Editor: Bújbdx nn.
Vàksun o mộjbdx t ngàksun y, trong Ngựpbtm thưadfj phòanhl ng.
Thuậivom n Khảsgdx i Đglgs ếdosg vừrkrq a mớmtoe i hạswma triềwokn u trởphfu vềwokn , đnhni ang vùxcnf i đnhni ầgenl u vàksun o thưadfj ánvje n, thìnhli lạswma i nghe Cánvje t An hồzyrk i bẩkkej m, Thánvje i Tửanhl hồzyrk i kinh, đnhni ang chờmvln ởphfu bêtqdb n ngoàksun i Ngựpbtm thưadfj phòanhl ng chờmvln triệcava u kiếdosg n.
"Tuyêtqdb n." Thuậivom n Khảsgdx i Đglgs ếdosg khôtffr ng ngẩkkej ng đnhni ầgenl u, chỉjmin thảsgdx n nhiêtqdb n nóetax i mộjbdx t chữvqja , khóetax e môtffr i khẽaftg nhếdosg ch lêtqdb n.
"Nhi thầgenl n Long Hựpbtm u khấnwjw u kiếdosg n Phụveli Hoàksun ng." Sau nhữvqja ng tiếdosg ng bưadfj ớmtoe c châuakh n rấnwjw t nhỏipsx , mộjbdx t thiếdosg u niêtqdb n chừrkrq ng mưadfj ờmvln i mộjbdx t, mưadfj ờmvln i hai tuổydzs i quỳxosh dưadfj ớmtoe i bậivom c thưadfj ánvje n.
"Bìnhli nh thâuakh n." Hạswma lờmvln i phêtqdb bằvqja ng bújbdx t đnhni ỏipsx cuốglgs i cùxcnf ng, đnhni ặjbdx t bújbdx t lôtffr ng nhỏipsx khắupvj c ngọdnby c hìnhli nh rồzyrk ng lưadfj ợskwd n lêtqdb n giánvje bújbdx t làksun m bằvqja ng ngọdnby c Hòanhl a Đglgs iềwokn n, Thuậivom n Khảsgdx i Đglgs ếdosg ngẩkkej ng đnhni ầgenl u lêtqdb n, trong ánvje nh mắupvj t vốglgs n bìnhli nh tĩdfbn nh lạswma i hiệcava n lêtqdb n vẻosds yêtqdb u mếdosg n khôtffr ng dễaftg dàksun ng nhậivom n ra: "Thưadfj mớmtoe i truyềwokn n đnhni ếdosg n hôtffr m kia, khôtffr ng phảsgdx i còanhl n hai ba ngàksun y nữvqja a mớmtoe i vềwokn đnhni ếdosg n kinh thàksun nh sao? Sao hôtffr m nay đnhni ãjmin đnhni ếdosg n rồzyrk i?"
"Ngàksun y hôtffr m ấnwjw y, sau khi nhậivom n đnhni ưadfj ợskwd c lệcava nh triệcava u kiếdosg n củosds a Phụveli Hoàksun ng, nhi thầgenl n lậivom p tứdfbn c cánvje o biệcava t Hoàksun ng tổydzs mẫqksq u, rồzyrk i chạswma y suốglgs t cảsgdx đnhni êtqdb m khôtffr ng ngừrkrq ng nghỉjmin ." Thánvje i Tửanhl Lýdnby Long Hựpbtm u đnhni ứdfbn ng sang mộjbdx t bêtqdb n, đnhni ôtffr i mắupvj t phưadfj ợskwd ng rạswma ng rỡsmaq phánvje t sánvje ng rấnwjw t giốglgs ng Cẩkkej n Hoàksun ng Hậivom u."Hoàksun ng tổydzs mẫqksq u chỉjmin lưadfj u lạswma i Ngũahhf hoàksun ng đnhni ệcava bồzyrk i bêtqdb n cạswma nh bàksun , lệcava nh cho nhi thầgenl n chớmtoe chậivom m trễaftg , lầgenl n tếdosg trờmvln i cầgenl u mưadfj a nàksun y làksun chuyệcava n quan trọdnby ng. Nhi thầgenl n cũahhf ng cóetax suy nghĩdfbn nhưadfj vậivom y nêtqdb n nhanh chóetax ng trởphfu vềwokn đnhni ểmvln chuẩkkej n bịetax , vìnhli lýdnby do đnhni óetax màksun cảsgdx mộjbdx t đnhni ưadfj ờmvln ng khôtffr ng dánvje m nghỉjmin nhiềwokn u, mau mau giụveli c ngựpbtm a trởphfu vềwokn ."
