-Bábqzy n Nhàyqsa n Trai làyqsa cábqzy i gìwqsm vậkohs y?
-Đapnl ógmpl làyqsa têwlyd n mộwvlb t gian thưxukm phòycqo ng, phụomsh thâbkhr n nógmpl i, sau nàyqsa y phòycqo ng đjcdn ógmpl cho đjcdn ạlqiu i ca dùztwc ng, sau khi cưxukm ớuovh i sẽctxb bàyqsa n vềnbur nógmpl . Đapnl ệfvey đjcdn ãberq bảwmpt o Thấklza t diệfvey p chưxukm ởbqzy ng quỹvlyr đjcdn i làyqsa m mộwvlb t bứgtjg c hoàyqsa nh phi, têwlyd n làyqsa Bábqzy n Nhàyqsa n Trai.
Phạlqiu m Nhàyqsa n cảwmpt m thấklza y mộwvlb t chúyqsa t khômqfs ng thíotmg ch hợzkqg p, éliem p hỏztwc i nógmpl i:
-Vậkohs y Bábqzy n Nhàyqsa n Trai thi tậkohs p làyqsa cábqzy i gìwqsm ?
-Àntsp ? Đapnl ógmpl làyqsa nhữotmg ng bàyqsa i thơlqiu hômqfs m đjcdn ógmpl đjcdn ạlqiu i ca đjcdn ãberq đjcdn ọrbri c trêwlyd n đjcdn ạlqiu i đjcdn iệfvey n, đjcdn ãberq đjcdn ưxukm ợzkqg c họrbri c sĩcedz trưxukm ờrbri ng Thábqzy i Họrbri c tổliem ng hợzkqg p lạlqiu i. Bệfvey hạlqiu chuẩgoez n bịlrbl dùztwc ng danh nghĩcedz a Văcgel n Uyêwlyd n cábqzy c đjcdn ưxukm a bàyqsa i cho nhàyqsa in, làyqsa đjcdn ệfvey cầtxlb u phụomsh thâbkhr n đjcdn i mang cábqzy i nàyqsa y trởbqzy vềnbur đjcdn âbkhr y.
Từgoez lúyqsa c phưxukm ờrbri ng làyqsa m giấklza y Tâbkhr y Sơlqiu n bịlrbl cábqzy c quan viêwlyd n hoàyqsa ng thưxukm ơlqiu ng tớuovh i đjcdn iềnbur u tra, tớuovh i bâbkhr y giờrbri vẫcdlb n chưxukm a hồmqfs i phụomsh c đjcdn ưxukm ợzkqg c nguyêwlyd n khíotmg , hơlqiu n nữotmg a nộwvlb i khốotmg bịlrbl trong cung cảwmpt nh cábqzy o, khômqfs ng dábqzy m đjcdn i làyqsa m khógmpl cho Đapnl ạlqiu m Bạlqiu c Thưxukm cụomsh c nữotmg a. Đapnl ạlqiu m Bạlqiu c thưxukm cụomsh c rốotmg t cuộwvlb c cũfyps ng cógmpl thờrbri i gian rảwmpt nh rỗntsp i, tựiova nhiêwlyd n phảwmpt i chuẩgoez n bịlrbl mộwvlb t kếlrbl hoạlqiu ch phábqzy t triểvchc n lớuovh n. Thấklza t Diệfvey p đjcdn ạlqiu i chưxukm ởbqzy ng quỹvlyr , Tưxukm Triệfvey t tiểvchc u chưxukm ởbqzy ng quỹvlyr , hai ngưxukm ờrbri i ábqzy nh mắuear t đjcdn ềnbur u theo dõberq i bảwmpt n thi tậkohs p nàyqsa y, trong cung bỏztwc ra mộwvlb t phầtxlb n tiềnbur n, hơlqiu n nữotmg a còycqo n cho phéliem p tưxukm nhâbkhr n đjcdn ưxukm ợzkqg c ấklza n hàyqsa nh phábqzy t bábqzy n, đjcdn âbkhr y chíotmg nh làyqsa mộwvlb t mógmpl n hàyqsa ng lớuovh n àyqsa .
Thi tậkohs p nàyqsa y ai viếlrbl t? Phạlqiu m Nhàyqsa n, Phạlqiu m Nhàyqsa n làyqsa ai? Phạlqiu m Nhàyqsa n làyqsa ômqfs ng chủiova phíotmg a sau củiova a Đapnl ạlqiu m Bạlqiu c thưxukm cụomsh c. Buômqfs n bábqzy n kiếlrbl m tiềnbur n nhưxukm vậkohs y, bấklza t luậkohs n làyqsa Thấklza t Diệfvey p chưxukm ởbqzy ng quỹvlyr củiova a Khábqzy nh Dưxukm đjcdn ưxukm ờrbri ng, hay chíotmg nh làyqsa chưxukm ởbqzy ng quỹvlyr âbkhr m hiểvchc m đjcdn ứgtjg ng sau lưxukm ng làyqsa Phạlqiu m Tưxukm Triệfvey t, đjcdn ềnbur u khômqfs ng cógmpl khảwmpt năcgel ng nhưxukm ợzkqg ng lạlqiu i cho triềnbur u đjcdn ìwqsm nh. Phạlqiu m Tưxukm Triệfvey t vốotmg n cũfyps ng cógmpl chúyqsa t thốotmg ng hậkohs n huynh trưxukm ởbqzy ng khômqfs ng chịlrbl u giao mấklza y hồmqfs i sau củiova a Thạlqiu ch Đapnl ầtxlb u kýjdgf ra, hômqfs m nay thấklza y đjcdn ưxukm ợzkqg c thi tậkohs p nàyqsa y, lẽctxb nàyqsa o chịlrbl u buômqfs ng tha.
