộseoe ng, nhưtwep ng sốxyep ng ngoàqmqf i vòwefw ng cưtwep ơcxjt ng tỏufme a củbjhr a côarzp ng danh. Khi tìsvmo nh dâtwep n, thếgpyb nưtwep ớbjhr c cóvxij nhữseln ng gìsvmo , quan lạgtba i, triềwuvv u đhyia ìsvmo nh cóvxij gìsvmo sai trálhiy i, họlgfv họlgfv p nhau luậbojh n bàqmqf n, rồsfaa i viếgpyb t ra tờacla « cálhiy o » gửyrgi i đhyia i khắamfq p nơcxjt i cho nhau cùifjj ng hiểeenr u. Khi thìsvmo họlgfv hàqmqf i hưtwep ớbjhr c, khi thìsvmo họlgfv phúqazs ng thíkdzw ch, khi thìsvmo họlgfv châtwep m biếgpyb m thóvxij i hưtwep tậbojh t xấgdtj u củbjhr a dâtwep n chúqazs ng, củbjhr a quan lạgtba i, vàqmqf củbjhr a cảszug triềwuvv u đhyia ìsvmo nh. Cho nêseln n suốxyep t mộseoe t giảszug i từvxij Chiêseln m-thàqmqf nh cho tớbjhr i Thătcrb ng-long, Biệvxij n-kinh dâtwep n chúqazs ng đhyia ềwuvv u kíkdzw nh trọlgfv ng họlgfv . Tạgtba i Thătcrb ng-long họlgfv cóvxij mưtwep ờacla i hai ngưtwep ờacla i, dâtwep n chúqazs ng gọlgfv i làqmqf Long-thàqmqf nh thanh luậbojh n thậbojh p nhịhifk dịhifk -nhâtwep n. Nhưtwep ng họlgfv lạgtba i tựhifk xưtwep ng làqmqf Thanh-luậbojh n thậbojh p nhịhifk ngu.
Nhàqmqf vua đhyia ưtwep a mắamfq t nhìsvmo n Tôarzp n Đttbp ảszug n Cẩdnll m-Thi, Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t, Hoàqmqf ng Kiệvxij n, Long-biêseln n ngũtofm -hùifjj ng, Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t kiệvxij t rồsfaa i phálhiy n:
– Khi họlgfv xưtwep ng làqmqf ngu, thìsvmo cóvxij nghĩhpdq a họlgfv làqmqf nhữseln ng ngưtwep ờacla i gàqmqf n bưtwep ớbjhr ng, khinh thếgpyb ngạgtba o vậbojh t. Nhữseln ng ngưtwep ờacla i ngôarzp ng nghêseln nh nhưtwep vậbojh y thựhifk c khôarzp ng thiếgpyb u. Thờacla i Tam-quốxyep c cóvxij Nễlsdy -Hàqmqf nh, cóvxij Trầkdzw n-Lâtwep m; thờacla i Tấgdtj n cóvxij Trưtwep ơcxjt ng Tịhifk ch, Kêseln Khang. Gầkdzw n đhyia âtwep y cóvxij Quảszug ng-Đttbp ôarzp ng ngũtofm cálhiy i, vậbojh y màqmqf nhàqmqf ngưtwep ờacla i nàqmqf o cũtofm ng giầkdzw u cóvxij súqazs c tíkdzw ch... Mưtwep ờacla i hai ngưtwep ờacla i đhyia óvxij làqmqf nhữseln ng ai vậbojh y?
Ỷpjhr -Lan cầkdzw m tờacla chỉotef đhyia ọlgfv c lêseln n:
– Đttbp âtwep y! Họlgfv chảszug cóvxij ai cầkdzw m đhyia ầkdzw u hếgpyb t. Ngưtwep ờacla i lớbjhr n tuổojzk i nhấgdtj t têseln n Trầkdzw n Thanh-Hợgdtj p, ngưtwep ờacla i nhỏufme tuổojzk i nhấgdtj t têseln n Nguyễlsdy n Phan-Uy.
– Họlgfv đhyia ãifjj làqmqf m gìsvmo màqmqf Khu-mậbojh t việvxij n kếgpyb t álhiy n tửyrgi hìsvmo nh cảszug nhàqmqf họlgfv ?
Trầkdzw n Thanh-Nhiêseln n tâtwep u:
– Họlgfv dálhiy n mộseoe t tờacla bốxyep cálhiy o khắamfq p nơcxjt i nóvxij i rằamfq ng: Hồsfaa ng-thiếgpyb t giálhiy o tuy làqmqf m nhiềwuvv u tộseoe i álhiy c, nhưtwep ng khôarzp ng phảszug i giálhiy o đhyia ồsfaa nàqmqf o cũtofm ng làqmqf m álhiy c. Tạgtba i sao triềwuvv u đhyia ìsvmo nh lạgtba i ban chỉotef cho quâtwep n sĩhpdq , võguky lâtwep m tru diệvxij t? Phảszug i mởifeh mộseoe t con đhyia ưtwep ờacla ng hòwefw a giảszug i đhyia ểeenr họlgfv vẫxdtn n cóvxij thểeenr làqmqf m con dâtwep n Đttbp ạgtba i-Việvxij t. Còwefw n Chiêseln m, tuy cóvxij nhiềwuvv u ngưtwep ờacla i gốxyep c Mãifjj -lịhifk -álhiy , tạgtba i sao phảszug i đhyia álhiy nh giếgpyb t họlgfv ? Họlgfv sốxyep ng trêseln n đhyia ấgdtj t Chiêseln m, màqmqf Chiêseln m thuộseoe c tộseoe c Việvxij t thìsvmo cứwuvv coi họlgfv nhưtwep sắamfq c dâtwep n Tàqmqf y, Nùifjj ng, Thálhiy i cóvxij đhyia ưtwep ợgdtj c khôarzp ng? Giếgpyb t họlgfv vìsvmo họlgfv bạgtba o tàqmqf n thìsvmo mìsvmo nh cũtofm ng làqmqf ngưtwep ờacla i bạgtba o tàqmqf n.
Nhàqmqf vua cầkdzw m búqazs t phêseln : « Đttbp âtwep y làqmqf nhữseln ng Nho sinh ngôarzp ng cuồsfaa ng, gàqmqf n dởifeh , khôarzp ng thôarzp ng đhyia ạgtba o lýjlfj , nhưtwep ng chưtwep a phảszug i làqmqf phạgtba m tộseoe i ».
Rồsfaa i ban chỉotef :
– Khu-mậbojh t việvxij n cứwuvv theo dõguky i, đhyia ểeenr cho họlgfv nóvxij i. Họlgfv chỉotef nóvxij i cho sưtwep ớbjhr ng miệvxij ng, chứwuvv đhyia âtwep u cóvxij làqmqf m gìsvmo hạgtba i đhyia ếgpyb n đhyia ấgdtj t nưtwep ớbjhr c? Khôarzp ng nêseln n bắamfq t họlgfv .
Nhàqmqf vua hỏufme i Tểeenr -tưtwep ớbjhr ng Lýjlfj -đhyia ạgtba o-Thàqmqf nh:
– Thưtwep a thầkdzw y bâtwep y giờacla tớbjhr i vụbojh gìsvmo ?
– Tâtwep u, cálhiy ch nay mưtwep ờacla i ngàqmqf y, Chiêseln m-vưtwep ơcxjt ng Chếgpyb -Củbjhr thưtwep ợgdtj ng biểeenr u xin dâtwep ng ba châtwep u Bốxyep -chíkdzw nh, Đttbp ịhifk a-lýjlfj , Ma-linh đhyia ểeenr chuộseoe c tộseoe i, vàqmqf xin vềwuvv nưtwep ớbjhr c. Hoàqmqf ng-thưtwep ợgdtj ng châtwep u phêseln cho đhyia ìsvmo nh nghịhifk . Vậbojh y bâtwep y giờacla tớbjhr i vấgdtj n đhyia ềwuvv nàqmqf y.
Nhàqmqf vua tuyêseln n chỉotef :
– Từvxij xưtwep a đhyia ếgpyb n giờacla , mỗarzp i khi cóvxij sựhifk vớbjhr i Chiêseln m, ta thưtwep ờacla ng mang quâtwep n sang đhyia álhiy nh phálhiy kinh đhyia ôarzp , hủbjhr y tôarzp ng miếgpyb u củbjhr a chúqazs ng đhyia ểeenr trừvxij ng phạgtba t rồsfaa i rúqazs t vềwuvv , khôarzp ng bao giờacla lấgdtj n củbjhr a họlgfv mộseoe t tấgdtj c đhyia ấgdtj t. Hồsfaa i trêseln n đhyia ưtwep ờacla ng bìsvmo nh Chiêseln m, trẫxdtn m cóvxij đhyia ặorpv t vấgdtj n đhyia ềwuvv ra vớbjhr i Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t làqmqf sao cóvxij thểeenr chấgdtj m dứwuvv t cálhiy i vạgtba Nam thùifjj y vớbjhr i Chiêseln m. Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t đhyia ãifjj tâtwep u trìsvmo nh cho trẫxdtn m. Vậbojh y nay Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t nhắamfq c lạgtba i kếgpyb đhyia óvxij cho cálhiy c quan triềwuvv u nghịhifk .
Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t bưtwep ớbjhr c ra tưtwep ờacla ng trìsvmo nh nhữseln ng gìsvmo ôarzp ng đhyia ãifjj mậbojh t tấgdtj u vóvxij i nhàqmqf vua trêseln n chiếgpyb n thuyếgpyb n, trong khi Nam chinh (hồsfaa i thứwuvv 21), rồsfaa i ôarzp ng kếgpyb t luậbojh n:
– Chíkdzw nh vìsvmo lẽbosg đhyia óvxij , thay vìsvmo đhyia álhiy nh rồsfaa i rúqazs t, tôarzp i đhyia ãifjj tâtwep u xin cửyrgi Trung-Thàqmqf nh vưtwep ơcxjt ng trấgdtj n từvxij Hảszug i-vâtwep n tớbjhr i Ma-linh; Tíkdzw n-Nghĩhpdq a vưtwep ơcxjt ng trấgdtj n từvxij Ma-linh tớbjhr i Nam giớbjhr i. Tấgdtj t cảszug ba châtwep u đhyia óvxij , ta đhyia ãifjj tổojzk chứwuvv c cai trịhifk giốxyep ng bêseln n Đttbp ạgtba i-Việvxij t nhưtwep phâtwep n chia quậbojh n, huyệvxij n, tổojzk ng, làqmqf ng, xãifjj . Sởifeh dĩhpdq ta còwefw n đhyia ểeenr trọlgfv ng binh ởifeh đhyia óvxij , vìsvmo ta khôarzp ng cóvxij chíkdzw nh nghĩhpdq a, sợgdtj dâtwep n Chiêseln m nổojzk i dậbojh y đhyia òwefw i đhyia ấgdtj t. Nay thìsvmo chíkdzw nh Chếgpyb -Củbjhr xin dâtwep ng ba châtwep u, ta cóvxij chíkdzw nh nghĩhpdq a, thựhifk c dễlsdy dàqmqf ng cho ta.
Lạgtba i-bộseoe thưtwep ợgdtj ng thưtwep Bùifjj i Hựhifk u bàqmqf n:
– Nhưtwep vậbojh y sựhifk việvxij c coi nhưtwep đhyia ãifjj rồsfaa i, khôarzp ng cầkdzw n đhyia ìsvmo nh nghịhifk nữseln a. Vấgdtj n đhyia ềwuvv đhyia ìsvmo nh nghịhifk làqmqf cóvxij nêseln n tha Chiêseln m vưtwep ơcxjt ng vềwuvv nưtwep ớbjhr c hay khôarzp ng?
Lýjlfj Kếgpyb -Nguyêseln n tâtwep u:
– Thầkdzw n, Tham-tri chíkdzw nh-sựhifk , Đttbp ồsfaa ng-trung thưtwep môarzp n hạgtba bìsvmo nh chưtwep ơcxjt ng sựhifk , lĩhpdq nh Đttbp ạgtba i đhyia ôarzp -đhyia ốxyep c, Khu-mậbojh t việvxij n sứwuvv , Ngọlgfv c-lâtwep m hầkdzw u kíkdzw nh thỉotef nh hoàqmqf ng-thưtwep ợgdtj ng cho Khu-mậbojh t việvxij n tâtwep u rõguky tìsvmo nh hìsvmo nh Chiêseln m từvxij khi Chếgpyb -Củbjhr bịhifk bắamfq t đhyia ãifjj , nhưtwep vậbojh y cuộseoe c nghịhifk sựhifk mớbjhr i cóvxij cơcxjt sởifeh vữseln ng chắamfq c.
– Đttbp ưtwep ợgdtj c! Nàqmqf o Đttbp ôarzp -đhyia ốxyep c Hoàqmqf ng Kiệvxij n, ngưtwep ờacla i hãifjj y trìsvmo nh bầkdzw y tìsvmo nh hìsvmo nh Chiêseln m hiệvxij n nay ra sao cho triềwuvv u đhyia ìsvmo nh rõguky .
Phòwefw -mãifjj Hoàqmqf ng-Kiệvxij n tâtwep u:
– Thầkdzw n, Phụbojh -quốxyep c Thálhiy i-úqazs y, Đttbp ồsfaa ng-trung thưtwep môarzp n hạgtba bìsvmo nh chưtwep ơcxjt ng sựhifk , lĩhpdq nh Binh-bộseoe thưtwep ợgdtj ng thưtwep , Kinh-Bắamfq c tiếgpyb t đhyia ộseoe sứwuvv , Uy-viễlsdy n đhyia ạgtba i họlgfv c sĩhpdq , quảszug n Khu-mậbojh t việvxij n, Sơcxjt n-Nam quốxyep c côarzp ng xin kíkdzw nh tâtwep u.
– Phòwefw -mãifjj bìsvmo nh thâtwep n.
