Anh Hùng Lĩnh Nam
Chương 1 : Thế sự hồi đầu dĩ nhất không giang sơn vô lệ khấp anh hùng
Thếwoez sựpnyn hồtppu i đejrb ầpcnc u dĩlbbr nhấjwck t khôlyxp ng,
Giang sơuhwr n vôlyxp lệewsl khấjwck p anh hùdpea ng.
(Phan Chu Trinh 1872-1926,
Chídjcb thàxfnd nh thôlyxp ng thádjcb nh thi)
Dịqtzv ch nghĩlbbr a:
Ngẫyfpt m sựpnyn thếwoez , quay đejrb ầpcnc u nhìenmk n vềsaqa quádjcb khứqtzv , khôlyxp ng còfdrm n gìenmk cảiavg .
Giang sơuhwr n hếwoez t nưnqka ớenmk c mắeeoc t màxfnd khódyaq c cho sựpnyn nghiệewsl p cádjcb c anh hùdpea ng.
Trờifzj i nắeeoc ng thu, giódyaq heo may rídjcb t lêdufs n từifzj ng cơuhwr n, nhữokiz ng câzsji y thôlyxp ng bêdufs n bờifzj biểvnnl n vi vu nhưnqka tiếwoez ng ai oádjcb n củvnnl a dâzsji n Việewsl t mấjwck t nưnqka ớenmk c. Trêdufs n bãwidi i biểvnnl n Ngọxinm c-đejrb ưnqka ờifzj ng, mộenmk t ngưnqka ờifzj i đejrb àxfnd n ôlyxp ng tuổxigd i khoảiavg ng 50, lưnqka ng đejrb eo bảiavg o kiếwoez m, tay dắeeoc t đejrb ứqtzv a trẻnpoo , thảiavg bưnqka ớenmk c ngắeeoc m cảiavg nh. Dâzsji n chàxfnd i đejrb ang tụtuiz tậdddz p làxfnd m việewsl c, ngưnqka ờifzj i thìenmk vádjcb lưnqka ớenmk i, kẻnpoo thìenmk giặydnk t lưnqka ớenmk i. Họxinm thấjwck y cha con ngưnqka ờifzj i đejrb àxfnd n ôlyxp ng thìenmk lễdpea phéftgn p đejrb ứqtzv ng dậdddz y chàxfnd o hỏuzcl i. Mỗdufs i lầpcnc n nhưnqka vậdddz y, cha con phảiavg i ngừifzj ng lạkgyz i đejrb ádjcb p lễdpea . Mộenmk t lãwidi o giàxfnd đejrb ang vádjcb lưnqka ớenmk i, đejrb ứqtzv ng dâzsji ïy chắeeoc p tay hỏuzcl i:
– Đtuiz àxfnd o-hầpcnc u hôlyxp m nay thưnqka thảiavg , ra đejrb âzsji y ngắeeoc m cảiavg nh?
Ngưnqka ờifzj i đejrb àxfnd n ôlyxp ng chậdddz m rãwidi i trảiavg lờifzj i:
– Khi trong lòfdrm ng đejrb au dớenmk n, thìenmk còfdrm n cảiavg nh nàxfnd o đejrb ẹjbhd p nữokiz a? Khi nưnqka ớenmk c đejrb ãwidi mấjwck t thìenmk còfdrm n lòfdrm ng dạkgyz nàxfnd o màxfnd dạkgyz o chơuhwr i?
Đtuiz ứqtzv a trẻnpoo đejrb i cạkgyz nh ngưnqka ớenmk c mắeeoc t nhìenmk n cha hỏuzcl i:
– Bốrnds ơuhwr i, nưnqka ớenmk c mìenmk nh đejrb ãwidi mấjwck t đejrb âzsji u? Bốrnds con ta chảiavg đejrb ang sốrnds ng trêdufs n đejrb ấjwck t nưnqka ớenmk c mìenmk nh đejrb âzsji y sao?
Đtuiz àxfnd o-hầpcnc u khôlyxp ng trảiavg lờifzj i, dắeeoc t con đejrb i ngưnqka ợtwwq c lêdufs n đejrb ồtppu i thôlyxp ng. Tớenmk i mộenmk t mỏuzcl m đejrb ádjcb nhìenmk n ra biểvnnl n, ôlyxp ng kéftgn o con ngồtppu i xuốrnds ng, chỉbywf ra hòfdrm n đejrb ảiavg o cádjcb ch bờifzj khôlyxp ng xa hỏuzcl i:
– Con códyaq biếwoez t hòfdrm n đejrb ảiavg o kia têdufs n gìenmk khôlyxp ng?
Đtuiz ứqtzv a trẻnpoo trảiavg lờifzj i:
– Đtuiz ạkgyz i sưnqka huynh bảiavg o đejrb ódyaq làxfnd hòfdrm n đejrb ảiavg o Nghi-sơuhwr n. Trêdufs n đejrb ảiavg o códyaq nújisc i Biệewsl n-sơuhwr n. Đtuiz ảiavg o dàxfnd i 4 dậdddz m, rộenmk ng 2 dậdddz m. Từifzj đejrb âzsji y ra đejrb ảiavg o khoảiavg ng 150 trưnqka ợtwwq ng. Trêdufs n đejrb ảiavg o códyaq đejrb ềsaqa n thờifzj Mỵtppu Châzsji u. Bãwidi i biểvnnl n Nghi-sơuhwr n códyaq nhiềsaqa u ngọxinm c trai. Phídjcb a tâzsji y nújisc i Biệewsl n-sơuhwr n códyaq mộenmk t giếwoez ng nưnqka ớenmk c têdufs n làxfnd Ngọxinm c-tỉbywf nh, nghĩlbbr a làxfnd giếwoez ng ngọxinm c. Đtuiz em nưnqka ớenmk c giếwoez ng ấjwck y rửnpoo a ngọxinm c trai, thìenmk ngọxinm c sádjcb ng vàxfnd đejrb ẹjbhd p lắeeoc m.
Đtuiz àxfnd o-hầpcnc u ngạkgyz c nhiêdufs n hỏuzcl i:
– Ai đejrb ãwidi dẫyfpt n con đejrb i chơuhwr i đejrb ảiavg o Nghi-sơuhwr n?
Đtuiz ứqtzv a trẻnpoo cưnqka ờifzj i nắeeoc c nẻnpoo , giậdddz t tay cha:
– Thưnqka a bốrnds , anh Nghi-sơuhwr n.
Đtuiz àxfnd o-hầpcnc u gậdddz t đejrb ầpcnc u, trầpcnc m tưnqka nhìenmk n nhữokiz ng lớenmk p sódyaq ng từifzj biểvnnl n cuốrnds n vàxfnd o bờifzj , thởjymf dàxfnd i.
Đtuiz àxfnd o-hầpcnc u têdufs n thựpnyn c làxfnd Đtuiz àxfnd o Thếwoez -Kiệewsl t. Ôenmk ng códyaq ba con trai, con lớenmk n làxfnd Đtuiz àxfnd o Nghi-Sơuhwr n, con thứqtzv làxfnd Đtuiz àxfnd o Biệewsl n-Sơuhwr n, đejrb ềsaqa u đejrb ãwidi trưnqka ởjymf ng thàxfnd nh. Con thứqtzv ba làxfnd Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq , tứqtzv c đejrb ứqtzv a trẻnpoo nàxfnd y, mớenmk i 13 tuổxigd i. Ôenmk ng thấjwck y Kỳqqsq còfdrm n nhỏuzcl , nêdufs n chưnqka a cho biếwoez t nhữokiz ng đejrb iềsaqa u hệewsl trọxinm ng củvnnl a đejrb ấjwck t nưnqka ớenmk c, vìenmk vậdddz y trêdufs n bãwidi i biểvnnl n, nghe con đejrb ặydnk t câzsji u hỏuzcl i códyaq liêdufs n quan đejrb ếwoez n đejrb ạkgyz i vậdddz n dâzsji n tộenmk c, ôlyxp ng khôlyxp ng trảiavg lờifzj i.
Ôenmk ng hiệewsl n làxfnd mộenmk t trong chídjcb n Lạkgyz c-hầpcnc u ởjymf vùdpea ng Cửnpoo u-châzsji n. Tổxigd tiêdufs n ôlyxp ng nguyêdufs n làxfnd tưnqka ớenmk ng củvnnl a Thụtuiz c An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng. Khi An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng bịqtzv Triệewsl u Đtuiz àxfnd cấjwck t quâzsji n sang đejrb ádjcb nh, bịqtzv thua trậdddz n, chạkgyz y đejrb ếwoez n đejrb âzsji y thìenmk khádjcb m phádjcb ra con gádjcb i làxfnd Mỵtppu -Châzsji u vìenmk ngâzsji y thơuhwr dạkgyz i dộenmk t trong tìenmk nh yêdufs u màxfnd làxfnd m mấjwck t nưnqka ớenmk c.
Ngàxfnd i giếwoez t con gádjcb i đejrb ểvnnl tạkgyz tộenmk i vớenmk i thiêdufs n hạkgyz rồtppu i nódyaq i vớenmk i cádjcb c tưnqka ớenmk ng sĩlbbr rằuaoo ng:
– Ta vìenmk sinh con, khôlyxp ng biếwoez t dạkgyz y, đejrb ếwoez n nổxigd i làxfnd m hưnqka việewsl c nưnqka ớenmk c. Ta khôlyxp ng còfdrm n mặydnk t mũnxwa i nàxfnd o nhìenmk n cádjcb c quan, nhìenmk n quốrnds c dâzsji n nữokiz a. Ta nguyệewsl n lấjwck y cádjcb i chếwoez t đejrb ểvnnl tựpnyn xửnpoo mìenmk nh. Sau khi ta chếwoez t rồtppu i, cádjcb c ngưnqka ờifzj i hãwidi y chịqtzv u nhụtuiz c, ẩpnyn n nhẫyfpt n theo gưnqka ơuhwr ng Câzsji u Tiễdpea n nằuaoo m gai nếwoez m mậdddz t, giújisc p ngưnqka ờifzj i giàxfnd , dạkgyz y trẻnpoo thơuhwr , đejrb ểvnnl mai nàxfnd y khôlyxp i phụtuiz c lạkgyz i giang sơuhwr n.
Nódyaq i rồtppu i An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng nhảiavg y xuốrnds ng biểvnnl n tựpnyn tửnpoo . Trong cádjcb c tưnqka ớenmk ng hồtppu i đejrb ódyaq códyaq tổxigd tiêdufs n củvnnl a Đtuiz àxfnd o hầpcnc u. Ôenmk ng cùdpea ng binh sĩlbbr khai phádjcb đejrb ấjwck t hoang, đejrb ốrnds t rừifzj ng làxfnd m rẫyfpt y, lậdddz p ra Đtuiz àxfnd o trang, đejrb ếwoez n nay đejrb ãwidi bảiavg y đejrb ờifzj i.
Trưnqka ớenmk c khi tổxigd tiêdufs n ôlyxp ng tớenmk i đejrb âzsji y thìenmk vùdpea ng nàxfnd y dâzsji n chújisc ng phiêdufs u bạkgyz t, sốrnds ng rảiavg i rádjcb c khắeeoc p nơuhwr i. Tổxigd tiêdufs n củvnnl a ôlyxp ng cùdpea ng tádjcb m vịqtzv tưnqka ớenmk ng khádjcb c chia nhau mỗdufs i ngưnqka ờifzj i mộenmk t vùdpea ng, tụtuiz tậdddz p dâzsji n chújisc ng lạkgyz i, dạkgyz y cho họxinm trồtppu ng câzsji y, chăjisc n nuôlyxp i. Lạkgyz i giújisc p họxinm cấjwck t nhàxfnd , đejrb ódyaq ng thuyềsaqa n, làxfnd m lưnqka ớenmk i đejrb ádjcb nh cádjcb . Dâzsji n chújisc ng cảiavg m phụtuiz c tôlyxp n chídjcb n ngưnqka ờifzj i thàxfnd nh chídjcb n vịqtzv Lạkgyz c-hầpcnc u.
Thờifzj i bâzsji y giờifzj , ngưnqka ờifzj i Hádjcb n tuy cai trịqtzv đejrb ấjwck t Việewsl t, nhưnqka ng vẫyfpt n dùdpea ng chếwoez đejrb ộenmk phong kiếwoez n, mỗdufs i vùdpea ng đejrb ểvnnl nguyêdufs n mộenmk t vịqtzv Lạkgyz c-hầpcnc u hay Lạkgyz c-tưnqka ớenmk ng cai trịqtzv . Dâzsji n trong ấjwck p dưnqka ớenmk i quyềsaqa n đejrb iềsaqa u đejrb ộenmk ng củvnnl a Lạkgyz c-hầpcnc u, Lạkgyz c-tưnqka ớenmk ng. Còfdrm n Thádjcb i-thújisc , Huyệewsl n-lệewsl nh, Huyệewsl n-újisc y thìenmk chỉbywf việewsl c kiểvnnl m soádjcb t cádjcb c Lạkgyz c-hầpcnc u, Lạkgyz c-tưnqka ớenmk ng màxfnd thôlyxp i.
Quậdddz n Cửnpoo u-châzsji n, códyaq mộenmk t Thádjcb i-thújisc cai trịqtzv . Dưnqka ớenmk i Thádjcb i-thújisc códyaq mộenmk t Đtuiz ôlyxp -újisc y coi vềsaqa quâzsji n sựpnyn , códyaq mộenmk t Đtuiz ôlyxp -sádjcb t coi vềsaqa an ninh giốrnds ng nhưnqka ngàxfnd y nay làxfnd cảiavg nh sádjcb t, côlyxp ng an. Quậdddz n Cửnpoo u-châzsji n chia làxfnd m bốrnds n huyệewsl n, mỗdufs i huyệewsl n códyaq mộenmk t Huyệewsl n-lệewsl nh ngưnqka ờifzj i Hádjcb n vàxfnd mộenmk t Huyệewsl n-újisc y khi thìenmk ngưnqka ờifzj i Việewsl t, khi thìenmk ngưnqka ờifzj i Hádjcb n coi vềsaqa quâzsji n sựpnyn . Mỗdufs i huyệewsl n cũnxwa ng códyaq mộenmk t Giádjcb m-sởjymf Tếwoez -tádjcb c coi vềsaqa an ninh.
Sau gầpcnc n 100 năjisc m thìenmk cádjcb c Lạkgyz c-hầpcnc u họxinm p nhau lạkgyz i, lậdddz p ra phádjcb i võzuak Cửnpoo u-châzsji n, thàxfnd nh ra bâzsji y giờifzj ởjymf Cửnpoo u-châzsji n chỉbywf códyaq mộenmk t phádjcb i võzuak , nhưnqka ng códyaq tớenmk i chídjcb n trang ấjwck p khádjcb c nhau. Từifzj khi phádjcb i võzuak Cửnpoo u-châzsji n đejrb ưnqka ợtwwq c thàxfnd nh lậdddz p đejrb ếwoez n giờifzj trảiavg i gầpcnc n 100 năjisc m. Võzuak phádjcb i Cửnpoo u-châzsji n lấjwck y việewsl c phảiavg n Hádjcb n phụtuiz c Việewsl t làxfnd m lẽsqqa chídjcb nh đejrb ểvnnl hoạkgyz t đejrb ộenmk ng. Cádjcb c tôlyxp n sưnqka củvnnl a phádjcb i trọxinm ng nghĩlbbr a khinh tàxfnd i, nêdufs n đejrb ưnqka ợtwwq c cádjcb c anh hùdpea ng khắeeoc p vùdpea ng Lĩlbbr nh-nam nhưnqka Nam-hảiavg i, Quếwoez -lâzsji m, Giao-chỉbywf , Nhậdddz t-nam, Tưnqka ợtwwq ng-quậdddz n kídjcb nh phụtuiz c.
Tuy bêdufs n trong phádjcb i Cửnpoo u-châzsji n códyaq ýnfko đejrb ồtppu lớenmk n nhưnqka vậdddz y, nhưnqka ng vẫyfpt n giữokiz đejrb ưnqka ợtwwq c bídjcb mậdddz t. Nêdufs n khi Đtuiz àxfnd o hầpcnc u thấjwck y Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq biếwoez t tưnqka ờifzj ng tậdddz n vềsaqa đejrb ảiavg o Nghi-sơuhwr n, ôlyxp ng tưnqka ởjymf ng mưnqka u đejrb ồtppu bídjcb mậdddz t đejrb ódyaq con đejrb ãwidi biếwoez t, nêdufs n mớenmk i vặydnk n hỏuzcl i. Khôlyxp ng ngờifzj , Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq khôlyxp ng biếwoez t gìenmk hơuhwr n vềsaqa thắeeoc ng cảiavg nh đejrb ịqtzv a phưnqka ơuhwr ng.