Phạlqiu m Nhàyqsa n thấklza y trêwlyd n giấklza y viếlrbl t năcgel m chữotmg : Bábqzy n nhàyqsa n trai thi tậkohs p, còycqo n viếlrbl t trêwlyd n mìwqsm nh ởbqzy bêwlyd n dưxukm ớuovh i, trong lòycqo ng cưxukm ờrbri i khổliem . Đapnl êwlyd m đjcdn ógmpl đjcdn ểvchc che giấklza u hàyqsa nh tung nửubrf a đjcdn êwlyd m tiếlrbl n nhậkohs p hoàyqsa ng cung, kếlrbl t quảwmpt uốotmg ng rưxukm ợzkqg u nhiềnbur u quábqzy thàyqsa nh cuồmqfs ng tíotmg nh, mộwvlb t lúyqsa c nhấklza t thờrbri i khômqfs ng dừgoez ng miệfvey ng, nhữotmg ng bàyqsa i thơlqiu nàyqsa y, khômqfs ng biếlrbl t cógmpl bao nhiêwlyd u đjcdn iểvchc n cốotmg khômqfs ng thểvchc nógmpl i rõberq , nếlrbl u nhưxukm muốotmg n nógmpl i rõberq ràyqsa ng nhữotmg ng đjcdn iểvchc n cốotmg nàyqsa y, chắuear c sábqzy ch sửubrf phảwmpt i viếlrbl t lạlqiu i khômqfs ng biếlrbl t bao nhiêwlyd u màyqsa lầtxlb n.
Tứgtjg đjcdn ạlqiu i danh tábqzy c bịlrbl ngàyqsa i hoàyqsa n chỉwvlb nh rồmqfs i sao? Thếlrbl bảwmpt n tâbkhr n ngữotmg nógmpl i cábqzy i gìwqsm ? Luậkohs n ngữotmg ? Kinh thi? Hắuear c hắuear c, thậkohs t đjcdn úyqsa ng làyqsa khômqfs ng ngạlqiu i íotmg t, giábqzy khômqfs ng bảwmpt n Tưxukm Trịlrbl Thômqfs ng Giábqzy m? Xuyêwlyd n việfvey t bảwmpt n Tưxukm Mãberq sửubrf kýjdgf ? Toàyqsa n bộwvlb cógmpl viếlrbl t ra cũfyps ng khômqfs ng ai cógmpl ýjdgf kiếlrbl n. (1)
Nghĩcedz tớuovh i mộwvlb t lưxukm ợzkqg ng cômqfs ng việfvey c nhưxukm vậkohs y, Phạlqiu m Nhàyqsa n sợzkqg tớuovh i rùztwc ng cảwmpt mìwqsm nh, nếlrbl u nhưxukm thậkohs t sựiova tiếlrbl p tụomsh c mởbqzy rộwvlb ng xuốotmg ng, chỉwvlb sợzkqg Đapnl ạlqiu m Bạlqiu c thưxukm cụomsh c thậkohs t phảwmpt i đjcdn ổliem i thàyqsa nh cụomsh c truyềnbur n bábqzy văcgel n hógmpl a kiếlrbl p trưxukm ớuovh c mấklza t thômqfs i. Thậkohs t ứgtjg ng vớuovh i bảwmpt n thâbkhr n mìwqsm nh năcgel m đjcdn ógmpl đjcdn ãberq phábqzy t ra chíotmg nguyệfvey n to lớuovh n ởbqzy Đapnl ạlqiu m Châbkhr u rằlkjv ng: “Trưxukm ờrbri ng Văcgel n Uyêwlyd n cábqzy c phảwmpt i khômqfs ng, nếlrbl u ngưxukm ơlqiu i muốotmg n quay lạlqiu i, ta sẽctxb chỉwvlb giábqzy o lạlqiu i cho mộwvlb t lầtxlb n, ngàyqsa y đjcdn ógmpl ta uốotmg ng quábqzy nhiềnbur u, ai biếlrbl t nógmpl i mòycqo cábqzy i gìwqsm chứgtjg .”
Hắuear n chủiova ýjdgf đjcdn ãberq đjcdn ịlrbl nh rồmqfs i, cógmpl thểvchc lừgoez a bịlrbl p quábqzy khứgtjg thìwqsm cứgtjg lừgoez a đjcdn i, thựiova c sựiova cũfyps ng khômqfs ng phảwmpt i tốotmg t đjcdn ẹcdlb p gìwqsm , cũfyps ng cógmpl chúyqsa t đjcdn au cắuear t da cắuear t thịlrbl t ấklza y chứgtjg . Dùztwc ng uốotmg ng say mưxukm ợzkqg n cớuovh quêwlyd n hếlrbl t thảwmpt y, dùztwc thếlrbl nàyqsa o đjcdn i nữotmg a uốotmg ng thêwlyd m lầtxlb n nữotmg a khômqfs ng khéliem o dễwmpt bịlrbl chứgtjg ng mấklza t tríotmg nhớuovh ấklza y chứgtjg .
-Đapnl âbkhr y làyqsa tuyệfvey t bảwmpt n àyqsa .
Phạlqiu m Tưxukm Triệfvey t lắuear c đjcdn ầtxlb u.
-Đapnl ệfvey xem khômqfs ng qua năcgel m năcgel m, lờrbri i đjcdn ạlqiu i ca nógmpl i khômqfs ng viếlrbl t thơlqiu phai nhạlqiu t đjcdn i, lạlqiu i nhậkohs m chứgtjg c trởbqzy lạlqiu i trong thi đjcdn àyqsa n, phỏztwc ng chừgoez ng kiếlrbl m mộwvlb t đjcdn ốotmg ng tiềnbur n.
Phạlqiu m Nhàyqsa n cưxukm ờrbri i lắuear c đjcdn ầtxlb u, ábqzy nh mắuear t rơlqiu i vàyqsa o mộwvlb t trang giấklza y hồmqfs ng phấklza n gógmpl c thưxukm phòycqo ng, hiếlrbl u kỳyibn hỏztwc i:
-Đapnl ógmpl làyqsa cábqzy i gìwqsm ?
Phạlqiu m Tưxukm Triệfvey t nógmpl i rằlkjv ng:
-Danh mụomsh c quàyqsa tặppkl ng.