– Sau khi quâtwep n Đttbp ạgtba i-Việvxij t rúqazs t vềwuvv , thìsvmo Trầkdzw n Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n vàqmqf Vũtofm Chưtwep ơcxjt ng-Hàqmqf o đhyia ềwuvv u muốxyep n làqmqf m vua. Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n đhyia ưtwep ợgdtj c Thâtwep m Phúqazs c-Dũtofm ng, Phan Vũtofm -Tỉotef nh ủbjhr ng hộseoe ; Chưtwep ơcxjt ng-Hàqmqf o đhyia ưtwep ợgdtj c Lụbojh c Đttbp ìsvmo nh ủbjhr ng hộseoe . Lụbojh c Đttbp ìsvmo nh chiếgpyb m đhyia ưtwep ợgdtj c Đttbp ồsfaa -bàqmqf n. Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n quyếgpyb t đhyia álhiy nh chiếgpyb m lạgtba i. Giữseln a lúqazs c hai bêseln n chétcrb m giếgpyb t nhau bấgdtj t phâtwep n thắamfq ng bạgtba i thìsvmo Nhâtwep n-Huệvxij hoàqmqf ng đhyia ếgpyb Nùifjj ng-tríkdzw -Cao vớbjhr i Quảszug ng-Đttbp ôarzp ng ngũtofm cálhiy i ngảszug theo phe Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n cùifjj ng đhyia em quâtwep n vâtwep y Đttbp ồsfaa -bàqmqf n. Vũtofm Chưtwep ơcxjt ng-Hàqmqf o yếgpyb u thếgpyb cốxyep thủbjhr trong thàqmqf nh. Còwefw n cálhiy c đhyia ịhifk a phưtwep ơcxjt ng, nơcxjt i thìsvmo theo phe Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n, nơcxjt i thìsvmo theo phe Chưtwep ơcxjt ng-Hàqmqf o.
Ỷpjhr -Lan thầkdzw n phi hỏufme i:
– Nàqmqf y phòwefw mãifjj , tôarzp i rấgdtj t quan tâtwep m đhyia ếgpyb n Lêseln Phúqazs c-Huynh vớbjhr i mưtwep ờacla i kỳotef chủbjhr củbjhr a Hồsfaa ng-thiếgpyb t giálhiy o, hiệvxij n tung tíkdzw ch họlgfv ra sao?
– Tâtwep u thầkdzw n phi, từvxij sau trậbojh n Nhậbojh t-lệvxij , Phúqazs c-Huynh tuyệvxij t tíkdzw ch, khôarzp ng biếgpyb t sốxyep ng chếgpyb t ra sao. Còwefw n mưtwep ờacla i kỳotef chủbjhr thìsvmo đhyia ưtwep ợgdtj c Mộseoe c-tồsfaa n Vọlgfv ng-thêseln bồsfaa -tálhiy t thu làqmqf m đhyia ệvxij tửyrgi . Ngưtwep ờacla i đhyia ãifjj chữseln a tuyệvxij t nọlgfv c Chu-sa huyềwuvv n âtwep m, lạgtba i nhờacla tiêseln n-nưtwep ơcxjt ng Thiếgpyb u-Mai trịhifk lưtwep ỡetji i cho họlgfv . Nay họlgfv đhyia ãifjj nóvxij i nătcrb ng đhyia ưtwep ợgdtj c bìsvmo nh thưtwep ờacla ng, vàqmqf theo Mộseoe c-tồsfaa n hòwefw a thưtwep ợgdtj ng đhyia i hàqmqf nh hiệvxij p.
Tểeenr -tưtwep ớbjhr ng Lýjlfj Đttbp ạgtba o-Thàqmqf nh hỏufme i:
– Hôarzp m trưtwep ớbjhr c, tuâtwep n chỉotef củbjhr a hoàqmqf ng-thưtwep ợgdtj ng, Khu-mậbojh t việvxij n đhyia ãifjj cho thuyềwuvv n bíkdzw mậbojh t vềwuvv Trung-nguyêseln n đhyia óvxij n vợgdtj con đhyia álhiy m võguky -sĩhpdq Tốxyep ng gửyrgi i sang giúqazs p Chếgpyb -Củbjhr , nay đhyia ãifjj hàqmqf ng ta. Vậbojh y việvxij c nàqmqf y đhyia i đhyia ếgpyb n đhyia âtwep u rồsfaa i?
Phòwefw -mãifjj Hoàqmqf ng-Kiệvxij n quay sang nóvxij i vớbjhr i Trung-Thàqmqf nh vưtwep ơcxjt ng:
– Vụbojh nàqmqf y Khu-mậbojh t việvxij n trao cho Trung-Thàqmqf nh vưtwep ơcxjt ng thựhifk c hiệvxij n. Xin vưtwep ơcxjt ng tâtwep u lêseln n hoàqmqf ng thưtwep ợgdtj ng.
– Tâtwep u hoàqmqf ng thưtwep ợgdtj ng.
Trung-Thàqmqf nh vưtwep ơcxjt ng bưtwep ớbjhr c ra cung tay:
– Sau khi sưtwep huynh Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t, Quảszug ng-Đttbp ôarzp ng ngũtofm cálhiy i dùifjj ng tríkdzw khuấgdtj t phụbojh c đhyia álhiy m võguky -sĩhpdq Tốxyep ng, thìsvmo Đttbp ộseoe ng-đhyia ìsvmo nh thấgdtj t kiệvxij t kếgpyb t huynh đhyia ệvxij vớbjhr i Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng; Tuyếgpyb t-sơcxjt n thậbojh p anh kếgpyb t huynh đhyia ệvxij vớbjhr i Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t kiệvxij t. Họlgfv vốxyep n khôarzp ng cóvxij vợgdtj con, nêseln n xin ởifeh lạgtba i Đttbp ạgtba i-Việvxij t, vìsvmo nếgpyb u họlgfv vềwuvv Tốxyep ng, e khóvxij thoálhiy t nổojzk i họlgfv a sálhiy t thâtwep n. Hiệvxij n họlgfv ởifeh chung vớbjhr i đhyia álhiy m thiếgpyb u niêseln n Long-biêseln n, Tâtwep y-hồsfaa . Họlgfv đhyia ãifjj lấgdtj y vợgdtj Việvxij t.
Vưtwep ơcxjt ng ngừvxij ng lạgtba i mộseoe t lálhiy t cho cálhiy c quan theo kịhifk p, rồsfaa i tiếgpyb p:
– Theo kếgpyb hoạgtba ch, thầkdzw n cho đhyia ưtwep a đhyia álhiy m võguky sĩhpdq vềwuvv ởifeh phíkdzw a Nam Nghi-tàqmqf m; còwefw n Yêseln n-Đttbp ạgtba t, Tu-Kỷyclg thìsvmo chởifeh vềwuvv gầkdzw n đhyia ếgpyb n đhyia ảszug o Hảszug i-Nam, rồsfaa i giảszug đhyia álhiy nh đhyia ắamfq m thuyềwuvv n, cho hai ngưtwep ờacla i ôarzp m válhiy n bơcxjt i vàqmqf o bờacla , nóvxij i dốxyep i quan đhyia ịhifk a phưtwep ơcxjt ng rằamfq ng thuyềwuvv n chởifeh cálhiy c võguky sĩhpdq bịhifk bãifjj o chìsvmo m hếgpyb t, chỉotef hai ngưtwep ờacla i sốxyep ng sóvxij t. Mọlgfv i sựhifk diễlsdy n ra tốxyep t đhyia ẹseln p. Nhưtwep ng khi hai ngưtwep ờacla i đhyia ưtwep ợgdtj c đhyia ưtwep a vềwuvv Biệvxij n-kinh thìsvmo họlgfv trởifeh mặorpv t; thay vìsvmo nóvxij i dốxyep i, hai ngưtwep ờacla i đhyia ãifjj khai thựhifk c. Tốxyep ng triềwuvv u âtwep n xálhiy cho họlgfv . Sợgdtj rằamfq ng Tốxyep ng triềwuvv u sẽbosg truyềwuvv n chỉotef cho quan đhyia ịhifk a phưtwep ơcxjt ng canh giữseln gia đhyia ìsvmo nh cálhiy c võguky sĩhpdq , thầkdzw n nhanh tay hơcxjt n, nhờacla đhyia ệvxij tửyrgi củbjhr a Kinh-Nam vưtwep ơcxjt ng giúqazs p đhyia ỡetji , hỏufme a tốxyep c đhyia em hếgpyb t gia đhyia ìsvmo nh cálhiy c võguky sĩhpdq sang đhyia âtwep y. Tấgdtj t cảszug đhyia ãifjj đhyia ưtwep a vềwuvv Thătcrb ng-long đhyia oàqmqf n tụbojh gia đhyia ìsvmo nh. Mọlgfv i sựhifk ổojzk n đhyia ịhifk nh đhyia ưtwep ợgdtj c ba ngàqmqf y rồsfaa i.
Nhàqmqf vua hàqmqf i lòwefw ng:
– Ngựhifk đhyia ệvxij thựhifk c khôarzp ng hổojzk làqmqf con củbjhr a Quốxyep c-phụbojh , Quốxyep c-mẫxdtn u.
Nhàqmqf vua quay lạgtba i hỏufme i quầkdzw n thầkdzw n:
– Trưtwep ớbjhr c tìsvmo nh hìsvmo nh Chiêseln m, tìsvmo nh hìsvmo nh cálhiy c võguky -sĩhpdq Tốxyep ng theo ta nhưtwep vậbojh y. Chưtwep khanh nghĩhpdq sao?
Tíkdzw n-Nghĩhpdq a vưtwep ơcxjt ng tâtwep u:
– Tấgdtj t cảszug đhyia álhiy m ngưtwep ờacla i Việvxij t theo phe Chưtwep ơcxjt ng-Hàqmqf o, Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n đhyia ềwuvv u sinh sốxyep ng ởifeh Chiêseln m lâtwep u ngàqmqf y, họlgfv lấgdtj y vợgdtj Chiêseln m, nóvxij i tiếgpyb ng Chiêseln m, mang têseln n Chiêseln m. Ngưtwep ờacla i Chiêseln m khôarzp ng coi họlgfv làqmqf ngưtwep ờacla i ngoạgtba i quốxyep c nữseln a. Khi thầkdzw n lêseln n đhyia ưtwep ờacla ng vềwuvv đhyia âtwep y triềwuvv u hộseoe i, thìsvmo đhyia ưtwep ợgdtj c tin Ưaeda ng-sơcxjt n song hiệvxij p giếgpyb t Lụbojh c Đttbp ìsvmo nh cùifjj ng toàqmqf n gia vềwuvv tộseoe i sai bộseoe hạgtba mạgtba o xưtwep ng têseln n ngưtwep ờacla i; thàqmqf nh ra phe Chưtwep ơcxjt ng-Hàqmqf o rấgdtj t yếgpyb u, cóvxij khi giờacla nàqmqf y Đttbp ồsfaa -bàqmqf n đhyia ãifjj bịhifk Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n chiếgpyb m rồsfaa i. Theo ngu ýjlfj củbjhr a thầkdzw n, thìsvmo Hoàqmqf ng-thưtwep ợgdtj ng nêseln n ban chỉotef âtwep n xálhiy Chiêseln m vưtwep ơcxjt ng, tha cho y vớbjhr i đhyia álhiy m tưtwep ớbjhr ng sĩhpdq bịhifk bắamfq t vềwuvv nưtwep ớbjhr c. Chếgpyb -Củbjhr sẽbosg xuấgdtj t lĩhpdq nh ngưtwep ờacla i Chiêseln m đhyia álhiy nh Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n. Dùifjj Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n thắamfq ng hay Chếgpyb -Củbjhr thắamfq ng, thìsvmo tinh lựhifk c Chiêseln m cũtofm ng kiệvxij t quệvxij . Sau đhyia âtwep y íkdzw t ra hai mưtwep ơcxjt i nătcrb m mớbjhr i phụbojh c hồsfaa i. Bấgdtj y giờacla thìsvmo đhyia álhiy m dâtwep n ta di vàqmqf o cưtwep trúqazs ởifeh ba châtwep u Ma-linh, Đttbp ịhifk a-lýjlfj , Bốxyep -chíkdzw nh đhyia ãifjj an cưtwep lạgtba c nghiệvxij p. Chiêseln m khóvxij lòwefw ng màqmqf đhyia òwefw i lạgtba i đhyia ưtwep ợgdtj c.
Nhàqmqf vua tuyêseln n chỉotef :
– Trẫxdtn m y đhyia ềwuvv nghịhifk cálhiy c khanh. Cho Chiêseln m vưtwep ơcxjt ng vớbjhr i hàqmqf ng tưtwep ớbjhr ng vàqmqf o triềwuvv u kiếgpyb n.
Trung-Thàqmqf nh vưtwep ơcxjt ng tâtwep u:
– Chiêseln m vưtwep ơcxjt ng vớbjhr i hàqmqf ng tưtwep ớbjhr ng khôarzp ng biếgpyb t tiếgpyb ng Việvxij t. Xin hoàqmqf ng-thưtwep ợgdtj ng cho phétcrb p phu nhâtwep n cálhiy c đhyia ôarzp thốxyep ng Phạgtba m-Đttbp ậbojh t, Vũtofm -Quang, Lýjlfj -Đttbp oan, Trầkdzw n-Ninh vàqmqf o làqmqf m thôarzp ng dịhifk ch.
– Đttbp ưtwep ợgdtj c.
Nhàqmqf vua tuyêseln n chỉotef : cho cảszug cálhiy c đhyia ôarzp -thốxyep ng cùifjj ng vàqmqf o.
