-Bájxfr n Nhàljoz n Trai làljoz cájxfr i gìesty vậgmzf y?
-Đwbkx ójxwo làljoz têubsy n mộcwjm t gian thưjlax phòhmgt ng, phụawsd thâjtld n nójxwo i, sau nàljoz y phòhmgt ng đzmyj ójxwo cho đzmyj ạzmyj i ca dùalko ng, sau khi cưjlax ớfgjy i sẽhpit bàljoz n vềrern nójxwo . Đwbkx ệechf đzmyj ãbpwj bảfxyg o Thấvxsr t diệechf p chưjlax ởkdoe ng quỹbkzy đzmyj i làljoz m mộcwjm t bứatuw c hoàljoz nh phi, têubsy n làljoz Bájxfr n Nhàljoz n Trai.
Phạzmyj m Nhàljoz n cảfxyg m thấvxsr y mộcwjm t chúlabt t khôkdoe ng thíclfy ch hợiios p, éhket p hỏzqsi i nójxwo i:
-Vậgmzf y Bájxfr n Nhàljoz n Trai thi tậgmzf p làljoz cájxfr i gìesty ?
-Àlsas ? Đwbkx ójxwo làljoz nhữesty ng bàljoz i thơfuqa hôkdoe m đzmyj ójxwo đzmyj ạzmyj i ca đzmyj ãbpwj đzmyj ọhpit c trêubsy n đzmyj ạzmyj i đzmyj iệechf n, đzmyj ãbpwj đzmyj ưjlax ợiios c họhpit c sĩnnjn trưjlax ờatuw ng Thájxfr i Họhpit c tổkdoe ng hợiios p lạzmyj i. Bệechf hạzmyj chuẩprdr n bịcboh dùalko ng danh nghĩnnjn a Văjxwo n Uyêubsy n cájxfr c đzmyj ưjlax a bàljoz i cho nhàljoz in, làljoz đzmyj ệechf cầjfis u phụawsd thâjtld n đzmyj i mang cájxfr i nàljoz y trởkdoe vềrern đzmyj âjtld y.
Từubsy lúlabt c phưjlax ờatuw ng làljoz m giấvxsr y Tâjtld y Sơfuqa n bịcboh cájxfr c quan viêubsy n hoàljoz ng thưjlax ơfuqa ng tớfgjy i đzmyj iềrern u tra, tớfgjy i bâjtld y giờatuw vẫcgdx n chưjlax a hồlrna i phụawsd c đzmyj ưjlax ợiios c nguyêubsy n khíclfy , hơfuqa n nữesty a nộcwjm i khốfxyg bịcboh trong cung cảfxyg nh cájxfr o, khôkdoe ng dájxfr m đzmyj i làljoz m khójxwo cho Đwbkx ạzmyj m Bạzmyj c Thưjlax cụawsd c nữesty a. Đwbkx ạzmyj m Bạzmyj c thưjlax cụawsd c rốfxyg t cuộcwjm c cũbpwj ng cójxwo thờatuw i gian rảfxyg nh rỗlwot i, tựfvyi nhiêubsy n phảfxyg i chuẩprdr n bịcboh mộcwjm t kếcgdx hoạzmyj ch phájxfr t triểjxwo n lớfgjy n. Thấvxsr t Diệechf p đzmyj ạzmyj i chưjlax ởkdoe ng quỹbkzy , Tưjlax Triệechf t tiểjxwo u chưjlax ởkdoe ng quỹbkzy , hai ngưjlax ờatuw i ájxfr nh mắvvrs t đzmyj ềrern u theo dõfuqa i bảfxyg n thi tậgmzf p nàljoz y, trong cung bỏzqsi ra mộcwjm t phầjfis n tiềrern n, hơfuqa n nữesty a còhmgt n cho phéhket p tưjlax nhâjtld n đzmyj ưjlax ợiios c ấvxsr n hàljoz nh phájxfr t bájxfr n, đzmyj âjtld y chíclfy nh làljoz mộcwjm t mójxwo n hàljoz ng lớfgjy n àljoz .
Thi tậgmzf p nàljoz y ai viếcgdx t? Phạzmyj m Nhàljoz n, Phạzmyj m Nhàljoz n làljoz ai? Phạzmyj m Nhàljoz n làljoz ôkdoe ng chủwkmo phíclfy a sau củwkmo a Đwbkx ạzmyj m Bạzmyj c thưjlax cụawsd c. Buôkdoe n bájxfr n kiếcgdx m tiềrern n nhưjlax vậgmzf y, bấvxsr t luậgmzf n làljoz Thấvxsr t Diệechf p chưjlax ởkdoe ng quỹbkzy củwkmo a Khájxfr nh Dưjlax đzmyj ưjlax ờatuw ng, hay chíclfy nh làljoz chưjlax ởkdoe ng quỹbkzy âjtld m hiểjxwo m đzmyj ứatuw ng sau lưjlax ng làljoz Phạzmyj m Tưjlax Triệechf t, đzmyj ềrern u khôkdoe ng cójxwo khảfxyg năjxwo ng nhưjlax ợiios ng lạzmyj i cho triềrern u đzmyj ìesty nh. Phạzmyj m Tưjlax Triệechf t vốfxyg n cũbpwj ng cójxwo chúlabt t thốfxyg ng hậgmzf n huynh trưjlax ởkdoe ng khôkdoe ng chịcboh u giao mấvxsr y hồlrna i sau củwkmo a Thạzmyj ch Đwbkx ầjfis u kýllgo ra, hôkdoe m nay thấvxsr y đzmyj ưjlax ợiios c thi tậgmzf p nàljoz y, lẽhpit nàljoz o chịcboh u buôkdoe ng tha.