Phạlqiu m Nhàyqsa n nao nao, lúyqsa c nàyqsa y mớuovh i nhớuovh tớuovh i ngàyqsa y đjcdn ạlqiu i hômqfs n đjcdn ãberq gầtxlb n kềnbur , thếlrbl nhưxukm ng gầtxlb n đjcdn âbkhr y xảwmpt y ra nhiềnbur u chuyệfvey n tìwqsm nh nhưxukm vậkohs y, khômqfs ng cầtxlb n phảwmpt i nógmpl i, tâbkhr m tìwqsm nh củiova a hắuear n cùztwc ng vớuovh i lúyqsa c mớuovh i tớuovh i khábqzy nh miếlrbl u thìwqsm cógmpl khábqzy c biệfvey t rấklza t nhỏztwc . Mẫcdlb u thâbkhr n củiova a hắuear n khômqfs ng thểvchc cùztwc ng tồmqfs n tạlqiu i vớuovh i hắuear n, hoàyqsa ng đjcdn ếlrbl hiệfvey n giờrbri còycqo n cógmpl thểvchc nắuear m trong tay tấklza t cảwmpt , mộwvlb t ngàyqsa y hoàyqsa ng đjcdn ếlrbl bệfvey hạlqiu khômqfs ng nắuear m đjcdn ưxukm ợzkqg c mọrbri i thứgtjg trong tay, tớuovh i lúyqsa c đjcdn ógmpl , trưxukm ởbqzy ng cômqfs ng chúyqsa a nhấklza t đjcdn ịlrbl nh sẽctxb giếlrbl t chếlrbl t mìwqsm nh.
Cógmpl lẽctxb nógmpl i: nhấklza t đjcdn ịlrbl nh mìwqsm nh phảwmpt i giếlrbl t chếlrbl t trưxukm ởbqzy ng cômqfs ng chúyqsa a.
Đapnl ạlqiu i hômqfs n lễwmpt màyqsa hắuear n chờrbri đjcdn ợzkqg i đjcdn ãberq lâbkhr u dầtxlb n dầtxlb n tớuovh i gầtxlb n rồmqfs i, trong lòycqo ng Phạlqiu m Nhàyqsa n sinh ra mộwvlb t chúyqsa t bấklza t an cùztwc ng bi ai.
…
Sau mấklza y ngàyqsa y Đapnl ạlqiu m Bạlqiu c thưxukm cụomsh c rốotmg t cuộwvlb c cũfyps ng bábqzy n Bábqzy n Nhàyqsa n Trai Thi Tậkohs p ra ngoàyqsa i, lầtxlb n nàyqsa y Đapnl ạlqiu m Bạlqiu c thưxukm cụomsh c đjcdn ưxukm ợzkqg c quyềnbur n đjcdn ưxukm a bàyqsa i cho nhàyqsa in, Phạlqiu m Nhàyqsa n tựiova mìwqsm nh dứgtjg t khoábqzy t vứgtjg t bỏztwc hẳjdgf n rồmqfs i. Hắuear n vốotmg n tưxukm ởbqzy ng rằlkjv ng nhưxukm thếlrbl làyqsa an tâbkhr m, khômqfs ng ngờrbri thưxukm cụomsh c làyqsa m mộwvlb t nghi lễwmpt , mưxukm ợzkqg n lựiova c củiova a Phạlqiu m Nhàyqsa n, mờrbri i Tĩcedz nh Vưxukm ơlqiu ng thếlrbl tửubrf , Tâbkhr n Kỳyibn Vậkohs t thiếlrbl u khanh Hồmqfs ng Lưxukm tựiova … tấklza t cảwmpt tớuovh i xem.
Phạlqiu m Nhàyqsa n lạlqiu i càyqsa ng hoảwmpt ng sợzkqg hơlqiu n khi muộwvlb i muộwvlb i tàyqsa i ba Phạlqiu m Nhưxukm ợzkqg c Nhưxukm ợzkqg c củiova a mìwqsm nh lạlqiu i tábqzy n thàyqsa nh xuấklza t đjcdn ầtxlb u lộwvlb diệfvey n làyqsa m hìwqsm nh tưxukm ợzkqg ng ngưxukm ờrbri i phábqzy t ngômqfs n, buổliem i ra mắuear t vômqfs cùztwc ng nábqzy o nhiệfvey t, màyqsa chíotmg nh hắuear n muốotmg n mưxukm ợzkqg n cớuovh bảwmpt o trìwqsm cảwmpt m giábqzy c thầtxlb n bíotmg củiova a nhấklza t đjcdn ạlqiu i thi tiêwlyd n, trốotmg n vàyqsa o trong biệfvey t việfvey n hoàyqsa ng thấklza t, cùztwc ng Lâbkhr m Uyểvchc n Nhi nógmpl i chuyệfvey n luyếlrbl n ábqzy i.
Bábqzy t phẩgoez m Hiệfvey p Luậkohs t Lang phun ra hơlqiu n trăcgel m bàyqsa i thơlqiu làyqsa m cho mộwvlb t đjcdn ờrbri i đjcdn ạlqiu i gia Trang Mặppkl c Hàyqsa n thổliem huyếlrbl t tạlqiu i đjcdn ưxukm ơlqiu ng trưxukm ờrbri ng, cốotmg sựiova nàyqsa y từgoez lâbkhr u đjcdn ãberq lan truyềnbur n ra khắuear p Khábqzy nh quốotmg c rồmqfs i. Mặppkl c dùztwc cógmpl mộwvlb t vàyqsa i bàyqsa i thơlqiu đjcdn ưxukm ợzkqg c truyềnbur n lưxukm u ra ngoàyqsa i dâbkhr n gian, nhưxukm ng tậkohs p thơlqiu nàyqsa y đjcdn ưxukm ợzkqg c xưxukm ng làyqsa tábqzy c giảwmpt tựiova tay chỉwvlb giábqzy o, tấklza t nhiêwlyd n khômqfs ng tầtxlb m thưxukm ờrbri ng chúyqsa t nàyqsa o. Quảwmpt nhiêwlyd n, thi tậkohs p vừgoez a mớuovh i bábqzy n ra ngoàyqsa i kinh đjcdn ômqfs , thanh danh củiova a Phạlqiu m Nhàyqsa n nhấklza t thờrbri i lạlqiu i đjcdn ưxukm ợzkqg c tăcgel ng lêwlyd n mộwvlb t nấklza c thang mớuovh i.
Tiểvchc u lâbkhr u tạlqiu c dạlqiu hựiova u thu phong.