"Ừipsx ." Thuậivom n Khảsgdx i Đglgs ếdosg nhìnhli n Thánvje i tửanhl , khẽaftg gậivom t đnhni ầgenl u, đnhni ứdfbn a nhỏipsx nàksun y càksun ng trầgenl m ổydzs n hơxbze n rồzyrk i: "Hoàksun ng tổydzs mẫqksq u củosds a con cóetax khỏipsx e khôtffr ng?"
"Hoàksun ng tổydzs mẫqksq u vẫqksq n khỏipsx e, đnhni ểmvln phụveli hoàksun ng lo lắupvj ng rồzyrk i, tổydzs mẫqksq u muốglgs n ởphfu lạswma i nújbdx i Phổydzs Đglgs àksun n thêtqdb m mộjbdx t khoảsgdx ng thờmvln i gian nữvqja a, đnhni ểmvln cầgenl u phújbdx c cho muôtffr n dâuakh n trăahhf m họdnby ." Thánvje i tửanhl dừrkrq ng lạswma i mộjbdx t lánvje t, rồzyrk i nóetax i tiếdosg p: "Hoàksun ng tổydzs mẫqksq u cóetax nhờmvln nhi thầgenl n chuyểmvln n lờmvln i đnhni ếdosg n cho phụveli hoàksun ng, xin phụveli hoàksun ng chớmtoe suy nghĩdfbn lo lắupvj ng quánvje nhiềwokn u, phụveli hoàksun ng làksun minh quâuakh n, chứdfbn khôtffr ng phảsgdx i làksun Thưadfj ơxbze ng Trụveli (1), Hạswma Kiệcava t(2). Trậivom n hạswma n hánvje n lầgenl n nàksun y chíkkej nh làksun khảsgdx o nghiệcava m trờmvln i cao dàksun nh cho phụveli hoàksun ng."
"Đglgs ưadfj ợskwd c rồzyrk i. Đglgs ãjmin gặjbdx p mẫqksq u hậivom u củosds a con chưadfj a?"
"Chưadfj a ạswma , nhi thầgenl n vềwokn đnhni ếdosg n cung, sau khi thay y phụveli c xong thìnhli tớmtoe i yếdosg t kiếdosg n phụveli hoàksun ng trưadfj ớmtoe c." Thánvje i tửanhl lầgenl n lưadfj ợskwd t bẩkkej m bánvje o mọdnby i chuyệcava n.
"Đglgs i gặjbdx p mẫqksq u hậivom u củosds a con đnhni i, tránvje nh cho nàksun ng lo lắupvj ng."
"Nhi thầgenl n tuâuakh n chỉjmin ." Lýdnby Long Hựpbtm u lạswma i khom ngưadfj ờmvln i hàksun nh lễaftg , rờmvln i khỏipsx i Ngựpbtm thưadfj phòanhl ng đnhni ếdosg n thẳgenl ng cung củosds a Hoàksun ng Hậivom u.
Thuậivom n Khảsgdx i Đglgs ếdosg nhìnhli n bóetax ng dánvje ng Thánvje i Tửanhl biếdosg n mấnwjw t ởphfu cửanhl a, môtffr i mỏipsx ng khẽaftg nâuakh ng lêtqdb n, lộjbdx ra nụveli cưadfj ờmvln i vui mừrkrq ng, mặjbdx c dùxcnf nhi tửanhl nàksun y củosds a ôtffr ng mớmtoe i mưadfj ờmvln i hai tuổydzs i, nhưadfj ng cũahhf ng đnhni ãjmin cóetax phong thánvje i trầgenl m ổydzs n củosds a bậivom c quâuakh n chủosds trong tưadfj ơxbze ng lai, lújbdx c giơxbze tay nhấnwjw c châuakh n đnhni ềwokn u giốglgs ng ôtffr ng thờmvln i niêtqdb n thiếdosg u.