Phạzmyj m Nhàljoz n thấvxsr y trêubsy n giấvxsr y viếcgdx t năjxwo m chữesty : Bájxfr n nhàljoz n trai thi tậgmzf p, còhmgt n viếcgdx t trêubsy n mìesty nh ởkdoe bêubsy n dưjlax ớfgjy i, trong lòhmgt ng cưjlax ờatuw i khổkdoe . Đwbkx êubsy m đzmyj ójxwo đzmyj ểjxwo che giấvxsr u hàljoz nh tung nửweyu a đzmyj êubsy m tiếcgdx n nhậgmzf p hoàljoz ng cung, kếcgdx t quảfxyg uốfxyg ng rưjlax ợiios u nhiềrern u quájxfr thàljoz nh cuồlrna ng tíclfy nh, mộcwjm t lúlabt c nhấvxsr t thờatuw i khôkdoe ng dừubsy ng miệechf ng, nhữesty ng bàljoz i thơfuqa nàljoz y, khôkdoe ng biếcgdx t cójxwo bao nhiêubsy u đzmyj iểjxwo n cốfxyg khôkdoe ng thểjxwo nójxwo i rõfuqa , nếcgdx u nhưjlax muốfxyg n nójxwo i rõfuqa ràljoz ng nhữesty ng đzmyj iểjxwo n cốfxyg nàljoz y, chắvvrs c sájxfr ch sửweyu phảfxyg i viếcgdx t lạzmyj i khôkdoe ng biếcgdx t bao nhiêubsy u màljoz lầjfis n.
Tứatuw đzmyj ạzmyj i danh tájxfr c bịcboh ngàljoz i hoàljoz n chỉvvrs nh rồlrna i sao? Thếcgdx bảfxyg n tâjtld n ngữesty nójxwo i cájxfr i gìesty ? Luậgmzf n ngữesty ? Kinh thi? Hắvvrs c hắvvrs c, thậgmzf t đzmyj úlabt ng làljoz khôkdoe ng ngạzmyj i íclfy t, giájxfr khôkdoe ng bảfxyg n Tưjlax Trịcboh Thôkdoe ng Giájxfr m? Xuyêubsy n việechf t bảfxyg n Tưjlax Mãbpwj sửweyu kýllgo ? Toàljoz n bộcwjm cójxwo viếcgdx t ra cũbpwj ng khôkdoe ng ai cójxwo ýllgo kiếcgdx n. (1)
Nghĩnnjn tớfgjy i mộcwjm t lưjlax ợiios ng côkdoe ng việechf c nhưjlax vậgmzf y, Phạzmyj m Nhàljoz n sợiios tớfgjy i rùalko ng cảfxyg mìesty nh, nếcgdx u nhưjlax thậgmzf t sựfvyi tiếcgdx p tụawsd c mởkdoe rộcwjm ng xuốfxyg ng, chỉvvrs sợiios Đwbkx ạzmyj m Bạzmyj c thưjlax cụawsd c thậgmzf t phảfxyg i đzmyj ổkdoe i thàljoz nh cụawsd c truyềrern n bájxfr văjxwo n hójxwo a kiếcgdx p trưjlax ớfgjy c mấvxsr t thôkdoe i. Thậgmzf t ứatuw ng vớfgjy i bảfxyg n thâjtld n mìesty nh năjxwo m đzmyj ójxwo đzmyj ãbpwj phájxfr t ra chíclfy nguyệechf n to lớfgjy n ởkdoe Đwbkx ạzmyj m Châjtld u rằekbw ng: “Trưjlax ờatuw ng Văjxwo n Uyêubsy n cájxfr c phảfxyg i khôkdoe ng, nếcgdx u ngưjlax ơfuqa i muốfxyg n quay lạzmyj i, ta sẽhpit chỉvvrs giájxfr o lạzmyj i cho mộcwjm t lầjfis n, ngàljoz y đzmyj ójxwo ta uốfxyg ng quájxfr nhiềrern u, ai biếcgdx t nójxwo i mòhmgt cájxfr i gìesty chứatuw .”
Hắvvrs n chủwkmo ýllgo đzmyj ãbpwj đzmyj ịcboh nh rồlrna i, cójxwo thểjxwo lừubsy a bịcboh p quájxfr khứatuw thìesty cứatuw lừubsy a đzmyj i, thựfvyi c sựfvyi cũbpwj ng khôkdoe ng phảfxyg i tốfxyg t đzmyj ẹbswx p gìesty , cũbpwj ng cójxwo chúlabt t đzmyj au cắvvrs t da cắvvrs t thịcboh t ấvxsr y chứatuw . Dùalko ng uốfxyg ng say mưjlax ợiios n cớfgjy quêubsy n hếcgdx t thảfxyg y, dùalko thếcgdx nàljoz o đzmyj i nữesty a uốfxyg ng thêubsy m lầjfis n nữesty a khôkdoe ng khéhket o dễjxwo bịcboh chứatuw ng mấvxsr t tríclfy nhớfgjy ấvxsr y chứatuw .
-Đwbkx âjtld y làljoz tuyệechf t bảfxyg n àljoz .
Phạzmyj m Tưjlax Triệechf t lắvvrs c đzmyj ầjfis u.
-Đwbkx ệechf xem khôkdoe ng qua năjxwo m năjxwo m, lờatuw i đzmyj ạzmyj i ca nójxwo i khôkdoe ng viếcgdx t thơfuqa phai nhạzmyj t đzmyj i, lạzmyj i nhậgmzf m chứatuw c trởkdoe lạzmyj i trong thi đzmyj àljoz n, phỏzqsi ng chừubsy ng kiếcgdx m mộcwjm t đzmyj ốfxyg ng tiềrern n.
Phạzmyj m Nhàljoz n cưjlax ờatuw i lắvvrs c đzmyj ầjfis u, ájxfr nh mắvvrs t rơfuqa i vàljoz o mộcwjm t trang giấvxsr y hồlrna ng phấvxsr n gójxwo c thưjlax phòhmgt ng, hiếcgdx u kỳjaqs hỏzqsi i:
-Đwbkx ójxwo làljoz cájxfr i gìesty ?
Phạzmyj m Tưjlax Triệechf t nójxwo i rằekbw ng:
-Danh mụawsd c quàljoz tặvjsi ng.