Nguyêdufs n hai hòfdrm n nújisc i ngoàxfnd i bờifzj biểvnnl n, trưnqka ớenmk c đejrb âzsji y khôlyxp ng códyaq têdufs n, mộenmk t lầpcnc n Đtuiz àxfnd o hầpcnc u cùdpea ng phu nhâzsji n đejrb i ngoạkgyz n sơuhwr n hứqtzv ng giódyaq , trởjymf vềsaqa đejrb ẻnpoo ra ngưnqka ờifzj i con thứqtzv nhấjwck t, ôlyxp ng đejrb ặydnk t têdufs n làxfnd Nghi-Sơuhwr n, vàxfnd đejrb ặydnk t têdufs n hòfdrm n nújisc i đejrb ódyaq làxfnd Nghi-sơuhwr n luôlyxp n. Hai năjisc m sau ôlyxp ng bàxfnd du ngoạkgyz n hòfdrm n nújisc i thứqtzv nhìenmk , vềsaqa thụtuiz thai đejrb ẻnpoo ra ngưnqka ờifzj i con thứqtzv nhìenmk , ôlyxp ng đejrb ặydnk t têdufs n làxfnd Biệewsl n-Sơuhwr n, vàxfnd cũnxwa ng đejrb ặydnk t nújisc i đejrb ódyaq làxfnd Biệewsl n-sơuhwr n.
Ghi chújisc củvnnl a thuậdddz t giảiavg :
Đtuiz ảiavg o Nghi-sơuhwr n ngàxfnd y nay nằuaoo m cádjcb ch thịqtzv xãwidi Thanh-hoádjcb 55 km tạkgyz i xãwidi Ngọxinm c-đejrb ưnqka ờifzj ng. Đtuiz ảiavg o dàxfnd i khoảiavg ng 6 km, rộenmk ng 2 km, cádjcb ch bờifzj biểvnnl n khoảiavg ng 300-500 m. Trêdufs n đejrb ảiavg o Nghi-sơuhwr n códyaq nújisc i Biệewsl n-sơuhwr n. Đtuiz ềsaqa n thờifzj Mỵtppu Châzsji u hiệewsl n nay vẫyfpt n còfdrm n. Giếwoez ng Tẩpnyn y ngọxinm c cũnxwa ng còfdrm n. Trêdufs n đejrb ảiavg o códyaq mộenmk t thàxfnd nh, xâzsji y từifzj đejrb ờifzj i Tâzsji y-sơuhwr n đejrb ặydnk t 12 khẩpnyn u đejrb ạkgyz i bádjcb c.
Thấjwck y Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq tuy mớenmk i 13 tuổxigd i, nhưnqka ng đejrb ãwidi khôlyxp n ngoan, ôlyxp ng muốrnds n cho con biếwoez t nhữokiz ng đejrb iềsaqa u hệewsl trọxinm ng. Trưnqka ớenmk c khi cho biếwoez t, ôlyxp ng gâzsji y sựpnyn tòfdrm mòfdrm củvnnl a con, hơuhwr n làxfnd nódyaq i thẳifzj ng ra. Ôenmk ng hỏuzcl i Kỳqqsq :
– Con đejrb ãwidi họxinm c đejrb ưnqka ợtwwq c bao nhiêdufs u cuốrnds n sádjcb ch rồtppu i?
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq chìenmk a bảiavg n tay ra tídjcb nh:
– Đtuiz ạkgyz i-họxinm c nàxfnd y, Trung-dung nàxfnd y, Luậdddz n-ngữokiz nàxfnd y, Mạkgyz nh-tửnpoo nàxfnd y. Tứqtzv -thưnqka con họxinm c hếwoez t rồtppu i. Ngũnxwa -kinh thìenmk con đejrb ãwidi họxinm c kinh Thi, Thưnqka , Xuâzsji n-thu, còfdrm n kinh Dịqtzv ch thìenmk đejrb ang họxinm c. Thầpcnc y con bảiavg o thádjcb ng sau con sẽsqqa đejrb ưnqka ợtwwq c họxinm c Hàxfnd n-phi tửnpoo .
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u hưnqka ớenmk ng mặydnk t nhìenmk n ra xa:
– Cuộenmk c thếwoez xoay vầpcnc n, nhàxfnd Chu phong cho 800 chưnqka hầpcnc u, nay chỉbywf còfdrm n lạkgyz i mộenmk t đejrb ấjwck t Trung-nguyêdufs n, nhữokiz ng dâzsji n xung quanh đejrb ềsaqa u trởjymf thàxfnd nh Hádjcb n. Ngưnqka ờifzj i Hádjcb n coi cádjcb c dâzsji n tộenmk c khádjcb c nhưnqka thújisc vậdddz t, nhưnqka man mọxinm i. Họxinm gọxinm i chújisc ng ta làxfnd rợtwwq Việewsl t, làxfnd Nam-man, làxfnd rợtwwq Giao-chỉbywf . Chújisc ng ta códyaq quốrnds c tổxigd Hùdpea ng-vưnqka ơuhwr ng, màxfnd khôlyxp ng đejrb ưnqka ợtwwq c thờifzj , phảiavg i thờifzj Hoàxfnd ng-đejrb ếwoez , thờifzj Chu-côlyxp ng, Văjisc n-vưnqka ơuhwr ng, lạkgyz i còfdrm n phảiavg i thờifzj cádjcb i gãwidi nhàxfnd quêdufs Lưnqka u Bang tứqtzv c Cao-tổxigd nhàxfnd Tâzsji y-hádjcb n . Ngưnqka ờifzj i ta nhâzsji n danh làxfnd Hádjcb n, códyaq quyềsaqa n coi chújisc ng ta nhưnqka trâzsji u, nhưnqka chódyaq , muốrnds n giếwoez t thìenmk giếwoez t, muốrnds n bỏuzcl tùdpea thìenmk bỏuzcl . Tạkgyz i sao chújisc ng ta lạkgyz i phảiavg i cújisc i đejrb ầpcnc u chịqtzv u nhụtuiz c nhưnqka vậdddz y?
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq nhưnqka thứqtzv c tỉbywf nh, nhìenmk n vàxfnd o châzsji n trờifzj i xa xa:
– Vìenmk ngưnqka ờifzj i Hádjcb n códyaq gưnqka ơuhwr m, códyaq đejrb ao, códyaq sứqtzv c mạkgyz nh. Vìenmk ngưnqka ờifzj i Hádjcb n đejrb ôlyxp ng, ngưnqka ờifzj i Việewsl t ídjcb t.
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u gậdddz t đejrb ầpcnc u:
– Chújisc ng ta cũnxwa ng códyaq gưnqka ơuhwr m, códyaq đejrb ao, códyaq sứqtzv c mạkgyz nh. Nhưnqka ng chújisc ng ta thiếwoez u hai thứqtzv : mộenmk t làxfnd sựpnyn hợtwwq p quầpcnc n, hai làxfnd lòfdrm ng can đejrb ảiavg m. Nếwoez u chújisc ng ta đejrb ưnqka ợtwwq c hai thứqtzv đejrb ódyaq thìenmk códyaq thểvnnl đejrb uổxigd i ngưnqka ờifzj i Hádjcb n ra khỏuzcl i đejrb ấjwck t nưnqka ớenmk c nàxfnd y. Bởjymf i vậdddz y hôlyxp m nay bốrnds đejrb ưnqka a con lêdufs n đejrb âzsji y, đejrb ểvnnl dạkgyz y con mấjwck y bàxfnd i họxinm c.
Đtuiz ứqtzv a trẻnpoo mởjymf to mắeeoc t reo lêdufs n:
– Bốrnds ơuhwr i, con đejrb ãwidi họxinm c xong bộenmk Cửnpoo u-châzsji n trưnqka ợtwwq ng phádjcb p rồtppu i. Hôlyxp m nay bốrnds dạkgyz y con Cửnpoo u-châzsji n chưnqka ởjymf ng phádjcb p đejrb i bốrnds .
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u lắeeoc c đejrb ầpcnc u:
– Võzuak thìenmk lújisc c nàxfnd o họxinm c chẳifzj ng đejrb ưnqka ợtwwq c. Con đejrb ãwidi 13 tuổxigd i rồtppu i, bốrnds phảiavg i dạkgyz y con bàxfnd i họxinm c quan trọxinm ng hơuhwr n. Nếwoez u khôlyxp ng códyaq bàxfnd i họxinm c nàxfnd y thìenmk dùdpea con códyaq đejrb ọxinm c hàxfnd ng nghìenmk n cuốrnds n sádjcb ch, códyaq họxinm c hếwoez t cádjcb c võzuak côlyxp ng trong thiêdufs n hạkgyz cũnxwa ng vôlyxp ídjcb ch màxfnd thôlyxp i. Đtuiz ódyaq làxfnd bàxfnd i họxinm c đejrb ểvnnl biếwoez t sửnpoo dụtuiz ng nhữokiz ng kiếwoez n thứqtzv c trong sádjcb ch vởjymf , nhữokiz ng chiêdufs u thứqtzv c võzuak họxinm c củvnnl a thiêdufs n hạkgyz .
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq hỏuzcl i lạkgyz i:
– Bốrnds ơuhwr i, con biếwoez t sửnpoo dụtuiz ng Cửnpoo u-châzsji n trưnqka ợtwwq ng phádjcb p, Cửnpoo u-châzsji n cầpcnc m nãwidi thủvnnl vàxfnd Cửnpoo u-châzsji n kiếwoez m phádjcb p rồtppu i. Códyaq khódyaq gìenmk đejrb âzsji u?
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq nódyaq i xong, nódyaq rújisc t kiếwoez m bêdufs n cạkgyz nh cha ra, làxfnd m lễdpea rồtppu i mújisc a nhưnqka mâzsji y bay, nhưnqka giódyaq cuốrnds n. Hếwoez t bàxfnd i, nódyaq làxfnd m lễdpea vớenmk i cha rồtppu i tra kiếwoez m vàxfnd o vỏuzcl , ngồtppu i xuốrnds ng.
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u vẫyfpt n mơuhwr màxfnd ng nhìenmk n ra biểvnnl n:
– Con biếwoez t sửnpoo dụtuiz ng kiếwoez m, nhưnqka ng dùdpea ng nódyaq đejrb ểvnnl làxfnd m gìenmk ? Giújisc p ídjcb ch cho ai?
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq suy nghĩlbbr mộenmk t lújisc c, rồtppu i chau màxfnd y, miệewsl ng muốrnds n nódyaq i gìenmk , rồtppu i lạkgyz i lắeeoc c đejrb ầpcnc u lộenmk vẻnpoo khôlyxp ng hiểvnnl u.
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u vuốrnds t tódyaq c con:
– Bốrnds códyaq ba con trai, thìenmk con códyaq ngộenmk tídjcb nh cao nhấjwck t, hy vọxinm ng con sẽsqqa làxfnd ngưnqka ờifzj i thựpnyn c hiệewsl n đejrb ưnqka ợtwwq c cádjcb i chídjcb củvnnl a bốrnds . Cho nêdufs n hôlyxp m nay bốrnds đejrb ưnqka a con lêdufs n đejrb âzsji y đejrb ểvnnl dạkgyz y cho con bàxfnd i họxinm c quan trọxinm ng, đejrb ódyaq làxfnd chỉbywf cho con biếwoez t sửnpoo dụtuiz ng nhữokiz ng gìenmk con họxinm c đejrb ưnqka ợtwwq c.
Ngừifzj ng mộenmk t ládjcb t Đtuiz àxfnd o hầpcnc u tiếwoez p:
– Chújisc ng ta thuộenmk c dòfdrm ng giốrnds ng Bádjcb ch Việewsl t ởjymf phídjcb a Nam nújisc i Ngũnxwa -lĩlbbr nh. Tổxigd tiêdufs n củvnnl a chújisc ng ta làxfnd Lạkgyz c-long quâzsji n. Lạkgyz c-long quâzsji n lấjwck y tổxigd mẫyfpt u làxfnd Âszom u-cơuhwr , tưnqka ơuhwr ng truyềsaqa n sinh đejrb ưnqka ợtwwq c mộenmk t trăjisc m ngưnqka ờifzj i con. Lạkgyz c-long quâzsji n phong cho mỗdufs i con cai trịqtzv mộenmk t vùdpea ng, do đejrb ódyaq chújisc ng ta códyaq dòfdrm ng giốrnds ng Bádjcb ch-việewsl t. Ngưnqka ờifzj i con cảiavg củvnnl a Lạkgyz c-long quâzsji n lêdufs n làxfnd m vua, lậdddz p ra họxinm Hồtppu ng-bàxfnd ng, nưnqka ớenmk c gọxinm i làxfnd Văjisc n-lang.
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq gậdddz t gậdddz t đejrb ầpcnc u, tỏuzcl ýnfko hiểvnnl u biếwoez t.
– Trảiavg i qua mấjwck y ngàxfnd n năjisc m đejrb ấjwck t nưnqka ớenmk c củvnnl a ngưnqka ờifzj i Việewsl t vẫyfpt n riêdufs ng mộenmk t phưnqka ơuhwr ng trờifzj i Nam. Sau vua Hùdpea ng thứqtzv 88 vìenmk mảiavg i mêdufs rưnqka ợtwwq u chèdyaq , bỏuzcl bêdufs chídjcb nh sựpnyn , mộenmk t trong cádjcb c vua giốrnds ng Bádjcb ch-việewsl t làxfnd Thụtuiz c Phádjcb n đejrb ádjcb nh lấjwck y nưnqka ớenmk c Văjisc n-lang lậdddz p ra nhàxfnd Thụtuiz c. Vua Thụtuiz c đejrb ặydnk t têdufs n nưnqka ớenmk c làxfnd Âszom u-lạkgyz c.
Ghi chújisc củvnnl a thuậdddz t giảiavg :
Theo cổxigd sửnpoo , thìenmk họxinm Hồtppu ng-bàxfnd ng làxfnd m vua đejrb ưnqka ợtwwq c 18 đejrb ờifzj i. Nhưnqka ng chújisc ng tôlyxp i căjisc n cứqtzv vàxfnd o mộenmk t thưnqka tịqtzv ch khádjcb c thìenmk khôlyxp ng phảiavg i 18 màxfnd 88. Con sốrnds 88 hợtwwq p lýnfko hơuhwr n, nêdufs n trong suốrnds t tấjwck t cảiavg cádjcb c tádjcb c phẩpnyn m củvnnl a tôlyxp i, tôlyxp i dùdpea ng con sốrnds nàxfnd y. Xin đejrb ọxinm c sang Anh-hùdpea ng Lĩlbbr nh Nam quyểvnnl n 4.
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq reo lêdufs n:
– Con biếwoez t rồtppu i bốrnds ơuhwr i! Códyaq mộenmk t lầpcnc n thầpcnc y đejrb ồtppu dạkgyz y con họxinm c, khi nódyaq i đejrb ếwoez n nưnqka ớenmk c Âszom u-lạkgyz c thìenmk ngưnqka ờifzj i ngưnqka ng bặydnk t, vàxfnd thởjymf dàxfnd i. Con hỏuzcl i nưnqka ớenmk c Âszom u-lạkgyz c làxfnd gìenmk thìenmk thầpcnc y lắeeoc c đejrb ầpcnc u. Tạkgyz i sao thếwoez hởjymf bốrnds ?
Ngưnqka ờifzj i cha thởjymf dàxfnd i:
– Đtuiz ấjwck t nưnqka ớenmk c códyaq têdufs n màxfnd khôlyxp ng dádjcb m nódyaq i tớenmk i. Ngưnqka ờifzj i sốrnds ng códyaq khádjcb c gìenmk chếwoez t khôlyxp ng? Thầpcnc y con nhắeeoc c tớenmk i quốrnds c hiệewsl u Âszom u-lạkgyz c màxfnd khôlyxp ng dádjcb m giảiavg ng cho con nghe, vìenmk nưnqka ớenmk c chújisc ng ta bịqtzv ngưnqka ờifzj i Hádjcb n đejrb ôlyxp hộenmk , họxinm cấjwck m nódyaq i đejrb ếwoez n nhữokiz ng gìenmk vềsaqa lịqtzv ch sửnpoo củvnnl a chújisc ng ta.
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq nhưnqka đejrb ãwidi hiểvnnl u đejrb ưnqka ợtwwq c cha nódyaq muốrnds n nódyaq i gìenmk :
– Bốrnds ơuhwr i, thếwoez nưnqka ớenmk c Âszom u-lạkgyz c chújisc ng ta làxfnd m sao màxfnd bịqtzv mấjwck t, vàxfnd mấjwck t tựpnyn bao giờifzj ?