Sau khi xửanhl lýdnby xong tấnwjw u chưadfj ơxbze ng cuốglgs i cùxcnf ng, Thuậivom n Khảsgdx i Đglgs ếdosg xoa xoa mi tâuakh m đnhni ang cau chặjbdx t, di giánvje đnhni ếdosg n Khôtffr n Thánvje i cung. Vừrkrq a mớmtoe i đnhni ếdosg n cửanhl a Đglgs ôtffr ng Noãjmin n cánvje c, lạswma i nghe đnhni ưadfj ợskwd c tiếdosg ng Thánvje i tửanhl kểmvln lạswma i nhữvqja ng đnhni iềwokn u tai nghe mắupvj t thấnwjw y suốglgs t dọdnby c đnhni ưadfj ờmvln ng đnhni ếdosg n nújbdx i Phổydzs Đglgs àksun n, cùxcnf ng vớmtoe i tiếdosg ng cưadfj ờmvln i khoan khoánvje i nhẹpxmc nhàksun ng củosds a Cẩkkej n Hoàksun ng Hậivom u.
Phấnwjw t tay đnhni ểmvln tiểmvln u thánvje i giánvje m khỏipsx i truyềwokn n bẩkkej m, ôtffr ng luôtffr n thíkkej ch lặjbdx ng yêtqdb n khôtffr ng mộjbdx t tiếdosg ng đnhni ộjbdx ng xuấnwjw t hiệcava n trưadfj ớmtoe c mặjbdx t Hoàksun ng Hậivom u củosds a ôtffr ng, nhấnwjw t làksun thíkkej ch bắupvj t gặjbdx p khoảsgdx nh khắupvj c bàksun tựpbtm cho phéxbze p mìnhli nh khôtffr ng cầgenl n đnhni oan trang, rồzyrk i lạswma i cốglgs hếdosg t sứdfbn c che dấnwjw u hai gòanhl mánvje ửanhl ng hồzyrk ng kia. Môtffr i mỏipsx ng khẽaftg nâuakh ng lêtqdb n, Thuậivom n Khảsgdx i Đglgs ểmvln đnhni ẩkkej y cửanhl a bưadfj ớmtoe c vàksun o.
Cánvje ch ngàksun y tếdosg trờmvln i cầgenl u mưadfj a còanhl n cóetax ba ngàksun y, Thuậivom n Khảsgdx i Đglgs ếdosg , Cẩkkej n Hoàksun ng Hậivom u vàksun Thánvje i Tửanhl đnhni i trưadfj ớmtoe c đnhni ếdosg n hàksun nh cung Viêtqdb n Khâuakh u, ởphfu riêtqdb ng, tắupvj m rửanhl a, ăahhf n chay.
Tờmvln mờmvln sánvje ng ngàksun y tếdosg trờmvln i, quan chủosds trìnhli việcava c lễaftg nghi xưadfj ớmtoe ng 'Đglgs ốglgs t lửanhl a nghêtqdb nh đnhni óetax n thầgenl n linh'.
Thuậivom n Khảsgdx i Đglgs ếdosg vàksun Cẩkkej n Hoàksun ng Hậivom u mặjbdx c ánvje o thụveli ng, ngồzyrk i liễaftg n từrkrq trai cung (cung dàksun nh đnhni ểmvln ăahhf n chay) ra, do Thánvje i tửanhl mặjbdx c ánvje o phụveli ng cưadfj ỡsmaq i ngựpbtm a trắupvj ng đnhni i phíkkej a trưadfj ớmtoe c dẫqksq n đnhni ưadfj ờmvln ng, phíkkej a sau cóetax chújbdx ng Hoàksun ng tửanhl vàksun văahhf n võwmmy bánvje quan đnhni i theo, đnhni i thẳgenl ng đnhni ếdosg n đnhni àksun i Viêtqdb n Khâuakh u, rồzyrk i mớmtoe i hạswma liễaftg n.
Đglgs ợskwd i đnhni ếdosg n khi bàksun i diễaftg n tấnwjw u nghêtqdb nh đnhni óetax n thầgenl n linh kếdosg t thújbdx c, khóetax i xanh tỏipsx a ra từrkrq bêtqdb n trong củosds i chánvje y lưadfj ợskwd n vàksun i vòanhl ng rồzyrk i dầgenl n bay lêtqdb n trờmvln i, chújbdx ng Hoàksun ng tửanhl vàksun văahhf n võwmmy bánvje quan quỳxosh lạswma y trưadfj ớmtoe c đnhni àksun i, Thuậivom n Khảsgdx i Đglgs ếdosg , Hoàksun ng Hậivom u, Thánvje i Tửanhl cùxcnf ng nhau bưadfj ớmtoe c lêtqdb n chíkkej n chíkkej n tánvje m mưadfj ơxbze i mộjbdx t bậivom c thang đnhni ếdosg n đnhni ỉjmin nh đnhni àksun i tếdosg trờmvln i, đnhni ứdfbn ng trưadfj ớmtoe c bàksun n tếdosg trờmvln i.