Phạzmyj m Nhàljoz n nao nao, lúlabt c nàljoz y mớfgjy i nhớfgjy tớfgjy i ngàljoz y đzmyj ạzmyj i hôkdoe n đzmyj ãbpwj gầjfis n kềrern , thếcgdx nhưjlax ng gầjfis n đzmyj âjtld y xảfxyg y ra nhiềrern u chuyệechf n tìesty nh nhưjlax vậgmzf y, khôkdoe ng cầjfis n phảfxyg i nójxwo i, tâjtld m tìesty nh củwkmo a hắvvrs n cùalko ng vớfgjy i lúlabt c mớfgjy i tớfgjy i khájxfr nh miếcgdx u thìesty cójxwo khájxfr c biệechf t rấvxsr t nhỏzqsi . Mẫcgdx u thâjtld n củwkmo a hắvvrs n khôkdoe ng thểjxwo cùalko ng tồlrna n tạzmyj i vớfgjy i hắvvrs n, hoàljoz ng đzmyj ếcgdx hiệechf n giờatuw còhmgt n cójxwo thểjxwo nắvvrs m trong tay tấvxsr t cảfxyg , mộcwjm t ngàljoz y hoàljoz ng đzmyj ếcgdx bệechf hạzmyj khôkdoe ng nắvvrs m đzmyj ưjlax ợiios c mọhpit i thứatuw trong tay, tớfgjy i lúlabt c đzmyj ójxwo , trưjlax ởkdoe ng côkdoe ng chúlabt a nhấvxsr t đzmyj ịcboh nh sẽhpit giếcgdx t chếcgdx t mìesty nh.
Cójxwo lẽhpit nójxwo i: nhấvxsr t đzmyj ịcboh nh mìesty nh phảfxyg i giếcgdx t chếcgdx t trưjlax ởkdoe ng côkdoe ng chúlabt a.
Đwbkx ạzmyj i hôkdoe n lễjxwo màljoz hắvvrs n chờatuw đzmyj ợiios i đzmyj ãbpwj lâjtld u dầjfis n dầjfis n tớfgjy i gầjfis n rồlrna i, trong lòhmgt ng Phạzmyj m Nhàljoz n sinh ra mộcwjm t chúlabt t bấvxsr t an cùalko ng bi ai.
…
Sau mấvxsr y ngàljoz y Đwbkx ạzmyj m Bạzmyj c thưjlax cụawsd c rốfxyg t cuộcwjm c cũbpwj ng bájxfr n Bájxfr n Nhàljoz n Trai Thi Tậgmzf p ra ngoàljoz i, lầjfis n nàljoz y Đwbkx ạzmyj m Bạzmyj c thưjlax cụawsd c đzmyj ưjlax ợiios c quyềrern n đzmyj ưjlax a bàljoz i cho nhàljoz in, Phạzmyj m Nhàljoz n tựfvyi mìesty nh dứatuw t khoájxfr t vứatuw t bỏzqsi hẳaqhl n rồlrna i. Hắvvrs n vốfxyg n tưjlax ởkdoe ng rằekbw ng nhưjlax thếcgdx làljoz an tâjtld m, khôkdoe ng ngờatuw thưjlax cụawsd c làljoz m mộcwjm t nghi lễjxwo , mưjlax ợiios n lựfvyi c củwkmo a Phạzmyj m Nhàljoz n, mờatuw i Tĩnnjn nh Vưjlax ơfuqa ng thếcgdx tửweyu , Tâjtld n Kỳjaqs Vậgmzf t thiếcgdx u khanh Hồlrna ng Lưjlax tựfvyi … tấvxsr t cảfxyg tớfgjy i xem.
Phạzmyj m Nhàljoz n lạzmyj i càljoz ng hoảfxyg ng sợiios hơfuqa n khi muộcwjm i muộcwjm i tàljoz i ba Phạzmyj m Nhưjlax ợiios c Nhưjlax ợiios c củwkmo a mìesty nh lạzmyj i tájxfr n thàljoz nh xuấvxsr t đzmyj ầjfis u lộcwjm diệechf n làljoz m hìesty nh tưjlax ợiios ng ngưjlax ờatuw i phájxfr t ngôkdoe n, buổkdoe i ra mắvvrs t vôkdoe cùalko ng nájxfr o nhiệechf t, màljoz chíclfy nh hắvvrs n muốfxyg n mưjlax ợiios n cớfgjy bảfxyg o trìesty cảfxyg m giájxfr c thầjfis n bíclfy củwkmo a nhấvxsr t đzmyj ạzmyj i thi tiêubsy n, trốfxyg n vàljoz o trong biệechf t việechf n hoàljoz ng thấvxsr t, cùalko ng Lâjtld m Uyểjxwo n Nhi nójxwo i chuyệechf n luyếcgdx n ájxfr i.
Bájxfr t phẩprdr m Hiệechf p Luậgmzf t Lang phun ra hơfuqa n trăjxwo m bàljoz i thơfuqa làljoz m cho mộcwjm t đzmyj ờatuw i đzmyj ạzmyj i gia Trang Mặvjsi c Hàljoz n thổkdoe huyếcgdx t tạzmyj i đzmyj ưjlax ơfuqa ng trưjlax ờatuw ng, cốfxyg sựfvyi nàljoz y từubsy lâjtld u đzmyj ãbpwj lan truyềrern n ra khắvvrs p Khájxfr nh quốfxyg c rồlrna i. Mặvjsi c dùalko cójxwo mộcwjm t vàljoz i bàljoz i thơfuqa đzmyj ưjlax ợiios c truyềrern n lưjlax u ra ngoàljoz i dâjtld n gian, nhưjlax ng tậgmzf p thơfuqa nàljoz y đzmyj ưjlax ợiios c xưjlax ng làljoz tájxfr c giảfxyg tựfvyi tay chỉvvrs giájxfr o, tấvxsr t nhiêubsy n khôkdoe ng tầjfis m thưjlax ờatuw ng chúlabt t nàljoz o. Quảfxyg nhiêubsy n, thi tậgmzf p vừubsy a mớfgjy i bájxfr n ra ngoàljoz i kinh đzmyj ôkdoe , thanh danh củwkmo a Phạzmyj m Nhàljoz n nhấvxsr t thờatuw i lạzmyj i đzmyj ưjlax ợiios c tăjxwo ng lêubsy n mộcwjm t nấvxsr c thang mớfgjy i.
Tiểjxwo u lâjtld u tạzmyj c dạzmyj hựfvyi u thu phong.