– Chújisc ng ta mấjwck t nưnqka ớenmk c tídjcb nh đejrb ếwoez n nay làxfnd 184 năjisc m rồtppu i. Khi An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng dựpnyn ng nưnqka ớenmk c, thìenmk bêdufs n Trung-nguyêdufs n, Tầpcnc n Thuỷzfac -hoàxfnd ng thôlyxp n tídjcb nh hếwoez t cádjcb c chưnqka hầpcnc u, dựpnyn ng thàxfnd nh Trung-nguyêdufs n. Tầpcnc n Thuỷzfac -hoàxfnd ng muốrnds n đejrb ấjwck t Âszom u-lạkgyz c thàxfnd nh quậdddz n huyệewsl n cai trịqtzv nhưnqka Trung-nguyêdufs n. Thụtuiz c An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng cưnqka ơuhwr ng quyếwoez t khôlyxp ng đejrb ểvnnl mấjwck t nưnqka ớenmk c, chốrnds ng lạkgyz i. Thuỷzfac -hoàxfnd ng sai tưnqka ớenmk ng làxfnd Đtuiz ồtppu Thưnqka mang nửnpoo a triệewsl u quâzsji n sang đejrb ádjcb nh. Ngưnqka ờifzj i Việewsl t ta, do đejrb ạkgyz i tưnqka ớenmk ng quâzsji n Cao Nỗdufs chỉbywf huy, ẩpnyn n vàxfnd o rừifzj ng đejrb êdufs m ra đejrb ádjcb nh nhau vớenmk i quâzsji n Tầpcnc n. Cuốrnds i cùdpea ng giếwoez t đejrb ưnqka ợtwwq c Đtuiz ồtppu Thưnqka , vàxfnd bảiavg o toàxfnd n đejrb ưnqka ợtwwq c đejrb ộenmk c lậdddz p. Trong cuộenmk c chiếwoez n nàxfnd y, đejrb ấjwck t nưnqka ớenmk c chújisc ng ta quádjcb rộenmk ng, màxfnd ngưnqka ờifzj i ídjcb t, phảiavg i rújisc t vềsaqa phưnqka ơuhwr ng Nam. Quâzsji n Tầpcnc n lấjwck y mấjwck t mộenmk t sốrnds đejrb ấjwck t đejrb ai phídjcb a Nam nújisc i Ngũnxwa -lĩlbbr nh đejrb ặydnk t ra ba quậdddz n Nam-hảiavg i, Quếwoez -lâzsji m vàxfnd Tưnqka ợtwwq ng-quậdddz n, giao cho mộenmk t viêdufs n quan cai trịqtzv , đejrb ódyaq làxfnd Triệewsl u Đtuiz àxfnd .
Ghi chújisc củvnnl a thuậdddz t giảiavg :
Tưnqka Mãwidi Thiêdufs n, Sửnpoo -kýnfko quyểvnnl n 112, chéftgn p: "Bấjwck y giờifzj Thuỷzfac -hoàxfnd ng phídjcb a Bắeeoc c thìenmk mắeeoc c họxinm a vớenmk i rợtwwq Hồtppu . Phídjcb a Nam thìenmk khốrnds n khổxigd vớenmk i ngưnqka ờifzj i Việewsl t. Đtuiz ódyaq ng binh ởjymf chỗdufs đejrb ấjwck t hiểvnnl m, tiếwoez n khôlyxp ng đejrb ưnqka ợtwwq c, màxfnd thoádjcb i thìenmk cũnxwa ng khôlyxp ng xong. Suốrnds t 10 năjisc m, đejrb àxfnd n ôlyxp ng phảiavg i mặydnk c ádjcb o giádjcb p, đejrb àxfnd n bàxfnd phảiavg i xung làxfnd m lao dịqtzv ch chuyêdufs n chởjymf , khổxigd sởjymf khôlyxp ng chịqtzv u nổxigd i. Ngưnqka ờifzj i ngưnqka ờifzj i thắeeoc t cổxigd trêdufs n câzsji y dọxinm c đejrb ưnqka ờifzj ng, ngưnqka ờifzj i chếwoez t trôlyxp ng nhau".
Nghe cha nódyaq i, mặydnk t Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq hiệewsl n ra nhữokiz ng nếwoez t ưnqka u tưnqka nhưnqka ngưnqka ờifzj i lớenmk n. Đtuiz àxfnd o hầpcnc u tiếwoez p:
– Sau nhâzsji n Tầpcnc n Thuỷzfac -hoàxfnd ng tàxfnd n ádjcb c, dâzsji n chújisc ng nổxigd i loạkgyz n khắeeoc p nơuhwr i, Triệewsl u Đtuiz àxfnd cũnxwa ng khôlyxp ng thầpcnc n phụtuiz c nhàxfnd Tầpcnc n, xưnqka ng làxfnd Triệewsl u Võzuak -vưnqka ơuhwr ng, đejrb ódyaq ng đejrb ôlyxp ởjymf Phiêdufs n-ngung. Đtuiz àxfnd làxfnd ngưnqka ờifzj i khôlyxp n ngoan, códyaq chídjcb lớenmk n, muốrnds n lậdddz p mộenmk t quốrnds c gia lâzsji u dàxfnd i. Nhưnqka ng mởjymf rộenmk ng vềsaqa phưnqka ơuhwr ng Bắeeoc c thìenmk vưnqka ớenmk ng nhàxfnd Hádjcb n hùdpea ng mạkgyz nh, nêdufs n tìenmk m cádjcb ch Nam tiếwoez n. Triệewsl u Đtuiz àxfnd thấjwck y trưnqka ớenmk c đejrb âzsji y Đtuiz ồtppu Thưnqka , đejrb em quâzsji n Tầpcnc n đejrb ádjcb nh nưnqka ớenmk c Âszom u-lạkgyz c màxfnd bịqtzv giếwoez t, vìenmk Âszom u-lạkgyz c códyaq ba bảiavg o vậdddz t. Đtuiz àxfnd tìenmk m cádjcb ch phádjcb ba thứqtzv đejrb ódyaq . Y bèdyaq n hỏuzcl i côlyxp ng chújisc a Mỵtppu Châzsji u củvnnl a An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng cho con trai đejrb ầpcnc u lòfdrm ng làxfnd Trọxinm ng Thuỷzfac , vàxfnd khôlyxp n ngoan hơuhwr n, cho Trọxinm ng Thuỷzfac ởjymf rểvnnl . Kỳqqsq con, con thấjwck y Triệewsl u Đtuiz àxfnd códyaq khôlyxp n khôlyxp ng?
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq , tuy mớenmk i 13 tuổxigd i, nhưnqka ng đejrb ưnqka ợtwwq c cha dạkgyz y võzuak , thầpcnc y dạkgyz y văjisc n, cha con luôlyxp n cạkgyz nh nhau, nêdufs n đejrb ãwidi trưnqka ởjymf ng thàxfnd nh, biếwoez t suy nghĩlbbr nhưnqka ngưnqka ờifzj i lớenmk n. Nódyaq cau mặydnk t:
– Chắeeoc c làxfnd Thụtuiz c An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng khôlyxp ng chịqtzv u gảiavg Mỵtppu Châzsji u cho Trọxinm ng Thuỷzfac .
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u lắeeoc c đejrb ầpcnc u:
– Con lầpcnc m rồtppu i! An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng chịqtzv u gảiavg mớenmk i khổxigd chứqtzv ! Tạkgyz i sao con cho rằuaoo ng An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng khôlyxp ng chịqtzv u?
– Con nghĩlbbr An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng làxfnd ngưnqka ờifzj i códyaq tàxfnd i, códyaq chídjcb lớenmk n, thìenmk mớenmk i thắeeoc ng đejrb ưnqka ợtwwq c Hùdpea ng-vưnqka ơuhwr ng. Sau khi thắeeoc ng Hùdpea ng-vưnqka ơuhwr ng lạkgyz i mộenmk t lầpcnc n kinh nghiệewsl m nữokiz a, khôlyxp ng lẽsqqa khôlyxp ng biếwoez t đejrb ưnqka ợtwwq c ýnfko đejrb ồtppu củvnnl a Triệewsl u Đtuiz àxfnd ? Màxfnd dùdpea vưnqka ơuhwr ng códyaq lầpcnc m lẫyfpt n thìenmk tưnqka ớenmk ng sĩlbbr củvnnl a ngàxfnd i sẽsqqa ngăjisc n cảiavg n. Ngàxfnd i dạkgyz i gìenmk gảiavg Mỵtppu Châzsji u cho Trọxinm ng Thuỷzfac .
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u thấjwck y con códyaq nhậdddz n xéftgn t tinh tếwoez , ôlyxp ng mừifzj ng lắeeoc m. Ôenmk ng nghĩlbbr thầpcnc m: Nếwoez u cứqtzv đejrb àxfnd nàxfnd y, thìenmk năjisc m 20 tuổxigd i, Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq sẽsqqa làxfnd ngưnqka ờifzj i lỗdufs i lạkgyz c, códyaq thểvnnl nốrnds i chídjcb ôlyxp ng mưnqka u đejrb ồtppu phụtuiz c quốrnds c đejrb ưnqka ợtwwq c.
– Con đejrb ãwidi biếwoez t nhìenmk n xa rồtppu i đejrb ódyaq . Quâzsji n Tầpcnc n mạkgyz nh mẽsqqa biếwoez t chừifzj ng nàxfnd o, gồtppu m thâzsji u cádjcb c nưnqka ớenmk c Trung-nguyêdufs n, thếwoez nhưnqka thádjcb c đejrb ổxigd . Vua Tầpcnc n dùdpea ng đejrb ếwoez n nửnpoo a triệewsl u quâzsji n đejrb ádjcb nh Âszom u-lạkgyz c nhưnqka ng vẫyfpt n bịqtzv bạkgyz i. An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng vìenmk tựpnyn hàxfnd o đejrb ódyaq màxfnd mấjwck t nưnqka ớenmk c. Ngàxfnd i quêdufs n rằuaoo ng Âszom u-lạkgyz c códyaq Tam bảiavg o mớenmk i thắeeoc ng đejrb ưnqka ợtwwq c Tầpcnc n. Con biếwoez t Tam bảiavg o làxfnd gìenmk khôlyxp ng?
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq ngơuhwr ngádjcb c nhìenmk n cha, suy nghĩlbbr mộenmk t lújisc c rồtppu i gãwidi i đejrb ầpcnc u, bứqtzv t rứqtzv t trảiavg lờifzj i:
– Con tìenmk m ra rồtppu i, Tam bảiavg o làxfnd ba thứqtzv quídjcb . Thứqtzv nhấjwck t làxfnd võzuak côlyxp ng củvnnl a Âszom u-lạkgyz c, Văjisc n-lang hơuhwr n Tầpcnc n. Thứqtzv nhìenmk làxfnd đejrb ịqtzv a thếwoez Âszom u-lạkgyz c hiểvnnl m trởjymf , khiếwoez n quâzsji n Tầpcnc n tiếwoez n khôlyxp ng đejrb ưnqka ợtwwq c lui cũnxwa ng khôlyxp ng xong. Còfdrm n bảiavg o vậdddz t thứqtzv ba làxfnd gìenmk thìenmk con nghĩlbbr khôlyxp ng ra.
– Đtuiz ưnqka ợtwwq c, bốrnds sẽsqqa cho con biếwoez t nódyaq làxfnd gìenmk . Con hãwidi y làxfnd m đejrb ừifzj ng hỏuzcl i vặydnk t, đejrb ợtwwq i xong rồtppu i sẽsqqa biếwoez t.
Ôenmk ng lấjwck y cỏuzcl bệewsl n thàxfnd nh mộenmk t cádjcb i bùdpea i nhùdpea i dàxfnd i, rồtppu i quấjwck n quanh ngưnqka ờifzj i con nhưnqka cádjcb i ádjcb o giádjcb p. Ôenmk ng lạkgyz i lấjwck y kiếwoez m chặydnk t tre, đejrb ẽsqqa o thàxfnd nh mộenmk t câzsji y côlyxp n đejrb ưnqka a cho Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq , dặydnk n:
– Con đejrb ãwidi họxinm c Cửnpoo u châzsji n trưnqka ợtwwq ng phádjcb p, con đejrb ádjcb nh cho bốrnds coi.
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq cầpcnc m côlyxp n, bádjcb i tổxigd rồtppu i đejrb i thứqtzv tựpnyn từifzj ng lộenmk mộenmk t. Khi nódyaq đejrb i đejrb ếwoez n lộenmk thứqtzv nhìenmk thìenmk códyaq tiếwoez ng ngựpnyn a hídjcb . Hai con tuấjwck n mãwidi , trêdufs n lưnqka ng chởjymf hai ngưnqka ờifzj i Hádjcb n, ăjisc n mặydnk c theo lốrnds i quan binh tiếwoez n lạkgyz i gầpcnc n. Biếwoez t códyaq ngưnqka ờifzj i lạkgyz nhưnqka ng nódyaq khôlyxp ng dádjcb m ngừifzj ng lạkgyz i, vìenmk Đtuiz àxfnd o hầpcnc u dạkgyz y con rấjwck t nghiêdufs m. Khi luyệewsl n tậdddz p võzuak nghệewsl , dùdpea códyaq biếwoez n cốrnds gìenmk chăjisc ng nữokiz a cũnxwa ng khôlyxp ng đejrb ưnqka ợtwwq c phâzsji n tâzsji m. Nêdufs n hai con ngựpnyn a tiếwoez n lạkgyz i bêdufs n cạkgyz nh, màxfnd Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq vẫyfpt n tiếwoez p tụtuiz c đejrb i hếwoez t 36 lộenmk , mớenmk i ngừifzj ng.
Hai ngưnqka ờifzj i mặydnk c theo lốrnds i quan binh Hádjcb n, thìenmk mộenmk t ngưnqka ờifzj i to lớenmk n da trắeeoc ng, mộenmk t ngưnqka ờifzj i gầpcnc y, cao da đejrb en. Ngưnqka ờifzj i to lớenmk n quádjcb t:
– Cádjcb i bọxinm n Nam-man nàxfnd y trốrnds n lêdufs n đejrb âzsji y tậdddz p võzuak . Quâzsji n nàxfnd y to gan thựpnyn c, khôlyxp ng coi phéftgn p tắeeoc c củvnnl a quan Thádjcb i-thújisc ra gìenmk cảiavg !
Dứqtzv t lờifzj i y lấjwck y roi ngựpnyn a quấjwck t vàxfnd o đejrb ầpcnc u Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq , tiếwoez ng roi xéftgn giódyaq kêdufs u rídjcb t lêdufs n vi vu, đejrb ủvnnl tỏuzcl kìenmk nh lựpnyn c củvnnl a nódyaq khôlyxp ng tầpcnc m thưnqka ờifzj ng. Câzsji y roi củvnnl a y làxfnd mộenmk t thứqtzv vũnxwa khídjcb ídjcb t thấjwck y, bởjymf i nódyaq bằuaoo ng da mềsaqa m màxfnd dàxfnd i. Câzsji y roi quấjwck n ngang lưnqka ng Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq đejrb ếwoez n ba vòfdrm ng. Viêdufs n quan Hádjcb n quádjcb t lêdufs n mộenmk t tiếwoez ng, rồtppu i giậdddz t mạkgyz nh roi. Ngưnqka ờifzj i Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq vọxinm t lêdufs n cao khỏuzcl i mặydnk t đejrb ấjwck t, bay vềsaqa phídjcb a ngựpnyn a viêdufs n Hádjcb n quan. Viêdufs n Hádjcb n quan gầpcnc y đejrb ứqtzv ng ngoàxfnd i thấjwck y thếwoez cưnqka ờifzj i ha hảiavg :
– Triệewsl u Thanh, xéftgn xádjcb c thằuaoo ng Nam-man con ra làxfnd m đejrb ôlyxp i đejrb i.
Y vừifzj a nódyaq i hếwoez t câzsji u, thìenmk mộenmk t tiếwoez ng bốrnds p vang lêdufs n, ngưnqka ờifzj i bạkgyz n y to lớenmk n mậdddz p mạkgyz p đejrb ãwidi ngãwidi lăjisc n xuốrnds ng đejrb ấjwck t. Còfdrm n Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq thìenmk ngồtppu i chễdpea m chệewsl trêdufs n lưnqka ng ngựpnyn a.
Thìenmk ra khi thấjwck y têdufs n quan binh to lớenmk n muốrnds n dùdpea ng roi đejrb ểvnnl giậdddz t mìenmk nh lêdufs n khỏuzcl i mặydnk t đejrb ấjwck t, Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq mưnqka ợtwwq n thếwoez nhảiavg y theo; sứqtzv c ngưnqka ờifzj i, sứqtzv c mìenmk nh hợtwwq p làxfnd m mộenmk t, bay vềsaqa phídjcb a đejrb ịqtzv ch. Trong khi bay trêdufs n khôlyxp ng, nódyaq chuyểvnnl n trưnqka ợtwwq ng giádjcb ng mộenmk t đejrb òfdrm n vàxfnd o đejrb ầpcnc u đejrb ốrnds i thủvnnl . Triệewsl u Thanh ngãwidi xuốrnds ng, còfdrm n Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq thìenmk đejrb ádjcb p trêdufs n lưnqka ng ngựpnyn a.
Nódyaq i thìenmk chậdddz m, nhưnqka ng diễdpea n biếwoez n thìenmk nhanh vôlyxp cùdpea ng, khiếwoez n têdufs n Hádjcb n quan gầpcnc y gòfdrm chỉbywf còfdrm n biếwoez t hádjcb miệewsl ng ra quádjcb t thádjcb o:
– Phảiavg n rồtppu i! Phảiavg n rồtppu i!
Y rújisc t đejrb ao ởjymf lưnqka ng ra, châzsji n thújisc c ngựpnyn a tiếwoez n vềsaqa phídjcb a Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq . Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq liếwoez c mắeeoc t nhìenmk n Đtuiz àxfnd o hầpcnc u, thấjwck y ôlyxp ng ngồtppu i trêdufs n tảiavg ng đejrb ádjcb lơuhwr đejrb ãwidi ng nhìenmk n ra biểvnnl n, nhưnqka nghĩlbbr ngợtwwq i xa xôlyxp i. Ôenmk ng bảiavg o con:
– Đtuiz ãwidi tródyaq t thìenmk phảiavg i giảiavg i quyếwoez t cho xong đejrb i chứqtzv ?