Dưadfj ớmtoe i sựpbtm hưadfj ớmtoe ng dẫqksq n củosds a quan lễaftg nghi, quỳxosh lạswma y, dâuakh ng ba câuakh y hưadfj ơxbze ng, cújbdx ng ngọdnby c vàksun tơxbze lụveli a, dâuakh ng tặjbdx ng lễaftg vậivom t, quỳxosh dâuakh ng rưadfj ợskwd u, quan lễaftg nghi cầgenl u chújbdx c đnhni ứdfbn ng giữvqja a đnhni àksun i tếdosg , trêtqdb n 'đnhni ánvje thiêtqdb n tâuakh m', quỳxosh đnhni ọdnby c chújbdx c văahhf n, sau ba quỳxosh chíkkej n vánvje i thìnhli dâuakh ng lêtqdb n thầgenl n linh.
Đglgs ợskwd i đnhni ếdosg n khi nghi lễaftg tếdosg trờmvln i hoàksun n tấnwjw t, Cẩkkej n Hoàksun ng Hậivom u ngồzyrk i trong phưadfj ợskwd ng liễaftg n, dựpbtm a vàksun o gốglgs i mềwokn m, bỗcnca ng nhiêtqdb n cóetax cảsgdx m giánvje c mũahhf phưadfj ợskwd ng trêtqdb n đnhni ầgenl u nặjbdx ng giốglgs ng nhưadfj ngàksun n câuakh n, trêtqdb n tránvje n đnhni ãjmin ưadfj ớmtoe t đnhni ẫqksq m mồzyrk hôtffr i, toàksun n thâuakh n vôtffr lựpbtm c xụveli i lơxbze giốglgs ng nhưadfj gâuakh n cốglgs t bịetax phánvje gỡsmaq , cảsgdx m giánvje c buồzyrk n ngủosds ậivom p đnhni ếdosg n, bàksun n tay khẽaftg xoa bụveli ng dưadfj ớmtoe i vẫqksq n bằvqja ng phẳgenl ng nhưadfj cũahhf , trong lòanhl ng thầgenl m nghĩdfbn , cơxbze thểmvln cóetax thai thậivom t sựpbtm khôtffr ng thểmvln lăahhf n qua lăahhf n lạswma i liêtqdb n tụveli c đnhni ưadfj ợskwd c.
"Đglgs i bánvje o lạswma i cho Hoàksun ng Thưadfj ợskwd ng, nơxbze i nàksun y củosds a ta đnhni ãjmin thỏipsx a đnhni ánvje ng rồzyrk i."
"Vâuakh ng." Tiểmvln u thánvje i giánvje m đnhni ợskwd i ởphfu bêtqdb n ngoàksun i nhanh chóetax ng bưadfj ớmtoe c lêtqdb n lĩdfbn nh mệcava nh.
Liễaftg n chậivom m rãjmin i đnhni i vềwokn phíkkej a hoàksun ng cung, lújbdx c đnhni ếdosg n cửanhl a Thừrkrq a Càksun n, mộjbdx t quảsgdx n sựpbtm côtffr côtffr đnhni ãjmin sớmtoe m chờmvln ởphfu đnhni óetax vộjbdx i vàksun ng bẩkkej m bánvje o việcava c gấnwjw p.
"Cóetax chuyệcava n gìnhli ?" Anh Ngọdnby c nâuakh ng rèkkee m che phưadfj ợskwd ng liễaftg n lêtqdb n mộjbdx t chújbdx t, Cẩkkej n Hoàksun ng Hậivom u hỏipsx i.
"Bẩkkej m Hoàksun ng Hậivom u nưadfj ơxbze ng nưadfj ơxbze ng, sánvje ng hôtffr m nay Nghêtqdb nh Tầgenl n nưadfj ơxbze ng nưadfj ơxbze ng bỗcnca ng cảsgdx m thấnwjw y khôtffr ng khỏipsx e...Sau đnhni óetax ...Sau đnhni óetax đnhni ãjmin sinh hạswma rồzyrk i...Làksun song sinh...Mộjbdx t đnhni ôtffr i long phưadfj ợskwd ng..." Quảsgdx n sựpbtm côtffr côtffr ấnwjw p a ấnwjw p újbdx ng bẩkkej m bánvje o, cóetax lẽaftg bêtqdb n trong từrkrq 'khôtffr ng khỏipsx e' nàksun y cóetax ẩkkej n ýdnby khánvje c.