Ghi chúqazs ,
Đttbp ạgtba i-Việvxij t sửyrgi kýjlfj toàqmqf n thưtwep , phầkdzw n Lýjlfj kỷyclg , Thálhiy nh-tôarzp ng kỷyclg chétcrb p rằamfq ng châtwep u Đttbp ịhifk a-lýjlfj thuộseoe c Quảszug ng-Nam e rằamfq ng sai. Niêseln n hiệvxij u Thálhiy i-Ninh thứwuvv thưtwep , đhyia ờacla i vua Lýjlfj Nhâtwep n-Tôarzp ng đhyia ổojzk i châtwep u Đttbp ịhifk a-lýjlfj thàqmqf nh Lâtwep m-bìsvmo nh, châtwep u Ma-linh thàqmqf nh Minh-linh. Đttbp ịhifk a-lýjlfj nay làqmqf huyệvxij n Lệvxij -ninh tỉotef nh Quảszug ng-bìsvmo nh. Ma-linh nay làqmqf huyệvxij n Bếgpyb n-hảszug i tỉotef nh Quảszug ng-trịhifk . Bốxyep -chíkdzw nh nay làqmqf huyệvxij n Quảszug ng-trạgtba ch, Bốxyep -trạgtba ch, Tuyêseln n-hóvxij a tỉotef nh Quảszug ng-bìsvmo nh.
Theo Tốxyep ng sửyrgi quyểeenr n 489 thìsvmo : Sau khi Chếgpyb -Củbjhr cùifjj ng cálhiy c tưtwep ớbjhr ng sĩhpdq đhyia ưtwep ợgdtj c vua Thálhiy nh-Tôarzp ng âtwep n xálhiy , lạgtba i truyềwuvv n trảszug nătcrb m vạgtba n tùifjj binh, chiếgpyb n thuyềwuvv n vũtofm khíkdzw , cấgdtj p lưtwep ơcxjt ng thựhifk c cho hồsfaa i quốxyep c. Chếgpyb -Củbjhr xuấgdtj t lĩhpdq nh dâtwep n chúqazs ng nổojzk i dậbojh y đhyia uổojzk i đhyia ưtwep ợgdtj c bọlgfv n Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n vềwuvv Pandurango, lêseln n làqmqf m vua. Cuộseoe c nộseoe i chiếgpyb n kétcrb o dàqmqf i cho đhyia ếgpyb n niêseln n hiệvxij u Thálhiy i-Ninh thứwuvv tưtwep (Giálhiy p-Dầkdzw n 1074) đhyia ờacla i vua Nhâtwep n-Tôarzp ng. Bêseln n Trung-nguyêseln n làqmqf niêseln n hiệvxij u Hy-Ninh thứwuvv bẩdnll y đhyia ờacla i vua Thầkdzw n-tôarzp ng thìsvmo phe Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n thắamfq ng. Chếgpyb -Củbjhr cùifjj ng vớbjhr i quầkdzw n thầkdzw n, cung quyếgpyb n hơcxjt n hai nghìsvmo nngưtwep ờacla i dùifjj ng thuyềwuvv n chạgtba y sang Đttbp ạgtba i-Việvxij t xin tỵnawp nạgtba n. Vua thuậbojh n cho.
Đttbp óvxij làqmqf chuyệvxij n sau.
Lálhiy t sau Chiêseln m vưtwep ơcxjt ng Chếgpyb -Củbjhr cùifjj ng hoàqmqf ng thâtwep n, đhyia ạgtba i thầkdzw n, tưtwep ớbjhr ng sĩhpdq hơcxjt n trătcrb m ngưtwep ờacla i đhyia ưtwep ợgdtj c đhyia ưtwep a vàqmqf o triềwuvv u kiếgpyb n. Lễlsdy tấgdtj t. Nhàqmqf vua truyềwuvv n mang ghếgpyb cho Chiêseln m vưtwep ơcxjt ng ngồsfaa i ngang vớbjhr i cálhiy c thâtwep n vưtwep ơcxjt ng Đttbp ạgtba i-Việvxij t. Chếgpyb -Củbjhr tâtwep u:
– Thầkdzw n trẻvusy ngưtwep ờacla i non dạgtba , đhyia ang tuổojzk i khíkdzw huyếgpyb t sung thịhifk nh, tróvxij t nghe lờacla i bọlgfv n Lụbojh c Đttbp ìsvmo nh, vớbjhr i bọlgfv n ma đhyia ầkdzw u Hồsfaa ng-thiếgpyb t màqmqf luyệvxij n quâtwep n đhyia ịhifk nh gâtwep y chiếgpyb n vớbjhr i Đttbp ạgtba i-Việvxij t. Nay nưtwep ớbjhr c mấgdtj t, nhàqmqf tan, màqmqf thầkdzw n bịhifk chíkdzw nh bọlgfv n chúqazs ng phảszug n. Bệvxij hạgtba làqmqf đhyia ấgdtj ng nhâtwep n từvxij khôarzp ng nỡetji sálhiy t hạgtba i, lạgtba i cấgdtj p cho nơcxjt i ătcrb n chốxyep n ởifeh đhyia ầkdzw y đhyia ủbjhr . Vậbojh y thầkdzw n xin dâtwep ng ba châtwep u Ma-linh, Đttbp ịhifk a-lýjlfj , Bốxyep -chíkdzw nh đhyia ểeenr thếgpyb mạgtba ng. Xin bệvxij hạgtba cho thầkdzw n hồsfaa i cốxyep quốxyep c. Từvxij nay xin hàqmqf ng nătcrb m tiếgpyb n cốxyep ng.
Kim-Loan dịhifk ch.
Nhàqmqf vua an ủbjhr i:
– Vưtwep ơcxjt ng biếgpyb t hốxyep i lỗarzp i nhưtwep vậbojh y làqmqf may. Nay trẫxdtn m cho âtwep n xálhiy vềwuvv nưtwep ớbjhr c. Cálhiy c đhyia ạgtba i thầkdzw n cũtofm ng đhyia ưtwep ợgdtj c vềwuvv theo. Trẫxdtn m tuyêseln n chỉotef trảszug nătcrb m vạgtba n tùifjj binh, cùifjj ng chiếgpyb n thuyềwuvv n, vũtofm khíkdzw . Đttbp ạgtba i-tưtwep -mãifjj Lýjlfj Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t sẽbosg chu cấgdtj p lưtwep ơcxjt ng bổojzk ng đhyia ểeenr khanh đhyia em tưtwep ớbjhr ng sĩhpdq vềwuvv nưtwep ớbjhr c. Vậbojh y khanh cóvxij muốxyep n tâtwep u thêseln m đhyia iềwuvv u gìsvmo khôarzp ng?
Kim-Liêseln n lạgtba i dịhifk ch.
– Tâtwep u bệvxij hạgtba .
Chếgpyb -Củbjhr cúqazs i đhyia ầkdzw u: Thầkdzw n cóvxij mộseoe t hoàqmqf ng thúqazs c, tổojzk ng trấgdtj n Bốxyep -chíkdzw nh, bịhifk bắamfq t cùifjj ng gia quyếgpyb n, xin bệvxij hạgtba âtwep n xálhiy cho ngưtwep ờacla i cùifjj ng vềwuvv .
Nhàqmqf vua hỏufme i Tíkdzw n-Nghĩhpdq a vưtwep ơcxjt ng:
– Vịhifk hoàqmqf ng thúqazs c đhyia óvxij làqmqf ai? Hiệvxij n ngựhifk đhyia ệvxij giam ởifeh đhyia âtwep u?
– Tâtwep u, đhyia óvxij làqmqf Câtwep u-thi Lịhifk -ha-thâtwep n Bàqmqf n-ma-la (Sri Harivarman).
Tíkdzw n-Nghĩhpdq a vưtwep ơcxjt ng tâtwep u: Hiệvxij n hoàqmqf ng thâtwep n cũtofm ng đhyia ang chờacla ởifeh ngoàqmqf i đhyia iệvxij n đhyia ểeenr đhyia ưtwep ợgdtj c vàqmqf o bệvxij kiếgpyb n.
Vưtwep ơcxjt ng quay lạgtba i nóvxij i vớbjhr i lễlsdy quan:
– Mờacla i hoàqmqf ng thâtwep n Bàqmqf i-ma-la.
Bàqmqf i-ma-la cùifjj ng con gálhiy i làqmqf Nang Chan-Lan đhyia ưtwep ợgdtj c đhyia ưtwep a vàqmqf o đhyia iệvxij n Càqmqf n-nguyêseln n. Hai ngưtwep ờacla i phủbjhr phụbojh c tung hôarzp vạgtba n tuếgpyb bằamfq ng tiếgpyb ng Việvxij t.
Từvxij lúqazs c Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng vớbjhr i Kim-Loan, Lim-Liêseln n, Ngọlgfv c-Liêseln n, Ngọlgfv c-Hưtwep ơcxjt ng đhyia ưtwep ợgdtj c triệvxij u hồsfaa i vàqmqf o làqmqf m thôarzp ng dịhifk ch, thìsvmo Hoàqmqf ng-Nghi dửyrgi ng dưtwep ng trưtwep ớbjhr c mọlgfv i sựhifk . Bâtwep y giờacla thấgdtj y Nang-Chang-Lan theo thâtwep n phụbojh vàqmqf o triềwuvv u kiếgpyb n, tim chàqmqf ng đhyia ậbojh p rộseoe n ràqmqf ng, trong khi hìsvmo nh ảszug nh nàqmqf ng tốxyep i tốxyep i ngủbjhr vớbjhr i gãifjj Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n, cálhiy i mặorpv t vêseln nh vêseln nh válhiy o válhiy o làqmqf m miệvxij ng chàqmqf ng cảszug m thấgdtj y đhyia ătcrb ng đhyia ắamfq ng khóvxij tảszug .
Nhàqmqf vua tuyêseln n chỉotef :
– Thálhiy i-phóvxij Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t thay trẫxdtn m khoảszug n đhyia ãifjj i vưtwep ơcxjt ng gia cùifjj ng chưtwep tưtwep ớbjhr ng, rồsfaa i gấgdtj p gấgdtj p đhyia ưtwep a vềwuvv nưtwep ớbjhr c. Bãifjj i triềwuvv u.
Nhạgtba c tấgdtj u bảszug n Long-hồsfaa i.
Nhàqmqf vua lui vàqmqf o cung. Ỷpjhr -Lan vẫxdtn y Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng, bốxyep n thiếgpyb u nữseln vàqmqf Nang Chang-Lan:
– Cálhiy c em theo chịhifk vàqmqf o cung đhyia ểeenr chịhifk em đhyia àqmqf m đhyia ạgtba o.
Chang-Lan bỡetji ngỡetji nhìsvmo n phụbojh thâtwep n nhưtwep hỏufme i ýjlfj kiếgpyb n. Bàqmqf i-ma-la gậbojh t đhyia ầkdzw u:
– Con cứwuvv đhyia i theo Thầkdzw n-phi đhyia ểeenr đhyia ưtwep ợgdtj c dạgtba y dỗarzp .
Chang-Lan e thẹseln n theo sau Hoàqmqf ng-Nghi. Hoàqmqf ng-Nghi đhyia ưtwep a con mắamfq t lạgtba nh lùifjj ng nhìsvmo n nàqmqf ng từvxij đhyia ầkdzw u đhyia ếgpyb n châtwep n, khôarzp ng nóvxij i mộseoe t tiếgpyb ng, trong khi chàqmqf ng nghĩhpdq thầkdzw m:
– Con quálhiy i nàqmqf y sao còwefw n mặorpv t dầkdzw y đhyia ểeenr đhyia i theo mìsvmo nh nữseln a đhyia âtwep y? Đttbp ưtwep ợgdtj c! Phàqmqf m muốxyep n làqmqf m anh hùifjj ng, thìsvmo phảszug i quang minh, chíkdzw nh đhyia ạgtba i, ta hãifjj y nóvxij i cho thịhifk biếgpyb t ta kinh tởifeh m thịhifk , nhờacla m gớbjhr m thịhifk , đhyia ểeenr thịhifk theo cha vềwuvv Chiêseln m. Khôarzp ng biếgpyb t sau nàqmqf y, cuộseoe c chiếgpyb n giữseln a Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n vớbjhr i Chếgpyb -Củbjhr diễlsdy n ra, thìsvmo thịhifk theo cha hay theo y?
Ỷpjhr -Lan đhyia ãifjj sai bầkdzw y tiệvxij c sẵyino n. Nàqmqf ng nóvxij i vớbjhr i bọlgfv n trẻvusy :
– Chịhifk cho bầkdzw y tiệvxij c đhyia ểeenr mừvxij ng cálhiy c em tâtwep n thătcrb ng. Sau tiệvxij c nàqmqf y, chịhifk sẽbosg xin vớbjhr i Phòwefw -mãifjj thálhiy i-úqazs y cho cálhiy c em vềwuvv quêseln , gọlgfv i làqmqf vinh quy cốxyep lýjlfj .
Liếgpyb c nhìsvmo n thấgdtj y mặorpv t bọlgfv n Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t kiệvxij t xịhifk u xuốxyep ng khôarzp ng vui. Nàqmqf ng kinh ngạgtba c:
– Cálhiy c em cóvxij đhyia iềwuvv u gìsvmo bấgdtj t nhưtwep ýjlfj sựhifk màqmqf cálhiy i mặorpv t nhưtwep bálhiy nh bao chiềwuvv u thếgpyb kia?
Sựhifk thựhifk c Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t kiệvxij t đhyia ềwuvv u làqmqf trẻvusy mồsfaa côarzp i, đhyia ầkdzw u đhyia ưtwep ờacla ng xóvxij chợgdtj , đhyia ếgpyb n cha mẹseln cũtofm ng khôarzp ng biếgpyb t làqmqf ai, thìsvmo làqmqf m gìsvmo cóvxij quêseln màqmqf vềwuvv . Nêseln n nghe Ỷpjhr -Lan nóvxij i đhyia ếgpyb n vinh quy cốxyep -lýjlfj , mặorpv t nătcrb m ngưtwep ờacla i đhyia ềwuvv u hiệvxij n ra sắamfq c buồsfaa n.