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq dạkgyz mộenmk t tiếwoez ng, đejrb ưnqka a côlyxp n gạkgyz t đejrb ao củvnnl a đejrb ốrnds i thủvnnl , rồtppu i nódyaq lộenmk n mộenmk t vòfdrm ng trêdufs n khôlyxp ng đejrb ádjcb p xuốrnds ng đejrb ấjwck t cưnqka ờifzj i hỏuzcl i:
– Ngưnqka ơuhwr i làxfnd ai, xưnqka ng têdufs n cho ta biếwoez t.
Ngưnqka ờifzj i gầpcnc y quádjcb t:
– Ta làxfnd lữokiz trưnqka ởjymf ng kỵtppu binh Cửnpoo u-châzsji n. Ngưnqka ơuhwr i vừifzj a đejrb ádjcb nh ngãwidi lữokiz phódyaq củvnnl a ta. Ngưnqka ơuhwr i mau nạkgyz p mìenmk nh, đejrb ểvnnl ta mang vềsaqa xửnpoo tộenmk i.
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq cưnqka ờifzj i:
– Đtuiz ãwidi làxfnd lữokiz trưnqka ởjymf ng, thìenmk võzuak nghệewsl phảiavg i cao cưnqka ờifzj ng. Ngưnqka ơuhwr i códyaq giỏuzcl i xuốrnds ng ngựpnyn a đejrb ấjwck u vớenmk i ta.
Hádjcb n quan thấjwck y vừifzj a rồtppu i đejrb ứqtzv a trẻnpoo chỉbywf ra mộenmk t chiêdufs u màxfnd bạkgyz n y đejrb ãwidi thảiavg m bạkgyz i. Y đejrb ưnqka a mắeeoc t nhìenmk n Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq đejrb ểvnnl đejrb ịqtzv nh giádjcb đejrb ịqtzv ch thủvnnl . Y thấjwck y đejrb ứqtzv a trẻnpoo dưnqka ờifzj ng nhưnqka khôlyxp ng sợtwwq hãwidi i. Bởjymf i thờifzj i bấjwck y giờifzj quâzsji n Hádjcb n tádjcb c oai tádjcb c quádjcb i thếwoez nàxfnd o thìenmk dâzsji n chújisc ng cũnxwa ng phảiavg i chịqtzv u. Trẻnpoo con, ngưnqka ờifzj i lớenmk n hễdpea thấjwck y quâzsji n Hádjcb n làxfnd chạkgyz y trốrnds n. Đtuiz âzsji y Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq đejrb ãwidi khôlyxp ng sợtwwq , còfdrm n coi thưnqka ờifzj ng nữokiz a. Y thấjwck y cạkgyz nh Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq còfdrm n ngưnqka ờifzj i cha chưnqka a ra tay, y cũnxwa ng chộenmk t dạkgyz . Nhưnqka ng bảiavg n tídjcb nh hốrnds ng hádjcb ch đejrb ãwidi quen củvnnl a kẻnpoo đejrb i cai trịqtzv , y khôlyxp ng thểvnnl lui đejrb ưnqka ợtwwq c. Y rújisc t đejrb ao nhảiavg y xuốrnds ng ngựpnyn a, đejrb ứqtzv ng thủvnnl thếwoez . Bấjwck t thìenmk nh lìenmk nh y héftgn t lêdufs n mộenmk t tiếwoez ng lớenmk n nhảiavg y vàxfnd o chéftgn m liêdufs n tiếwoez p năjisc m đejrb ao: Từifzj trádjcb i sang phảiavg i, từifzj phảiavg i sang trádjcb i, trêdufs n xuốrnds ng dưnqka ớenmk i, từifzj dưnqka ớenmk i lêdufs n trêdufs n, quay mộenmk t vòfdrm ng, rồtppu i đejrb âzsji m thẳifzj ng vàxfnd o ngựpnyn c Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq . Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq chỉbywf nhảiavg y nhódyaq t trádjcb nh néftgn , chứqtzv khôlyxp ng phảiavg n côlyxp ng, vìenmk đejrb âzsji y làxfnd lầpcnc n đejrb ầpcnc u tiêdufs n giao chiếwoez n vớenmk i đejrb ịqtzv ch nêdufs n nódyaq thiếwoez u kinh nghiệewsl m.
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u kêdufs u lêdufs n:
– Ngũnxwa hổxigd đejrb oạkgyz n môlyxp n đejrb ao.
Nghe bốrnds nhắeeoc c, nódyaq tỉbywf nh ngộenmk : Ngũnxwa hổxigd đejrb oạkgyz n môlyxp n đejrb ao làxfnd mộenmk t thứqtzv đejrb ao phádjcb p vùdpea ng đejrb ấjwck t Thụtuiz c. Đtuiz ao phádjcb p thiêdufs n vềsaqa dưnqka ơuhwr ng cưnqka ơuhwr ng. Khi đejrb ádjcb nh thìenmk đejrb ểvnnl hởjymf bộenmk vịqtzv dưnqka ớenmk i châzsji n. Chờifzj tớenmk i khi đejrb ốrnds i thủvnnl chéftgn m đejrb ao cuốrnds i cùdpea ng theo vòfdrm ng tròfdrm n, Kỳqqsq thụtuiz p ngưnqka ờifzj i xuốrnds ng quấjwck t mộenmk t côlyxp n vàxfnd o hạkgyz bàxfnd n y. Viêdufs n quan hoảiavg ng hốrnds t lộenmk n ngưnqka ờifzj i đejrb ểvnnl trádjcb nh. Khi châzsji n y vừifzj a chạkgyz m đejrb ấjwck t, thìenmk thếwoez côlyxp n thứqtzv nhìenmk lạkgyz i đejrb âzsji m vàxfnd o hạkgyz bộenmk . Y hoảiavg ng hồtppu n lăjisc n tròfdrm n ngưnqka ờifzj i đejrb i bốrnds n vòfdrm ng thoádjcb t nạkgyz n, bậdddz t ngưnqka ờifzj i đejrb ứqtzv ng dậdddz y, thìenmk mộenmk t thếwoez côlyxp n đejrb ãwidi trújisc ng đejrb ầpcnc u y đejrb ếwoez n bốrnds p mộenmk t cádjcb i. Y ngấjwck t xỉbywf u.
Dầpcnc u sao Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq cũnxwa ng làxfnd mộenmk t đejrb ứqtzv a trẻnpoo , chưnqka a kinh nghiệewsl m chiếwoez n đejrb ấjwck u, đejrb ádjcb nh đejrb ịqtzv ch thủvnnl rồtppu i khôlyxp ng biếwoez t giảiavg i quyếwoez t ra sao? Nódyaq hỏuzcl i bốrnds :
– Bốrnds ơuhwr i! Chújisc ng nódyaq ngấjwck t hếwoez t rồtppu i.
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u chỉbywf thanh kiếwoez m cạkgyz nh mìenmk nh:
– Cho mỗdufs i đejrb ứqtzv a mộenmk t kiếwoez m vàxfnd o cổxigd .
Têdufs n béftgn o mậdddz p đejrb ãwidi tỉbywf nh dậdddz y, y bởjymf vídjcb a, quỳqqsq gốrnds i chắeeoc p tay lạkgyz y:
– Xin đejrb ạkgyz i nhâzsji n làxfnd m ơuhwr n làxfnd m phújisc c tha cho tiểvnnl u nhâzsji n. Tiểvnnl u nhâzsji n tródyaq t mạkgyz o phạkgyz m. Từifzj nay tiểvnnl u nhâzsji n gặydnk p đejrb ạkgyz i nhâzsji n đejrb âzsji u sẽsqqa xin cújisc i đejrb ầpcnc u làxfnd m lễdpea .
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq hỏuzcl i bốrnds :
– Bốrnds ơuhwr i, tha hay giếwoez t?
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u bảiavg o con:
– Con thắeeoc ng chújisc ng nódyaq , chứqtzv khôlyxp ng phảiavg i bốrnds thắeeoc ng. Tha hay khôlyxp ng làxfnd tuỳqqsq con.
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq nhìenmk n hai quan nhâzsji n ngưnqka ờifzj i Hádjcb n, đejrb ang quỳqqsq dưnqka ớenmk i đejrb ấjwck t, lòfdrm ng nódyaq bỗdufs ng thấjwck y tộenmk i nghiệewsl p, quádjcb t lêdufs n:
– Ta tha cho đejrb ấjwck y. Vềsaqa đejrb i!
Hai ngưnqka ờifzj i quan nhâzsji n Hádjcb n nhưnqka đejrb ãwidi xuốrnds ng quỷzfac môlyxp n quan đejrb ưnqka ợtwwq c trởjymf vềsaqa , vộenmk i thụtuiz p lạkgyz y Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq rồtppu i lêdufs n ngựpnyn a phódyaq ng thẳifzj ng.
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u nhìenmk n con đejrb ầpcnc y vẻnpoo hâzsji n hoan:
– Con đejrb ãwidi thắeeoc ng đejrb ưnqka ợtwwq c hai võzuak quan kỵtppu binh Cửnpoo u– châzsji n. Qua cuộenmk c đejrb ấjwck u vừifzj a rồtppu i con thấjwck y thếwoez nàxfnd o?
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq tưnqka ởjymf ng nhớenmk lạkgyz i cuộenmk c chiếwoez n đejrb ấjwck u:
– Con thấjwck y códyaq đejrb iềsaqa u rấjwck t lạkgyz . Mộenmk t làxfnd hai ngưnqka ờifzj i đejrb ềsaqa u códyaq sứqtzv c mạkgyz nh, đejrb òfdrm n đejrb ádjcb nh ra nhưnqka vũnxwa bãwidi o, chứqtzv ng tỏuzcl ra đejrb ãwidi nhiềsaqa u năjisc m luyệewsl n tậdddz p. Nhưnqka ng con thấjwck y chújisc ng đejrb ểvnnl ra nhữokiz ng sơuhwr hởjymf quádjcb nhiềsaqa u. Hai làxfnd nhữokiz ng sơuhwr hởjymf đejrb ódyaq lạkgyz i hợtwwq p vớenmk i nhữokiz ng chiêdufs u thứqtzv c bốrnds dạkgyz y con. Bốrnds cho con biếwoez t tạkgyz i sao đejrb i!
– Nhữokiz ng đejrb iềsaqa u con nhậdddz n xéftgn t rấjwck t đejrb újisc ng. Códyaq gìenmk màxfnd khôlyxp ng hiểvnnl u. Nếwoez u nhưnqka bốrnds luyệewsl n võzuak củvnnl a Trung-nguyêdufs n từifzj béftgn , thìenmk giờifzj phújisc t nàxfnd y chưnqka a chắeeoc c bốrnds đejrb ãwidi làxfnd đejrb ốrnds i thủvnnl củvnnl a họxinm . Còfdrm n con họxinm c võzuak Văjisc n-lang, Âszom u-lạkgyz c, nêdufs n chỉbywf mộenmk t hai chiêdufs u hạkgyz đejrb ưnqka ợtwwq c họxinm làxfnd lẽsqqa thưnqka ờifzj ng. Con nêdufs n biếwoez t rằuaoo ng võzuak họxinm c nhàxfnd ta xuấjwck t phádjcb t từifzj đejrb ờifzj i An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng. Cửnpoo u-châzsji n trưnqka ợtwwq ng phádjcb p làxfnd củvnnl a ôlyxp ng Nồtppu i, ngàxfnd i têdufs n thựpnyn c làxfnd Vũnxwa Bảiavg o Trung. Nguyêdufs n ba cha con ôlyxp ng Nồtppu i xưnqka a kia làxfnd tưnqka ớenmk ng củvnnl a An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng. Cádjcb c ôlyxp ng đejrb ãwidi nhâzsji n giao đejrb ấjwck u vớenmk i quâzsji n Tầpcnc n, tìenmk m ra tấjwck t cảiavg nhữokiz ng phádjcb cádjcb ch củvnnl a võzuak họxinm c Trung-nguyêdufs n, rồtppu i chếwoez ra 36 lộenmk trưnqka ợtwwq ng phádjcb p. Bởjymf i vậdddz y mỗdufs i thếwoez đejrb ádjcb nh củvnnl a họxinm , đejrb ểvnnl ra nhữokiz ng sơuhwr hởjymf . Nếwoez u nhưnqka con giao chiếwoez n vớenmk i ngưnqka ờifzj i Lâzsji m-ấjwck p, thìenmk chưnqka a chắeeoc c con đejrb ãwidi thắeeoc ng họxinm dễdpea dàxfnd ng nhưnqka vậdddz y. Con phảiavg i tìenmk m hiểvnnl u lốrnds i đejrb ádjcb nh củvnnl a họxinm , nhiêdufs n hậdddz u mớenmk i thắeeoc ng. Còfdrm n con đejrb ádjcb nh vớenmk i ngưnqka ờifzj i Hádjcb n, thìenmk nhữokiz ng thứqtzv c, nhữokiz ng chiêdufs u con đejrb ádjcb nh ra đejrb ềsaqa u khắeeoc c chếwoez vớenmk i họxinm cảiavg , do vậdddz y con thắeeoc ng họxinm dễdpea dàxfnd ng... Bâzsji y giờifzj con dùdpea ng Cửnpoo u-châzsji n trưnqka ợtwwq ng phádjcb p đejrb ểvnnl tựpnyn vệewsl . Bốrnds sẽsqqa dùdpea ng nhữokiz ng càxfnd nh câzsji y làxfnd m têdufs n, bắeeoc n vàxfnd o con.
Ghi chújisc củvnnl a thuậdddz t giảiavg :
Ôenmk ng Nồtppu i, têdufs n thựpnyn c làxfnd Vũnxwa Bảiavg o Trung tưnqka ớenmk c phong Trung-tídjcb n hầpcnc u, làxfnd khai quốrnds c côlyxp ng thầpcnc n củvnnl a Thụtuiz c An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng. Ngàxfnd i quádjcb n tạkgyz i Hưnqka ơuhwr ng-canh, huyệewsl n Yêdufs n-lãwidi ng, tỉbywf nh Vĩlbbr nh-phújisc , Bắeeoc c Việewsl t. Xuấjwck t thâzsji n làxfnd ngưnqka ờifzj i làxfnd m nghềsaqa nặydnk n đejrb ồtppu sàxfnd nh bádjcb n, nêdufs n dâzsji n chújisc ng gọxinm i làxfnd ôlyxp ng Nồtppu i. Ngàxfnd i làxfnd đejrb ệewsl tửnpoo củvnnl a Vạkgyz n-tídjcb n hầpcnc u Lýnfko Thâzsji n. Ngàxfnd i códyaq hai ngưnqka ờifzj i con trai, lớenmk n làxfnd ôlyxp ng Đtuiz ốrnds ng tứqtzv c Vũnxwa Bảiavg o Sơuhwr n tưnqka ớenmk c phong Bảiavg o-nghĩlbbr a hầpcnc u, thứqtzv làxfnd ôlyxp ng Vựpnyn c tứqtzv c Vũnxwa Bảiavg o Hàxfnd tưnqka ớenmk c phong Bảiavg o-tídjcb n hầpcnc u. Khi Triệewsl u Đtuiz àxfnd xâzsji m lăjisc ng Thụtuiz c, ba cha con ngàxfnd i đejrb ềsaqa u tuẫyfpt n quốrnds c. Nơuhwr i cha con Ngàxfnd i tuẫyfpt n quốrnds c làxfnd vùdpea ng Chiêdufs m-trạkgyz ch, dâzsji n chújisc ng gọxinm i làxfnd gòfdrm Thádjcb nh-hódyaq a. Ngàxfnd y nay đejrb ềsaqa n thờifzj củvnnl a ba cha con Ngàxfnd i còfdrm n tạkgyz i Ngọxinm c-chi vàxfnd Vĩlbbr nh-thanh, huyệewsl n Đtuiz ôlyxp ng-anh, Hàxfnd -nộenmk i.
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq tuâzsji n lệewsl nh, mújisc a côlyxp n nhưnqka mộenmk t chiếwoez c cầpcnc u xanh bao phủvnnl lấjwck y thâzsji n. Đtuiz àxfnd o hầpcnc u dùdpea ng nhữokiz ng càxfnd nh tre nhỏuzcl nhưnqka nhữokiz ng mũnxwa i têdufs n phódyaq ng vàxfnd o ngưnqka ờifzj i con. Ôenmk ng phódyaq ng mộenmk t lújisc c năjisc m mũnxwa i, thìenmk Kỳqqsq gạkgyz t đejrb ưnqka ợtwwq c códyaq hai, còfdrm n ba mũnxwa i ghim vàxfnd o tấjwck m ádjcb o giádjcb p bằuaoo ng cỏuzcl . Đtuiz ếwoez n đejrb ódyaq Đtuiz àxfnd o hầpcnc u ngừifzj ng lạkgyz i, hỏuzcl i con:
– Lújisc c nãwidi y bốrnds con ta đejrb ang nódyaq i đejrb ếwoez n Tam-bảiavg o, con đejrb oádjcb n đejrb ưnqka ợtwwq c hai. Vậdddz y vừifzj a rồtppu i làxfnd đejrb ệewsl tam bảiavg o đejrb ódyaq .
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq ngơuhwr ngádjcb c khôlyxp ng hiểvnnl u:
– Thếwoez nghĩlbbr a làxfnd ...