"Àpaqt ? Mộjbdx t đnhni ôtffr i long phưadfj ợskwd ng, rấnwjw t tốglgs t, đnhni âuakh y còanhl n làksun việcava c vui, truyềwokn n xuốglgs ng, thưadfj ởphfu ng." Dứdfbn t lờmvln i, Cẩkkej n Hoàksun ng Hậivom u ngừrkrq ng mộjbdx t chújbdx t, rồzyrk i lạswma i nóetax i: "Làksun chuyệcava n vui, tạswma i sao ngưadfj ơxbze i lạswma i ấnwjw p újbdx ng? Khôtffr ng đnhni ủosds thánvje ng nêtqdb n cơxbze thểmvln hàksun i nhi suy nhưadfj ợskwd c sao?" Nghĩdfbn lạswma i đnhni ếdosg n nay thai củosds a Nghêtqdb nh Tầgenl n mớmtoe i hơxbze n tánvje m thánvje ng, bìnhli nh thưadfj ờmvln ng cũahhf ng khôtffr ng ổydzs n đnhni ịetax nh, đnhni ứdfbn a nhỏipsx suy nhưadfj ợskwd c cũahhf ng làksun đnhni iềwokn u đnhni ưadfj ơxbze ng nhiêtqdb n.
"Vâuakh ng...nhưadfj ng...."
"Nhưadfj ng sao?" Thấnwjw y quảsgdx n sựpbtm côtffr côtffr nhưadfj vậivom y, lôtffr ng màksun y Cẩkkej n Hoàksun ng Hậivom u cau lạswma i, trong lòanhl ng thoánvje ng hiệcava n đnhni iềwokn m xấnwjw u, trầgenl m giọdnby ng hỏipsx i.
"Làksun long tửanhl phưadfj ợskwd ng sinh, lújbdx c tiểmvln u hoàksun ng tửanhl đnhni i ra...khôtffr ng...cóetax hôtffr hấnwjw p..." Quảsgdx n sựpbtm côtffr côtffr càksun ng nóetax i giọdnby ng càksun ng nhỏipsx , cuốglgs i cùxcnf ng thìnhli khôtffr ng còanhl n nghe rõwmmy nữvqja a.
Cẩkkej n Hoàksun ng Hậivom u chỉjmin cảsgdx m thấnwjw y trưadfj ớmtoe c mắupvj t biếdosg n thàksun nh màksun u đnhni en, ngựpbtm c cứdfbn ng lạswma i, trong lòanhl ng khôtffr ng ngừrkrq ng nhắupvj c lạswma i 'Long tửanhl phưadfj ợskwd ng sinh...Long tửanhl phưadfj ợskwd ng sinh..." Hay cho mộjbdx t lầgenl n xuấnwjw y hiệcava n long phưadfj ợskwd ng, lạswma i bịetax biếdosg n thàksun nh chuyệcava n xấnwjw u Long tửanhl phưadfj ợskwd ng sinh, còanhl n đnhni újbdx ng ngàksun y tếdosg trờmvln i cầgenl u mưadfj a. Nghêtqdb nh Tầgenl n àksun Nghêtqdb nh Tầgenl n, ngưadfj ơxbze i đnhni ang làksun m chuyệcava n gìnhli đnhni âuakh y, sao bìnhli nh thưadfj ờmvln ng khôtffr ng yêtqdb n ổydzs n chờmvln sinh chứdfbn .
"Đglgs ãjmin bẩkkej m bánvje o Hoàksun ng Thưadfj ơxbze ng chưadfj a?" Cẩkkej n Hoàksun ng Hậivom u giốglgs ng nhưadfj nhớmtoe ra chuyệcava n gìnhli , vộjbdx i vàksun ng hỏipsx i.
"Nôtffr tỳxosh chưadfj a..."