Chỉotef liếgpyb c qua mặorpv t bẩdnll y ngưtwep ờacla i bạgtba n, Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng hiểeenr u ngay. Ngũtofm hùifjj ng muốxyep n làqmqf m mộseoe t cálhiy i gìsvmo đhyia álhiy nh tan bầkdzw u khôarzp ng khíkdzw ảszug m đhyia ạgtba m ấgdtj y. Nhâtwep n nghe Ỷpjhr -Lan víkdzw mặorpv t Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t kiệvxij t vớbjhr i cálhiy i bálhiy nh bao chiềwuvv u, Phạgtba m-Dậbojh t bậbojh t cưtwep ờacla i:
– Bálhiy nh bao chiềwuvv u còwefw n khálhiy , em thấgdtj y mặorpv t bẩdnll y con quálhiy i Hồsfaa -tâtwep y giốxyep ng hệvxij t cálhiy i bálhiy nh đhyia úqazs c vữseln a.
Cảszug bọlgfv n cưtwep ờacla i ồsfaa , thếgpyb làqmqf hếgpyb t buồsfaa n.
Quálhiy ch-Y chỉotef mặorpv t Hoàqmqf ng-Nghi:
– Thếgpyb thìsvmo cálhiy i bảszug n mặorpv t kia giốxyep ng cálhiy i gìsvmo ? Dưtwep ờacla ng nhưtwep giốxyep ng cálhiy i nồsfaa i đhyia ấgdtj t vỡetji thìsvmo phảszug i?
Nghe Quálhiy ch-Y dùifjj a, Ỷpjhr -Lan mớbjhr i chợgdtj t đhyia ểeenr ýjlfj đhyia ếgpyb n thálhiy i đhyia ộseoe củbjhr a cậbojh u em thôarzp ng minh. Nàqmqf ng tiếgpyb n đhyia ếgpyb n nắamfq m tay Chang-Lan vớbjhr i Hoàqmqf ng-Nghi, đhyia ểeenr hai ngưtwep ờacla i ngồsfaa i bêseln n nhau, rồsfaa i ôarzp n tồsfaa n nóvxij i vớbjhr i Hoàqmqf ng-Nghi:
– Chịhifk nghe vưtwep ơcxjt ng phi Tíkdzw n-Nghĩhpdq a nóvxij i rằamfq ng: Sau trậbojh n Bốxyep -chálhiy nh, em gặorpv p Lan, rồsfaa i yêseln u Lan đhyia ếgpyb n đhyia iêseln n đhyia ảszug o thầkdzw n hồsfaa n. Em vậbojh n đhyia ộseoe ng vớbjhr i Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng hếgpyb t sứwuvv c lậbojh p côarzp ng, đhyia ểeenr chuộseoe c tộseoe i cho gia đhyia ìsvmo nh Lan. Nay thìsvmo côarzp ng thàqmqf nh, danh toạgtba i, gia đhyia ìsvmo nh Lan đhyia ưtwep ợgdtj c âtwep n xálhiy . Tạgtba i sao em lạgtba i lạgtba nh nhạgtba t vớbjhr i Lan?
Hoàqmqf ng-Nghi nóvxij i gằamfq n từvxij ng tiếgpyb ng:
– Trưtwep ớbjhr c kia em say mêseln nàqmqf ng bao nhiêseln u, thìsvmo từvxij sau trậbojh n Nhậbojh t-lệvxij , chíkdzw nh mắamfq t em vớbjhr i cálhiy c bạgtba n đhyia âtwep y đhyia ãifjj thấgdtj y Lan làqmqf m nhữseln ng chuyệvxij n kinh tởifeh m, hỏufme i sao nay em gặorpv p thịhifk , em cóvxij thểeenr ...cóvxij thểeenr ...
Nóvxij i đhyia ếgpyb n đhyia ấgdtj y, chàqmqf ng nổojzk i giậbojh n phừvxij ng phừvxij ng, bỏufme chỗarzp , tiếgpyb n lạgtba i cuốxyep i bàqmqf n, ngồsfaa i cạgtba nh Vũtofm -Quang. Trong khi đhyia óvxij Chang-Lan bưtwep ng mặorpv t khóvxij c nứwuvv c nởifeh :
– Nghi ơcxjt i! Tạgtba i sao Nghi lạgtba i nặorpv ng lờacla i vớbjhr i em nhưtwep vậbojh y? Kểeenr từvxij ngàqmqf y chúqazs ng mìsvmo nh xa nhau, dùifjj ởifeh trong tùifjj , màqmqf hằamfq ng đhyia êseln m em vẫxdtn n cầkdzw u xin đhyia ứwuvv c Bồsfaa -tálhiy t che chởifeh cho Nghi. Em khấgdtj n rằamfq ng: Nếgpyb u nghiệvxij p Nghi phảszug i chếgpyb t, thìsvmo em xin chếgpyb t thay cho Nghi. Gầkdzw n đhyia âtwep y đhyia ưtwep ợgdtj c tin Nghi vôarzp sựhifk , gia đhyia ìsvmo nh em đhyia ưtwep ợgdtj c âtwep n xálhiy , đhyia em vềwuvv đhyia âtwep y, em... em xiếgpyb t bao cảszug m đhyia ộseoe ng. Em âtwep m thầkdzw m đhyia a tạgtba Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng đhyia ãifjj vìsvmo em màqmqf xin đhyia ứwuvv c Hoàqmqf ng-đhyia ếgpyb tha cho gia đhyia ìsvmo nh em. Thếgpyb màqmqf ... thếgpyb màqmqf ...
Nàqmqf ng khóvxij c nứwuvv c nởifeh : Gặorpv p lạgtba i nhau, Nghi khôarzp ng nhìsvmo n mặorpv t em đhyia ãifjj đhyia àqmqf nh, Nghi còwefw n nhụbojh c mạgtba em! Hỡetji i ơcxjt i! Nếgpyb u em cóvxij làqmqf m đhyia iềwuvv u gìsvmo cho Nghi khôarzp ng vui, thìsvmo Nghi cứwuvv giếgpyb t em đhyia i. Em khôarzp ng âtwep n hậbojh n đhyia âtwep u! Nghi ơcxjt i! Nưtwep ớbjhr c em mấgdtj t, nhàqmqf em tan, em buồsfaa n đhyia ứwuvv t ruộseoe t ra đhyia ưtwep ợgdtj c, nhiềwuvv u lầkdzw n em muốxyep n chếgpyb t, nhưtwep ng em khôarzp ng thểeenr chếgpyb t, vìsvmo muốxyep n dàqmqf nh tấgdtj t cảszug tấgdtj m lòwefw ng yêseln u thưtwep ơcxjt ng cho Nghi.
Nghe Chang-Lan nóvxij i, Hoàqmqf ng-Nghi càqmqf ng nổojzk i nóvxij ng hơcxjt n, chàqmqf ng chỉotef vàqmqf o Long-biêseln n tứwuvv hùifjj ng vàqmqf bốxyep n ngưtwep ờacla i vợgdtj :
– Ởifjj đhyia âtwep y cóvxij tớbjhr i tálhiy m ngưtwep ờacla i nữseln a, cộseoe ng lạgtba i mưtwep ờacla i sálhiy u con mắamfq t, mưtwep ờacla i sálhiy u cálhiy i tai cùifjj ng nghe, cùifjj ng thấgdtj y chứwuvv đhyia âtwep u phảszug i mìsvmo nh tôarzp i. Hừvxij ... hừvxij . Cálhiy i đhyia ĩhpdq giàqmqf mồsfaa m, cálhiy i trộseoe m giàqmqf miệvxij ng.
Ỷpjhr -Lan vẫxdtn y tay cho đhyia álhiy m trẻvusy im lặorpv ng, nàqmqf ng chỉotef vàqmqf o Ngọlgfv c-Hưtwep ơcxjt ng:
– Trong tấgdtj t cảszug cálhiy c em ởifeh đhyia âtwep y, em làqmqf ngưtwep ờacla i họlgfv c Nho uyêseln n thâtwep m, em biếgpyb t rõguky đhyia ạgtba o Trung-dung, vậbojh y em hãifjj y kểeenr cho chịhifk nghe nhữseln ng gìsvmo đhyia ãifjj xẩdnll y ra giữseln a Nghi đhyia ệvxij vớbjhr i Lan muộseoe i!
Ngọlgfv c-Hưtwep ơcxjt ng khoan thai thuậbojh t từvxij lúqazs c Hoàqmqf ng-Nghi từvxij biệvxij t Chang-Lan ra sao, rồsfaa i nàqmqf ng xuấgdtj t hiệvxij n vớbjhr i Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n thếgpyb nàqmqf o... cho tớbjhr i lúqazs c đhyia álhiy nh Đttbp ồsfaa -bàqmqf n, nàqmqf ng ătcrb n nằamfq m vớbjhr i y, lạgtba i rấgdtj t hálhiy ch dịhifk ch, kiêseln u cătcrb ng, hắamfq t hủbjhr i Hoàqmqf ng-Nghi, khôarzp ng bỏufme mộseoe t chi tiếgpyb t nàqmqf o.
Nghe Ngọlgfv c-Hưtwep ơcxjt ng thuậbojh t Chang-Lan bưtwep ng mặorpv t khóvxij c nứwuvv c nởifeh :
– Em... em khôarzp ng hềwuvv biếgpyb t cálhiy i lãifjj o Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n ra sao? Từvxij ngàqmqf y đhyia óvxij đhyia ếgpyb n giờacla em vẫxdtn n ởifeh trong nhàqmqf giam Bốxyep -chíkdzw nh. Sau nhờacla vưtwep ơcxjt ng phi Tíkdzw n-Nghĩhpdq a mởifeh lòwefw ng từvxij bi, cho em ra ngoàqmqf i sốxyep ng trong dinh củbjhr a ngưtwep ờacla i. Em chưtwep a hềwuvv đhyia ếgpyb n Đttbp ồsfaa -bàqmqf n, cũtofm ng chẳifeh ng biếgpyb t Tu-mao ra sao! Nếgpyb u cảszug nătcrb m anh, bốxyep n chịhifk đhyia âtwep y đhyia ềwuvv u thấgdtj y em ătcrb n nằamfq m, hầkdzw u hạgtba lãifjj o Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n thìsvmo em xin chịhifk u nhậbojh n lỗarzp i chứwuvv biếgpyb t nóvxij i sao bâtwep y giờacla ?
Nàqmqf ng tiếgpyb n tớbjhr i trưtwep ớbjhr c Ỷpjhr -Lan:
– Thầkdzw n-phi! Tiểeenr u nữseln sinh làqmqf m con gálhiy i, thâtwep n nhưtwep hạgtba t mưtwep a sa, rơcxjt i xuốxyep ng luốxyep ng hoa thìsvmo đhyia ưtwep ợgdtj c hưtwep ởifeh ng hưtwep ơcxjt ng thơcxjt m, rơcxjt i xuốxyep ng đhyia ấgdtj t bùifjj n thìsvmo đhyia àqmqf nh chịhifk u hôarzp i tanh. Nay trong bữseln a tiệvxij c vui vẻvusy nhưtwep thếgpyb nàqmqf y, màqmqf đhyia ếgpyb n chíkdzw n ngưtwep ờacla i nhìsvmo n tiểeenr u nữseln bằamfq ng con mắamfq t kinh tởifeh m, thìsvmo sao còwefw n vui đhyia ưtwep ợgdtj c? Xin Thầkdzw n phi cho tiểeenr u nữseln lui vềwuvv hầkdzw u hạgtba phụbojh thâtwep n, chứwuvv tiểeenr u nữseln còwefw n ngồsfaa i đhyia âtwep y thìsvmo bữseln a tiệvxij c nàqmqf y khôarzp ng vui nữseln a.
Ỷpjhr -Lan suy nghĩhpdq mộseoe t lálhiy t rồsfaa i gọlgfv i Thúqazs y-Phưtwep ợgdtj ng:
– Ban nãifjj y thâtwep n vưtwep ơcxjt ng Bàqmqf i-ma-la xin vớbjhr i chịhifk cho gia đhyia ìsvmo nh lêseln n đhyia ưtwep ờacla ng vềwuvv Chiêseln m ngay. Chịhifk đhyia ãifjj nóvxij i vớbjhr i thầkdzw y Lýjlfj Kếgpyb -Nguyêseln n trao cho ôarzp ng ba trătcrb m thủbjhr y thủbjhr Chiêseln m, vớbjhr i hai chiếgpyb n thuyềwuvv n cùifjj ng lưtwep ơcxjt ng thựhifk c. Giờacla nàqmqf y cóvxij lẽbosg họlgfv chưtwep a nhổojzk neo đhyia âtwep u. Vậbojh y em lấgdtj y ngựhifk a dẫxdtn n Chang-Lan ra bếgpyb n Thủbjhr y-quâtwep n, đhyia ểeenr Chang-Lan vềwuvv Chiêseln m.
Chang-Lan quỳotef gốxyep i hàqmqf nh lễlsdy vớbjhr i Ỷpjhr -Lan:
– Đttbp a tạgtba Thầkdzw n phi.
Nàqmqf ng quay lạgtba i nóvxij i vớbjhr i Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng vàqmqf bốxyep n ngưtwep ờacla i vợgdtj :
– Đttbp a tạgtba cálhiy c anh cálhiy c chịhifk đhyia ãifjj lậbojh p côarzp ng xin âtwep n xálhiy gia đhyia ìsvmo nh em. Còwefw n em... còwefw n em... chỉotef làqmqf mộseoe t đhyia ứwuvv a con gálhiy i dơcxjt bẩdnll n kinh tởifeh m, em xin rờacla i khỏufme i đhyia âtwep y.
Nàqmqf ng ngẩdnll ng đhyia ầkdzw u lêseln n trờacla i:
– Trờacla i cao thấgdtj u cho con! Đttbp ấgdtj t dầkdzw y biếgpyb t cho lòwefw ng nàqmqf y màqmqf thôarzp i. Con đhyia em tấgdtj t cảszug dâtwep ng cho ngưtwep ờacla i, ngưtwep ờacla i khôarzp ng nhậbojh n thìsvmo thôarzp i, lạgtba i hợgdtj p nhau xỉotef nhụbojh c con. Non cao đhyia ứwuvv ng đhyia óvxij , nưtwep ớbjhr c biếgpyb c vẫxdtn n trôarzp i, mộseoe t ngàqmqf y kia, biếgpyb t đhyia âtwep u trờacla i xanh sẽbosg giảszug i oan cho con!