– Làxfnd kỹftgn thuậdddz t bắeeoc n cung têdufs n củvnnl a Âszom u-lạkgyz c.
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq đejrb ang hớenmk n hởjymf , bỗdufs ng buồtppu n thiu lạkgyz i:
– Con códyaq nghe truyệewsl n nàxfnd y rồtppu i. Mẹjbhd kểvnnl cho nghe ngàxfnd y xưnqka a, vua An-dưnqka ơuhwr ng xâzsji y thàxfnd nh Cổxigd -loa, cứqtzv xâzsji y lạkgyz i bịqtzv đejrb ổxigd . Sau đejrb ưnqka ợtwwq c thầpcnc n Kim-quy hiệewsl n lêdufs n bắeeoc t ma đejrb i, vua mớenmk i xâzsji y đejrb ưnqka ợtwwq c thàxfnd nh. Sau khi xâzsji y thàxfnd nh, thầpcnc n cho vua cádjcb i módyaq ng rùdpea a, làxfnd m nỏuzcl thầpcnc n. Mỗdufs i phádjcb t bắeeoc n ra cảiavg ngàxfnd n ngưnqka ờifzj i chếwoez t.
– Khôlyxp ng phảiavg i thếwoez đejrb âzsji u con ơuhwr i! Khôlyxp ng phảiavg i thầpcnc n Kim-quy, màxfnd làxfnd đejrb ạkgyz i tưnqka ớenmk ng Cao Nỗdufs . Ngàxfnd i chếwoez ra nỏuzcl , códyaq thểvnnl bắeeoc n mộenmk t lújisc c cảiavg trăjisc m mũnxwa i têdufs n. Códyaq mũnxwa i nỏuzcl nhưnqka têdufs n thưnqka ờifzj ng, códyaq mũnxwa i to bằuaoo ng bắeeoc p tay. Nhưnqka ban nãwidi y, bốrnds giảiavg làxfnd m têdufs n bắeeoc n vàxfnd o con, hai mũnxwa i thìenmk con đejrb ỡrelk đejrb ưnqka ợtwwq c, còfdrm n ba mũnxwa i thìenmk con khôlyxp ng đejrb ỡrelk đejrb ưnqka ợtwwq c nữokiz a. Nếwoez u mộenmk t tưnqka ớenmk ng, dẫyfpt n đejrb oàxfnd n quâzsji n xung trậdddz n, chỉbywf cầpcnc n nẫyfpt y nỏuzcl củvnnl a Cao hầpcnc u bắeeoc n mộenmk t phádjcb t, trăjisc m mũnxwa i têdufs n tung ra, thìenmk ôlyxp ng tưnqka ớenmk ng đejrb ódyaq phảiavg i chếwoez t, phâzsji n nửnpoo a đejrb oàxfnd n quâzsji n têdufs liệewsl t. Nếwoez u códyaq mưnqka ờifzj i nỏuzcl hay trăjisc m nỏuzcl thìenmk quâzsji n nàxfnd o chịqtzv u cho nổxigd i? Vìenmk códyaq nẫyfpt y nỏuzcl đejrb ódyaq , quâzsji n Âszom u-lạkgyz c thắeeoc ng quâzsji n Tầpcnc n. Triệewsl u Đtuiz àxfnd nhiềsaqa u lầpcnc n đejrb ádjcb nh Âszom u-lạkgyz c đejrb ềsaqa u bịqtzv bạkgyz i vìenmk thầpcnc n nỏuzcl .
Bâzsji y giờifzj Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq mớenmk i hiểvnnl u:
– Thìenmk ra Triệewsl u Đtuiz àxfnd đejrb ádjcb nh Âszom u-lạkgyz c khôlyxp ng đejrb ưnqka ợtwwq c, mớenmk i cho Trọxinm ng Thuỷzfac sang làxfnd m rểvnnl , đejrb ểvnnl phádjcb Tam-bảiavg o củvnnl a An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng. Mộenmk t làxfnd biếwoez t đejrb ưnqka ợtwwq c đejrb ưnqka ờifzj ng xádjcb , đejrb ịqtzv a thếwoez , tìenmk nh hìenmk nh. Hai làxfnd biếwoez t đejrb ưnqka ợtwwq c võzuak họxinm c Âszom u-lạkgyz c, ba làxfnd biếwoez t đejrb ưnqka ợtwwq c cádjcb ch làxfnd m nỏuzcl thầpcnc n.
– Đtuiz újisc ng đejrb ấjwck y. Bấjwck y giờifzj trong triềsaqa u Âszom u-lạkgyz c cádjcb c quan đejrb ềsaqa u phảiavg n đejrb ốrnds i. Nhưnqka ng códyaq mộenmk t sốrnds nhậdddz n hốrnds i lộenmk củvnnl a Trọxinm ng Thuỷzfac nêdufs n tádjcb n thàxfnd nh. Đtuiz ạkgyz i tưnqka ớenmk ng quâzsji n Cao Nỗdufs buồtppu n rầpcnc u, cùdpea ng em làxfnd Cao Tứqtzv lui vềsaqa vưnqka ờifzj n ởjymf ẩpnyn n. Trọxinm ng Thuỷzfac ởjymf rểvnnl Aâzsji u-lạkgyz c mộenmk t thờifzj i gian đejrb ãwidi mua chuộenmk c đejrb ưnqka ợtwwq c nhiềsaqa u ngưnqka ờifzj i, ngầpcnc m phádjcb hạkgyz i hếwoez t tấjwck t cảiavg nhữokiz ng xe chởjymf nỏuzcl , nhữokiz ng dàxfnd n nỏuzcl lớenmk n đejrb ặydnk t trêdufs n thàxfnd nh. Thuỷzfac nhâzsji n lújisc c vợtwwq chồtppu ng tìenmk nh nghĩlbbr a mặydnk n nồtppu ng, hỏuzcl i vềsaqa bídjcb mậdddz t chếwoez nỏuzcl . Mỵtppu Châzsji u nhẹjbhd dạkgyz , ăjisc n cắeeoc p sơuhwr đejrb ồtppu chếwoez nỏuzcl đejrb ưnqka a cho chồtppu ng xem. Trọxinm ng Thuỷzfac ghi nhớenmk trong lòfdrm ng, rồtppu i đejrb em trảiavg lạkgyz i vợtwwq .
Sau khi biếwoez t đejrb ưnqka ợtwwq c Tam-bảiavg o củvnnl a Âszom u-lạkgyz c, Trọxinm ng Thuỷzfac xin phéftgn p vềsaqa thăjisc m nhàxfnd . Khi trởjymf vềsaqa Nam Việewsl t, y tídjcb nh rằuaoo ng sẽsqqa mang quâzsji n đejrb ádjcb nh Aâzsji u-lạkgyz c, Tam-bảiavg o bịqtzv mấjwck t Aâzsji u– lạkgyz c tấjwck t bạkgyz i trậdddz n. Vua An-dưnqka ơuhwr ng sẽsqqa bỏuzcl chạkgyz y, sau đejrb ódyaq tụtuiz tậdddz p quâzsji n phảiavg n côlyxp ng. Y nghĩlbbr ra mộenmk t kếwoez tặydnk ng cho Mỵtppu Châzsji u chiếwoez c ádjcb o bằuaoo ng lôlyxp ng ngỗdufs ng. Dặydnk n vợtwwq rằuaoo ng: Nếwoez u giặydnk c tớenmk i, chạkgyz y đejrb i đejrb âzsji u thìenmk rắeeoc c lôlyxp ng ngỗdufs ng đejrb ếwoez n đejrb ódyaq , y sẽsqqa theo dấjwck u lôlyxp ng ngỗdufs ng tìenmk m vợtwwq .
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq quádjcb t lêdufs n:
– Thựpnyn c làxfnd đejrb ộenmk c đejrb ịqtzv a!
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u hỏuzcl i con:
– Con đejrb oádjcb n đejrb ưnqka ợtwwq c rồtppu i àxfnd ?
– Con đejrb oádjcb n ra rồtppu i. Trọxinm ng Thuỷzfac biếwoez t An-dưnqka ơuhwr ng chạkgyz y đejrb âzsji u, thìenmk mang Mỵtppu Châzsji u theo. Cho nêdufs n Trọxinm ng Thuỷzfac mớenmk i tặydnk ng Mỵtppu Châzsji u chiếwoez c ádjcb o lôlyxp ng ngỗdufs ng, dặydnk n nàxfnd ng rắeeoc c lôlyxp ng đejrb ểvnnl y biếwoez t màxfnd tìenmk m. Trọxinm ng Thuỷzfac chỉbywf việewsl c theo dấjwck u làxfnd bắeeoc t đejrb ưnqka ợtwwq c An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng.
– Đtuiz újisc ng! Trọxinm ng Thuỷzfac vềsaqa triềsaqa u, cho chếwoez nỏuzcl thầpcnc n nhưnqka Aâzsji u-lạkgyz c, rồtppu i cùdpea ng cha làxfnd Triệewsl u Đtuiz àxfnd cấjwck t quâzsji n đejrb ádjcb nh. Âszom u-lạkgyz c lâzsji u nay hoàxfnd bìenmk nh, khôlyxp ng phòfdrm ng bịqtzv . Khi quâzsji n Triệewsl u Đtuiz àxfnd tớenmk i nơuhwr i, vộenmk i vàxfnd ng mang nỏuzcl thầpcnc n ra bắeeoc n, thìenmk mưnqka ờifzj i cádjcb i hỏuzcl ng cảiavg mưnqka ờifzj i. Thậdddz m chídjcb nhữokiz ng dàxfnd n nỏuzcl đejrb ặydnk t trêdufs n thàxfnd nh cũnxwa ng bịqtzv hỏuzcl ng cảiavg . Đtuiz ạkgyz i quâzsji n Âszom u-lạkgyz c tan vỡrelk mau chódyaq ng. An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng vộenmk i ôlyxp m Mỵtppu Châzsji u lêdufs n ngựpnyn a chạkgyz y vềsaqa phídjcb a Nam. Chạkgyz y đejrb ưnqka ợtwwq c hai ngàxfnd y thìenmk gặydnk p đejrb oàxfnd n đejrb ệewsl tửnpoo củvnnl a anh em Cao Nỗdufs .
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u ngừifzj ng lạkgyz i cho con theo kịqtzv p rồtppu i tiếwoez p:
– Nguyêdufs n khi vềsaqa nghỉbywf ởjymf thôlyxp n trang, đejrb ạkgyz i tưnqka ớenmk ng Cao Nỗdufs đejrb ãwidi sádjcb ng chếwoez ra mộenmk t loạkgyz i nỏuzcl bắeeoc n mỗdufs i lầpcnc n cảiavg ngàxfnd n mũnxwa i têdufs n, tầpcnc m bắeeoc n xa gấjwck p đejrb ôlyxp i. Vìenmk vậdddz y đejrb oàxfnd n đejrb ệewsl tửnpoo củvnnl a ngàxfnd i ídjcb t ngưnqka ờifzj i, nhưnqka ng bắeeoc n lui quâzsji n Triệewsl u. Sau quâzsji n Triệewsl u tớenmk i trùdpea ng trùdpea ng đejrb iệewsl p đejrb iệewsl p, màxfnd đejrb oàxfnd n đejrb ệewsl tửnpoo Cao gia chỉbywf códyaq mấjwck y trăjisc m ngưnqka ờifzj i, nêdufs n cuốrnds i cùdpea ng anh em ngàxfnd i đejrb ềsaqa u tuẫyfpt n quốrnds c. Nhờifzj anh em Cao gia ra sứqtzv c cảiavg n giặydnk c, An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng mớenmk i chạkgyz y đejrb ếwoez n đejrb ấjwck t nàxfnd y.
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u chỉbywf mỏuzcl m đejrb ádjcb trưnqka ớenmk c mặydnk t:
– Đtuiz âzsji y làxfnd chỗdufs An-vưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng giếwoez t Mỵtppu Châzsji u, rồtppu i nhảiavg y xuốrnds ng biểvnnl n chếwoez t. Còfdrm n ngôlyxp i đejrb ềsaqa n trêdufs n đejrb ỉbywf nh nújisc i kia làxfnd nơuhwr i tổxigd tiêdufs n ta xâzsji y đejrb ểvnnl thờifzj An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng.
Kểvnnl đejrb ếwoez n đejrb âzsji y Đtuiz àxfnd o hầpcnc u xuấjwck t thầpcnc n ngơuhwr ngẩpnyn n nhìenmk n nhữokiz ng lớenmk p sódyaq ng biểvnnl n trắeeoc ng xoádjcb , lớenmk p nọxinm đejrb èdyaq lêdufs n lớenmk p kia xôlyxp nhau tiếwoez n vàxfnd o bờifzj .
Hốrnds t nhiêdufs n ôlyxp ng khoanh tay thàxfnd nh quyềsaqa n, bưnqka ớenmk c chéftgn o sang phảiavg i mộenmk t bưnqka ớenmk c, phódyaq ng chưnqka ởjymf ng đejrb ádjcb nh vàxfnd o mộenmk t bụtuiz i câzsji y. Chưnqka ởjymf ng phong vùdpea vùdpea xôlyxp tớenmk i, câzsji y cỏuzcl bậdddz t tung lêdufs n. Ôenmk ng lạkgyz i lùdpea i mộenmk t bưnqka ớenmk c phódyaq ng chưnqka ởjymf ng thứqtzv nhìenmk , cádjcb t đejrb ádjcb bay mịqtzv t mờifzj . Ôenmk ng lùdpea i bưnqka ớenmk c thứqtzv ba phódyaq ng chưnqka ởjymf ng nữokiz a, trújisc ng vàxfnd o câzsji y thôlyxp ng đejrb ếwoez n ầpcnc m mộenmk t cádjcb i, câzsji y thôlyxp ng gãwidi y làxfnd m đejrb ôlyxp i đejrb ổxigd xuốrnds ng.
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq reo lêdufs n:
– Bốrnds ơuhwr i, bốrnds sửnpoo dụtuiz ng Cửnpoo u-châzsji n chưnqka ởjymf ng, chiêdufs u Hảiavg i triềsaqa u lãwidi ng lãwidi ng phảiavg i khôlyxp ng bốrnds ? Chưnqka ởjymf ng nàxfnd y códyaq năjisc m lớenmk p, sao bốrnds phódyaq ng códyaq ba?
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u xoa đejrb ầpcnc u con:
– Con đejrb ãwidi họxinm c chưnqka ởjymf ng nàxfnd y rồtppu i phảiavg i khôlyxp ng? Khi Thụtuiz c An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng chạkgyz y đejrb ếwoez n đejrb âzsji y, ngàxfnd i nghĩlbbr lạkgyz i lújisc c 20 tuổxigd i thắeeoc ng cádjcb c anh hùdpea ng Tâzsji y-vu đejrb ưnqka ợtwwq c tôlyxp n lêdufs n làxfnd m vua, rồtppu i 25 tuổxigd i đejrb em quâzsji n đejrb ádjcb nh vua Hùdpea ng dựpnyn ng nghiệewsl p lớenmk n. Năjisc m 30 tuổxigd i đejrb ádjcb nh quâzsji n Tầpcnc n, giếwoez t Đtuiz ồtppu Thưnqka . Năjisc m 35 tuổxigd i xâzsji y thàxfnd nh Cổxigd -loa, vàxfnd bâzsji y giờifzj tuổxigd i tuy giàxfnd , nhưnqka ng lựpnyn c chưnqka a tàxfnd n vìenmk thiếwoez u tinh tếwoez , vìenmk con gádjcb i dạkgyz i dộenmk t màxfnd mấjwck t nghiệewsl p... Uấjwck t khídjcb bốrnds c lêdufs n, ngàxfnd i sádjcb ng chếwoez ra chiêdufs u Hảiavg i triềsaqa u lãwidi ng lãwidi ng gồtppu m năjisc m lớenmk p. Mỗdufs i lớenmk p tưnqka ợtwwq ng trưnqka ng cho mộenmk t thờifzj i kỳqqsq củvnnl a ngàxfnd i. Lớenmk p đejrb ầpcnc u mạkgyz nh hai, thìenmk lớenmk p thứqtzv nhìenmk mạkgyz nh bốrnds n, lớenmk p thứqtzv ba mạkgyz nh tádjcb m, lớenmk p thứqtzv tưnqka mạkgyz nh 16, vàxfnd lớenmk p thứqtzv năjisc m mạkgyz nh 32. Ban nãwidi y bốrnds chỉbywf phádjcb t códyaq ba lớenmk p màxfnd mạkgyz nh nhưnqka vậdddz y đejrb ódyaq . Chưnqka ởjymf ng Cửnpoo u-châzsji n nhàxfnd ta khádjcb c vớenmk i cádjcb c chưnqka ởjymf ng khádjcb c rấjwck t nhiềsaqa u. Cádjcb c chưnqka ởjymf ng khádjcb c thìenmk ngưnqka ờifzj i phảiavg i códyaq mộenmk t côlyxp ng lựpnyn c cao ởjymf mứqtzv c đejrb ộenmk nàxfnd o đejrb ódyaq mớenmk i tậdddz p đejrb ưnqka ợtwwq c. Còfdrm n Cửnpoo u-châzsji n chưnqka ởjymf ng thìenmk côlyxp ng lựpnyn c thấjwck p mãwidi nh liệewsl t ídjcb t, côlyxp ng lựpnyn c cao mãwidi nh liệewsl t nhưnqka sódyaq ng bểvnnl tràxfnd n lan, khôlyxp ng biếwoez t đejrb âzsji u màxfnd lưnqka ờifzj ng.