(Gájxfr c nhỏzqsi đzmyj êubsy m qua giójxwo thu tớfgjy i.)
Phạzmyj m Nhàljoz n ôkdoe n nhu nhìesty n hôkdoe n thêubsy củwkmo a mìesty nh, mỉvvrs m cưjlax ờatuw i nójxwo i rằekbw ng:
-Nàljoz ng nójxwo i biệechf n phájxfr p nàljoz y khôkdoe ng cójxwo kếcgdx t quảfxyg .
Lâjtld m Uyểjxwo n Nhi mặvjsi t màljoz u ủwkmo êubsy , đzmyj ôkdoe i môkdoe i khảfxyg ájxfr i chu lêubsy n nójxwo i:
-Nhiềrern u ngàljoz y rồlrna i cũbpwj ng khôkdoe ng đzmyj ưjlax ợiios c ra ngoàljoz i.
Kỳjaqs thựfvyi c vịcboh tiểjxwo u côkdoe nưjlax ơfuqa ng nàljoz y cũbpwj ng biếcgdx t, nhữesty ng chuyệechf n gầjfis n đzmyj âjtld y ởkdoe kinh đzmyj ôkdoe , tuy rằekbw ng nàljoz ng từubsy nhỏzqsi đzmyj ãbpwj lớfgjy n lêubsy n trong hoàljoz ng cung, giốfxyg ng nhưjlax đzmyj ưjlax ợiios c cájxfr c nưjlax ơfuqa ng nưjlax ơfuqa ng ôkdoe m ấvxsr p trong lòhmgt ng bàljoz n tay vậgmzf y. Đwbkx ồlrna ng thờatuw i nàljoz ng cũbpwj ng ốfxyg m yếcgdx u ôkdoe n nhu, khôkdoe ng cójxwo khảfxyg năjxwo ng tạzmyj o thàljoz nh thưjlax ơfuqa ng tổkdoe n cho nhữesty ng nưjlax ơfuqa ng nưjlax ơfuqa ng nàljoz y, mặvjsi c khájxfr c cũbpwj ng bởkdoe i vìesty hoàljoz ng đzmyj ếcgdx cũbpwj ng yêubsy u thưjlax ơfuqa ng nàljoz ng vôkdoe cùalko ng.
“Ngôkdoe n chỉvvrs ” nójxwo i vềrern Trưjlax ởkdoe ng côkdoe ng chúlabt a, nàljoz ng tựfvyi nhiêubsy n khôkdoe ng cójxwo thấvxsr y, nhưjlax ng dầjfis n dầjfis n cũbpwj ng nghe đzmyj ưjlax ợiios c vàljoz i tin đzmyj ồlrna n. Sau đzmyj ójxwo lạzmyj i nghe trưjlax ởkdoe ng côkdoe ng chúlabt a rờatuw i khỏzqsi i kinh đzmyj ôkdoe đzmyj i tớfgjy i Tíclfy n Dưjlax ơfuqa ng. Trưjlax ởkdoe ng côkdoe ng chúlabt a đzmyj ãbpwj từubsy ng tớfgjy i biệechf t việechf n, mẹbswx con hai ngưjlax ờatuw i ngồlrna i đzmyj ốfxyg i diệechf n cójxwo chúlabt t xa lạzmyj mộcwjm t hồlrna i. Trưjlax ởkdoe ng côkdoe ng chúlabt a liềrern n lêubsy n xe ngựfvyi a rờatuw i khỏzqsi i kinh đzmyj ôkdoe .
Lâjtld m Uyểjxwo n Nhi tuy rằekbw ng khôkdoe ng biếcgdx t Phạzmyj m Nhàljoz n cùalko ng chuyệechf n mẫcgdx u thâjtld n phảfxyg i rờatuw i đzmyj i cójxwo quan hệechf nhưjlax thếcgdx nàljoz o, nhưjlax ng nàljoz ng mẫcgdx n cảfxyg m vẫcgdx n nhậgmzf n ra đzmyj ưjlax ợiios c tâjtld m tìesty nh củwkmo a Phạzmyj m Nhàljoz n khôkdoe ng vui vẻgyxw nhưjlax ngàljoz y xưjlax a, cho nêubsy n nàljoz ng đzmyj ềrern nghịcboh tìesty m ngàljoz y ra khỏzqsi i biệechf t việechf n đzmyj i thưjlax ởkdoe ng cảfxyg nh. Hồlrna ng Diệechf p ởkdoe tâjtld y sơfuqa n kinh đzmyj ôkdoe rấvxsr t cójxwo danh tiếcgdx ng.
Nhưjlax ng nghe thấvxsr y hai chữesty Tâjtld y Sơfuqa n, Phạzmyj m Nhàljoz n nghĩnnjn tớfgjy i mộcwjm t phưjlax ờatuw ng làljoz m giấvxsr y lũbpwj ng đzmyj oạzmyj n thìesty trưjlax ờatuw ng ởkdoe kinh đzmyj ôkdoe mộcwjm t thờatuw i gian, đzmyj ãbpwj nghĩnnjn tớfgjy i vẻgyxw mặvjsi t âjtld m trầjfis m khiếcgdx p nhưjlax ợiios c nhìesty n mìesty nh củwkmo a trưjlax ởkdoe ng côkdoe ng chúlabt a rồlrna i.
Phạzmyj m Nhàljoz n rõfuqa ràljoz ng trưjlax ởkdoe ng côkdoe ng chúlabt a đzmyj ãbpwj rờatuw i khỏzqsi i kinh đzmyj ôkdoe , căjxwo n bảfxyg n đzmyj ềrern u làljoz do hoàljoz ng đzmyj ếcgdx bệechf hạzmyj , “Ngôkdoe n chỉvvrs ” củwkmo a mìesty nh chỉvvrs làljoz cấvxsr p cho bệechf hạzmyj mộcwjm t cájxfr i lýllgo do đzmyj ểjxwo thuyếcgdx t phụawsd c vớfgjy i chíclfy nh Thájxfr i Hậgmzf u màljoz thôkdoe i.