"Đglgs ưadfj ợskwd c rồzyrk i." Cẩkkej n Hoàksun ng Hậivom u khẽaftg khoánvje t ốglgs ng tay ánvje o: "Lui xuốglgs ng đnhni i, việcava c nàksun y cóetax ta bánvje o Hoàksun ng Thưadfj ợskwd ng." Tếdosg trờmvln i trởphfu vềwokn lạswma i gặjbdx p chuyệcava n khôtffr ng làksun nh, Hoàksun ng Thưadfj ợskwd ng vốglgs n lo lắupvj ng chuyệcava n hạswma n hánvje n, nếdosg u nhưadfj Hoàksun ng Thưadfj ợskwd ng biếdosg t thêtqdb m chuyệcava n nàksun y, sợskwd làksun sẽaftg thêtqdb m lo lắupvj ng, đnhni ưadfj ơxbze ng nhiêtqdb n sẽaftg cầgenl n phảsgdx i khuyêtqdb n bảsgdx o mộjbdx t chújbdx t.
Sau ba thánvje ng kểmvln từrkrq ngàksun y tếdosg trờmvln i cầgenl u phújbdx c, trờmvln i vẫqksq n khôtffr ng rơxbze i lấnwjw y mộjbdx t giọdnby t mưadfj a. Lờmvln i đnhni ồzyrk n đnhni ãjmin i trong cung càksun ng ngàksun y càksun ng nghiêtqdb m trọdnby ng, hạswma n hánvje n vẫqksq n tiếdosg p tụveli c sau ngàksun y tếdosg trờmvln i cầgenl u mưadfj a làksun do Nghêtqdb nh Tầgenl n khôtffr ng biếdosg t cảsgdx m tạswma , Long tửanhl Phưadfj ợskwd ng sinh trêtqdb u tứdfbn c thầgenl n linh. Hơxbze n nữvqja a, từrkrq sau ngàksun y tếdosg trờmvln i, việcava cThuậivom n Khảsgdx i Đglgs ếdosg khôtffr ng hềwokn bưadfj ớmtoe c vàksun o Nghêtqdb nh Hỉjmin trai, ngay cảsgdx Bánvje t côtffr ng chújbdx a mớmtoe i sinh cũahhf ng chỉjmin chữvqja khôtffr ng đnhni ềwokn , cũahhf ng khôtffr ng liếdosg c mắupvj t mộjbdx t cánvje i, lạswma i càksun ng chứdfbn ng thựpbtm c lờmvln i đnhni ồzyrk n.
Trong Khôtffr n Thánvje i cung.
Trêtqdb n khuôtffr n mặjbdx t vìnhli cóetax thai màksun càksun ng thêtqdb m mưadfj ợskwd t màksun củosds a Cẩkkej n Hoàksun ng Hậivom u, vìnhli giậivom n màksun tánvje i đnhni i, trầgenl m giọdnby ng nóetax i: "Anh Ngọdnby c, truyềwokn n lệcava nh củosds a ta, nếdosg u nhưadfj cóetax ngưadfj ờmvln i tiếdosg p tụveli c dùxcnf ng lờmvln i nóetax i mêtqdb hoặjbdx c ngưadfj ờmvln i khánvje c, làksun m nhiễaftg u loạswma n cung đnhni ịetax nh, mộjbdx t khi thẩkkej m tra ra nhấnwjw t đnhni ịetax nh sẽaftg thưadfj ởphfu ng 'Mộjbdx t trưadfj ợskwd ng hồzyrk n', quyếdosg t khôtffr ng nhâuakh n nhưadfj ợskwd ng."
--- ------ ------ ---------
Chújbdx thíkkej ch:
(1) Hạswma Kiệcava t: Vua Kiệcava t (chữvqja Hánvje n: 桀; bíkkej nh âuakh m: jiéxbze ; bíkkej nh âuakh m trung cổydzs : gjet; trịetax vìnhli : 1818 TCN – 1767 TCN) hay Hạswma Kiệcava t (夏桀) làksun vịetax vua thứdfbn 17 vàksun cuốglgs i cùxcnf ng nhàksun Hạswma trong lịetax ch sửanhl Trung Quốglgs c. Ôuinr ng đnhni ưadfj ợskwd c truyềwokn n thốglgs ng coi nhưadfj mộjbdx t bạswma o chújbdx a vàksun kẻosds ánvje p bứdfbn c, ngưadfj ờmvln i mang lạswma i sựpbtm sụveli p đnhni ổydzs củosds a mộjbdx t triềwokn u đnhni ạswma i. Khoảsgdx ng thếdosg kỉjmin 16 TCN Kiệcava t bịetax đnhni ánvje nh bạswma i bởphfu i Thàksun nh Thang, dẫqksq n đnhni ếdosg n chấnwjw m dứdfbn t củosds a nhàksun Hạswma , kéxbze o dàksun i khoảsgdx ng 500 năahhf m, vàksun sựpbtm ra đnhni ờmvln i củosds a nhàksun Thưadfj ơxbze ng.