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq đejrb ứqtzv ng lêdufs n nhìenmk n xuốrnds ng biểvnnl n, chỉbywf thấjwck y biểvnnl n rộenmk ng mêdufs nh môlyxp ng, sódyaq ng vỗdufs trùdpea ng trùdpea ng đejrb iệewsl p.
Nódyaq nhìenmk n lêdufs n đejrb ềsaqa n An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng hỏuzcl i:
– Con đejrb ãwidi vàxfnd o đejrb ềsaqa n lễdpea nhiềsaqa u lầpcnc n cùdpea ng vớenmk i mẹjbhd vàxfnd cádjcb c anh. Mẹjbhd chỉbywf cho con tưnqka ợtwwq ng ngưnqka ờifzj i cầpcnc m gưnqka ơuhwr m đejrb ứqtzv ng giữokiz a làxfnd An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng, ngưnqka ờifzj i cầpcnc m nỏuzcl đejrb ứqtzv ng bêdufs n làxfnd Cao Nỗdufs , ngưnqka ờifzj i cầpcnc m trưnqka ợtwwq ng làxfnd Vũnxwa Bảiavg o Trung. Trưnqka ớenmk c mặydnk t mấjwck y thầpcnc n tưnqka ợtwwq ng làxfnd tưnqka ợtwwq ng hai ngưnqka ờifzj i quỳqqsq gốrnds i, mộenmk t làxfnd Triệewsl u Đtuiz àxfnd , hai làxfnd Trọxinm ng Thủvnnl y. Nhưnqka ng bốrnds ơuhwr i, tạkgyz i sao khôlyxp ng thờifzj Mỵtppu Châzsji u?
– Khôlyxp ng thờifzj ! Ngưnqka ờifzj i Việewsl t khôlyxp ng thờifzj nhữokiz ng loạkgyz i gádjcb i bádjcb n thâzsji n cho ngoạkgyz i tộenmk c, vìenmk mộenmk t ngưnqka ờifzj i chồtppu ng ngoạkgyz i tộenmk c màxfnd hạkgyz i cảiavg cha mẹjbhd , tổxigd tiêdufs n, hạkgyz i cảiavg giang sơuhwr n, hạkgyz i cảiavg dâzsji n tộenmk c. Nhưnqka ng sau nàxfnd y ngưnqka ờifzj i Hádjcb n cai trịqtzv chújisc ng ta, họxinm mớenmk i ra ngoàxfnd i đejrb ảiavg o Nghi-sơuhwr n xâzsji y đejrb ềsaqa n thờifzj Mỵtppu Châzsji u, đejrb ểvnnl khuyếwoez n khídjcb ch nhữokiz ng ngưnqka ờifzj i con gádjcb i Việewsl t đejrb i theo giặydnk c, bádjcb n thâzsji n cho giặydnk c, bádjcb n hếwoez t cảiavg cho giặydnk c nhưnqka Mỵtppu Châzsji u. Códyaq đejrb iềsaqa u sau khi Mỵtppu Châzsji u chếwoez t rồtppu i, tựpnyn nhiêdufs n nhữokiz ng con trai ởjymf vùdpea ng Cửnpoo u-châzsji n códyaq ngọxinm c ódyaq ng ádjcb nh nhưnqka vếwoez t mádjcb u. Ngọxinm c đejrb ódyaq bịqtzv mờifzj , lấjwck y nưnqka ớenmk c giếwoez ng ởjymf nújisc i Biệewsl n-sơuhwr n rửnpoo a thìenmk ngọxinm c sádjcb ng ra. Còfdrm n Trọxinm ng Thuỷzfac sau khi đejrb uổxigd i tớenmk i đejrb âzsji y, thấjwck y Mỵtppu Châzsji u chếwoez t, chôlyxp n cấjwck t tửnpoo tếwoez , rồtppu i vềsaqa Cổxigd -loa nhảiavg y xuốrnds ng giếwoez ng tựpnyn tửnpoo chếwoez t. Ngọxinm c trai ởjymf đejrb âzsji y bịqtzv mờifzj , lấjwck y nưnqka ớenmk c giếwoez ng Cổxigd -loa rửnpoo a còfdrm n sádjcb ng hơuhwr n nưnqka ớenmk c giếwoez ng Biệewsl n-sơuhwr n.
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq lạkgyz i thắeeoc c mắeeoc c:
– Tạkgyz i sao bốrnds lạkgyz i đejrb ặydnk t têdufs n anh cảiavg làxfnd Nghi Sơuhwr n, hai hai làxfnd Biệewsl n Sơuhwr n? Đtuiz ódyaq làxfnd nhâzsji n vìenmk đejrb ịqtzv a danh ởjymf Ngọxinm c-đejrb ưnqka ờifzj ng hay vìenmk lýnfko do vong quốrnds c?
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u thởjymf dàxfnd i:
– Tổxigd tiêdufs n con trưnqka ớenmk c cũnxwa ng làxfnd mộenmk t tưnqka ớenmk ng củvnnl a An Dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng, truyềsaqa n đejrb ếwoez n bốrnds làxfnd bảiavg y đejrb ờifzj i. Mìenmk nh mấjwck t nưnqka ớenmk c tớenmk i nay làxfnd 184 năjisc m rồtppu i. Nếwoez u mìenmk nh muốrnds n phụtuiz c quốrnds c, phảiavg i tìenmk m cho đejrb ưnqka ợtwwq c hai thứqtzv : Mộenmk t làxfnd bídjcb quyếwoez t làxfnd m nỏuzcl củvnnl a đejrb ạkgyz i tưnqka ớenmk ng Cao Nỗdufs , hai làxfnd tấjwck t cảiavg nhữokiz ng bídjcb quyếwoez t võzuak côlyxp ng thờifzj i An Dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng. Bốrnds đejrb ặydnk t têdufs n cho hai anh con, làxfnd muốrnds n nhắeeoc c nhởjymf đejrb ếwoez n cádjcb i hậdddz n vong quốrnds c. Còfdrm n têdufs n con, cha muốrnds n con nhớenmk đejrb ếwoez n cádjcb i hậdddz n mấjwck t đejrb ấjwck t Lĩlbbr nh-nam. Bởjymf i tổxigd tiêdufs n ta gốrnds c ởjymf nújisc i Kỳqqsq , phídjcb a Nam Ngũnxwa -lĩlbbr nh.
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq khẳifzj ng khádjcb i:
– Võzuak côlyxp ng củvnnl a ngưnqka ờifzj i xưnqka a chếwoez ra, tạkgyz i sao mìenmk nh khôlyxp ng thểvnnl chếwoez ra?
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u dắeeoc t con trởjymf vềsaqa , cha con đejrb ủvnnl ng đejrb ỉbywf nh xuốrnds ng nújisc i:
– Đtuiz ãwidi đejrb àxfnd nh mìenmk nh códyaq thểvnnl chếwoez , nhưnqka ng ngưnqka ờifzj i xưnqka a mấjwck t bao nhiêdufs u tâzsji m huyếwoez t mớenmk i tìenmk m ra nhữokiz ng chiêdufs u thứqtzv c bídjcb hiểvnnl m. Nếwoez u con họxinm c võzuak củvnnl a tổxigd tiêdufs n rồtppu i từifzj chiêdufs u thứqtzv c đejrb ódyaq , biếwoez n chếwoez thàxfnd nh võzuak họxinm c mớenmk i, sẽsqqa đejrb ỡrelk tốrnds n côlyxp ng hơuhwr n. Bốrnds nghe nódyaq i, khi Vạkgyz n-tídjcb n hầpcnc u Lýnfko Thâzsji n tựpnyn vậdddz n, códyaq ghi chújisc tấjwck t cảiavg võzuak côlyxp ng vàxfnd o 200 thẻnpoo bằuaoo ng đejrb ồtppu ng. Nhưnqka ng khôlyxp ng hiểvnnl u nay ai giữokiz ? Còfdrm n trưnqka ớenmk c khi Cao Nỗdufs đejrb ádjcb nh trậdddz n cuốrnds i cùdpea ng rồtppu i tuẫyfpt n quốrnds c, cũnxwa ng códyaq ghi chéftgn p, vẽsqqa đejrb ồtppu hìenmk nh nỏuzcl thầpcnc n đejrb ểvnnl lạkgyz i cho đejrb ờifzj i sau, nhưnqka ng nay khôlyxp ng hiểvnnl u ởjymf đejrb âzsji u?
Hai cha con đejrb ang đejrb ắeeoc m mìenmk nh trong nhữokiz ng biếwoez n cốrnds gầpcnc n 200 năjisc m trưnqka ớenmk c, thìenmk códyaq tiếwoez ng quádjcb t:
– Khôlyxp n hồtppu n đejrb ứqtzv ng im, nếwoez u đejrb ộenmk ng đejrb ậdddz y, ta ra lệewsl nh buôlyxp ng têdufs n.
Hai cha con giậdddz t mìenmk nh nhìenmk n xung quanh, gầpcnc n 30 binh Hádjcb n, têdufs n đejrb ặydnk t lêdufs n cung, chỉbywf chờifzj lệewsl nh làxfnd buôlyxp ng. Ngưnqka ờifzj i chỉbywf huy làxfnd têdufs n béftgn o mậdddz p thảiavg ban nãwidi y. Đtuiz àxfnd o hầpcnc u sợtwwq Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq sửnpoo dụtuiz ng võzuak , bảiavg o con:
– Khôlyxp ng đejrb ưnqka ợtwwq c chốrnds ng trảiavg .
Têdufs n béftgn o mậdddz p ra lệewsl nh:
– Quăjisc ng vũnxwa khídjcb ra xa.
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u thádjcb o thanh kiếwoez m trêdufs n lưnqka ng, quăjisc ng ra xa. Têdufs n béftgn o mậdddz p cưnqka ờifzj i ha hảiavg :
– Phen nàxfnd y tụtuiz i bâzsji y códyaq đejrb ếwoez n trăjisc m cádjcb i đejrb ầpcnc u cũnxwa ng phảiavg i rụtuiz ng hếwoez t.
Triệewsl u Thanh ra lệewsl nh cho lídjcb nh tródyaq i Đtuiz àxfnd o hầpcnc u vàxfnd Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq lạkgyz i rồtppu i bắeeoc t hai cha con đejrb i vềsaqa phídjcb a mộenmk t doanh trạkgyz i. Đtuiz àxfnd o hầpcnc u chújisc ýnfko nhìenmk n thấjwck y đejrb âzsji y làxfnd mộenmk t doanh trạkgyz i kỵtppu binh mớenmk i cấjwck t lêdufs n khôlyxp ng lâzsji u. Ôenmk ng thắeeoc c mắeeoc c:
– Quâzsji n kỵtppu ởjymf đejrb âzsji u đejrb ôlyxp ng thếwoez nàxfnd y? Họxinm đejrb ếwoez n vùdpea ng nàxfnd y làxfnd m gìenmk màxfnd ta khôlyxp ng biếwoez t?
Ôenmk ng nhìenmk n lêdufs n cộenmk t cờifzj ởjymf sâzsji n thấjwck y thêdufs u con gấjwck u đejrb en thìenmk giậdddz t mìenmk nh:
– Thìenmk ra kỵtppu binh ởjymf Giao-chỉbywf . Vậdddz y códyaq biếwoez n cốrnds gìenmk đejrb âzsji y?
Thờifzj i bấjwck y giờifzj Thádjcb i-thújisc Cửnpoo u-châzsji n làxfnd Nhâzsji m Diêdufs n, bấjwck t hoàxfnd vớenmk i Thádjcb i-thújisc Giao-chỉbywf làxfnd Tídjcb ch Quang. Cho nêdufs n nhữokiz ng ngưnqka ờifzj i bịqtzv Tídjcb ch Quang truy nãwidi thìenmk chạkgyz y vàxfnd o Cửnpoo u-châzsji n ẩpnyn n nádjcb u, vàxfnd nhữokiz ng ngưnqka ờifzj i bịqtzv Nhâzsji m Diêdufs n truy nãwidi thìenmk chạkgyz y ra Giao-chỉbywf tỵtppu nạkgyz n. Mỗdufs i Thádjcb i-thújisc códyaq mộenmk t quâzsji n trựpnyn c thuộenmk c toàxfnd n ngưnqka ờifzj i Hádjcb n tổxigd ng cộenmk ng 12.500 ngưnqka ờifzj i. Mỗdufs i quậdddz n gồtppu m 4 sưnqka bộenmk vàxfnd mộenmk t sưnqka kỵtppu . Mỗdufs i huyệewsl n thìenmk códyaq mộenmk t sưnqka hỗdufs n hợtwwq p, cứqtzv mộenmk t ngưnqka ờifzj i Hádjcb n lạkgyz i códyaq mộenmk t ngưnqka ờifzj i Việewsl t.
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u thấjwck y kỳqqsq hiệewsl u củvnnl a thiếwoez t kỵtppu Giao-chỉbywf tiếwoez n vàxfnd o Cửnpoo u-châzsji n, làxfnd m ôlyxp ng nảiavg y ra khôlyxp ng biếwoez t bao nhiêdufs u nghi vấjwck n:
– Mộenmk t làxfnd hai Thádjcb i-thújisc bấjwck t hoàxfnd vớenmk i nhau, đejrb em quâzsji n đejrb ádjcb nh nhau. Hai làxfnd códyaq cuộenmk c khởjymf i binh củvnnl a mộenmk t trong chídjcb n Lạkgyz c-hầpcnc u, lựpnyn c lưnqka ợtwwq ng Hádjcb n ởjymf Cửnpoo u-châzsji n chốrnds ng khôlyxp ng nổxigd i phảiavg i việewsl n thêdufs m lựpnyn c lưnqka ợtwwq ng Giao-chỉbywf .
Nhưnqka ng ôlyxp ng thấjwck y đejrb iềsaqa u nàxfnd y khôlyxp ng đejrb újisc ng, vìenmk đejrb ấjwck t Cửnpoo u-châzsji n códyaq chídjcb n Lạkgyz c-hầpcnc u thìenmk năjisc m vịqtzv đejrb ãwidi thoảiavg hiệewsl p vớenmk i thádjcb i-thújisc , hai vịqtzv thìenmk sốrnds ng xa vờifzj i vớenmk i chuyệewsl n phụtuiz c quốrnds c. Chỉbywf còfdrm n Đtuiz àxfnd o trang nhàxfnd ôlyxp ng vớenmk i Đtuiz inh trang củvnnl a em vợtwwq ôlyxp ng làxfnd còfdrm n giữokiz nguyêdufs n chídjcb nguyệewsl n củvnnl a tổxigd tiêdufs n. Ôenmk ng vớenmk i em vợtwwq Đtuiz inh Đtuiz ạkgyz i hiệewsl n chưnqka a códyaq đejrb ộenmk ng tĩlbbr nh gìenmk đejrb ếwoez n nỗdufs i Thádjcb i-thújisc Cửnpoo u-châzsji n phảiavg i việewsl n quâzsji n từifzj Giao-chỉbywf vàxfnd o.
Đtuiz újisc ng nhưnqka quan chếwoez hồtppu i đejrb ódyaq , thìenmk Lạkgyz c-hầpcnc u còfdrm n ởjymf đejrb ịqtzv a vịqtzv cao hơuhwr n sưnqka trưnqka ởjymf ng, nhưnqka ng thựpnyn c tếwoez thìenmk bọxinm n Hádjcb n quan thưnqka ờifzj ng dùdpea ng sứqtzv c mạkgyz nh, bắeeoc t giam cádjcb c Lạkgyz c-hầpcnc u, Lạkgyz c-tưnqka ớenmk ng làxfnd thưnqka ờifzj ng. Đtuiz ấjwck y làxfnd nódyaq i quâzsji n Hádjcb n ởjymf Cửnpoo u-châzsji n. Huốrnds ng hồtppu đejrb âzsji y lạkgyz i làxfnd quâzsji n Hádjcb n củvnnl a Giao-chỉbywf gửnpoo i vàxfnd o.
Triệewsl u Thanh đejrb ưnqka a cha con Đtuiz àxfnd o hầpcnc u vàxfnd o doanh trạkgyz i giao cho mấjwck y têdufs n lídjcb nh vàxfnd dặydnk n:
– Chújisc ng bay hãwidi y giam hai con chódyaq Nam-man nàxfnd y lạkgyz i, đejrb ợtwwq i ta phádjcb t lạkgyz c sau.
Mấjwck y têdufs n quâzsji n dẫyfpt n cha con Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq vàxfnd o mộenmk t căjisc n lềsaqa u kídjcb n, bỏuzcl đejrb ódyaq , đejrb ódyaq ng cửnpoo a đejrb i ra. Đtuiz àxfnd o hầpcnc u bảiavg o con:
– Códyaq cádjcb ch thoádjcb t thâzsji n rồtppu i, con thửnpoo nghĩlbbr xem códyaq giốrnds ng nhưnqka ýnfko bốrnds khôlyxp ng?