Tớfgjy i đzmyj âjtld y phảfxyg i giảfxyg i thíclfy ch mộcwjm t chúlabt t, vua tôkdoe i Khájxfr nh quốfxyg c hiệechf n giờatuw đzmyj ềrern u gọhpit i nhữesty ng truyềrern n đzmyj ơfuqa n bay lảfxyg tảfxyg khắvvrs p kinh đzmyj ôkdoe nhưjlax tuyếcgdx t rơfuqa i hôkdoe m đzmyj ójxwo làljoz “ngôkdoe n chỉvvrs ”. Bởkdoe i vìesty cho rằekbw ng đzmyj âjtld y làljoz mộcwjm t cájxfr ch làljoz m sau khi nhâjtld n gian khôkdoe ng cójxwo cájxfr ch nàljoz o tốfxyg cájxfr o, đzmyj àljoz nh phảfxyg i viếcgdx t ra giấvxsr y đzmyj ójxwo ng gójxwo p ýllgo kiếcgdx n.
Trong mấvxsr y ngàljoz y nay, kinh đzmyj ôkdoe khôkdoe ng ngờatuw cứatuw lậgmzf p lạzmyj i hàljoz nh đzmyj ộcwjm ng “ngôkdoe n chỉvvrs ” làljoz m cho Giájxfr m Sájxfr t việechf n khẩprdr n trưjlax ơfuqa ng mộcwjm t hồlrna i, trong đzmyj ójxwo mớfgjy i biếcgdx t đzmyj ưjlax ợiios c mộcwjm t vàljoz i chuyệechf n. Thìesty ra khổkdoe dịcboh ch củwkmo a mỏzqsi đzmyj ồlrna ng Thájxfr i Nguyêubsy n tớfgjy i kinh thàljoz nh ngựfvyi cájxfr o trạzmyj ng, nhưjlax ng căjxwo n bảfxyg n khôkdoe ng tớfgjy i đzmyj ưjlax ợiios c văjxwo n việechf n, cho nêubsy n mớfgjy i họhpit c biệechf n phájxfr p nhưjlax thếcgdx .
Giájxfr m Sájxfr t truy theo căjxwo n cứatuw , khôkdoe ng ngờatuw phájxfr t hiệechf n ra nhữesty ng giấvxsr y tờatuw đzmyj ưjlax ợiios c cấvxsr p cho đzmyj ájxfr m khổkdoe dịcboh ch nàljoz y khôkdoe ng ngờatuw chíclfy nh làljoz giấvxsr y củwkmo a phưjlax ờatuw ng làljoz m giấvxsr y Tâjtld y Sơfuqa n!
Thếcgdx nhưjlax ng ngưjlax ờatuw i giúlabt p đzmyj ájxfr m khổkdoe dịcboh ch nàljoz y viếcgdx t ra cájxfr o trạzmyj ng hàljoz m oan, cũbpwj ng khôkdoe ng làljoz m sao màljoz tìesty m ra đzmyj ưjlax ợiios c, chỉvvrs biếcgdx t néhket t búlabt t nhu nhuậgmzf n đzmyj ưjlax ợiios c phájxfr t ra từubsy tay mộcwjm t ngưjlax ờatuw i tưjlax ớfgjy ng sốfxyg ngồlrna i bêubsy n cạzmyj nh Khájxfr nh miếcgdx u. Thếcgdx nhưjlax ng Giájxfr m Sájxfr t việechf n khi tớfgjy i đzmyj âjtld y tìesty m tòhmgt i mớfgjy i phájxfr t hiệechf n ra, đzmyj ịcboh a phưjlax ơfuqa ng nàljoz y căjxwo n bảfxyg n khôkdoe ng cójxwo ngưjlax ờatuw i nàljoz o làljoz thầjfis y tưjlax ớfgjy ng sốfxyg cảfxyg --- ngoạzmyj i trừubsy mộcwjm t đzmyj ạzmyj i tếcgdx tựfvyi cảfxyg đzmyj ờatuw i dưjlax ờatuw ng nhưjlax khôkdoe ng bao giờatuw đzmyj i ra ngoàljoz i miếcgdx u kia.
Chuyệechf n tìesty nh mỏzqsi đzmyj ồlrna ng tựfvyi nhiêubsy n giao cho Nhấvxsr t Xửweyu làljoz m việechf c, rấvxsr t nhanh chójxwo ng bắvvrs t mộcwjm t chuỗlwot i quan viêubsy n ởkdoe Thájxfr i Nguyêubsy n quay vềrern kinh, chỉvvrs chờatuw sau mộcwjm t thájxfr ng thẩprdr m vấvxsr n làljoz trảfxyg m. Nhưjlax ng làljoz đzmyj ốfxyg i vớfgjy i loạzmyj i hàljoz nh đzmyj ộcwjm ng “Ngôkdoe n chỉvvrs ” nàljoz y, triềrern u đzmyj ìesty nh khôkdoe ng thểjxwo chịcboh u đzmyj ựfvyi ng đzmyj ưjlax ợiios c, cho nêubsy n tăjxwo ng mạzmyj nh việechf c quảfxyg n lýllgo đzmyj ốfxyg i vớfgjy i nhữesty ng phưjlax ờatuw ng làljoz m giấvxsr y, thếcgdx nhưjlax ng Trầjfis n việechf n trưjlax ởkdoe ng đzmyj ạzmyj i nhâjtld n củwkmo a Giájxfr m Sájxfr t việechf n, khôkdoe ng cójxwo xửweyu phạzmyj t mấvxsr y khổkdoe dịcboh ch ởkdoe núlabt i đzmyj ồlrna ng, trong mắvvrs t mọhpit i quan viêubsy n ởkdoe đzmyj âjtld y, Trầjfis n đzmyj ạzmyj i nhâjtld n dưjlax ờatuw ng nhưjlax đzmyj ãbpwj nhẹbswx dạzmyj hơfuqa n rấvxsr t nhiềrern u rồlrna i.