Nóvxij i rồsfaa i nàqmqf ng cùifjj ng Thúqazs y-Phưtwep ợgdtj ng rờacla i cung Ỷpjhr -Lan ra đhyia i.
Kim-Liêseln n rùifjj ng mìsvmo nh:
– Con gálhiy i Chiêseln m thưtwep ờacla ng châtwep n thậbojh t, màqmqf sao Chang-Lan lạgtba i sảszug o quyệvxij t đhyia ếgpyb n nhưtwep thếgpyb nàqmqf y? Giálhiy màqmqf mắamfq t em khôarzp ng nhìsvmo n thấgdtj y y thịhifk , khôarzp ng từvxij ng nóvxij i chuyệvxij n vớbjhr i y thịhifk , thìsvmo cóvxij lẽbosg em cũtofm ng tin nhữseln ng lờacla i y thịhifk nóvxij i.
Ỷpjhr -Lan đhyia ãifjj bịhifk oan khuấgdtj t, thấgdtj y trong khi nóvxij i, Chang-Lan tỏufme ra thàqmqf nh thựhifk c chứwuvv khôarzp ng phảszug i đhyia óvxij ng kịhifk ch; nàqmqf ng bảszug o Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng:
– Nghi đhyia ệvxij bìsvmo nh tĩhpdq nh lạgtba i. Việvxij c nàqmqf y, chịhifk thấgdtj y dưtwep ờacla ng nhưtwep cóvxij đhyia iềwuvv u gìsvmo bíkdzw ẩdnll n ởifeh trong. Hiệvxij n chịhifk Ngọlgfv c-Nam, vưtwep ơcxjt ng phi Tíkdzw n-Nghĩhpdq a còwefw ởifeh đhyia âtwep y, đhyia ểeenr chịhifk mờacla i chịhifk ấgdtj y đhyia ếgpyb n, thìsvmo biếgpyb t ngay Lan muộseoe i nóvxij i dốxyep i, hay nóvxij i thựhifk c chứwuvv khóvxij gìsvmo ?
Nàqmqf ng quay ra tuyêseln n chỉotef vớbjhr i mộseoe t thálhiy i-giálhiy m:
– Ngưtwep ờacla i sang phủbjhr Tíkdzw n-Nghĩhpdq a thỉotef nh vưtwep ơcxjt ng phi vàqmqf o đhyia âtwep y gặorpv p ta gấgdtj p.
Viêseln n thálhiy i giálhiy m đhyia i rồsfaa i, Ỷpjhr -Lan truyềwuvv n dọlgfv n tiệvxij c cho cálhiy c em ătcrb n. Nàqmqf ng nóvxij i vớbjhr i Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t kiệvxij t:
– Còwefw n cálhiy c em, cálhiy c em lớbjhr n rồsfaa i, chịhifk sẽbosg tìsvmo m nhữseln ng tiểeenr u thưtwep con cálhiy c đhyia ạgtba i thầkdzw n đhyia ểeenr hỏufme i cho cálhiy c em.
Trầkdzw n-Di nóvxij i:
– Hồsfaa i xưtwep a chịhifk nhậbojh n làqmqf m « u » làqmqf m mẹseln bọlgfv n em, thìsvmo nay chịhifk bảszug o bọlgfv n em ưtwep ng ai, thìsvmo bọlgfv n em đhyia âtwep u dálhiy m chốxyep i từvxij ?
Phi an ủbjhr i Hoàqmqf ng-Nghi:
– Việvxij c Chang-Lan, em nêseln n quêseln n đhyia i! Chịhifk sẽbosg hỏufme i cho em mộseoe t tiểeenr u thưtwep vătcrb n võguky song toàqmqf n, nhan sắamfq c gấgdtj p mưtwep ờacla i Chang-Lan.
Triệvxij u-Thu bậbojh t cưtwep ờacla i:
– Tạgtba i sao chịhifk lạgtba i kétcrb n con cálhiy c đhyia ạgtba i thầkdzw n? Nhưtwep vậbojh y e cóvxij vấgdtj n đhyia ềwuvv môarzp n khôarzp ng đhyia ătcrb ng, hộseoe khôarzp ng đhyia ốxyep i; bởifeh i cálhiy c em làqmqf nhữseln ng đhyia ứwuvv a ătcrb n màqmqf y mồsfaa côarzp i! Theo em nghĩhpdq , chịhifk nêseln n hỏufme i mấgdtj y côarzp gálhiy i quêseln cho chúqazs ng em thìsvmo hơcxjt n!
Cóvxij tiếgpyb ng nóvxij i trong trẻvusy o vọlgfv ng vàqmqf o:
– Cálhiy i chi làqmqf môarzp n đhyia ătcrb ng hộseoe đhyia ốxyep i? Vớbjhr i tàqmqf i nătcrb ng cálhiy c em, cálhiy c em cóvxij thểeenr làqmqf m phòwefw mãifjj Tốxyep ng, Xiêseln m, Làqmqf o, Đttbp ạgtba i-lýjlfj cũtofm ng cứwuvv đhyia ưtwep ợgdtj c đhyia i.
Côarzp ng chúqazs a Thiêseln n-Ninh từvxij ngoàqmqf i bưtwep ớbjhr c vàqmqf o. Nàqmqf ng hàqmqf nh lễlsdy vớbjhr i Ỷpjhr -Lan rồsfaa i nghiêseln m mặorpv t nóvxij i vớbjhr i bọlgfv n trẻvusy :
– Triệvxij u Thu nóvxij i vậbojh y làqmqf thiếgpyb u suy nghĩhpdq , chịhifk phảszug i đhyia étcrb t đhyia íkdzw t mớbjhr i đhyia ưtwep ợgdtj c.
Nóvxij i làqmqf làqmqf m, Thiêseln n-Ninh cầkdzw m cálhiy i roi ngựhifk a quấgdtj t đhyia ếgpyb n vétcrb o mộseoe t tiếgpyb ng phớbjhr t qua môarzp ng Triệvxij u-Thu: Phàqmqf m làqmqf anh hùifjj ng, đhyia âtwep u quảszug n xuấgdtj t thâtwep n? Phòwefw -mãifjj Chửyrgi đhyia ạgtba o-tổojzk nghètoyn o đhyia ếgpyb n đhyia ộseoe khôarzp ng cóvxij đhyia ếgpyb n cálhiy i khốxyep che thâtwep n, màqmqf làqmqf m rạgtba ng danh triềwuvv u Hùifjj ng! Tổojzk -sưtwep phảszug i Tảszug n-viêseln n làqmqf Sơcxjt n-Tinh, xuấgdtj t thâtwep n làqmqf m tiềwuvv u phu, màqmqf nay khắamfq p gầkdzw m trờacla i Nam thờacla cúqazs ng. Vạgtba n-Tíkdzw n hầkdzw u Lýjlfj -Thâtwep n chỉotef làqmqf mộseoe t ngưtwep nhâtwep n, màqmqf làqmqf m lêseln n chuyệvxij n kinh thiêseln n đhyia ộseoe ng đhyia ịhifk a. Thờacla i Lĩhpdq nh-Nam, Thiêseln n-ưtwep ng lụbojh c tưtwep ớbjhr ng, Lụbojh c-hầkdzw u tưtwep ớbjhr ng đhyia ềwuvv u làqmqf trẻvusy mồsfaa côarzp i, màqmqf thàqmqf nh anh hùifjj ng. Ngay đhyia ứwuvv c Thálhiy i-tổojzk nhàqmqf ta, xuấgdtj t thâtwep n làqmqf trẻvusy chătcrb n trâtwep u nữseln a làqmqf ... Cálhiy c em đhyia âtwep y đhyia ềwuvv u cóvxij lòwefw ng son vớbjhr i đhyia ấgdtj t nưtwep ớbjhr c, lạgtba i làqmqf đhyia ệvxij tửyrgi Quốxyep c-phụbojh , Quốxyep c-mẫxdtn u; nóvxij i vềwuvv tàqmqf i đhyia álhiy ng làqmqf m đhyia ạgtba i tưtwep ớbjhr ng; nóvxij i vềwuvv côarzp ng lao vớbjhr i Xãifjj -tắamfq c, thìsvmo côarzp ng lao khôarzp ng nhỏufme . Mớbjhr i đhyia âtwep y cálhiy c em đhyia ưtwep ợgdtj c phong tưtwep ớbjhr c tớbjhr i Bálhiy , chứwuvv c tớbjhr i Đttbp ôarzp -thốxyep ng, chỉotef huy mộseoe t hiệvxij u Thiêseln n-tửyrgi binh đhyia âtwep u cóvxij nhỏufme !
Thiêseln n-Ninh nóvxij i vớbjhr i Ỷpjhr -Lan:
– Thưtwep a côarzp , Ninh muốxyep n làqmqf m bàqmqf mai cho bẩdnll y cậbojh u em nàqmqf y, vớbjhr i Nghi đhyia ệvxij . Côarzp cóvxij cho phétcrb p khôarzp ng?
– Dĩhpdq nhiêseln n côarzp cảszug m ơcxjt n Ninh muôarzp n vàqmqf n.
– Ninh đhyia ãifjj tìsvmo m đhyia ưtwep ợgdtj c tálhiy m côarzp . Cảszug tálhiy m bẩdnll y côarzp đhyia ềwuvv u làqmqf đhyia ệvxij tửyrgi danh gia, khôarzp ng nhữseln ng đhyia ứwuvv c hạgtba nh khóvxij kiếgpyb m, vătcrb n võguky kiêseln m toàqmqf n, tềwuvv gia nộseoe i trợgdtj giỏufme i màqmqf còwefw n đhyia ẹseln p nhưtwep tiêseln n nga nữseln a. Nhưtwep vậbojh y đhyia ểeenr họlgfv cùifjj ng sálhiy t cálhiy nh bêseln n nhau giúqazs p nưtwep ớbjhr c nhưtwep bốxyep n chàqmqf ng Long-biêseln n. Tálhiy m nàqmqf ng nàqmqf y côarzp đhyia ềwuvv u biếgpyb t cảszug rồsfaa i.
– Nhữseln ng nàqmqf ng nàqmqf o thếgpyb Thiêseln n-Ninh?
– Thưtwep a côarzp , đhyia óvxij làqmqf tálhiy m nàqmqf ng Phưtwep ơcxjt ng, đhyia ệvxij tửyrgi củbjhr a anh Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t.
Ỷpjhr -Lan reo lêseln n:
– Thiêseln n-Ninh hay quálhiy . Hồsfaa i côarzp ởifeh trong trang củbjhr a thálhiy i-phóvxij Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t, côarzp đhyia ãifjj cóvxij dịhifk p làqmqf m quen vớbjhr i tálhiy m nàqmqf ng đhyia óvxij . Tálhiy m nàqmqf ng Phưtwep ơcxjt ng tuổojzk i sàqmqf n sàqmqf n nhau. Dưtwep ờacla ng nhưtwep têseln n làqmqf Phưtwep ơcxjt ng-Lýjlfj , Phưtwep ơcxjt ng-Cúqazs c, Phưtwep ơcxjt ng-Liễlsdy u, Phưtwep ơcxjt ng-Đttbp ơcxjt n, Phưtwep ơcxjt ng-Tiêseln n, Phưtwep ơcxjt ng-Dưtwep ợgdtj c, Phưtwep ơcxjt ng-Quếgpyb , Phưtwep ơcxjt ng-Quỳotef nh thìsvmo phảszug i. Cálhiy c nàqmqf ng Phưtwep ơcxjt ng, mỗarzp i ngưtwep ờacla i mộseoe t vẻvusy , nhưtwep ng nàqmqf ng Quỳotef nh đhyia ẹseln p nhấgdtj t. Vậbojh y chúqazs ng ta cho mấgdtj y cậbojh u xem mặorpv t cálhiy c nàqmqf ng, rồsfaa i tùifjj y nghi cậbojh u nàqmqf o thíkdzw ch côarzp nàqmqf o, ta cho kếgpyb t đhyia ôarzp i.
– Khôarzp ng ổojzk n rồsfaa i!
Trầkdzw n Ninh phálhiy t biểeenr u:
– Nhưtwep vậbojh y e đhyia álhiy nh nhau mấgdtj t. Víkdzw thửyrgi côarzp Phưtwep ơcxjt ng-Quếgpyb , màqmqf têseln n quálhiy i Quálhiy ch-Y vớbjhr i têseln n quálhiy i Triệvxij u-Thu cùifjj ng chọlgfv n thìsvmo sao? Ấdiab y làqmqf khôarzp ng nóvxij i, lỡetji ra bẩdnll y con quálhiy i cùifjj ng chọlgfv n mộseoe t côarzp .
Thiêseln n-Ninh hỏufme i:
– Em cóvxij ýjlfj kiếgpyb n gìsvmo khôarzp ng?
Trầkdzw n Ninh tíkdzw nh đhyia ốxyep t ngóvxij n tay:
– Em xin đhyia ềwuvv nghịhifk nătcrb m phưtwep ơcxjt ng phálhiy p.
Trầkdzw n Di chỉotef mặorpv t Trầkdzw n Ninh:
– Thửyrgi nóvxij i nghe coi. Hễlsdy chưtwep ớbjhr ng tai ta khôarzp ng gọlgfv i mi làqmqf Long-biêseln n màqmqf làqmqf thằamfq n lằamfq n đhyia ấgdtj y.
Trầkdzw n Ninh métcrb o mặorpv t trêseln u thấgdtj t kiệvxij t:
– Mộseoe t làqmqf Thầkdzw n-phi dùifjj ng quyềwuvv n, gảszug cho mỗarzp i quálhiy i mộseoe t côarzp . Quálhiy i nàqmqf o may thìsvmo đhyia ưtwep ợgdtj c côarzp hiềwuvv n, quálhiy i nàqmqf o khôarzp ng may thìsvmo bịhifk côarzp dữseln ; quálhiy i nàqmqf o sốxyep tốxyep t thìsvmo đhyia ưtwep ợgdtj c côarzp đhyia ẹseln p, quálhiy i nàqmqf o xấgdtj u sốxyep thìsvmo gặorpv p côarzp métcrb o mồsfaa m, mắamfq t létcrb , vai u thịhifk t bắamfq p, mồsfaa hôarzp i dầkdzw u, ngóvxij n tay bằamfq ng cálhiy i quảszug chuốxyep i.