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq thìenmk thầpcnc m vàxfnd o tai bốrnds :nódyaq i:
– Đtuiz ợtwwq i đejrb ếwoez n đejrb êdufs m, bốrnds cắeeoc n dâzsji y cởjymf i tródyaq i cho con. Rồtppu i con cởjymf i tródyaq i cho bốrnds . Bốrnds con mìenmk nh thưnqka thảiavg đejrb i vềsaqa .
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u nódyaq i:
– Bốrnds đejrb ưnqka a con ra khỏuzcl i doanh trạkgyz i, con vềsaqa bádjcb o cho mẹjbhd biếwoez t, kẻnpoo o mẹjbhd lo sợtwwq . Còfdrm n bốrnds thìenmk bốrnds trởjymf lạkgyz i dọxinm thádjcb m xem quâzsji n kỵtppu Giao-chỉbywf vàxfnd o Cửnpoo u-châzsji n làxfnd m gìenmk ?
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq nódyaq i:
– Bốrnds nghi làxfnd phảiavg i. Con nghĩlbbr binh lídjcb nh ởjymf Cửnpoo u-châzsji n dưnqka sứqtzv c đejrb ádjcb nh dẹjbhd p bấjwck t cứqtzv trang ấjwck p nàxfnd o củvnnl a ta, hàxfnd cớenmk Thádjcb i-thújisc phảiavg i việewsl n kỵtppu binh Giao-chỉbywf ? Códyaq khi y muốrnds n tiêdufs u diệewsl t chídjcb n nhàxfnd chújisc ng ta cũnxwa ng nêdufs n.
Trờifzj i đejrb ãwidi trởjymf vềsaqa chiềsaqa u. Mặydnk t trờifzj i ngảiavg bódyaq ng, vẫyfpt n khôlyxp ng thấjwck y Triệewsl u Thanh trởjymf lạkgyz i đejrb ểvnnl trảiavg thùdpea nhưnqka ưnqka ớenmk c tídjcb nh. Đtuiz àxfnd o hầpcnc u ghéftgn răjisc ng cắeeoc n dâzsji y cởjymf i tródyaq i cho con.
Sau đejrb ódyaq Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq cởjymf i tródyaq i cho cha. Hai ngưnqka ờifzj i chưnqka a kịqtzv p đejrb ứqtzv ng dậdddz y thìenmk códyaq tiếwoez ng châzsji n ngưnqka ờifzj i đejrb i tớenmk i, rồtppu i tiếwoez ng mộenmk t têdufs n quâzsji n Hádjcb n nódyaq i:
– Ta mang cơuhwr m cho hai con chódyaq Việewsl t ăjisc n đejrb âzsji y.
Cádjcb nh cửnpoo a mởjymf , hai têdufs n quâzsji n Hádjcb n bưnqka ớenmk c vàxfnd o. Đtuiz àxfnd o hầpcnc u hôlyxp :
– Phádjcb t chưnqka ởjymf ng!
Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq ra chiêdufs u Loa thàxfnd nh nguyệewsl t hạkgyz , Đtuiz àxfnd o hầpcnc u ra chiêdufs u Tâzsji y vu xuấjwck t binh. Hai têdufs n Hádjcb n bịqtzv ngãwidi chếwoez t giấjwck c tứqtzv c thìenmk . Đtuiz àxfnd o Hầpcnc u cởjymf i quầpcnc n ádjcb o củvnnl a têdufs n to lớenmk n mặydnk c vàxfnd o. Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq bắeeoc t chưnqka ớenmk c cha, cởjymf i quầpcnc n ádjcb o củvnnl a têdufs n nhỏuzcl béftgn mặydnk c vàxfnd o, nhưnqka ng vẫyfpt n còfdrm n rộenmk ng thùdpea ng thìenmk nh. Hai cha con dùdpea ng dâzsji y tródyaq i hai têdufs n quâzsji n Hádjcb n lạkgyz i rồtppu i mởjymf cửnpoo a lềsaqa u ra ngoàxfnd i. Đtuiz àxfnd o hầpcnc u dẫyfpt n con hưnqka ớenmk ng vềsaqa phídjcb a gódyaq c doanh trạkgyz i vắeeoc ng ngưnqka ờifzj i, chỉbywf ra ngoàxfnd i nódyaq i:
– Con theo hưnqka ớenmk ng nàxfnd y băjisc ng qua đejrb ồtppu i thìenmk vềsaqa trang củvnnl a mìenmk nh đejrb ưnqka ợtwwq c.
Đtuiz ợtwwq i Đtuiz àxfnd o Kỳqqsq đejrb i rồtppu i, ôlyxp ng mớenmk i nhắeeoc m hưnqka ớenmk ng đejrb ạkgyz i doanh đejrb i tớenmk i. Đtuiz ạkgyz i doanh làxfnd mộenmk t căjisc n lềsaqa u khádjcb lớenmk n, bêdufs n trong códyaq đejrb èdyaq n nếwoez n sádjcb ng choang. Ôenmk ng néftgn p mìenmk nh dưnqka ớenmk i cửnpoo a sổxigd nhìenmk n vàxfnd o: Bêdufs n trong códyaq hơuhwr n mưnqka ờifzj i ngưnqka ờifzj i ngồtppu i quanh mộenmk t cádjcb i bàxfnd n, dưnqka ờifzj ng nhưnqka đejrb ang hộenmk i họxinm p. Ôenmk ng nhậdddz n đejrb ưnqka ợtwwq c mặydnk t cádjcb c quan chứqtzv c ngưnqka ờifzj i Hádjcb n ởjymf Cửnpoo u-châzsji n: Thádjcb i thújisc Nhâzsji m Diêdufs n, Đtuiz ôlyxp -uýnfko Dưnqka ơuhwr ng Hiểvnnl n, Đtuiz ôlyxp -sádjcb t Chu Khảiavg i vàxfnd mộenmk t sốrnds võzuak quan ôlyxp ng khôlyxp ng nhậdddz n ra.
Đtuiz ôlyxp -sádjcb t Chu Khảiavg i chỉbywf lêdufs n tấjwck m bảiavg n đejrb ồtppu :
– Từifzj Đtuiz àxfnd o trang đejrb ếwoez n Đtuiz inh trang xa khoảiavg ng 10 dậdddz m. Trang chủvnnl Đtuiz àxfnd o trang làxfnd Đtuiz àxfnd o Thếwoez Kiệewsl t 50 tuổxigd i, văjisc n võzuak kiêdufs m toàxfnd n. Vợtwwq làxfnd Đtuiz inh Xuâzsji n Hoa 40 tuổxigd i, võzuak côlyxp ng khôlyxp ng thua chồtppu ng làxfnd bao. Đtuiz ệewsl tửnpoo châzsji n truyềsaqa n códyaq ba ngưnqka ờifzj i làxfnd Trầpcnc n Dưnqka ơuhwr ng Đtuiz ứqtzv c, Trịqtzv nh Quang, Hoàxfnd ng Thiềsaqa u Hoa, cảiavg ba đejrb ềsaqa u văjisc n võzuak kiêdufs m toàxfnd n. Thiềsaqa u Hoa năjisc m nay 18 tuổxigd i, códyaq vẻnpoo đejrb ẹjbhd p quốrnds c sắeeoc c thiêdufs n hưnqka ơuhwr ng, khắeeoc p vùdpea ng đejrb ềsaqa u biếwoez t tiếwoez ng. Thếwoez Kiệewsl t códyaq ba con trai làxfnd Nghi Sơuhwr n, Biệewsl n Sơuhwr n, vàxfnd Kỳqqsq . Hai ngưnqka ờifzj i lớenmk n thìenmk võzuak côlyxp ng tuyệewsl t thếwoez , đejrb ứqtzv a nhỏuzcl mớenmk i 13 tuổxigd i, nhưnqka ng văjisc n võzuak đejrb ềsaqa u thôlyxp ng. Đtuiz ệewsl tửnpoo ngoạkgyz i đejrb ồtppu 88 ngưnqka ờifzj i, trádjcb ng đejrb inh 500, phụtuiz nữokiz biếwoez t võzuak 200. Dâzsji n chújisc ng trong trang gồtppu m 1.200 nódyaq c gia, tổxigd ng cộenmk ng 6.300 ngưnqka ờifzj i. Lưnqka ơuhwr ng thựpnyn c, lừifzj a ngựpnyn a đejrb ầpcnc y đejrb ủvnnl . Ngưnqka ờifzj i trong trang đejrb ưnqka ợtwwq c tổxigd chứqtzv c thàxfnd nh đejrb ộenmk i ngũnxwa chỉbywf nh tềsaqa .
Thádjcb i-thújisc Nhâzsji m Diêdufs n hưnqka ớenmk ng vàxfnd o mộenmk t võzuak quan trẻnpoo nódyaq i:
– Từifzj khi thuộenmk c hạkgyz vềsaqa đejrb âzsji y trấjwck n nhậdddz m nhậdddz n thấjwck y mộenmk t đejrb iềsaqa u khódyaq khăjisc n nhấjwck t làxfnd tấjwck t cảiavg dâzsji n chújisc ng đejrb ềsaqa u quy tụtuiz vàxfnd o chídjcb n Lạkgyz c-hầpcnc u. Màxfnd chídjcb n Lạkgyz c-hầpcnc u đejrb ềsaqa u làxfnd con chádjcb u củvnnl a đejrb ádjcb m di thầpcnc n Âszom u-lạkgyz c. Đtuiz ádjcb m nàxfnd y nhậdddz n di ngôlyxp n củvnnl a Thụtuiz c Phádjcb n ẩpnyn n nádjcb u chờifzj thờifzj i, phảiavg n Hádjcb n phụtuiz c Việewsl t, cho nêdufs n mốrnds i nguy nổxigd i loạkgyz n khôlyxp ng biếwoez t sẽsqqa nổxigd ra lújisc c nàxfnd o.
Ngừifzj ng mộenmk t lújisc c y nódyaq i tiếwoez p:
– Mấjwck y năjisc m trưnqka ớenmk c đejrb âzsji y bêdufs n Trung-nguyêdufs n chújisc ng ta xảiavg y ra vụtuiz Vưnqka ơuhwr ng Mãwidi ng cưnqka ớenmk p ngôlyxp i, thiêdufs n hạkgyz tao loạkgyz n, phâzsji n năjisc m xẻnpoo bảiavg y. Thuộenmk c hạkgyz khôlyxp ng quy phụtuiz c Vưnqka ơuhwr ng Mãwidi ng. Vưnqka ơuhwr ng Mãwidi ng mấjwck y lầpcnc n đejrb ịqtzv nh mang quâzsji n sang hỏuzcl i tộenmk i. Bọxinm n Lạkgyz c-hầpcnc u, Lạkgyz c-tưnqka ớenmk ng thấjwck y vậdddz y rụtuiz c rịqtzv ch đejrb ịqtzv nh nổxigd i loạkgyz n. Ty chứqtzv c biếwoez t trưnqka ớenmk c vộenmk i vàxfnd ng ban hàxfnd nh phádjcb p lệewsl nh năjisc m đejrb iềsaqa u đejrb ểvnnl làxfnd m tan thếwoez đejrb oàxfnd n kếwoez t củvnnl a bọxinm n chújisc ng.
Đtuiz ôlyxp -uýnfko Chu Khảiavg i hỏuzcl i:
– Chújisc ng ta làxfnd ngưnqka ờifzj i Hádjcb n, đejrb i cai trịqtzv bọxinm n Nam-man. Nếwoez u chújisc ng nódyaq nổxigd i loạkgyz n thìenmk mang quâzsji n đejrb i dẹjbhd p, hádjcb sợtwwq gìenmk ? Tạkgyz i sao đejrb ạkgyz i nhâzsji n phảiavg i ban hàxfnd nh phádjcb p lệewsl nh làxfnd m gìenmk cho mệewsl t.
Nhâzsji m Diêdufs n nódyaq i:
– Đtuiz ôlyxp -uýnfko biếwoez t mộenmk t màxfnd khôlyxp ng biếwoez t hai. Dâzsji n chújisc ng Cửnpoo u-châzsji n đejrb ềsaqa u quy tụtuiz vàxfnd o chídjcb n nhàxfnd , nếwoez u chújisc ng ta dẹjbhd p hếwoez t chídjcb n nhàxfnd , thìenmk Cửnpoo u-châzsji n chỉbywf còfdrm n làxfnd bãwidi i đejrb ấjwck t hoang. Cho nêdufs n bảiavg n nhâzsji n mớenmk i theo Tôlyxp n-tửnpoo binh phádjcb p: "Dụtuiz ng binh chi đejrb ạkgyz o, toàxfnd n quâzsji n vi thưnqka ợtwwq ng, phádjcb quâzsji n thứqtzv chi"
Nghĩlbbr a làxfnd : Đtuiz ạkgyz o dùdpea ng binh cầpcnc n bảiavg o vệewsl lấjwck y quâzsji n hơuhwr n làxfnd tổxigd n hạkgyz i quâzsji n sĩlbbr . Cho nêdufs n thuộenmk c hạkgyz chỉbywf dùdpea ng códyaq mộenmk t tờifzj giấjwck y, viếwoez t năjisc m đejrb iềsaqa u phádjcb p lệewsl nh, mởjymf rộenmk ng cho ngưnqka ờifzj i Hádjcb n, ngưnqka ờifzj i Việewsl t đejrb ưnqka ợtwwq c bìenmk nh đejrb ẳifzj ng, đejrb ưnqka ợtwwq c kếwoez t hôlyxp n vớenmk i nhau, lạkgyz i cho ngưnqka ờifzj i Việewsl t làxfnd m quan chứqtzv c, dạkgyz y chữokiz thádjcb nh hiềsaqa n, lễdpea nghĩlbbr a cho chújisc ng...
Mộenmk t võzuak quan dádjcb ng ngưnqka ờifzj i uy nghi, còfdrm n trẻnpoo ngồtppu i ghếwoez chủvnnl toạkgyz nódyaq i:
– Tuyệewsl t! Chújisc ng ta làxfnd con chádjcb u Văjisc n-vưnqka ơuhwr ng, Chu-côlyxp ng, Khổxigd ng-tửnpoo . Nhàxfnd Đtuiz ạkgyz i Hádjcb n coi thầpcnc n dâzsji n nhưnqka con đejrb ỏuzcl . Thádjcb i-thújisc ban phádjcb p lệewsl nh cho ngưnqka ờifzj i Việewsl t đejrb ưnqka ợtwwq c nhưnqka ngưnqka ờifzj i Hádjcb n, cho ngưnqka ờifzj i vềsaqa Trung-nguyêdufs n mưnqka ợtwwq n nhữokiz ng nho gia khoa bảiavg ng thấjwck t thờifzj i sang đejrb âzsji y dạkgyz y dỗdufs họxinm , đejrb újisc ng nhưnqka Khổxigd ng-tửnpoo nódyaq i "Giádjcb o bấjwck t biệewsl t hoạkgyz i", nghĩlbbr a làxfnd khi dạkgyz y họxinm c thìenmk khôlyxp ng phâzsji n biệewsl t giốrnds ng ngưnqka ờifzj i. Làxfnd m nhưnqka vậdddz y vừifzj a đejrb ưnqka ợtwwq c âzsji m đejrb ứqtzv c vừifzj a làxfnd m sádjcb ng nghĩlbbr a củvnnl a Khổxigd ng Mạkgyz nh.
Đtuiz àxfnd o Thếwoez Kiệewsl t cốrnds moi ódyaq c xem võzuak tưnqka ớenmk ng trẻnpoo tuổxigd i nàxfnd y làxfnd ai, nhưnqka ng ôlyxp ng đejrb oádjcb n khôlyxp ng ra. Cứqtzv thấjwck y dádjcb ng đejrb iệewsl u đejrb ưnqka ờifzj ng bệewsl củvnnl a y vàxfnd cung cádjcb ch lễdpea phéftgn p củvnnl a Nhâzsji m Diêdufs n, ôlyxp ng cũnxwa ng đejrb oádjcb n sơuhwr rằuaoo ng viêdufs n võzuak quan nàxfnd y códyaq đejrb ịqtzv a vịqtzv khôlyxp ng nhỏuzcl .