Hắvvrs n phụawsd c hồlrna i tinh thầjfis n lạzmyj i, nhìesty n khuôkdoe n mặvjsi t u sầjfis u củwkmo a Uyểjxwo n Nhi, mỉvvrs m cưjlax ờatuw i đzmyj i ra phíclfy a trưjlax ớfgjy c, nhẹbswx nhàljoz ng vuốfxyg t vẻgyxw cằekbw m nàljoz ng, ôkdoe n nhu nójxwo i rằekbw ng:
-Tưjlax ởkdoe ng cájxfr i gìesty đzmyj âjtld y? Trưjlax ởkdoe ng côkdoe ng chúlabt a đzmyj ãbpwj trởkdoe vềrern Tíclfy n Dưjlax ơfuqa ng, chúlabt ng ta sau hôkdoe n lễjxwo tựfvyi nhiêubsy n phảfxyg i đzmyj i bájxfr i phỏzqsi ng rồlrna i.
Lờatuw i nàljoz y tựfvyi nhiêubsy n làljoz nójxwo i dốfxyg i, Phạzmyj m Nhàljoz n cảfxyg đzmyj ờatuw i nàljoz y cũbpwj ng khôkdoe ng muốfxyg n đzmyj i Tíclfy n Dưjlax ơfuqa ng, còhmgt n mong muốfxyg n trưjlax ởkdoe ng côkdoe ng chúlabt a chếcgdx t giàljoz ởkdoe Tíclfy n Dưjlax ơfuqa ng. Đwbkx ưjlax ơfuqa ng nhiêubsy n hắvvrs n cũbpwj ng biếcgdx t, trưjlax ớfgjy c khi khôkdoe ng thểjxwo đzmyj ộcwjm ng tớfgjy i trưjlax ởkdoe ng côkdoe ng chúlabt a cùalko ng thếcgdx lựfvyi c đzmyj ồlrna ng bọhpit n thầjfis n bíclfy củwkmo a nàljoz ng, hoàljoz ng đzmyj ếcgdx bệechf hạzmyj lạzmyj i thíclfy ch chơfuqa i chiêubsy u dẫcgdx n xàljoz xuấvxsr t đzmyj ộcwjm ng, trưjlax ởkdoe ng côkdoe ng chúlabt a luôkdoe n luôkdoe n cójxwo ngàljoz y trởkdoe vềrern .
Lâjtld m Uyểjxwo n Nhi miễjxwo n cưjlax ỡgmzf ng cưjlax ờatuw i nójxwo i rằekbw ng:
-Xem ra, hôkdoe m qua khôkdoe ng vàljoz o cung, chàljoz ng cũbpwj ng biếcgdx t nhữesty ng việechf c gầjfis n đzmyj âjtld y trong cung, nhữesty ng nưjlax ơfuqa ng nưjlax ơfuqa ng đzmyj ềrern u tốfxyg t, chỉvvrs làljoz thâjtld n thểjxwo Thájxfr i Hậgmzf u dưjlax ờatuw ng nhưjlax cójxwo chúlabt t khójxwo chịcboh u. Bệechf hạzmyj đzmyj ốfxyg i đzmyj ãbpwj i vớfgjy i ta cũbpwj ng khôkdoe ng còhmgt n thâjtld n thiếcgdx t nhưjlax xưjlax a rồlrna i.
Phạzmyj m Nhàljoz n trong lòhmgt ng thởkdoe dàljoz i. Nghĩnnjn thầjfis m hoàljoz ng đzmyj ếcgdx đzmyj ang đzmyj au đzmyj ầjfis u hoàljoz ng tửweyu cấvxsr u kếcgdx t vớfgjy i lãbpwj o mụawsd củwkmo a nàljoz ng tớfgjy i tộcwjm t cùalko ng làljoz ai, thếcgdx nàljoz o còhmgt n cójxwo thểjxwo nhưjlax ngàljoz y xưjlax a.
Hai ngưjlax ờatuw i nójxwo i chuyệechf n phiếcgdx m vàljoz i câjtld u, chợiios t nghe cójxwo thanh âjtld m lãbpwj o ma ma đzmyj i lêubsy n lầjfis u. Phạzmyj m Nhàljoz n phảfxyg n xạzmyj cójxwo đzmyj iềrern u kiệechf n, cựfvyi c kỳjaqs tiêubsy u sájxfr i thảfxyg ngưjlax ờatuw i xuốfxyg ng, đzmyj eo bájxfr m trêubsy n bệechf cửweyu a sổkdoe , chuẩprdr n bịcboh từubsy cửweyu a sổkdoe nhảfxyg y ra ngoàljoz i. Lâjtld m Uyêubsy n Nhi cưjlax ờatuw i nójxwo i rằekbw ng:
-Thậgmzf t đzmyj úlabt ng làljoz thójxwo i quen rồlrna i àljoz ?
Phạzmyj m Nhàljoz n cưjlax ờatuw i cójxwo chúlabt t ngưjlax ợiios ng ngùalko ng, nhìesty n khuôkdoe n mặvjsi t cójxwo chúlabt t trắvvrs ng bệechf ch củwkmo a Uyểjxwo n Nhi, trong lòhmgt ng nổkdoe i nêubsy n nhu tìesty nh, tiếcgdx n tớfgjy i ôkdoe m nàljoz ng vàljoz o lòhmgt ng, nhỏzqsi giọhpit ng nójxwo i rằekbw ng:
-Trưjlax ớfgjy c hôkdoe n lễjxwo đzmyj ừubsy ng nghĩnnjn nhiềrern u màljoz mệechf t, vềrern phầjfis n bệechf nh tìesty nh củwkmo a nàljoz ng, đzmyj ừubsy ng sợiios , tấvxsr t cảfxyg còhmgt n cójxwo ta, sau nàljoz y còhmgt n ta màljoz .
Nhữesty ng càljoz nh câjtld y xanh lájxfr ngoàljoz i cửweyu a vẫcgdx n quậgmzf t cưjlax ờatuw ng duy trìesty sứatuw c sốfxyg ng củwkmo a mìesty nh giữesty a giójxwo thu, nỗlwot lựfvyi c chứatuw ng minh bấvxsr t luậgmzf n ngoạzmyj i cảfxyg nh tiêubsy u đzmyj iềrern u nhưjlax thếcgdx nàljoz o, chúlabt ng vẫcgdx n luôkdoe n luôkdoe n hưjlax ớfgjy ng tớfgjy i đzmyj iềrern u gìesty tốfxyg t đzmyj ẹbswx p hơfuqa n.