(Gábqzy c nhỏztwc đjcdn êwlyd m qua giógmpl thu tớuovh i.)
Phạlqiu m Nhàyqsa n ômqfs n nhu nhìwqsm n hômqfs n thêwlyd củiova a mìwqsm nh, mỉwvlb m cưxukm ờrbri i nógmpl i rằlkjv ng:
-Nàyqsa ng nógmpl i biệfvey n phábqzy p nàyqsa y khômqfs ng cógmpl kếlrbl t quảwmpt .
Lâbkhr m Uyểvchc n Nhi mặppkl t màyqsa u ủiova êwlyd , đjcdn ômqfs i mômqfs i khảwmpt ábqzy i chu lêwlyd n nógmpl i:
-Nhiềnbur u ngàyqsa y rồmqfs i cũfyps ng khômqfs ng đjcdn ưxukm ợzkqg c ra ngoàyqsa i.
Kỳyibn thựiova c vịlrbl tiểvchc u cômqfs nưxukm ơlqiu ng nàyqsa y cũfyps ng biếlrbl t, nhữotmg ng chuyệfvey n gầtxlb n đjcdn âbkhr y ởbqzy kinh đjcdn ômqfs , tuy rằlkjv ng nàyqsa ng từgoez nhỏztwc đjcdn ãberq lớuovh n lêwlyd n trong hoàyqsa ng cung, giốotmg ng nhưxukm đjcdn ưxukm ợzkqg c cábqzy c nưxukm ơlqiu ng nưxukm ơlqiu ng ômqfs m ấklza p trong lòycqo ng bàyqsa n tay vậkohs y. Đapnl ồmqfs ng thờrbri i nàyqsa ng cũfyps ng ốotmg m yếlrbl u ômqfs n nhu, khômqfs ng cógmpl khảwmpt năcgel ng tạlqiu o thàyqsa nh thưxukm ơlqiu ng tổliem n cho nhữotmg ng nưxukm ơlqiu ng nưxukm ơlqiu ng nàyqsa y, mặppkl c khábqzy c cũfyps ng bởbqzy i vìwqsm hoàyqsa ng đjcdn ếlrbl cũfyps ng yêwlyd u thưxukm ơlqiu ng nàyqsa ng vômqfs cùztwc ng.
“Ngômqfs n chỉwvlb ” nógmpl i vềnbur Trưxukm ởbqzy ng cômqfs ng chúyqsa a, nàyqsa ng tựiova nhiêwlyd n khômqfs ng cógmpl thấklza y, nhưxukm ng dầtxlb n dầtxlb n cũfyps ng nghe đjcdn ưxukm ợzkqg c vàyqsa i tin đjcdn ồmqfs n. Sau đjcdn ógmpl lạlqiu i nghe trưxukm ởbqzy ng cômqfs ng chúyqsa a rờrbri i khỏztwc i kinh đjcdn ômqfs đjcdn i tớuovh i Tíotmg n Dưxukm ơlqiu ng. Trưxukm ởbqzy ng cômqfs ng chúyqsa a đjcdn ãberq từgoez ng tớuovh i biệfvey t việfvey n, mẹcdlb con hai ngưxukm ờrbri i ngồmqfs i đjcdn ốotmg i diệfvey n cógmpl chúyqsa t xa lạlqiu mộwvlb t hồmqfs i. Trưxukm ởbqzy ng cômqfs ng chúyqsa a liềnbur n lêwlyd n xe ngựiova a rờrbri i khỏztwc i kinh đjcdn ômqfs .
Lâbkhr m Uyểvchc n Nhi tuy rằlkjv ng khômqfs ng biếlrbl t Phạlqiu m Nhàyqsa n cùztwc ng chuyệfvey n mẫcdlb u thâbkhr n phảwmpt i rờrbri i đjcdn i cógmpl quan hệfvey nhưxukm thếlrbl nàyqsa o, nhưxukm ng nàyqsa ng mẫcdlb n cảwmpt m vẫcdlb n nhậkohs n ra đjcdn ưxukm ợzkqg c tâbkhr m tìwqsm nh củiova a Phạlqiu m Nhàyqsa n khômqfs ng vui vẻjidv nhưxukm ngàyqsa y xưxukm a, cho nêwlyd n nàyqsa ng đjcdn ềnbur nghịlrbl tìwqsm m ngàyqsa y ra khỏztwc i biệfvey t việfvey n đjcdn i thưxukm ởbqzy ng cảwmpt nh. Hồmqfs ng Diệfvey p ởbqzy tâbkhr y sơlqiu n kinh đjcdn ômqfs rấklza t cógmpl danh tiếlrbl ng.
Nhưxukm ng nghe thấklza y hai chữotmg Tâbkhr y Sơlqiu n, Phạlqiu m Nhàyqsa n nghĩcedz tớuovh i mộwvlb t phưxukm ờrbri ng làyqsa m giấklza y lũfyps ng đjcdn oạlqiu n thìwqsm trưxukm ờrbri ng ởbqzy kinh đjcdn ômqfs mộwvlb t thờrbri i gian, đjcdn ãberq nghĩcedz tớuovh i vẻjidv mặppkl t âbkhr m trầtxlb m khiếlrbl p nhưxukm ợzkqg c nhìwqsm n mìwqsm nh củiova a trưxukm ởbqzy ng cômqfs ng chúyqsa a rồmqfs i.
Phạlqiu m Nhàyqsa n rõberq ràyqsa ng trưxukm ởbqzy ng cômqfs ng chúyqsa a đjcdn ãberq rờrbri i khỏztwc i kinh đjcdn ômqfs , căcgel n bảwmpt n đjcdn ềnbur u làyqsa do hoàyqsa ng đjcdn ếlrbl bệfvey hạlqiu , “Ngômqfs n chỉwvlb ” củiova a mìwqsm nh chỉwvlb làyqsa cấklza p cho bệfvey hạlqiu mộwvlb t cábqzy i lýjdgf do đjcdn ểvchc thuyếlrbl t phụomsh c vớuovh i chíotmg nh Thábqzy i Hậkohs u màyqsa thômqfs i.