Mọlgfv i ngưtwep ờacla i cưtwep ờacla i ồsfaa lêseln n.
Nóvxij tiếgpyb p:
– Hai làqmqf cho đhyia ấgdtj u võguky , thi vătcrb n, quálhiy i nàqmqf o đhyia ứwuvv ng đhyia ầkdzw u thìsvmo đhyia ưtwep ợgdtj c chọlgfv n trưtwep ớbjhr c, quálhiy i nàqmqf o hạgtba ng bétcrb t thìsvmo còwefw n lạgtba i côarzp nàqmqf o, phảszug i xàqmqf o côarzp đhyia óvxij .
Thiêseln n-Ninh hỏufme i:
– Còwefw n phưtwep ơcxjt ng phálhiy p thứwuvv ba.
– Tâtwep u đhyia iệvxij n hạgtba , phưtwep ơcxjt ng phálhiy p thứwuvv a ba làqmqf cho cálhiy c côarzp đhyia ấgdtj u võguky . Côarzp nàqmqf o đhyia ứwuvv ng đhyia ầkdzw u thìsvmo đhyia ưtwep ợgdtj c chọlgfv n lấgdtj y mộseoe t quálhiy i trưtwep ớbjhr c. Côarzp nàqmqf o hạgtba ng bétcrb t thìsvmo đhyia ưtwep ợgdtj c lĩhpdq nh củbjhr a nợgdtj ếgpyb hểeenr !
Ỷpjhr -Lan bậbojh t cưtwep ờacla i:
– Còwefw n phưtwep ơcxjt ng phálhiy p thứwuvv tưtwep ?
– Phưtwep ơcxjt ng phálhiy p thứwuvv tưtwep thìsvmo giảszug n dịhifk thôarzp i. Ta cho cálhiy c quálhiy i rúqazs t thătcrb m, ai rúqazs t trúqazs ng côarzp nàqmqf o thìsvmo đhyia ưtwep ợgdtj c côarzp đhyia óvxij .
Nóvxij nhìsvmo n Ỷpjhr -Lan:
– Còwefw n phưtwep ơcxjt ng phálhiy p thứwuvv nătcrb m, ta lấgdtj y khătcrb n quàqmqf ng cổojzk củbjhr a cálhiy c côarzp đhyia em cho cálhiy c quálhiy i... ngửyrgi i.
Ỷpjhr -Lan bậbojh t cưtwep ờacla i:
– Ngửyrgi i???
– Vâtwep ng! Sau khi ngửyrgi i, quálhiy i nàqmqf o thấgdtj y hưtwep ơcxjt ng trinh nữseln ởifeh khătcrb n tiếgpyb t ra màqmqf nhiểeenr u nưtwep ớbjhr c miếgpyb ng thìsvmo chọlgfv n cálhiy i khătcrb n ấgdtj y. Sau đhyia óvxij ta cho cálhiy c côarzp xuấgdtj t hiệvxij n. Ai đhyia ưtwep ợgdtj c khătcrb n củbjhr a côarzp nàqmqf o thìsvmo làqmqf m chồsfaa ng côarzp đhyia óvxij .
Mọlgfv i ngưtwep ờacla i vỗarzp tay hoan hôarzp . Thiêseln n-Ninh vui vẻvusy :
– Cóvxij lẽbosg phưtwep ơcxjt ng phálhiy p ngửyrgi i khătcrb n hay hơcxjt n.
Phạgtba m Dậbojh t nóvxij i nhỏufme vàqmqf o tai Kim-Loan:
– Ngũtofm đhyia ệvxij đhyia ềwuvv nghịhifk cho ngửyrgi i khătcrb n, chứwuvv nếgpyb u làqmqf anh, thìsvmo anh cho cálhiy c quálhiy i ngửyrgi i quầkdzw n củbjhr a cálhiy c nàqmqf ng, màqmqf phảszug i làqmqf quầkdzw n mặorpv c ba thálhiy ng chưtwep a giặorpv t!
Kim-Loan cưtwep ờacla i nhătcrb n mặorpv t, vỗarzp vàqmqf o vai chồsfaa ng:
– Nhảszug m nàqmqf o.
Tuy Phạgtba m Dậbojh t Kim-Loan nóvxij i vớbjhr i nhau rấgdtj t nhỏufme , nhưtwep ng mọlgfv i ngưtwep ờacla i đhyia ềwuvv u nghe rấgdtj t rõguky . Tấgdtj t cảszug cùifjj ng ôarzp m bụbojh ng cưtwep ờacla i rũtofm rưtwep ợgdtj i.
Ỷpjhr -Lan quyếgpyb t đhyia ịhifk nh:
– Nghe đhyia âtwep y! Bâtwep y giờacla chịhifk quyếgpyb t đhyia ịhifk nh dùifjj ng phưtwep ơcxjt ng phálhiy p chọlgfv n khătcrb n. Ta ngừvxij ng ătcrb n tiệvxij c đhyia ãifjj , đhyia ểeenr mờacla i quan Thálhiy i-phóvxij Đttbp ạgtba i-tưtwep -mãifjj Lýjlfj Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t vớbjhr i tálhiy m nàqmqf ng Phưtwep ơcxjt ng tớbjhr i đhyia âtwep y dựhifk tiệvxij c mộseoe t thểeenr .
Ỷpjhr -Lan cầkdzw m búqazs t viếgpyb t mộseoe t chỉotef dụbojh , sai chim ưtwep ng mang đhyia i liềwuvv n.
Thờacla i xưtwep a, mộseoe t chỉotef dụbojh củbjhr a vua, hoàqmqf ng-hậbojh u, phi-tầkdzw n ban ra, thìsvmo dùifjj ngưtwep ờacla i nhậbojh n cóvxij bậbojh n rộseoe n đhyia ếgpyb n đhyia âtwep u cũtofm ng phảszug i lêseln n đhyia ưtwep ờacla ng ngay. Gầkdzw n giờacla sau, thìsvmo cóvxij tiếgpyb ng vóvxij ngựhifk a lộseoe p bộseoe p. Nộseoe i côarzp ng Thiêseln n-Ninh rấgdtj t cao, nàqmqf ng lắamfq ng nghe, rồsfaa i nóvxij i:
– Cóvxij mộseoe t ngưtwep ờacla i cỡetji i ngựhifk a, vớbjhr i hai xe song mãifjj tớbjhr i. Cóvxij thểeenr anh Kiệvxij t đhyia ếgpyb n. Côarzp đhyia ểeenr Ninh ra đhyia óvxij n.
Thiêseln n-Ninh ra ngoàqmqf i sâtwep n, thìsvmo quảszug Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t vớbjhr i tálhiy m đhyia ệvxij tửyrgi tớbjhr i. Lễlsdy tấgdtj t. Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t hỏufme i:
– Côarzp ng-chúqazs a, khôarzp ng biếgpyb t hôarzp m nay làqmqf ngàqmqf y gìsvmo màqmqf lạgtba i tốxyep t cho huynh đhyia ếgpyb n thếgpyb . Thầkdzw n-phi sai chim ưtwep ng tuyêseln n chỉotef gọlgfv i huynh vớbjhr i tálhiy m côarzp đhyia ệvxij tửyrgi vàqmqf o ătcrb n yếgpyb n.
Thiêseln n-Ninh dơcxjt ngóvxij n tay chỏufme lêseln n trờacla i:
– Bíkdzw mậbojh t! Còwefw n nhiềwuvv u chuyệvxij n vui nữseln a, chứwuvv khôarzp ng giảszug n dịhifk nhưtwep thếgpyb đhyia âtwep u.
Nàqmqf ng dùifjj ng lờacla i nóvxij i bìsvmo nh dâtwep n vớbjhr i tálhiy m côarzp Phưtwep ơcxjt ng:
– Cálhiy c chálhiy u nhớbjhr nhétcrb . Kểeenr từvxij lúqazs c nàqmqf y, tuyệvxij t đhyia ốxyep i khôarzp ng đhyia ưtwep ợgdtj c gọlgfv i têseln n nhau ra. Khi hàqmqf nh lễlsdy vớbjhr i Thầkdzw n-phi thìsvmo cứwuvv gọlgfv i làqmqf sưtwep thúqazs c, chứwuvv khôarzp ng gọlgfv i làqmqf bệvxij hạgtba , hay đhyia iệvxij n hạgtba .
– Dạgtba .
– Cálhiy c chálhiy u đhyia ưtwep a khătcrb n quàqmqf ng cổojzk cho côarzp .
Tálhiy m nàqmqf ng Phưtwep ơcxjt ng ngơcxjt ngơcxjt ngálhiy c ngálhiy c khôarzp ng hiểeenr u côarzp ng chúqazs a muốxyep n gìsvmo , nhưtwep ng cũtofm ng thálhiy o khătcrb n quàqmqf ng trao cho Thiêseln n-Ninh. Thiêseln n-Ninh vẫxdtn y tay:
– Chúqazs ng ta vàqmqf o dựhifk yếgpyb n.
Nàqmqf ng hôarzp lớbjhr n:
– Cóvxij Thálhiy i-phóvxij Lýjlfj Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t vàqmqf tálhiy m nữseln đhyia ệvxij tửyrgi tham kiếgpyb n Thầkdzw n-phi.
Ỷpjhr -Lan vẫxdtn y tay:
– Sưtwep huynh khôarzp ng nêseln n đhyia a lễlsdy .
Tálhiy m nàqmqf ng Phưtwep ơcxjt ng cùifjj ng quỳotef gốxyep i rậbojh p đhyia ầkdzw u:
– Bọlgfv n đhyia ệvxij tửyrgi xin tham kiếgpyb n sưtwep thúqazs c.
– Cálhiy c chálhiy u bìsvmo nh thâtwep n.
Cung nữseln xếgpyb p chỗarzp cho cálhiy c nàqmqf ng Phưtwep ơcxjt ng ngồsfaa i. Ỷpjhr -Lan chỉotef Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t kiệvxij t vớbjhr i Hoàqmqf ng-Nghi nóvxij i vớbjhr i Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t:
– Sưtwep huynh ơcxjt i! Muộseoe i mờacla i sưtwep huynh vớbjhr i tálhiy m sưtwep đhyia iệvxij t chữseln Phưtwep ơcxjt ng vàqmqf o đhyia âtwep y, chẳifeh ng qua cũtofm ng vìsvmo chuyệvxij n trătcrb m nătcrb m củbjhr a đhyia álhiy m nàqmqf y.
Nóvxij i rồsfaa i phi tóvxij m tắamfq t nhữseln ng gìsvmo đhyia ãifjj xẩdnll y ra từvxij trưtwep a đhyia ếgpyb n giờacla . Dùifjj đhyia ãifjj tậbojh p võguky , nhưtwep ng tálhiy m nàqmqf ng Phưtwep ơcxjt ng cũtofm ng làqmqf con gálhiy i, nghe đhyia ếgpyb n chuyệvxij n hôarzp n nhâtwep n làqmqf cúqazs i đhyia ầkdzw u e lệvxij .
Côarzp ng chúqazs a Thiêseln n-Ninh đhyia ểeenr tálhiy m cálhiy i khătcrb n ra trưtwep ớbjhr c álhiy n thưtwep rồsfaa i nóvxij i:
– Duyêseln n-tìsvmo nh làqmqf do trờacla i xếgpyb p đhyia ặorpv t. Đttbp âtwep y làqmqf tálhiy m cálhiy i khătcrb n củbjhr a tálhiy m nàqmqf ng Phưtwep ơcxjt ng. Bâtwep y giờacla tálhiy m em hãifjj y đhyia ứwuvv ng dậbojh y, mỗarzp i em chọlgfv n lấgdtj y mộseoe t cálhiy i khătcrb n.
Từvxij lúqazs c tálhiy m nàqmqf ng Phưtwep ơcxjt ng bưtwep ớbjhr c vàqmqf o, bọlgfv n Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t kiệvxij t vớbjhr i Hoàqmqf ng-Nghi liếgpyb c nhìsvmo n, bấgdtj t giálhiy c cùifjj ng giậbojh t mìsvmo nh, vìsvmo cảszug tálhiy m nàqmqf ng, mỗarzp i ngưtwep ờacla i mộseoe t vẻvusy . Ngưtwep ờacla i thìsvmo ủbjhr y mịhifk , ngưtwep ờacla i thìsvmo thanh tao, ngưtwep ờacla i thìsvmo sắamfq c sảszug o. Bấgdtj t giálhiy c cảszug tálhiy m ngưtwep ờacla i cùifjj ng nghĩhpdq thầkdzw m: Thôarzp i thìsvmo đhyia ưtwep ợgdtj c làqmqf m chồsfaa ng mộseoe t trong tálhiy m côarzp nàqmqf y cũtofm ng tốxyep t phúqazs c rồsfaa i, chứwuvv đhyia âtwep u giálhiy m lựhifk a chọlgfv n! Bâtwep y giờacla nghe Thiêseln n-Ninh nóvxij i, chúqazs ng truyềwuvv n tay nhau tálhiy m cálhiy i khătcrb n, rồsfaa i đhyia ưtwep a lêseln n mũtofm i ngửyrgi i. Thoálhiy ng mộseoe t cálhiy i, mỗarzp i ngưtwep ờacla i đhyia ãifjj chọlgfv n mộseoe t cálhiy i.
Côarzp ng-chúqazs a Thiêseln n-Ninh cầkdzw m cálhiy i khătcrb n trêseln n tay Hoàqmqf ng-Nghi hỏufme i:
– Khătcrb n nàqmqf y củbjhr a ai?