Chỗlwot quẹbswx o nơfuqa i thang lêubsy n lầjfis u, đzmyj ạzmyj i nha hoàljoz n Tứatuw Kỳjaqs nhìesty n côkdoe gia cùalko ng tiểjxwo u thưjlax mộcwjm t chỗlwot , khôkdoe ng khỏzqsi i thèfxxz đzmyj ầjfis u lưjlax ỡgmzf i xinh đzmyj ẹbswx p củwkmo a mìesty nh ra, thầjfis m nghĩnnjn Phạzmyj m gia côkdoe gia đzmyj ềrern u làljoz nhấvxsr t đzmyj ạzmyj i tàljoz i tửweyu , thìesty ra lạzmyj i chẳaqhl ng biếcgdx t xấvxsr u hổkdoe nhưjlax vậgmzf y.
…
Đwbkx ạzmyj i hôkdoe n sắvvrs p tớfgjy i, toàljoz n bộcwjm Phạzmyj m phủwkmo đzmyj ềrern u rấvxsr t nájxfr o nhiệechf t, trưjlax ởkdoe ng côkdoe ng chúlabt a khôkdoe ng ởkdoe kinh đzmyj ôkdoe , cho nêubsy n côkdoe ng tájxfr c an bàljoz i bêubsy n kia, dĩnnjn nhiêubsy n làljoz do Thụawsd c quýllgo phi âjtld m thầjfis m ra tay chỉvvrs đzmyj iểjxwo m. Toàljoz n bộcwjm Phạzmyj m phủwkmo ngoàljoz i việechf c cảfxyg nh thấvxsr y vinh quang, càljoz ng thêubsy m cẩprdr n thậgmzf n vôkdoe cùalko ng, rấvxsr t sợiios mìesty nh thiếcgdx u cẩprdr n thậgmzf n, khôkdoe ng thíclfy ch hợiios p vớfgjy i quy củwkmo .
Nhưjlax ng quy củwkmo bảfxyg n thâjtld n nójxwo cũbpwj ng làljoz mộcwjm t chuyệechf n rấvxsr t khójxwo rồlrna i. Thâjtld n phậgmzf n củwkmo a Lâjtld m Uyểjxwo n Nhi làljoz quậgmzf n chúlabt a, chỉvvrs làljoz cójxwo tájxfr c dụawsd ng trong cung, đzmyj ặvjsi t ởkdoe thếcgdx giớfgjy i ngoàljoz i cung, thâjtld n phậgmzf n củwkmo a nàljoz ng cũbpwj ng chỉvvrs làljoz con tưjlax sinh củwkmo a Lâjtld m tểjxwo tưjlax ớfgjy ng, đzmyj ầjfis u năjxwo m nay mớfgjy i đzmyj ưjlax ợiios c bệechf hạzmyj nhậgmzf n thứatuw c. Cho nêubsy n đzmyj ạzmyj i hôkdoe n lễjxwo nàljoz y, tớfgjy i cùalko ng cũbpwj ng chỉvvrs làljoz nghi lễjxwo quậgmzf n chúlabt a bìesty nh thưjlax ờatuw ng thôkdoe i, quy cájxfr ch đzmyj ájxfr m cưjlax ớfgjy i củwkmo a nhi nữesty cájxfr c đzmyj ạzmyj i thầjfis n bìesty nh thưjlax ờatuw ng, thủwkmo y chung cũbpwj ng khôkdoe ng thểjxwo chấvxsr p nhậgmzf n đzmyj ưjlax ợiios c.
Liễjxwo u thịcboh sau mộcwjm t lầjfis n vàljoz o cung, rốfxyg t cuộcwjm c cũbpwj ng chiếcgdx m đzmyj ưjlax ợiios c chỉvvrs đzmyj iểjxwo m chíclfy nh xájxfr c củwkmo a Thájxfr i Hậgmzf u, tuy rằekbw ng Thájxfr i Hậgmzf u cựfvyi c kỳjaqs khôkdoe ng thíclfy ch Lâjtld m phủwkmo cójxwo mặvjsi t trong hôkdoe n sựfvyi củwkmo a ngoạzmyj i tôkdoe n nhi bảfxyg o bốfxyg i củwkmo a mìesty nh, nhưjlax ng vẫcgdx n nhưjlax cũbpwj chịcboh u nhúlabt n nhưjlax ờatuw ng, ngầjfis m đzmyj ồlrna ng ýllgo cho Lâjtld m phủwkmo thêubsy m vàljoz o hôkdoe n sựfvyi nàljoz y. Đwbkx ồlrna ng thờatuw i cũbpwj ng tuyêubsy n cájxfr o tiếcgdx n hàljoz nh nghi lễjxwo đzmyj ạzmyj i hôkdoe n khôkdoe ng theo phưjlax ơfuqa ng thứatuw c quậgmzf n chúlabt a xuấvxsr t giájxfr .
Tuy rằekbw ng cao cấvxsr p trong Phạzmyj m thịcboh biếcgdx t chuyệechf n cójxwo chúlabt t thấvxsr t vọhpit ng nho nhỏzqsi , nhưjlax ng nghĩnnjn tớfgjy i cùalko ng Tểjxwo tưjlax ớfgjy ng làljoz m đzmyj ájxfr m hỏzqsi i, cũbpwj ng làljoz chuyệechf n rấvxsr t cójxwo mặvjsi t mũbpwj i rồlrna i, cho nêubsy n chuẩprdr n bịcboh cũbpwj ng rấvxsr t cẩprdr n thậgmzf n.
Chỉvvrs làljoz mọhpit i ngưjlax ờatuw i khôkdoe ng hềrern nghĩnnjn tớfgjy i, phong cảfxyg nh đzmyj ạzmyj i hôkdoe n củwkmo a Phạzmyj m Nhàljoz n cùalko ng Lâjtld m Uyểjxwo n Nhi, còhmgt n hơfuqa n cảfxyg tràljoz ng cảfxyg nh thàljoz nh hôkdoe n giữesty a côkdoe ng chúlabt a cùalko ng phòhmgt mãbpwj , đzmyj ềrern u càljoz ng đzmyj ájxfr ng cho mọhpit i ngưjlax ờatuw i phảfxyg i nhớfgjy trong nhiềrern u năjxwo m.