Tớuovh i đjcdn âbkhr y phảwmpt i giảwmpt i thíotmg ch mộwvlb t chúyqsa t, vua tômqfs i Khábqzy nh quốotmg c hiệfvey n giờrbri đjcdn ềnbur u gọrbri i nhữotmg ng truyềnbur n đjcdn ơlqiu n bay lảwmpt tảwmpt khắuear p kinh đjcdn ômqfs nhưxukm tuyếlrbl t rơlqiu i hômqfs m đjcdn ógmpl làyqsa “ngômqfs n chỉwvlb ”. Bởbqzy i vìwqsm cho rằlkjv ng đjcdn âbkhr y làyqsa mộwvlb t cábqzy ch làyqsa m sau khi nhâbkhr n gian khômqfs ng cógmpl cábqzy ch nàyqsa o tốotmg cábqzy o, đjcdn àyqsa nh phảwmpt i viếlrbl t ra giấklza y đjcdn ógmpl ng gógmpl p ýjdgf kiếlrbl n.
Trong mấklza y ngàyqsa y nay, kinh đjcdn ômqfs khômqfs ng ngờrbri cứgtjg lậkohs p lạlqiu i hàyqsa nh đjcdn ộwvlb ng “ngômqfs n chỉwvlb ” làyqsa m cho Giábqzy m Sábqzy t việfvey n khẩgoez n trưxukm ơlqiu ng mộwvlb t hồmqfs i, trong đjcdn ógmpl mớuovh i biếlrbl t đjcdn ưxukm ợzkqg c mộwvlb t vàyqsa i chuyệfvey n. Thìwqsm ra khổliem dịlrbl ch củiova a mỏztwc đjcdn ồmqfs ng Thábqzy i Nguyêwlyd n tớuovh i kinh thàyqsa nh ngựiova cábqzy o trạlqiu ng, nhưxukm ng căcgel n bảwmpt n khômqfs ng tớuovh i đjcdn ưxukm ợzkqg c văcgel n việfvey n, cho nêwlyd n mớuovh i họrbri c biệfvey n phábqzy p nhưxukm thếlrbl .
Giábqzy m Sábqzy t truy theo căcgel n cứgtjg , khômqfs ng ngờrbri phábqzy t hiệfvey n ra nhữotmg ng giấklza y tờrbri đjcdn ưxukm ợzkqg c cấklza p cho đjcdn ábqzy m khổliem dịlrbl ch nàyqsa y khômqfs ng ngờrbri chíotmg nh làyqsa giấklza y củiova a phưxukm ờrbri ng làyqsa m giấklza y Tâbkhr y Sơlqiu n!
Thếlrbl nhưxukm ng ngưxukm ờrbri i giúyqsa p đjcdn ábqzy m khổliem dịlrbl ch nàyqsa y viếlrbl t ra cábqzy o trạlqiu ng hàyqsa m oan, cũfyps ng khômqfs ng làyqsa m sao màyqsa tìwqsm m ra đjcdn ưxukm ợzkqg c, chỉwvlb biếlrbl t néliem t búyqsa t nhu nhuậkohs n đjcdn ưxukm ợzkqg c phábqzy t ra từgoez tay mộwvlb t ngưxukm ờrbri i tưxukm ớuovh ng sốotmg ngồmqfs i bêwlyd n cạlqiu nh Khábqzy nh miếlrbl u. Thếlrbl nhưxukm ng Giábqzy m Sábqzy t việfvey n khi tớuovh i đjcdn âbkhr y tìwqsm m tòycqo i mớuovh i phábqzy t hiệfvey n ra, đjcdn ịlrbl a phưxukm ơlqiu ng nàyqsa y căcgel n bảwmpt n khômqfs ng cógmpl ngưxukm ờrbri i nàyqsa o làyqsa thầtxlb y tưxukm ớuovh ng sốotmg cảwmpt --- ngoạlqiu i trừgoez mộwvlb t đjcdn ạlqiu i tếlrbl tựiova cảwmpt đjcdn ờrbri i dưxukm ờrbri ng nhưxukm khômqfs ng bao giờrbri đjcdn i ra ngoàyqsa i miếlrbl u kia.
Chuyệfvey n tìwqsm nh mỏztwc đjcdn ồmqfs ng tựiova nhiêwlyd n giao cho Nhấklza t Xửubrf làyqsa m việfvey c, rấklza t nhanh chógmpl ng bắuear t mộwvlb t chuỗntsp i quan viêwlyd n ởbqzy Thábqzy i Nguyêwlyd n quay vềnbur kinh, chỉwvlb chờrbri sau mộwvlb t thábqzy ng thẩgoez m vấklza n làyqsa trảwmpt m. Nhưxukm ng làyqsa đjcdn ốotmg i vớuovh i loạlqiu i hàyqsa nh đjcdn ộwvlb ng “Ngômqfs n chỉwvlb ” nàyqsa y, triềnbur u đjcdn ìwqsm nh khômqfs ng thểvchc chịlrbl u đjcdn ựiova ng đjcdn ưxukm ợzkqg c, cho nêwlyd n tăcgel ng mạlqiu nh việfvey c quảwmpt n lýjdgf đjcdn ốotmg i vớuovh i nhữotmg ng phưxukm ờrbri ng làyqsa m giấklza y, thếlrbl nhưxukm ng Trầtxlb n việfvey n trưxukm ởbqzy ng đjcdn ạlqiu i nhâbkhr n củiova a Giábqzy m Sábqzy t việfvey n, khômqfs ng cógmpl xửubrf phạlqiu t mấklza y khổliem dịlrbl ch ởbqzy núyqsa i đjcdn ồmqfs ng, trong mắuear t mọrbri i quan viêwlyd n ởbqzy đjcdn âbkhr y, Trầtxlb n đjcdn ạlqiu i nhâbkhr n dưxukm ờrbri ng nhưxukm đjcdn ãberq nhẹcdlb dạlqiu hơlqiu n rấklza t nhiềnbur u rồmqfs i.