(2) Thưadfj ơxbze ng Trụveli : Đglgs ếdosg Tâuakh n (帝辛), Trụveli (紂), Trụveli Tâuakh n (紂辛) hay Trụveli Vưadfj ơxbze ng (紂王) - cũahhf ng cóetax thểmvln thêtqdb m "Thưadfj ơxbze ng" (商) ởphfu trưadfj ớmtoe c cánvje c têtqdb n gọdnby i nàksun y - làksun vịetax vua cuốglgs i cùxcnf ng đnhni ờmvln i nhàksun Thưadfj ơxbze ng củosds a lịetax ch sửanhl Trung Quốglgs c, ởphfu ngôtffr i từrkrq 1154 TCN - 1123 TCN hoặjbdx c 1075 TCN - 1046 TCN. Têtqdb n thậivom t củosds a ôtffr ng làksun Tửanhl Thụveli (子受).
Trụveli Vưadfj ơxbze ng làksun con củosds a Đglgs ếdosg Ấuakh t, têtqdb n gọdnby i làksun Âxbze n Thọdnby , nổydzs i tiếdosg ng làksun mộjbdx t ôtffr ng vua dâuakh m đnhni ãjmin ng. Ôuinr ng mêtqdb Đglgs ánvje t Kỷdfbn đnhni ếdosg n quêtqdb n việcava c triềwokn u chíkkej nh. Ôuinr ng vàksun Đglgs ánvje t Kỷdfbn làksun mộjbdx t cặjbdx p đnhni ưadfj ợskwd c nhắupvj c đnhni ếdosg n trong lịetax ch sửanhl Trung Quốglgs c vớmtoe i sựpbtm phẫqksq n nộjbdx củosds a nhiềwokn u ngưadfj ờmvln i. Tuy vậivom y, Trụveli Vưadfj ơxbze ng cóetax sứdfbn c khỏipsx e hơxbze n ngưadfj ờmvln i vàksun làksun mộjbdx t vịetax vua văahhf n võwmmy song toàksun n, vìnhli sựpbtm tàksun n bạswma o đnhni ãjmin dẫqksq n đnhni ếdosg n mấnwjw t nưadfj ớmtoe c vềwokn tay nhàksun Chu.
(3) Mộjbdx t trưadfj ợskwd ng hồzyrk ng: làksun mộjbdx t hìnhli nh phạswma t dùxcnf ng đnhni ểmvln trừrkrq ng phạswma t nhưadfj ng phi tầgenl n cung nhâuakh n trong hậivom u cung phạswma m sai lầgenl m, dùxcnf ng bảsgdx n tửanhl dàksun i năahhf m thưadfj ớmtoe c rộjbdx ng năahhf m tấnwjw c đnhni ểmvln đnhni ánvje nh vàksun o vịetax tríkkej dưadfj ớmtoe i eo củosds a nữvqja phạswma m ngâuakh n, khôtffr ng kểmvln sốglgs lưadfj ợskwd ng đnhni ánvje nh tớmtoe i gâuakh n cốglgs t đnhni ềwokn u đnhni ứdfbn t hếdosg t, huyếdosg t nhụveli c mơxbze hồzyrk mớmtoe i dừrkrq ng lạswma i, từrkrq xa nhìnhli n lạswma i, thấnwjw y mộjbdx t màksun u đnhni ỏipsx tưadfj ơxbze i, nêtqdb n mớmtoe i cóetax têtqdb n làksun "Mộjbdx t trưadfj ợskwd ng hồzyrk ng".
Và
Thuậ
"Tuyê
"Nhi thầ
"Bì
"Ngà
"Ừ
"Hoà
"Đ
"Chư
"Đ
"Nhi thầ
Thuậ
Sau khi xử
Phấ
Cá
Tờ
Thuậ
Đ
Dư
Đ
"Đ
"Vâ
Liễ
"Có
"Bẩ
"À
"Vâ
"Như
"Là
Cẩ
"Đ
"Nô
"Đ
Sau ba thá
Trong Khô
Trê
--- ------ ------ ---------
Chú
(1) Hạ
(2) Thư
Trụ
(3) Mộ
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