Phưtwep ơcxjt ng-Quỳotef nh cúqazs i đhyia ầkdzw u:
– Khảszug i côarzp ng chúqazs a củbjhr a thầkdzw n.
Côarzp ng chúqazs a chỉotef ghếgpyb cạgtba nh Hoàqmqf ng-Nghi cho Phưtwep ơcxjt ng-Quỳotef nh:
– Chálhiy u ngồsfaa i đhyia âtwep y đhyia i.
Sau đhyia óvxij côarzp ng chúqazs a tiếgpyb p tụbojh c gọlgfv i. Khătcrb n trêseln n tay Trầkdzw n-Di làqmqf củbjhr a Phưtwep ơcxjt ng-Lýjlfj , trêseln n tay Dưtwep ơcxjt ng-Minh làqmqf củbjhr a Phưtwep ơcxjt ng-Cúqazs c, trêseln n tay Triệvxij u-Thu làqmqf củbjhr a Phưtwep ơcxjt ng-Liễlsdy u, trêseln n tay Mai-Cầkdzw m làqmqf củbjhr a Phưtwep ơcxjt ng-Đttbp ơcxjt n, trêseln n tay Quálhiy ch-Y làqmqf củbjhr a Phưtwep ơcxjt ng-Tiêseln n, trêseln n tay Ngôarzp -Ứcjrs c làqmqf củbjhr a Phưtwep ơcxjt ng-Dưtwep ợgdtj c, trêseln n tay Tạgtba -Duy làqmqf củbjhr a Phưtwep ơcxjt ng-Quếgpyb . Sau khi tálhiy m cặorpv p ngồsfaa i yêseln n chỗarzp rồsfaa i, côarzp ng chúqazs a Thiêseln n-Ninh hưtwep ớbjhr ng Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t:
– Ânvnx m-dưtwep ơcxjt ng làqmqf đhyia ạgtba o củbjhr a trờacla i. Hôarzp m nay muộseoe i tuâtwep n chỉotef Thầkdzw n-phi hỏufme i tálhiy m đhyia ệvxij tửyrgi củbjhr a huynh cho tálhiy m em nuôarzp i củbjhr a phi. Vậbojh y ýjlfj huynh thếgpyb nàqmqf o?
Thưtwep ờacla ng-Kiệvxij t mừvxij ng khôarzp ng búqazs t nàqmqf o tảszug xiếgpyb t:
– Tálhiy m đhyia ệvxij tửyrgi củbjhr a thầkdzw n, đhyia ưtwep ợgdtj c Phi hạgtba cốxyep hỏufme i cho tálhiy m vịhifk tưtwep ớbjhr ng tàqmqf i đhyia ứwuvv c vẹseln n toàqmqf n, thựhifk c phúqazs c tíkdzw ch khôarzp ng biếgpyb t từvxij bao đhyia ờacla i đhyia ểeenr lạgtba i.
Ôikwc ng hôarzp tálhiy m đhyia ệvxij tửyrgi quỳotef gốxyep i tạgtba ơcxjt n bàqmqf mai Thiêseln n-Ninh, tạgtba ơcxjt n Thầkdzw n-phi, rồsfaa i ngồsfaa i vàqmqf o tiệvxij c. Mưtwep ờacla i hai trẻvusy ngồsfaa i bêseln n mưtwep ờacla i hai thiếgpyb u nữseln ôarzp n nhu vătcrb n nhãifjj , xinh đhyia ẹseln p, chúqazs ng tựhifk cảszug m ơcxjt n Thầkdzw n-phi đhyia ãifjj nuôarzp i dạgtba y chúqazs ng, nay lạgtba i hỏufme i cho chúqazs ng ngưtwep ờacla i vợgdtj xinh đhyia ẹseln p, lạgtba i cóvxij tàqmqf i. Mưtwep ờacla i hai cặorpv p, mắamfq t liếgpyb c, tìsvmo nh nồsfaa ng rừvxij ng rựhifk c nhưtwep hoa xuâtwep n nởifeh .
Trong suốxyep t bữseln a tiệvxij c, Ỷpjhr -Lan vớbjhr i Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng, Tâtwep y-hồsfaa thấgdtj t kiệvxij t lạgtba i nóvxij i chuyệvxij n vềwuvv cuộseoe c Nam chinh vừvxij a qua.
Tiệvxij c vừvxij a tàqmqf n thìsvmo vưtwep ơcxjt ng phi Tíkdzw n-Nghĩhpdq a làqmqf Ngọlgfv c-Nam tớbjhr i. Nàqmqf ng hàqmqf nh lễlsdy vớbjhr i Ỷpjhr -Lan, Thiêseln n-Ninh. Ỷpjhr -Lan nắamfq m tay Ngọlgfv c-Nam, rồsfaa i nóvxij i vớbjhr i Thiêseln n-Ninh:
– Côarzp ng chúqazs a! Ởifjj đhyia âtwep y chúqazs ng ta đhyia ềwuvv u làqmqf ngưtwep ờacla i nhàqmqf , xin côarzp ng chúqazs a cho miễlsdy n mọlgfv i lễlsdy nghi, đhyia ểeenr chúqazs ng tôarzp i cóvxij thểeenr nóvxij i chuyệvxij n thâtwep n mậbojh t.
– Chálhiy u xin vâtwep ng lờacla i côarzp .
Ỷpjhr -Lan tóvxij m lưtwep ợgdtj c chuyệvxij n Hoàqmqf ng-Nghi, Chang-Lan cho Ngọlgfv c-Nam nghe, rồsfaa i nóvxij i:
– Tấgdtj t cảszug nătcrb m cậbojh u, bốxyep n côarzp đhyia âtwep y đhyia ềwuvv u chíkdzw nh mặorpv t thấgdtj y Chang-Lan làqmqf m nhữseln ng chuyệvxij n đhyia ồsfaa i phong bạgtba i tụbojh c, kinh tởifeh m. Trong khi Chang-Lan lạgtba i nóvxij i rằamfq ng nàqmqf ng chưtwep a từvxij ng rờacla i khỏufme i Bốxyep -chíkdzw nh. Vậbojh y vụbojh nàqmqf y ra sao, Ngọlgfv c-Nam nóvxij i cho mìsvmo nh nghe đhyia i.
Vưtwep ơcxjt ng-phi Ngọlgfv c-Nam vốxyep n gầkdzw n vớbjhr i Hoàqmqf ng-Nghi từvxij nhỏufme , thâtwep n vớbjhr i y nhấgdtj t trong Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng. Phi cốxyep c lêseln n đhyia ầkdzw u Nghi:
– Thựhifk c cổojzk nhâtwep n nóvxij i: thâtwep m tưtwep đhyia a oálhiy n cũtofm ng phảszug i. Em yêseln u Chang-Lan quálhiy rồsfaa i mờacla cảszug mắamfq t ra đhyia ếgpyb n khôarzp ng biếgpyb t gìsvmo nữseln a. Cóvxij bao giờacla em nghĩhpdq cálhiy i con quỷyclg cálhiy i Chang-Lan theo gãifjj Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n vớbjhr i Chang-Lan ởifeh tùifjj làqmqf hai ngưtwep ờacla i khálhiy c nhau khôarzp ng?
– Em khôarzp ng tin, vìsvmo vẫxdtn n khuôarzp n mặorpv t kia, tiếgpyb ng nóvxij i kia màqmqf ...
– Đttbp ưtwep ợgdtj c, chịhifk hỏufme i em mấgdtj y câtwep u nhétcrb ?
– Em xin lắamfq ng nghe.
Ngọlgfv c-Nam lắamfq c đhyia ầkdzw u:
– Em vớbjhr i Chang-Lan yêseln u nhau gầkdzw n thálhiy ng, em từvxij ng cầkdzw m tay nàqmqf ng, hôarzp n tay nàqmqf ng, thìsvmo em phảszug i biếgpyb t rằamfq ng bàqmqf n tay nàqmqf ng trắamfq ng ngầkdzw n, thon nhưtwep búqazs p mătcrb ng. Chứwuvv ng tỏufme nàqmqf ng chưtwep a từvxij ng luyệvxij n võguky . Lòwefw ng bàqmqf n tay nàqmqf ng tưtwep ơcxjt i hồsfaa ng chứwuvv khôarzp ng phảszug i đhyia ỏufme nhưtwep málhiy u, chứwuvv ng tỏufme nàqmqf ng chưtwep a luyệvxij n Hồsfaa ng-thiếgpyb t côarzp ng. Cóvxij đhyia úqazs ng thếgpyb khôarzp ng?
–???.
– Còwefw n cálhiy i côarzp Chang-Lan theo gãifjj Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n võguky côarzp ng cao cưtwep ờacla ng, biếgpyb t xửyrgi dụbojh ng Chu-sa huyềwuvv n-âtwep m chưtwep ởifeh ng, ắamfq t bàqmqf n tay phảszug i đhyia ỏufme lòwefw m. Cóvxij đhyia úqazs ng thếgpyb khôarzp ng?
–?!?!?!
– Suốxyep t mấgdtj y thálhiy ng qua, Chang-Lan luôarzp n ởifeh cạgtba nh chịhifk , thìsvmo sao cóvxij thểeenr đhyia i cùifjj ng gãifjj Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n vàqmqf o đhyia álhiy nh Nhậbojh t-lệvxij , Hảszug i-vâtwep n, Đttbp ồsfaa -bàqmqf n!!!
Long-biêseln n ngũtofm hùifjj ng nghe Ngọlgfv c-Nam hỏufme i Hoàqmqf ng-Nghi màqmqf toálhiy t mồsfaa hôarzp i lạgtba nh, vìsvmo tựhifk cảszug m thấgdtj y mìsvmo nh thiếgpyb u tinh tếgpyb . Nhưtwep vậbojh y rõguky ràqmqf ng cóvxij hai Chang-Lan khálhiy c nhau.
Ngọlgfv c-Nam tiếgpyb p:
– Trong nhữseln ng ngàqmqf y ởifeh Bốxyep -Chíkdzw nh, chịhifk đhyia ãifjj thẩdnll m vấgdtj n thâtwep n phụbojh Chang-Lan, thìsvmo ôarzp ng khai rằamfq ng: Trưtwep ớbjhr c đhyia âtwep y ôarzp ng cóvxij ătcrb n nằamfq m vớbjhr i con hầkdzw u, đhyia ẻvusy ra đhyia ứwuvv a gálhiy i lớbjhr n hơcxjt n Chang-Lan mộseoe t tuổojzk i, têseln n Chang-Slang. Mấgdtj y nătcrb m trưtwep ớbjhr c, mẹseln Slang chếgpyb t, nóvxij bỏufme theo Hồsfaa ng-thiếgpyb t giálhiy o. Ừrjpr , chắamfq c làqmqf con quỷyclg cálhiy i đhyia óvxij mạgtba o danh Chang-Lan.
Hoàqmqf ng-Nghi àqmqf lêseln n mộseoe t tiếgpyb ng:
– Em ngu quálhiy ! Em ngu quálhiy ! Thìsvmo ra gãifjj Đttbp ôarzp ng-Thiêseln n biếgpyb t rõguky chuyệvxij n em vớbjhr i Chang-Lan, rồsfaa i y cho Slang giảszug làqmqf m Chang-Lan, đhyia ưtwep a bọlgfv n em vàqmqf o bẫxdtn y.
Nóvxij i đhyia ếgpyb n đhyia âtwep y Hoàqmqf ng-Nghi lạgtba i bêseln n Thúqazs y-Phưtwep ợgdtj ng hỏufme i:
– Thúqazs y-Phưtwep ợgdtj ng, Chang-Lan đhyia ầkdzw u rồsfaa i?
– Em đhyia ưtwep a Chang-Lan ra bếgpyb n thủbjhr y quâtwep n, thìsvmo thuyềwuvv n chởifeh thâtwep n vưtwep ơcxjt ng Bàqmqf i-ma-la đhyia ãifjj nhổojzk neo đhyia i từvxij lâtwep u rồsfaa i. Chang-Lan khóvxij c nứwuvv c nởifeh , rồsfaa i từvxij biệvxij t em, dùifjj ng ngựhifk a hưtwep ớbjhr ng vềwuvv phưtwep ơcxjt ng Nam màqmqf đhyia i. Em hỏufme i Chang-Lan đhyia i đhyia âtwep u, thìsvmo nàqmqf ng nóvxij i rằamfq ng nàqmqf ng vềwuvv Chiêseln m bằamfq ng đhyia ưtwep ờacla ng bộseoe .
Ỷpjhr -Lan rùifjj ng mìsvmo nh:
– Trờacla i ơcxjt i! Thâtwep n gálhiy i dặorpv m trưtwep ờacla ng, đhyia ưtwep ờacla ng vềwuvv Chiêseln m xa diệvxij u vợgdtj i, làqmqf m sao Chang-Lan...
Nàqmqf ng bảszug o Thúqazs y-Phưtwep ợgdtj ng:
– Em đhyia ếgpyb n đhyia iệvxij n Uy-viễlsdy n, nóvxij i vớbjhr i quan trựhifk c Khu-mậbojh t việvxij n sai chim ưtwep ng đhyia i khắamfq p phủbjhr huyệvxij n, cálhiy c trạgtba m dọlgfv c đhyia ưtwep ờacla ng từvxij đhyia âtwep y vàqmqf o Chiêseln m, nếgpyb u thấgdtj y Chang-Lan thìsvmo giữseln lạgtba i, rồsfaa i bálhiy o vềwuvv cho chịhifk ngay.
Long-Biêseln n ngũtofm hùifjj ng đhyia ứwuvv ng dậbojh y:
– Chúqazs ng em xin chịhifk cho phétcrb p dùifjj ng ngựhifk a đhyia uổojzk i theo Chang-Lan ngay.
– Khôarzp ng đhyia ưtwep ợgdtj c.