Hắuear n phụomsh c hồmqfs i tinh thầtxlb n lạlqiu i, nhìwqsm n khuômqfs n mặppkl t u sầtxlb u củiova a Uyểvchc n Nhi, mỉwvlb m cưxukm ờrbri i đjcdn i ra phíotmg a trưxukm ớuovh c, nhẹcdlb nhàyqsa ng vuốotmg t vẻjidv cằlkjv m nàyqsa ng, ômqfs n nhu nógmpl i rằlkjv ng:
-Tưxukm ởbqzy ng cábqzy i gìwqsm đjcdn âbkhr y? Trưxukm ởbqzy ng cômqfs ng chúyqsa a đjcdn ãberq trởbqzy vềnbur Tíotmg n Dưxukm ơlqiu ng, chúyqsa ng ta sau hômqfs n lễwmpt tựiova nhiêwlyd n phảwmpt i đjcdn i bábqzy i phỏztwc ng rồmqfs i.
Lờrbri i nàyqsa y tựiova nhiêwlyd n làyqsa nógmpl i dốotmg i, Phạlqiu m Nhàyqsa n cảwmpt đjcdn ờrbri i nàyqsa y cũfyps ng khômqfs ng muốotmg n đjcdn i Tíotmg n Dưxukm ơlqiu ng, còycqo n mong muốotmg n trưxukm ởbqzy ng cômqfs ng chúyqsa a chếlrbl t giàyqsa ởbqzy Tíotmg n Dưxukm ơlqiu ng. Đapnl ưxukm ơlqiu ng nhiêwlyd n hắuear n cũfyps ng biếlrbl t, trưxukm ớuovh c khi khômqfs ng thểvchc đjcdn ộwvlb ng tớuovh i trưxukm ởbqzy ng cômqfs ng chúyqsa a cùztwc ng thếlrbl lựiova c đjcdn ồmqfs ng bọrbri n thầtxlb n bíotmg củiova a nàyqsa ng, hoàyqsa ng đjcdn ếlrbl bệfvey hạlqiu lạlqiu i thíotmg ch chơlqiu i chiêwlyd u dẫcdlb n xàyqsa xuấklza t đjcdn ộwvlb ng, trưxukm ởbqzy ng cômqfs ng chúyqsa a luômqfs n luômqfs n cógmpl ngàyqsa y trởbqzy vềnbur .
Lâbkhr m Uyểvchc n Nhi miễwmpt n cưxukm ỡycqo ng cưxukm ờrbri i nógmpl i rằlkjv ng:
-Xem ra, hômqfs m qua khômqfs ng vàyqsa o cung, chàyqsa ng cũfyps ng biếlrbl t nhữotmg ng việfvey c gầtxlb n đjcdn âbkhr y trong cung, nhữotmg ng nưxukm ơlqiu ng nưxukm ơlqiu ng đjcdn ềnbur u tốotmg t, chỉwvlb làyqsa thâbkhr n thểvchc Thábqzy i Hậkohs u dưxukm ờrbri ng nhưxukm cógmpl chúyqsa t khógmpl chịlrbl u. Bệfvey hạlqiu đjcdn ốotmg i đjcdn ãberq i vớuovh i ta cũfyps ng khômqfs ng còycqo n thâbkhr n thiếlrbl t nhưxukm xưxukm a rồmqfs i.
Phạlqiu m Nhàyqsa n trong lòycqo ng thởbqzy dàyqsa i. Nghĩcedz thầtxlb m hoàyqsa ng đjcdn ếlrbl đjcdn ang đjcdn au đjcdn ầtxlb u hoàyqsa ng tửubrf cấklza u kếlrbl t vớuovh i lãberq o mụomsh củiova a nàyqsa ng tớuovh i tộwvlb t cùztwc ng làyqsa ai, thếlrbl nàyqsa o còycqo n cógmpl thểvchc nhưxukm ngàyqsa y xưxukm a.
Hai ngưxukm ờrbri i nógmpl i chuyệfvey n phiếlrbl m vàyqsa i câbkhr u, chợzkqg t nghe cógmpl thanh âbkhr m lãberq o ma ma đjcdn i lêwlyd n lầtxlb u. Phạlqiu m Nhàyqsa n phảwmpt n xạlqiu cógmpl đjcdn iềnbur u kiệfvey n, cựiova c kỳyibn tiêwlyd u sábqzy i thảwmpt ngưxukm ờrbri i xuốotmg ng, đjcdn eo bábqzy m trêwlyd n bệfvey cửubrf a sổliem , chuẩgoez n bịlrbl từgoez cửubrf a sổliem nhảwmpt y ra ngoàyqsa i. Lâbkhr m Uyêwlyd n Nhi cưxukm ờrbri i nógmpl i rằlkjv ng:
-Thậkohs t đjcdn úyqsa ng làyqsa thógmpl i quen rồmqfs i àyqsa ?
Phạlqiu m Nhàyqsa n cưxukm ờrbri i cógmpl chúyqsa t ngưxukm ợzkqg ng ngùztwc ng, nhìwqsm n khuômqfs n mặppkl t cógmpl chúyqsa t trắuear ng bệfvey ch củiova a Uyểvchc n Nhi, trong lòycqo ng nổliem i nêwlyd n nhu tìwqsm nh, tiếlrbl n tớuovh i ômqfs m nàyqsa ng vàyqsa o lòycqo ng, nhỏztwc giọrbri ng nógmpl i rằlkjv ng:
-Trưxukm ớuovh c hômqfs n lễwmpt đjcdn ừgoez ng nghĩcedz nhiềnbur u màyqsa mệfvey t, vềnbur phầtxlb n bệfvey nh tìwqsm nh củiova a nàyqsa ng, đjcdn ừgoez ng sợzkqg , tấklza t cảwmpt còycqo n cógmpl ta, sau nàyqsa y còycqo n ta màyqsa .
Nhữotmg ng càyqsa nh câbkhr y xanh lábqzy ngoàyqsa i cửubrf a vẫcdlb n quậkohs t cưxukm ờrbri ng duy trìwqsm sứgtjg c sốotmg ng củiova a mìwqsm nh giữotmg a giógmpl thu, nỗntsp lựiova c chứgtjg ng minh bấklza t luậkohs n ngoạlqiu i cảwmpt nh tiêwlyd u đjcdn iềnbur u nhưxukm thếlrbl nàyqsa o, chúyqsa ng vẫcdlb n luômqfs n luômqfs n hưxukm ớuovh ng tớuovh i đjcdn iềnbur u gìwqsm tốotmg t đjcdn ẹcdlb p hơlqiu n.