----------oOo----------
======
Chúlabt thíclfy ch:
(1):
. Tứatuw đzmyj ạzmyj i danh tájxfr c: Tâjtld y Du Kýllgo - Ngôkdoe Thừubsy a Âsvhj n, Hồlrna ng Lâjtld u Mộcwjm ng - Tàljoz o Tuyếcgdx t Cầjfis n, Thủwkmo y Hửweyu - Thi Nạzmyj i Am, Tam Quốfxyg c Diễjxwo n Nghĩnnjn a - La Quájxfr n Trung.
. Luậgmzf n Ngữesty làljoz sájxfr ch sưjlax u tậgmzf p ghi chéhket p lạzmyj i nhữesty ng lờatuw i dạzmyj y củwkmo a Khổkdoe ng Tửweyu vàljoz nhữesty ng lờatuw i nójxwo i củwkmo a ngưjlax ờatuw i đzmyj ưjlax ơfuqa ng thờatuw i. Sájxfr ch Luậgmzf n Ngữesty gồlrna m 20 thiêubsy n, mỗlwot i thiêubsy n đzmyj ềrern u lấvxsr y chữesty đzmyj ầjfis u màljoz đzmyj ặvjsi t têubsy n, vàljoz cájxfr c thiêubsy n khôkdoe ng cójxwo liêubsy n hệechf vớfgjy i nhau.
Đwbkx ọhpit c sájxfr ch nàljoz y, ngưjlax ờatuw i ta hiểjxwo u đzmyj ưjlax ợiios c phẩprdr m chấvxsr t tưjlax cájxfr ch vàljoz tíclfy nh tìesty nh củwkmo a Khổkdoe ng Tửweyu , nhấvxsr t làljoz vềrern giájxfr o dụawsd c, ôkdoe ng tỏzqsi ra làljoz ngưjlax ờatuw i thấvxsr u hiểjxwo u tâjtld m lýllgo củwkmo a từubsy ng họhpit c tròhmgt , khéhket o đzmyj em lờatuw i giảfxyg ng dạzmyj y thíclfy ch hợiios p vớfgjy i từubsy ng trìesty nh đzmyj ộcwjm , từubsy ng hoàljoz n cảfxyg nh củwkmo a mỗlwot i ngưjlax ờatuw i. Nhưjlax cójxwo khi cùalko ng mộcwjm t câjtld u hỏzqsi i màljoz ôkdoe ng trảfxyg lờatuw i cho mỗlwot i ngưjlax ờatuw i mộcwjm t cájxfr ch.
. Tưjlax trịcboh thôkdoe ng giájxfr m (chữesty Hájxfr n: 資治通鑒/资治通鉴; Wade-Giles: Tzuchih T'ungchien) làljoz mộcwjm t cuốfxyg n biêubsy n niêubsy n sửweyu quan trọhpit ng củwkmo a Trung Quốfxyg c, vớfgjy i tổkdoe ng cộcwjm ng 294 thiêubsy n vàljoz khoảfxyg ng 3 triệechf u chữesty . Tájxfr c giảfxyg chíclfy nh củwkmo a cuốfxyg n sửweyu nàljoz y làljoz Tưjlax Mãbpwj Quang – nhàljoz sửweyu họhpit c thờatuw i Tốfxyg ng.
. Sửweyu Kýllgo Tưjlax Mãbpwj Thiêubsy n (chữesty Hájxfr n chíclfy nh thểjxwo : 史記/史记, latin hójxwo a: Shǐjìesty ), còhmgt n đzmyj ưjlax ợiios c gọhpit i bằekbw ng têubsy n Sájxfr ch củwkmo a ôkdoe ng Thájxfr i sửweyu (太史公書, Thájxfr i sửweyu côkdoe ng thưjlax ) làljoz cuốfxyg n sửweyu củwkmo a Tưjlax Mãbpwj Thiêubsy n đzmyj ưjlax ợiios c viếcgdx t từubsy năjxwo m 109 TCN đzmyj ếcgdx n 91 TCN, ghi lạzmyj i lịcboh ch sửweyu Trung Quốfxyg c từubsy thờatuw i Hoàljoz ng Đwbkx ếcgdx thầjfis n thoạzmyj i cho tớfgjy i thờatuw i ôkdoe ng sốfxyg ng. Vìesty làljoz văjxwo n bảfxyg n lịcboh ch sửweyu Trung Quốfxyg c cójxwo hệechf thốfxyg ng đzmyj ầjfis u tiêubsy n, nójxwo ảfxyg nh hưjlax ởkdoe ng cựfvyi c lớfgjy n tớfgjy i việechf c chéhket p sửweyu vàljoz văjxwo n chưjlax ơfuqa ng Trung Quốfxyg c sau nàljoz y, cójxwo thểjxwo so sájxfr nh Tưjlax Mãbpwj Thiêubsy n vớfgjy i Herodotus vàljoz Sửweyu Kýllgo vớfgjy i cuốfxyg n Historiai củwkmo a ôkdoe ng (theo quan đzmyj iểjxwo m ngưjlax ờatuw i phưjlax ơfuqa ng Tâjtld y).
-Đ
Phạ
-Vậ
-À
Từ
Thi tậ
Phạ
Tứ
Nghĩ
Hắ
-Đ
Phạ
-Đ
Phạ
-Đ
Phạ
-Danh mụ
Phạ
Có
Đ
…
Sau mấ
Phạ
Bá
Tiể
(Gá
Phạ
-Nà
Lâ
-Nhiề
Kỳ
“Ngô
Lâ
Như
Phạ
Tớ
Trong mấ
Giá
Thế
Chuyệ
Hắ
-Tư
Lờ
Lâ
-Xem ra, hô
Phạ
Hai ngư
-Thậ
Phạ
-Trư
Nhữ
Chỗ
…
Đ
Như
Liễ
Tuy rằ
Chỉ
----------oOo----------
======
Chú
(1):
. Tứ
. Luậ
Đ
. Tư
. Sử
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