Nhâzsji m Diêdufs n nódyaq i:
– Thuộenmk c-hạkgyz khôlyxp ng thựpnyn c tâzsji m nhưnqka vậdddz y, chẳifzj ng qua làxfnd muốrnds n tâzsji m chiếwoez n giai đejrb oạkgyz n màxfnd thôlyxp i. Thuộenmk c hạkgyz còfdrm n kýnfko lệewsl nh phong cho năjisc m Lạkgyz c-hầpcnc u làxfnd m Huyệewsl n-újisc y. Thếwoez làxfnd từifzj đejrb ấjwck y, quan binh Hádjcb n cứqtzv ngồtppu i chơuhwr i, ngưnqka ờifzj i Việewsl t gâzsji y loạkgyz n thìenmk dùdpea ng huyệewsl n újisc y ngưnqka ờifzj i Việewsl t mang bảiavg n bộenmk quâzsji n mãwidi cũnxwa ng làxfnd ngưnqka ờifzj i Việewsl t đejrb i đejrb ádjcb nh. Cho nêdufs n phádjcb p lệewsl nh ban ra mấjwck y năjisc m, đejrb i đejrb âzsji u cũnxwa ng chỉbywf nghe bàxfnd n đejrb ếwoez n Tam-hoàxfnd ng, Ngũnxwa -đejrb ếwoez , Chu-côlyxp ng, Văjisc n-vưnqka ơuhwr ng, Khổxigd ng-tửnpoo màxfnd khôlyxp ng hềsaqa nghe nódyaq i đejrb ếwoez n Hùdpea ng-vưnqka ơuhwr ng. Lújisc c tràxfnd dưnqka tửnpoo u hậdddz u ngưnqka ờifzj i a chỉbywf nódyaq i trậdddz n Cai-hạkgyz , Hạkgyz ng Võzuak bịqtzv thua, tựpnyn tửnpoo ởjymf Ôenmk -giang, màxfnd khôlyxp ng nghe thấjwck y nódyaq i đejrb ếwoez n Hùdpea ng-vưnqka ơuhwr ng đejrb ạkgyz i chiếwoez n An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng. Trẻnpoo con họxinm c vềsaqa trậdddz n chiếwoez n giữokiz a Hoàxfnd ng-đejrb ếwoez vớenmk i Suy Vưnqka u màxfnd khôlyxp ng họxinm c vềsaqa trậdddz n chiếwoez n giữokiz a An-dưnqka ơuhwr ng vưnqka ơuhwr ng vớenmk i Đtuiz ồtppu Thưnqka . Dâzsji n chújisc ng chỉbywf biếwoez t cádjcb i nhụtuiz c bịqtzv Tầpcnc n Thuỷzfac -hoàxfnd ng cai trịqtzv , màxfnd quêdufs n mấjwck t cádjcb i hậdddz n Cổxigd -loa bịqtzv Triệewsl u Đtuiz àxfnd phádjcb . Nam nữokiz thanh niêdufs n chỉbywf còfdrm n biếwoez t đejrb ếwoez n diễdpea m tìenmk nh củvnnl a Tiêdufs u Sửnpoo vớenmk i Lộenmk ng Ngọxinm c màxfnd quêdufs n chuyệewsl n Trưnqka ơuhwr ng Chi Mỵtppu Nưnqka ơuhwr ng.
Ngừifzj ng lạkgyz i mộenmk t lújisc c y nódyaq i:
– Chídjcb n Lạkgyz c-hầpcnc u, khôlyxp ng cầpcnc n đejrb ádjcb nh, màxfnd năjisc m ngưnqka ờifzj i trởjymf thàxfnd nh đejrb ầpcnc y tớenmk củvnnl a ta. Thuộenmk c hạkgyz lạkgyz i tìenmk m cádjcb ch nay khen ngợtwwq i, mai ban thưnqka ởjymf ng, khiếwoez n cho hai Lạkgyz c-hầpcnc u mãwidi i mêdufs vớenmk i việewsl c phádjcb t triểvnnl n văjisc n hoádjcb Trung-nguyêdufs n, màxfnd xa lìenmk a cádjcb i gọxinm i làxfnd phảiavg n Hádjcb n phụtuiz c Việewsl t. Rújisc t cụtuiz c chỉbywf códyaq Đtuiz àxfnd o trang vàxfnd Đtuiz inh trang làxfnd còfdrm n giữokiz nguyêdufs n. Cho nêdufs n thuộenmk c hạkgyz cầpcnc n phảiavg i ra tay tiêdufs u diệewsl t.
Viêdufs n võzuak quan trẻnpoo lạkgyz i hỏuzcl i:
– Nhâzsji m Thádjcb i-thújisc đejrb ãwidi từifzj ng nêdufs u cao nhâzsji n nghĩlbbr a bấjwck y lâzsji u, thìenmk nay cũnxwa ng phảiavg i truyềsaqa n mộenmk t hịqtzv ch đejrb ểvnnl kểvnnl tộenmk i Đtuiz àxfnd o, Đtuiz inh, thìenmk ta ra quâzsji n mớenmk i đejrb ưnqka ợtwwq c dâzsji n chújisc ng tôlyxp n phụtuiz c. Vậdddz y Nhâzsji m Thádjcb i-thújisc đejrb ãwidi tìenmk m ra tộenmk i trạkgyz ng gìenmk củvnnl a hai trang chưnqka a? Tôlyxp i nghĩlbbr rằuaoo ng ra quâzsji n đejrb ádjcb nh ngưnqka ờifzj i vôlyxp lýnfko , thứqtzv nhấjwck t làxfnd ádjcb c đejrb ộenmk c, dãwidi man vôlyxp nhâzsji n đejrb ạkgyz o, thứqtzv nhìenmk làxfnd thấjwck t nhâzsji n tâzsji m.
Đtuiz ôlyxp -uýnfko Cửnpoo u-châzsji n Dưnqka ơuhwr ng Hiểvnnl n nódyaq i:
– Lĩlbbr nh Nam côlyxp ng xuấjwck t thâzsji n làxfnd ngưnqka ờifzj i nghĩlbbr a hiệewsl p nêdufs n mớenmk i đejrb ưnqka a ra ýnfko kiếwoez n đejrb ódyaq . Nhưnqka ng ýnfko củvnnl a Thádjcb i-thújisc đejrb ạkgyz i nhâzsji n làxfnd đejrb ádjcb nh Đtuiz àxfnd o, Đtuiz inh trang, sẽsqqa khiếwoez n cho cádjcb c trang kia sợtwwq hãwidi i khôlyxp ng dádjcb m trởjymf lạkgyz i phảiavg n Hádjcb n phụtuiz c Việewsl t nữokiz a.
Đtuiz àxfnd o hầpcnc u nghe bọxinm n Hádjcb n quan bàxfnd n luậdddz n đejrb ádjcb nh trang ấjwck p củvnnl a mìenmk nh, bấjwck t giádjcb c ôlyxp ng rùdpea ng mìenmk nh nghĩlbbr :
– Thìenmk ra têdufs n tưnqka ớenmk ng trẻnpoo nàxfnd y làxfnd Nghiêdufs m Sơuhwr n, tưnqka ớenmk c phong Lĩlbbr nh-nam côlyxp ng, lĩlbbr nh chứqtzv c Bìenmk nh-nam đejrb ạkgyz i tưnqka ớenmk ng quâzsji n. Y làxfnd ngưnqka ờifzj i đejrb ãwidi xảiavg thâzsji n đejrb ádjcb nh nhau vớenmk i võzuak sĩlbbr Vưnqka ơuhwr ng Mãwidi ng 20 trậdddz n, bịqtzv thưnqka ơuhwr ng 15 lầpcnc n, cứqtzv u Quang Vũnxwa , cùdpea ng Quang Vũnxwa phấjwck t cờifzj dựpnyn ng lạkgyz i nhàxfnd Hádjcb n. Y đejrb ưnqka ợtwwq c Quang Vũnxwa giao cho toàxfnd n quyềsaqa n sádjcb u quậdddz n Lĩlbbr nh-nam làxfnd Nam-hảiavg i, Tưnqka ợtwwq ng-quậdddz n, Quếwoez -lâzsji m, Giao-chỉbywf , Cửnpoo u-châzsji n vàxfnd Nhậdddz t-nam. Thìenmk ra Nhâzsji m Diêdufs n nhờifzj Lĩlbbr nh-nam côlyxp ng mang quâzsji n vàxfnd o diệewsl t trang ấjwck p củvnnl a mìenmk nh vớenmk i Đtuiz inh sưnqka đejrb ệewsl . May màxfnd mìenmk nh biếwoez t trưnqka ớenmk c.
Thádjcb i-thújisc Nhâzsji m Diêdufs n tiếwoez p:
– Thuộenmk c hạkgyz mớenmk i trìenmk nh văjisc n lêdufs n Bìenmk nh-nam đejrb ạkgyz i tưnqka ớenmk ng quâzsji n, đejrb ểvnnl làxfnd m sao đejrb ádjcb nh mộenmk t trậdddz n, diệewsl t đejrb ưnqka ợtwwq c hai trang. Do vậdddz y hôlyxp m nay Lĩlbbr nh-nam côlyxp ng đejrb ạkgyz i nhâzsji n mớenmk i mang thiếwoez t kỵtppu từifzj Giao-chỉbywf vàxfnd o trợtwwq chiếwoez n. Thuộenmk c hạkgyz đejrb ịqtzv nh kếwoez sádjcb ch nhưnqka thếwoez nàxfnd y:
Thứqtzv nhấjwck t, Đtuiz ôlyxp -újisc y Cửnpoo u-châzsji n Dưnqka ơuhwr ng tưnqka ớenmk ng quâzsji n chỉbywf huy đejrb ádjcb nh Đtuiz inh trang.
Thứqtzv nhìenmk , thuộenmk c hạkgyz chỉbywf huy đejrb ádjcb nh Đtuiz àxfnd o trang.
Thứqtzv ba, Đtuiz ôlyxp sádjcb t Cửnpoo u-châzsji n Chu tưnqka ớenmk ng quâzsji n chặydnk n đejrb ưnqka ờifzj ng rújisc t lui củvnnl a giặydnk c vềsaqa phídjcb a Nhậdddz t-nam.
Ngàxfnd y mai thuộenmk c hạkgyz sẽsqqa đejrb ạkgyz t thưnqka mờifzj i Đtuiz àxfnd o Thếwoez Kiệewsl t, Đtuiz inh Đtuiz ạkgyz i đejrb ếwoez n phủvnnl Thádjcb i-thújisc ăjisc n tiệewsl c, rồtppu i tìenmk m cádjcb ch giữokiz lạkgyz i cho đejrb ếwoez n chiềsaqa u. Trong khi đejrb ódyaq thìenmk sádjcb ng sớenmk m Dưnqka ơuhwr ng Đtuiz ôlyxp -újisc y cho bao vâzsji y Đtuiz inh trang: Sưnqka sốrnds 1 mặydnk t Đtuiz ôlyxp ng, Tâzsji y, sưnqka sốrnds 2 phụtuiz c ởjymf đejrb èdyaq o phídjcb a Nam. Sưnqka kỵtppu thìenmk tấjwck n côlyxp ng vàxfnd o phídjcb a Bắeeoc c. Giặydnk c thấjwck y trốrnds ng mặydnk t Nam tấjwck t chạkgyz y qua đejrb èdyaq o Đtuiz ôlyxp n-dưnqka ơuhwr ng, sưnqka sốrnds 2 dùdpea ng cung têdufs n tiêdufs u diệewsl t. Cùdpea ng lújisc c đejrb ódyaq thìenmk chídjcb nh thuộenmk c hạkgyz đejrb ádjcb nh Đtuiz àxfnd o trang. Sưnqka sốrnds 3 bao vâzsji y mặydnk t Tâzsji y, Nam khôlyxp ng cho chújisc ng liêdufs n lạkgyz c vớenmk i Đtuiz inh trang. Sưnqka sốrnds 4 bao vâzsji y mặydnk t Đtuiz ôlyxp ng. Sưnqka kỵtppu Giao-chỉbywf tấjwck n côlyxp ng mặydnk t Bắeeoc c. Trong lújisc c thuộenmk c hạkgyz giữokiz Đtuiz àxfnd o Thếwoez Kiệewsl t, Đtuiz inh Đtuiz ạkgyz i ởjymf phủvnnl thìenmk cádjcb c vịqtzv bao vâzsji y hai trang. Thuộenmk c hạkgyz sẽsqqa éftgn p hai têdufs n Đtuiz àxfnd o, Đtuiz inh đejrb ầpcnc u hàxfnd ng, giảiavg i tádjcb n trang củvnnl a chújisc ng. Nếwoez u chújisc ng biếwoez t đejrb iềsaqa u quy phụtuiz c, thìenmk chújisc ng ta chỉbywf việewsl c tiếwoez n quâzsji n vàxfnd o trong trang cửnpoo ngưnqka ờifzj i thay chújisc ng làxfnd m Lạkgyz c-hầpcnc u. Còfdrm n chújisc ng khôlyxp ng chịqtzv u đejrb ầpcnc u hàxfnd ng thìenmk thuộenmk c hạkgyz sẽsqqa đejrb ốrnds t phádjcb o lệewsl nh, cádjcb c vịqtzv cho tấjwck n côlyxp ng.
Đtuiz ôlyxp -sádjcb t Cửnpoo u-châzsji n Chu Khảiavg i hỏuzcl i:
– Trưnqka ờifzj ng hợtwwq p chújisc ng đejrb ầpcnc u hàxfnd ng thìenmk giảiavg i quyếwoez t gia đejrb ìenmk nh chújisc ng ra sao?
Nhâzsji m Diêdufs n tủvnnl m tỉbywf m cưnqka ờifzj i:
– Cho mỗdufs i gia đejrb ìenmk nh mộenmk t cádjcb i thuyềsaqa n lớenmk n, nộenmk i ngàxfnd y phảiavg i ra đejrb ảiavg o Nghi-sơuhwr n ởjymf . Thuyềsaqa n tôlyxp i đejrb ãwidi cho cắeeoc t đejrb ai, đejrb ụtuiz c lỗdufs sẵjwck n, khi ra khơuhwr i bịqtzv sódyaq ng đejrb ádjcb nh chìenmk m ngay.
Nghiêdufs m Sơuhwr n khôlyxp ng đejrb ồtppu ng ýnfko :
– Ngưnqka ờifzj i ta đejrb ãwidi đejrb ầpcnc u hàxfnd ng, màxfnd còfdrm n giếwoez t tuyệewsl t nhưnqka vậdddz y, đejrb âzsji u códyaq đejrb ạkgyz o nghĩlbbr a gìenmk ?
Nhâzsji m Diêdufs n liếwoez c ngang mắeeoc t, khôlyxp ng dádjcb m hỏuzcl i gìenmk .
Nghiêdufs m Sơuhwr n nódyaq i:
– Nếwoez u họxinm đejrb ầpcnc u hàxfnd ng thìenmk ta vẫyfpt n đejrb ểvnnl cho họxinm làxfnd m Lạkgyz c-hầpcnc u. Đtuiz ưnqka ợtwwq c mộenmk t hàxfnd o kiệewsl t đejrb ầpcnc u hàxfnd ng còfdrm n hơuhwr n đejrb ưnqka ợtwwq c mộenmk t trăjisc m têdufs n xu phụtuiz .
Giang sơ
(Phan Chu Trinh 1872-1926,
Chí
Dị
Ngẫ
Giang sơ
Trờ
– Đ
Ngư
– Khi trong lò
Đ
– Bố
Đ
– Con có
Đ
– Đ
Đ
– Ai đ
Đ
– Thư
Đ
Đ
Ô
Ngà
– Ta vì
Nó
Trư
Thờ
Quậ
Sau gầ
Tuy bê
Nguyê
Ghi chú
Đ
Thấ
– Con đ
Đ
– Đ
Đ
– Cuộ
Đ
– Vì
Đ
– Chú
Đ
– Bố
Đ
– Võ
Đ
– Bố
Đ
Đ
– Con biế
Đ
Đ
– Bố
Ngừ
– Chú
Đ
– Trả
Ghi chú
Theo cổ
Đ
– Con biế
Ngư
– Đ
Đ
– Bố
– Chú
Ghi chú
Tư
Nghe cha nó
– Sau nhâ
Đ
– Chắ
Đ
– Con lầ
– Con nghĩ
Đ
– Con đ
Đ
– Con tì
– Đ
Ô
– Con đ
Đ
Hai ngư
– Cá
Dứ
– Triệ
Y vừ
Thì
Nó
– Phả
Y rú
– Đ
Đ
– Ngư
Ngư
– Ta là
Đ
– Đ
Há
Đ
– Ngũ
Nghe bố
Dầ
– Bố
Đ
– Cho mỗ
Tê
– Xin đ
Đ
– Bố
Đ
– Con thắ
Đ
– Ta tha cho đ
Hai ngư
Đ
– Con đ
Đ
– Con thấ
– Nhữ
Ghi chú
Ô
Đ
– Lú
Đ
– Thế
– Là
Đ
– Con có
– Khô
Bâ
– Thì
– Đ
Sau khi biế
Đ
– Thự
Đ
– Con đ
– Con đ
– Đ
Đ
– Nguyê
Đ
– Đ
Kể
Hố
Đ
– Bố
Đ
– Con đ
Đ
Nó
– Con đ
– Khô
Đ
– Tạ
Đ
– Tổ
Đ
– Võ
Đ
– Đ
Hai cha con đ
– Khô
Hai cha con giậ
– Khô
Tê
– Quă
Đ
– Phen nà
Triệ
– Quâ
Ô
– Thì
Thờ
Đ
– Mộ
Như
Đ
Triệ
– Chú
Mấ
– Có
Đ
– Đ
Đ
– Bố
Đ
– Bố
Trờ
Sau đ
– Ta mang cơ
Cá
– Phá
Đ
– Con theo hư
Đ
Đ
– Từ
Thá
– Từ
Ngừ
– Mấ
Đ
– Chú
Nhâ
– Đ
Nghĩ
Mộ
– Tuyệ
Đ
Nhâ
– Thuộ
Ngừ
– Chí
Viê
– Nhâ
Đ
– Lĩ
Đ
– Thì
Thá
– Thuộ
Thứ
Thứ
Thứ
Ngà
Đ
– Trư
Nhâ
– Cho mỗ
Nghiê
– Ngư
Nhâ
Nghiê
– Nế
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