Chỗntsp quẹcdlb o nơlqiu i thang lêwlyd n lầtxlb u, đjcdn ạlqiu i nha hoàyqsa n Tứgtjg Kỳyibn nhìwqsm n cômqfs gia cùztwc ng tiểvchc u thưxukm mộwvlb t chỗntsp , khômqfs ng khỏztwc i thèbkhr đjcdn ầtxlb u lưxukm ỡycqo i xinh đjcdn ẹcdlb p củiova a mìwqsm nh ra, thầtxlb m nghĩcedz Phạlqiu m gia cômqfs gia đjcdn ềnbur u làyqsa nhấklza t đjcdn ạlqiu i tàyqsa i tửubrf , thìwqsm ra lạlqiu i chẳjdgf ng biếlrbl t xấklza u hổliem nhưxukm vậkohs y.
…
Đapnl ạlqiu i hômqfs n sắuear p tớuovh i, toàyqsa n bộwvlb Phạlqiu m phủiova đjcdn ềnbur u rấklza t nábqzy o nhiệfvey t, trưxukm ởbqzy ng cômqfs ng chúyqsa a khômqfs ng ởbqzy kinh đjcdn ômqfs , cho nêwlyd n cômqfs ng tábqzy c an bàyqsa i bêwlyd n kia, dĩcedz nhiêwlyd n làyqsa do Thụomsh c quýjdgf phi âbkhr m thầtxlb m ra tay chỉwvlb đjcdn iểvchc m. Toàyqsa n bộwvlb Phạlqiu m phủiova ngoàyqsa i việfvey c cảwmpt nh thấklza y vinh quang, càyqsa ng thêwlyd m cẩgoez n thậkohs n vômqfs cùztwc ng, rấklza t sợzkqg mìwqsm nh thiếlrbl u cẩgoez n thậkohs n, khômqfs ng thíotmg ch hợzkqg p vớuovh i quy củiova .
Nhưxukm ng quy củiova bảwmpt n thâbkhr n nógmpl cũfyps ng làyqsa mộwvlb t chuyệfvey n rấklza t khógmpl rồmqfs i. Thâbkhr n phậkohs n củiova a Lâbkhr m Uyểvchc n Nhi làyqsa quậkohs n chúyqsa a, chỉwvlb làyqsa cógmpl tábqzy c dụomsh ng trong cung, đjcdn ặppkl t ởbqzy thếlrbl giớuovh i ngoàyqsa i cung, thâbkhr n phậkohs n củiova a nàyqsa ng cũfyps ng chỉwvlb làyqsa con tưxukm sinh củiova a Lâbkhr m tểvchc tưxukm ớuovh ng, đjcdn ầtxlb u năcgel m nay mớuovh i đjcdn ưxukm ợzkqg c bệfvey hạlqiu nhậkohs n thứgtjg c. Cho nêwlyd n đjcdn ạlqiu i hômqfs n lễwmpt nàyqsa y, tớuovh i cùztwc ng cũfyps ng chỉwvlb làyqsa nghi lễwmpt quậkohs n chúyqsa a bìwqsm nh thưxukm ờrbri ng thômqfs i, quy cábqzy ch đjcdn ábqzy m cưxukm ớuovh i củiova a nhi nữotmg cábqzy c đjcdn ạlqiu i thầtxlb n bìwqsm nh thưxukm ờrbri ng, thủiova y chung cũfyps ng khômqfs ng thểvchc chấklza p nhậkohs n đjcdn ưxukm ợzkqg c.
Liễwmpt u thịlrbl sau mộwvlb t lầtxlb n vàyqsa o cung, rốotmg t cuộwvlb c cũfyps ng chiếlrbl m đjcdn ưxukm ợzkqg c chỉwvlb đjcdn iểvchc m chíotmg nh xábqzy c củiova a Thábqzy i Hậkohs u, tuy rằlkjv ng Thábqzy i Hậkohs u cựiova c kỳyibn khômqfs ng thíotmg ch Lâbkhr m phủiova cógmpl mặppkl t trong hômqfs n sựiova củiova a ngoạlqiu i tômqfs n nhi bảwmpt o bốotmg i củiova a mìwqsm nh, nhưxukm ng vẫcdlb n nhưxukm cũfyps chịlrbl u nhúyqsa n nhưxukm ờrbri ng, ngầtxlb m đjcdn ồmqfs ng ýjdgf cho Lâbkhr m phủiova thêwlyd m vàyqsa o hômqfs n sựiova nàyqsa y. Đapnl ồmqfs ng thờrbri i cũfyps ng tuyêwlyd n cábqzy o tiếlrbl n hàyqsa nh nghi lễwmpt đjcdn ạlqiu i hômqfs n khômqfs ng theo phưxukm ơlqiu ng thứgtjg c quậkohs n chúyqsa a xuấklza t giábqzy .
Tuy rằlkjv ng cao cấklza p trong Phạlqiu m thịlrbl biếlrbl t chuyệfvey n cógmpl chúyqsa t thấklza t vọrbri ng nho nhỏztwc , nhưxukm ng nghĩcedz tớuovh i cùztwc ng Tểvchc tưxukm ớuovh ng làyqsa m đjcdn ábqzy m hỏztwc i, cũfyps ng làyqsa chuyệfvey n rấklza t cógmpl mặppkl t mũfyps i rồmqfs i, cho nêwlyd n chuẩgoez n bịlrbl cũfyps ng rấklza t cẩgoez n thậkohs n.
Chỉwvlb làyqsa mọrbri i ngưxukm ờrbri i khômqfs ng hềnbur nghĩcedz tớuovh i, phong cảwmpt nh đjcdn ạlqiu i hômqfs n củiova a Phạlqiu m Nhàyqsa n cùztwc ng Lâbkhr m Uyểvchc n Nhi, còycqo n hơlqiu n cảwmpt tràyqsa ng cảwmpt nh thàyqsa nh hômqfs n giữotmg a cômqfs ng chúyqsa a cùztwc ng phòycqo mãberq , đjcdn ềnbur u càyqsa ng đjcdn ábqzy ng cho mọrbri i ngưxukm ờrbri i phảwmpt i nhớuovh trong nhiềnbur u năcgel m.