Côarzp ng-chúqazs a Thiêseln n-Ninh nóvxij i: Bâtwep y giờacla cálhiy c em làqmqf Đttbp ôarzp thốxyep ng, cầkdzw m quâtwep n trong tay. Quâtwep n luậbojh t cấgdtj m khôarzp ng cho tưtwep ớbjhr ng rờacla i quâtwep n, trừvxij khi phụbojh hoàqmqf ng cho phétcrb p. Vậbojh y chỉotef bốxyep n em Kim-Loan, Kim-Liêseln n, Ngọlgfv c-Liêseln n, Ngọlgfv c-Hưtwep ơcxjt ng cóvxij thểeenr lêseln n đhyia ưtwep ờacla ng đhyia uổojzk i theo màqmqf thôarzp i.
Trưtwep a hôarzp m ấgdtj y, Khu-mậbojh t việvxij n bálhiy o cho biếgpyb t, sau khi sai chim ưtwep ng truyềwuvv n tin đhyia i khắamfq p cálhiy c phủbjhr , huyệvxij n, đhyia ồsfaa n trấgdtj n, đhyia ềwuvv u khôarzp ng tìsvmo m thấgdtj y bóvxij ng dálhiy ng Chang-Lan. Bọlgfv n Kim-Loan, Kim-Liêseln n, Ngọlgfv c-Liêseln n, Ngọlgfv c-Hưtwep ơcxjt ng chia nhau đhyia i khắamfq p cálhiy c ngảszug tìsvmo m, kiếgpyb m, nhưtwep ng khôarzp ng ra tung tíkdzw ch.
Hai hôarzp m sau, thìsvmo trấgdtj n Thiêseln n-trưtwep ờacla ng bálhiy o vềwuvv cho biếgpyb t, đhyia ãifjj thấgdtj y con ngựhifk a củbjhr a Chang-Lan cộseoe t ởifeh mộseoe t gốxyep c câtwep y ven sôarzp ng, còwefw n ngưtwep ờacla i nàqmqf ng thìsvmo khôarzp ng thấgdtj y. Hoàqmqf ng-Nghi cùifjj ng Phưtwep ơcxjt ng-Quỳotef nh vộseoe i lấgdtj y ngựhifk a đhyia i Thiêseln n-trưtwep ờacla ng, đhyia ếgpyb n tậbojh n nơcxjt i hỏufme i han dâtwep n chúqazs ng nơcxjt i cộseoe t ngựhifk a, thìsvmo khôarzp ng ai thấgdtj y bóvxij ng dálhiy ng nàqmqf ng đhyia âtwep u. Quan trấgdtj n thủbjhr Thiêseln n-trưtwep ờacla ng cho rằamfq ng nàqmqf ng đhyia ãifjj nhảszug y xuốxyep ng sôarzp ng trầkdzw m mìsvmo nh rồsfaa i. Hoàqmqf ng-Nghi đhyia ặorpv t mộseoe t lễlsdy thựhifk c lớbjhr n tếgpyb ởifeh bếgpyb n sôarzp ng, rồsfaa i lêseln n đhyia ưtwep ờacla ng vềwuvv Thătcrb ng-long.
Chàqmqf ng tạgtba Ỷpjhr -Lan:
– Thầkdzw n phi ơcxjt i! Xétcrb t vềwuvv nhan sắamfq c thìsvmo Chang-Lan khôarzp ng hơcxjt n Phưtwep ơcxjt ng-Quỳotef nh, xétcrb t vềwuvv tàqmqf i thìsvmo Chang-Lan càqmqf ng khôarzp ng thểeenr so sálhiy nh vớbjhr i Phưtwep ơcxjt ng-Quỳotef nh. Nhưtwep ng... nhưtwep ng... cálhiy i tìsvmo nh làqmqf cálhiy i chi chi, em khôarzp ng thểeenr giảszug ng nổojzk i. Phi ơcxjt i, khôarzp ng biếgpyb t bao giờacla em mớbjhr i quêseln n đhyia ưtwep ợgdtj c Chang-Lan. Vậbojh y em xin Thầkdzw n-phi khoan cho em làqmqf m lễlsdy thàqmqf nh hôarzp n vớbjhr i Phưtwep ơcxjt ng-Quỳotef nh, đhyia ểeenr em đhyia i tìsvmo m cho ra tung tíkdzw ch Chang-Lan đhyia ãifjj .
– Nàqmqf y Nghi đhyia ệvxij , chịhifk đhyia ãifjj từvxij ng qua cálhiy i tuổojzk i củbjhr a em, chịhifk hiểeenr u em lắamfq m. Nhưtwep ng giảszug nhưtwep Chang-Lan qua đhyia ờacla i rồsfaa i thìsvmo sao? Khôarzp ng lẽbosg em tìsvmo m nàqmqf ng cảszug đhyia ờacla i? Trong khi đhyia óvxij , Phưtwep ơcxjt ng-Quỳotef nh đhyia ang tuổojzk i hoa nởifeh . Mặorpv t trờacla i, mặorpv t trătcrb ng thìsvmo muôarzp n đhyia ờacla i khôarzp ng đhyia ổojzk i, nhưtwep ng hoa nởifeh chỉotef cóvxij thìsvmo .
– Phi vớbjhr i em bềwuvv ngoàqmqf i thìsvmo làqmqf tìsvmo nh chịhifk em, nhưtwep ng thựhifk c ra phi vớbjhr i em nhưtwep mẹseln vớbjhr i con. Ngoàqmqf i tìsvmo nh mẹseln con ra, còwefw n cálhiy i nghĩhpdq a chúqazs a tôarzp i. Phi bảszug o em nhảszug y vàqmqf o lửyrgi a, vàqmqf o nưtwep ớbjhr c em cũtofm ng tuâtwep n chỉotef phi màqmqf làqmqf m. Nhưtwep ng nếgpyb u nay em tuâtwep n chỉotef phi cưtwep ớbjhr i Phưtwep ơcxjt ng-Quỳotef nh, rồsfaa i em vớbjhr i Quỳotef nh khôarzp ng cóvxij chúqazs t tìsvmo nh nàqmqf o thìsvmo em lạgtba i bấgdtj t nhẫxdtn n vớbjhr i Quỳotef nh.
Lờacla i Hoàqmqf ng-Nghi làqmqf m Thầkdzw n-phi nhớbjhr lạgtba i chuyệvxij n nhàqmqf vua vớbjhr i Dưtwep ơcxjt ng Hồsfaa ng-Hạgtba c. Tuy nhàqmqf vua tuâtwep n chỉotef đhyia ứwuvv c Thálhiy i-tôarzp ng cưtwep ớbjhr i Hồsfaa ng-Hạgtba c làqmqf m vợgdtj , nhưtwep ng hai chụbojh c nătcrb m qua, chưtwep a mộseoe t lầkdzw n nhàqmqf vua gầkdzw n bàqmqf , vìsvmo vậbojh y bàqmqf phẫxdtn n hậbojh n gâtwep y ra khôarzp ng biếgpyb t bao nhiêseln u đhyia iềwuvv u khóvxij khătcrb n cho nhàqmqf vua. Phi nắamfq m tay Phưtwep ơcxjt ng-Quỳotef nh:
– Phưtwep ơcxjt ng-Quỳotef nh ơcxjt i! Sựhifk đhyia ãifjj nhưtwep thếgpyb nàqmqf y, thìsvmo sưtwep thúqazs c sẽbosg tìsvmo m mộseoe t đhyia ấgdtj ng anh hùifjj ng khálhiy c đhyia ễlsdy gảszug cho chálhiy u. Chálhiy u đhyia ừvxij ng buồsfaa n.
Phưtwep ơcxjt ng-Quỳotef nh chắamfq p tay válhiy i phi:
– Trai nătcrb m bẩdnll y vợgdtj , gálhiy i chíkdzw nh chuyêseln n mộseoe t chồsfaa ng. Phi đhyia ãifjj tuyêseln n gảszug em cho Nghi, dùifjj chỉotef làqmqf mộseoe t lờacla i, nhưtwep ng nghĩhpdq a đhyia álhiy vàqmqf ng ba sinh khôarzp ng thểeenr đhyia ổojzk i. Dùifjj Nghi tìsvmo m thấgdtj y Chang-Lan hay khôarzp ng, thìsvmo em chỉotef biếgpyb t cóvxij Nghi màqmqf thôarzp i.
Cuộ
Đ
Trong khi hù
Cuộ
Dâ
Dâ
Ỷ
Tố
Long-biê
An ngô
– Chị
– Chư
Phạ
Phi kinh ngạ
– Thế
– Nư
Đ
Ỷ
– Cá
Đ
– Hô
Nghe nó
– Sao lạ
Lậ
Ỷ
– Chị
Bố
Suố
Ngay từ
Trê
Khoả
Đ
Thá
– Mẹ
– Đ
Ỷ
Cà
– Đ
Viê
Thuyề
Từ
Phí
Tiế
Trê
Thuyề
Nhà
– Miễ
Cô
– Bá
Ỷ
Lễ
Nhà
– Có
– Tâ
Nhà
– Ninh nhi tó
– Tâ
Nhà
– Kế
– Vì
Tô
– Khô
– Tâ
– Đ
Nhà
– Tâ
Đ
Nhà
Riê
Khi nhà
Nhà
– Cá
Hoà
– Quố
Nhà
– Nguyê
Ghi chú
Đ
Trong khi đ
Trong hai bộ
Đ
Ngay khi nghe tin Quố
Di chú
Cô
« Vạ
Nghĩ
Chư
Cá
Đ
Chú
Đ
Lã
Đ
Thế
Khi ta viế
Từ
1. Mộ
Ghi chú
Khai-Quố
2. Hai là
3. Hai là
4. Mặ
5. Nă
Than ô
Khi ta qua đ
Mộ
Hai là
Ba là
Thầ
Sứ
Sau khi quan khá
Từ
Tuy rằ
Sau khi lễ
Ghi chú
Như
– Tâ
Long tâ
– Quố
Nhà
– Cuộ
Dụ
Nhà
– Bâ
Mai-cả
« Thừ
Lý
Mai-cả
«... Nà
Nay ngư
Phụ
Thư
Quố
– Nà
– Tuâ
Chỉ
Tiế
Tế
– Trư
Nhà
– Mộ
Lý
– Kể
Nhà
– Mư
Ỷ
– Hô
Cả
– Khanh là
– Trong cuộ
Nhà
Nhà
– Cá
– Tâ
Cả
– Phả
Trầ
– Là
Ỷ
– Chí
– Tâ
Triề
Ỷ
– Tam đ
– Tâ
– Việ
Ghi-chú
Bù
Nghe Ỷ
Đ
Thầ
– Hồ
Nguyê
Nhà
– Mư
Thanh-Nhiê
– Thầ
Nhà
– Trẫ
Ỷ
– Trong khoả
Nhà
– Khi họ
Ỷ
– Đ
– Họ
Trầ
– Họ
Nhà
Rồ
– Khu-mậ
Nhà
– Thư
– Tâ
Nhà
– Từ
Thư
– Chí
Lạ
– Như
Lý
– Thầ
– Đ
Phò
– Thầ
– Phò
– Sau khi quâ
Ỷ
– Nà
– Tâ
Tể
– Hô
Phò
– Vụ
– Tâ
Trung-Thà
– Sau khi sư
Vư
– Theo kế
Nhà
– Ngự
Nhà
– Trư
Tí
– Tấ
Nhà
– Trẫ
Trung-Thà
– Chiê
– Đ
Nhà
Ghi chú
Đ
Theo Tố
Đ
Lá
– Thầ
Kim-Loan dị
Nhà
– Vư
Kim-Liê
– Tâ
Chế
Nhà
– Vị
– Tâ
Tí
Vư
– Mờ
Bà
Từ
Nhà
– Thá
Nhạ
Nhà
– Cá
Chang-Lan bỡ
– Con cứ
Chang-Lan e thẹ
– Con quá
Ỷ
– Chị
Liế
– Cá
Sự
Chỉ
– Bá
Cả
Quá
– Thế
Nghe Quá
– Chị
Hoà
– Trư
Nó
– Nghi ơ
Nà
Nghe Chang-Lan nó
– Ở
Ỷ
– Trong tấ
Ngọ
Nghe Ngọ
– Em... em khô
Nà
– Thầ
Ỷ
– Ban nã
Chang-Lan quỳ
– Đ
Nà
– Đ
Nà
– Trờ
Nó
Kim-Liê
– Con gá
Ỷ
– Nghi đ
Nà
– Ngư
Viê
– Cò
Trầ
– Hồ
Phi an ủ
– Việ
Triệ
– Tạ
Có
– Cá
Cô
– Triệ
Nó
Thiê
– Thư
– Dĩ
– Ninh đ
– Nhữ
– Thư
Ỷ
– Thiê
– Khô
Trầ
– Như
Thiê
– Em có
Trầ
– Em xin đ
Trầ
– Thử
Trầ
– Mộ
Mọ
Nó
– Hai là
Thiê
– Cò
– Tâ
Ỷ
– Cò
– Phư
Nó
– Cò
Ỷ
– Ngử
– Vâ
Mọ
– Có
Phạ
– Ngũ
Kim-Loan cư
– Nhả
Tuy Phạ
Ỷ
– Nghe đ
Ỷ
Thờ
– Có
Thiê
– Cô
Thiê
– Bí
Nà
– Cá
– Dạ
– Cá
Tá
– Chú
Nà
– Có
Ỷ
– Sư
Tá
– Bọ
– Cá
Cung nữ
– Sư
Nó
Cô
– Duyê
Từ
Cô
– Khă
Phư
– Khả
Cô
– Chá
Sau đ
– Â
Thư
– Tá
Ô
Trong suố
Tiệ
– Cô
– Chá
Ỷ
– Tấ
Vư
– Thự
– Em khô
– Đ
– Em xin lắ
Ngọ
– Em vớ
–???.
– Cò
–?!?!?!
– Suố
Long-biê
Ngọ
– Trong nhữ
Hoà
– Em ngu quá
Nó
– Thú
– Em đ
Ỷ
– Trờ
Nà
– Em đ
Long-Biê
– Chú
– Khô
Cô
Trư
Hai hô
Chà
– Thầ
– Nà
– Phi vớ
Lờ
– Phư
Phư
– Trai nă
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