----------oOo----------
======
Chúyqsa thíotmg ch:
(1):
. Tứgtjg đjcdn ạlqiu i danh tábqzy c: Tâbkhr y Du Kýjdgf - Ngômqfs Thừgoez a Ârbri n, Hồmqfs ng Lâbkhr u Mộwvlb ng - Tàyqsa o Tuyếlrbl t Cầtxlb n, Thủiova y Hửubrf - Thi Nạlqiu i Am, Tam Quốotmg c Diễwmpt n Nghĩcedz a - La Quábqzy n Trung.
. Luậkohs n Ngữotmg làyqsa sábqzy ch sưxukm u tậkohs p ghi chéliem p lạlqiu i nhữotmg ng lờrbri i dạlqiu y củiova a Khổliem ng Tửubrf vàyqsa nhữotmg ng lờrbri i nógmpl i củiova a ngưxukm ờrbri i đjcdn ưxukm ơlqiu ng thờrbri i. Sábqzy ch Luậkohs n Ngữotmg gồmqfs m 20 thiêwlyd n, mỗntsp i thiêwlyd n đjcdn ềnbur u lấklza y chữotmg đjcdn ầtxlb u màyqsa đjcdn ặppkl t têwlyd n, vàyqsa cábqzy c thiêwlyd n khômqfs ng cógmpl liêwlyd n hệfvey vớuovh i nhau.
Đapnl ọrbri c sábqzy ch nàyqsa y, ngưxukm ờrbri i ta hiểvchc u đjcdn ưxukm ợzkqg c phẩgoez m chấklza t tưxukm cábqzy ch vàyqsa tíotmg nh tìwqsm nh củiova a Khổliem ng Tửubrf , nhấklza t làyqsa vềnbur giábqzy o dụomsh c, ômqfs ng tỏztwc ra làyqsa ngưxukm ờrbri i thấklza u hiểvchc u tâbkhr m lýjdgf củiova a từgoez ng họrbri c tròycqo , khéliem o đjcdn em lờrbri i giảwmpt ng dạlqiu y thíotmg ch hợzkqg p vớuovh i từgoez ng trìwqsm nh đjcdn ộwvlb , từgoez ng hoàyqsa n cảwmpt nh củiova a mỗntsp i ngưxukm ờrbri i. Nhưxukm cógmpl khi cùztwc ng mộwvlb t câbkhr u hỏztwc i màyqsa ômqfs ng trảwmpt lờrbri i cho mỗntsp i ngưxukm ờrbri i mộwvlb t cábqzy ch.
. Tưxukm trịlrbl thômqfs ng giábqzy m (chữotmg Hábqzy n: 資治通鑒/资治通鉴; Wade-Giles: Tzuchih T'ungchien) làyqsa mộwvlb t cuốotmg n biêwlyd n niêwlyd n sửubrf quan trọrbri ng củiova a Trung Quốotmg c, vớuovh i tổliem ng cộwvlb ng 294 thiêwlyd n vàyqsa khoảwmpt ng 3 triệfvey u chữotmg . Tábqzy c giảwmpt chíotmg nh củiova a cuốotmg n sửubrf nàyqsa y làyqsa Tưxukm Mãberq Quang – nhàyqsa sửubrf họrbri c thờrbri i Tốotmg ng.
. Sửubrf Kýjdgf Tưxukm Mãberq Thiêwlyd n (chữotmg Hábqzy n chíotmg nh thểvchc : 史記/史记, latin hógmpl a: Shǐjìwqsm ), còycqo n đjcdn ưxukm ợzkqg c gọrbri i bằlkjv ng têwlyd n Sábqzy ch củiova a ômqfs ng Thábqzy i sửubrf (太史公書, Thábqzy i sửubrf cômqfs ng thưxukm ) làyqsa cuốotmg n sửubrf củiova a Tưxukm Mãberq Thiêwlyd n đjcdn ưxukm ợzkqg c viếlrbl t từgoez năcgel m 109 TCN đjcdn ếlrbl n 91 TCN, ghi lạlqiu i lịlrbl ch sửubrf Trung Quốotmg c từgoez thờrbri i Hoàyqsa ng Đapnl ếlrbl thầtxlb n thoạlqiu i cho tớuovh i thờrbri i ômqfs ng sốotmg ng. Vìwqsm làyqsa văcgel n bảwmpt n lịlrbl ch sửubrf Trung Quốotmg c cógmpl hệfvey thốotmg ng đjcdn ầtxlb u tiêwlyd n, nógmpl ảwmpt nh hưxukm ởbqzy ng cựiova c lớuovh n tớuovh i việfvey c chéliem p sửubrf vàyqsa văcgel n chưxukm ơlqiu ng Trung Quốotmg c sau nàyqsa y, cógmpl thểvchc so sábqzy nh Tưxukm Mãberq Thiêwlyd n vớuovh i Herodotus vàyqsa Sửubrf Kýjdgf vớuovh i cuốotmg n Historiai củiova a ômqfs ng (theo quan đjcdn iểvchc m ngưxukm ờrbri i phưxukm ơlqiu ng Tâbkhr y).
-Đ
Phạ
-Vậ
-À
Từ
Thi tậ
Phạ
Tứ
Nghĩ
Hắ
-Đ
Phạ
-Đ
Phạ
-Đ
Phạ
-Danh mụ
Phạ
Có
Đ
…
Sau mấ
Phạ
Bá
Tiể
(Gá
Phạ
-Nà
Lâ
-Nhiề
Kỳ
“Ngô
Lâ
Như
Phạ
Tớ
Trong mấ
Giá
Thế
Chuyệ
Hắ
-Tư
Lờ
Lâ
-Xem ra, hô
Phạ
Hai ngư
-Thậ
Phạ
-Trư
Nhữ
Chỗ
…
Đ
Như
Liễ
Tuy rằ
Chỉ
----------oOo----------
======
Chú
(1):
. Tứ
. Luậ
Đ
. Tư
. Sử
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
